Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# چنگ گهراڻو

| 大清 (Dai Qing) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | چنگ گهراڻو جو نشان |
| جهنڊو | نشان |

 |
| 1820ع ۾ چنگ سلطنت جي حدون |
| حيثيت | سلطنت |
| گاديءَ جو شهر | بيجنگ (1644–1912) |
| عام ٻوليون | چيني ٻولي، مانچو ٻولي |
| مذهب  | ٻڌ مذهب، ڪنفيوشس ازم، اسلام، تائو ازم |
| حڪومت | مطلق العنان بادشاهت |
| تاريخي دور | ابتدائي جديد دور |
|  |
| • قيام (سنهيانگ ۾)  | 1636 |
| • شينهائي انقلاب (دستبرداري)  | 12 فيبروري 1912 |
|  |
| آبادي |
| • اندازو | 426,000,000 (1907ع ۾) |

**چنگ گهراڻو** (Qing Dynasty)، جنهن کي **عظيم چنگ** يا **چنگ سلطنت** به چيو ويندو آهي، چين جي تاريخ جو آخري شاهي خاندان هو. هيءَ سلطنت 1636ع کان 1912ع تائين قائم رهي. هن خاندان جي قيادت **مانچو** (Manchu) نسل جي هٿ ۾ هئي. هنن 1644ع ۾ منگ خاندان کي شڪست ڏئي بيجنگ تي قبضو ڪيو ۽ چين تي پنهنجي حڪمرانيءَ جو آغاز ڪيو.

## تاريخي پس منظر

هن خاندان جو بنياد **نورهاچي** (Nurhaci) رکيو، جيڪو جينزو جيورچين جو اڳواڻ هو. هن مختلف قبيلن کي متحد ڪري 1616ع ۾ "پوئين جن خاندان" جو بنياد وڌو. بعد ۾ سندس پٽ **هونگ تائجي** 1636ع ۾ "عظيم چنگ" جي نالي سان سلطنت جو اعلان ڪيو. 1644ع ۾، جڏهن منگ خاندان گهريلو ويڙهه سبب ڪمزور ٿيو، ته چنگ فوجون بيجنگ ۾ داخل ٿيون.

## عروج جو دور

چنگ خاندان پنهنجي عروج تي دنيا جي چوٿين وڏي سلطنت هئي. هنن جو قبضو اوڀر ۾ جپان جي سمنڊ کان وٺي اولهه ۾ پامير جبلن تائين پکڙيل هو.

* **ڪانگشي شهنشاهه** (1661–1722): هن سلطنت کي مضبوط ڪيو ۽ علم و ادب جي سرپرستي ڪئي.
* **ڪيان لونگ شهنشاهه** (1735–1796): هن جي دور ۾ سلطنت پنهنجي وسعت جي انتها تي پهتي. 1907ع تائين هن سلطنت جي آبادي اٽڪل 426 ملين (42 ڪروڙن کان وڌيڪ) هئي.

## زوال جا سبب

19هين صديءَ ۾ چنگ خاندان کي اندروني ۽ بيروني چيلنجن جو منهن ڏسڻو پيو:
1. **افيون واريون لڙايون (Opium Wars):** برطانيه ۽ ٻين يورپي طاقتن سان لڙاين ۾ شڪست کان پوءِ چين کي ڪيتريون ئي ناجائز معاهدا ڪرڻا پيا.
2. **بغاوتون:** تائي پنگ بغاوت (1850–1864) ۽ دونگان بغاوت جي نتيجي ۾ 20 ملين کان وڌيڪ ماڻهو مارجي ويا.
3. **مالي بحران:** وڌندڙ آبادي ۽ گهٽ ٽيڪس سبب حڪومت مالي مشڪلاتن جو شڪار ٿي وئي.

## سلطنت جو خاتمو

1900ع ۾ باڪسر بغاوت (Boxer Rebellion) کان پوءِ سلطنت وڌيڪ ڪمزور ٿي وئي. جيتوڻيڪ ڪجهه انتظامي سڌارا ڪيا ويا، پر اهي ناڪافي هئا. **سن يات سين** (Sun Yat-sen) ۽ ٻين انقلابين جي ڪوششن سان 10 آڪٽوبر 1911ع تي **ووهان بغاوت** ٿي، جنهن کي **شينهائي انقلاب** سڏيو وڃي ٿو. 12 فيبروري 1912ع تي آخري شھنشاھ پويي (Puyi) تخت تان هٿ کڻي ويو، جنهن سان چين ۾ 2000 سالن کان هلندڙ شاهي نظام جو خاتمو ٿيو ۽ **جمھوريہ چين** جو بنياد پيو.

## حوالا
# بين الاقوامي مالياتي مرڪز

**بين الاقوامي مالي مرڪز** (International Financial Centres) موجوده دور ۾ تقريبن هر ملڪ کي ٻين ڪيترن ملڪن سان ناڻي جي معملي ۾ ڏي وٺ ڪرڻي پوي ٿي. جيڪڏهن هر ملڪ جي بئنڪ ٻين سڀني ملڪن جي بئنڪن سان پنهنجن کنڌن بابت ويهي لکپڙه ڪري ته هڪ قسم جي گيهل ٿي پوندي، ۽ ناڻي جي مختلف مسئلن کي منهن ڏيڻ تڪليف جو باعث ٿيندو. ان ڪري اهڙي قسم جا مسئلا ڪن خاص پرڏيهي مالي مرڪزن وسيل حل ڪري سگهجن ٿا، جتي سڀني ملڪن جي نمائندگي اتي جي بئنڪ جي شاخ ڪندي. خاص ڪري اهڙا ٻه مالي مرڪز، لنڊن ۽ نيويارڪ گهڻي اهميت رکن ٿا. لنڊن واري مرڪز ۾ ڏي – وٺ پائونڊن ۾ ٿيندي آهي، تنهنڪري ان کي پاونڊ جو دائرو ۽ نيويارڪ واري مرڪز ۾ وري ڊالر ۾ ڏي وٺ ٿيڻ ڪري ان کي ڊالر وارو دائرو ڪوٺجي ٿو.

پائونڊ جي دائري ۾ انگلينڊ، ڀارت، سلون، برما، آسٽريليا، ڏکڻ آفريڪا ۽ آئرس ريپبلڪ اچي وڃن ٿا. هن دائري اندر دنيا جو 27 سيڪڙو واپار هلي ٿو. ڊالر جي دائري ۾ هيٺيان ملڪ اچي وڃن ٿا: ڪئناڊا، ڪئبين اپٻيٽ، آمريڪا، فلپائين ۽ جپان. جيئن ته مٿي لکي آيا آهيون ته پائونڊ واري دائري جو مرڪز لنڊن، ۽ ڊالرواري دائري جو مرڪز نيويارڪ ۾ آهي؛ انهيءَ مان اهو مطلب نه آهي ته ٻنهي دائرن جو پاڻ ۾ ڪوبه تعلق نه آهي. ڪن ملڪن کي ته ٻنهي مرڪزن سان واسطو رهندو آهي، ۽ وقت تي ٻنهي مان ڪم وٺڻو پوي ٿو. انهن مرڪزن کان سواءِ پئرس، برلن، روم، ائمسٽرڊم، ۽ ٽوڪيو ۾ پڻ اهڙا مرڪز آهن، جي ساڳيءَ طرح ناڻي جي ڏي وٺ ۾ مدد ڪن ٿا.

## حوالا
# پنڊت

**پنڊت** هندو ودوان يا ڌرمي قانون ڄاڻندڙ . ڪيترا سنڌي هندو اديب بہ پنھنجي ڄاڻ ادبي ۽ سماجي خدمتن جي ڪري پنھنجي نالي اڳيان ”پنڊت“ لفظ استعمال ڪندا آهن، مثلاً: مشھور عالم ڊاڪٽر مُرليڌر جيٽلي جو والد پنڊت ڪشنچند جيٽلي (1910-1995ع). پر هاڻي ڪنھن بہ مضمون جي ماهر لاءِ اهو لفظ استعمال ٿئي ٿو. جيئن ’سياسي پنڊت‘ وغيره.

## حوالا
# سنگيت ناٽڪ (اوپيرا)

سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) جو ٿيٽر
**اوپيرا** (Opera ):ناٽڪ جو هڪ قسم، جنهن ۾ موسيقيءَ جو عنصر گھڻو شامل هوندو آهي. -اوپيرا- ۾ سڄو متن ۽ گفتگوءَ جو ڳچ حصو سازن جي ميلاپ سان ادا ڪيو ويندو آهي. سڀ کان اڳ ۾ اٽالين -اوپيرا-، جنهن جي شروعات 16 هين صدي عيسويءَ کان ٿي ۽ رڳو يوناني ۽ لاطيني لوڪ ڪهاڻين کي -اوپيرا- لاءِ چونڊيو ويندو هو ۽ سڀني سُريلن ايڪٽرن کي پنهنجا جوهر ڏيکارڻ جو موقعو ڏنو ويندو هو. موجوده -اوپيرا- 16هين ۽ 17هين عيسوي جي عڪاسي ڪري ٿو، اهو يورپ جي نئين جاڳرتا/ نشاة ثانيه (Reuaissances) جو دؤر هو، جنهن ۾ ماڻهو ٻهروپ ڌاري، ڳوٺن ۽ شهرن ۾ سازن ۽ پنهنجي آوازن سان ماڻهن کي وندرائيندا هئا. انهيءَ زماني جو -انگريزي- ٻوليءَ جو -اوپيرا- (The beggar Opera)، -جرمني- ٻوليءَ جو Sings Piel، فرينچ ٻوليءَ جو Yaudeville وغيره ماڻهن کي وڻندا هئا. -ان- کانپوءِ خاص طور تي انگريزيءَ ۾ جيڪي -اوپيرا- لکيا ويا، -تن- ۾ گفتگوءَ کان وڌيڪ سازن جي ڌُن ذريعي مطلب ادا ڪرڻ کي وڌيڪ اهميت حاصل هوندي هئي.
اوپيرا ۾ عشق ۽ محبت جي داستانن کي سُريلي گفتگو جي انداز ۾ آرڪيسٽرا جي ڌن سان پيش ڪيو ويندو هو، -ان- کان پوءِ بئليٽ ناچ کي پڻ -اوپيرا- جو هڪ حصو بڻايو ويو. ڇاڪاڻ جو بئليٽ ناچ پڻ يورپ ۾ مشهور ٿيو هو. بئليٽ ناچ جي ڪري، -اوپيرا- ۾ ڪهاڻيءَ جو تسلسل برقرار رکي نه سگھبو هو. -ان- کانسواءِ اداڪارن جا تاثرات به مڪالمن مطابق قائم رکي نه سگهبا هئا. -اٽلي-، روس ۽ فرانس ۾ مشهور -اوپيرا- نويس پيدا ٿيا. پر انهيءَ زماني جي -اوپيرا- هائوسن ۽ موجوده وقت جي -اوپيرا- هائوسن ۾ وڏو فرق اچي ويو آهي. برطانيه ۾ به وقفي وقفي سان پيش ڪيل ڪجهه -اوپيرا- ناٽڪن کان سواءِ ٻيا وڌيڪ مقبول ٿي نه سگھيا.
دنيا جي ڪيترن ئي شهرن ۾ وڏا وڏا ۽ خوبصورت -اوپيرا- هائوس موجود آهن. پر آسٽريليا جي شهر سڊنيءَ ۾ ٺهيل، گرانڊ -اوپيرا- هائوس جيڪو 1973ع ۾ جڙي راس ٿيو، -ان- کي به دنيا جي جديد عجائبات ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو. هن -اوپيرا- هائوس کي -ٽن- پاسن کان سامونڊي -پاڻي- وڪوڙيو بيٺو آهي يا ائين کڻي چئجي ته هڪڙي ننڍي اُپ ٻيٽ تي اڏيل اهو -اوپيرا- هائوس، بلڪل -ان- جاءِ تي آهي، -جتي- 1788ع ۾ برطانوي آبادڪار پهريون دفعو اچي لٿا هئا. انهيءَ -اوپيرا- هائوس جو نقشو، ڊينمارڪ جي انجينئر جورين اٽزان (Joern Utzon) سن 1957ع ۾ تيار ڪيو هو. هي -اوپيرا- هائوس -ٽن- وڏن هالن تي مشتمل آهي ۽ اٽڪل پنجن ايڪڙن جي ايراضي تي پکڙيل آهي.

## حوالا
# افسانو

**افسانو** ادب جي نثري صنف آھي. لغت جي اعتبار سان افسانو ڪوڙي ڪھاڻي کي چئجي ٿو پر ادبي اصطلاح ۾ افسانو زندگي جي ڪنھن ھڪ واقعي يا پھلو جي اھا خلّاقانہ ۽ فني پيش ڪش آھي جيڪا عموماً ڪھاڻي جي شڪل ۾ پيش ڪئي ويندي آھي. اھڙي تحرير جنھن ۾ اختصار ۽ ايجاز بنيادي حيثيت رکن ٿا. وحدتِ تاثر ھن جي سڀ کان اھم خصوصيت آھي. ناول زندگي جو ڪل ۽ افسانو زندگي جو ھڪ جز پيش ڪري ٿو. جڏھن تہ ناول ۽ افساني ۾ طوالت جو فرق بہ آھي.

## ليجنڊ، مثالي ڪهاڻي

ليجنڊ (Legend) ڪهاڻيون تاريخي طور وڏي اهميت رکنديون آهن، ڇاڪاڻ ته ماڻهن جي ذهنن ۾ هميشه زنده هونديون آهن. اها ڪهاڻي، جيڪا ڪنهن قوم يا گروهه جي نيم تاريخي روايت ٿيندي آهي. تاريخ ۾ ان جو ذڪر ڪونه هوندو آهي يا هوندو به آهي ته تمام مختصر. پر عوامي زبان ۽ ذهن هجڻ جي ڪري ان جي ڪهاڻي ۽ ڪردار امر ٿي ويندا آهن. ليجنڊ مذهبي به ٿي سگهي ٿي ته غير مذهبي به. مثال طور رستم جي بهادري. ليلا مجنون جو عشق، فرهاد جو جبل ٽڪي کير جي نهر وهائڻ، سسئي جو جبل جهاڳڻ، مومل جو ڪاڪ محل وغيره ليجنڊ آهن.

## افساني ۽ ڪھاڻي جي ٻين صنفن ۾ فرق

داستان، ناول، ڊرامو ۽ افسانو بنيادي طور تي ڪھاڻي ھجڻ جي باوجود تڪنيڪ جي اصولن ۽ قاعدن جي اعتبار سان ھڪ ٻي کان مختلف آھن. داستان ۾ تخيل ۽ تصور جي رنگيني، ڊرامي ۾ ڪا نہ ڪا ڪش مڪش، ناول ۾ زندگي جي وسعت ۽ گھرائي ۽ افساني ۾ موضوع جي ايڪائي، ھي امتيازي ۽ انفرادي خصوصيتون آھن.

## وحدتِ تاثر

افسانو ٻي طرح جي ڪھاڻين کان ان ئي لحاظ سان منفرد ۽ ممتاز آھي تہ ان ۾ واضع طور تي ڪنھن ھڪ شيءِ جي ترجماني ۽ مصوري ھوندي آھي. ھڪ ڪردار، ھڪ واقعو، ھڪ ذھني ڪيفيت، ھڪ جذبو، ھڪ مقصد، مختصر اھو تہ افساني ۾ جيڪو ڪجهه به آھي، ھڪ ھجي. افساني جي ھي خاصيت تہ ھي پنھنجي اختتام تي قاري جي ذھن تي واحد تاثر قائم ڪري ٿو، وحدتِ تاثر چورائي ٿي.

## معني ۽ مطلب

افسانو/مختصر ڪهاڻي (Short Story) فارسيءَ ۾ ’فسانہ‘ جو مطلب آهي دليان جوڙيل يا ڪوڙي ڳالھ. جڏھن اسان لفظ افسانو استعمال ڪندا اھيون، تہ ان مان اسان جو مقصد ”مختصر افسانو“ يا ”مختصر ڪھاڻي“ ھوندو اھي. اوڻهين صديءَ عيسوي ۾ افساني لکڻ جو رواج پئجي چڪو ھو ۽ ٿوري عرصي ۾ ھن صنف ايتري ته ترقي ڪئي، جو دنيا جي ادب تي ڇانئجي ويئي.”شاعريءَ وانگر افساني جي ڪا جامع ۽ مڪمل تعريف ناممڪن آھي. بنيادي طور افساني ۾ ڪو هڪ مکيه واقعو رکندڙ پلاٽ هوندو آهي ان کان پوءِ 20 صديءَ ۾ ان ۾ تبديلي ڪئي وئي. چيخوف ان کي عروج تي پهچايو. افسانو انساني مسئلن، جذبن، محبتن، نفرتن، خواھشن وغيره جو ترجمان ھوندو اھي. امريڪي افسانه نگار ايڊگرايل نپو (1809-1889ع) مطابق افسانو اھا ڪھاڻي اھي جا اڌ ڪلاڪ کان وٺي ٻن ڪلاڪن اندر پڙھي سگھجي.“ سر هيوز ڊبليو (1884 – 1941ع) مطابق ”مختصر افسانو مختصر ئي ھئڻ گھرجي، يعني واقعن ۽ حادثن جو مجموعو جنھن ۾ چرپر جي رفتار تيز ھجي. ارتقا غير متوقع ھجڻ ڪري ڪھاڻي ھڪ غير يقيني حالت مان گذرندي عروج تائين پھچي ۽ پڄاڻي تسلي بخش ٿئي.“ سنڌيءَ ۾ افساني جي شروعات 1914ع ۾ ٻن عالمن ڪئي. مرزا قليچ بيگ ”شريف بيگم“ لکي ۽ لعل چند امر ڏنومل ”حر مکيءَ جا“ لکيو. سنڌيءَ ۾ هن وقت افسانو، ڪهاڻيءَ جي نالي سان لکيو وڃي ٿو. سنڌي ٻوليءَ جا مکيه افسانه نگار جمال ابڙو، غلام رباني، حميد سنڌي، آغا سليم، سراج، اياز قادري، امرجليل، خيرالنساءِ جعفري، نور الهديٰ شاهه ۽ ٻيا ڪيترائي شامل آهن.

## حوالا
# ڊي فيڪٽو

**ڊي فيڪٽو** يا **حقيقت ۾** (انگريزي: **de facto** ) ھڪ لاطيني ٻولي جو فقرو آھي جيڪو حڪومت يا قانون متعلق استعمال ۾ ٿيندو آھي. انگريزي ۾ ان لاءِ موزون لفظ (انگريزي:  **in fact**) آھي. ڊي فيڪٽو جو مطلب آھي تہ ڪا بہ شئي اصل ۾ موجود آهي باوجود ان جي تہ اھا قانوني يا سرڪاري طور تي تسليم نہ ڪئي وئي ھجي ڊي فيڪٽو لفظ ڊي جيور (de jure) جي ابتڙ استعمال ٿيندو آهي جنھن جي معنيَ آهي قانون مطابق . ڊي جيور اھڙين شين لاء استعمال ٿيندو آهي جيڪو قانون مطابق ھونديون آھن يا قانون مطابق واقع ٿينديون آهن.

## حوالا
# کووار ٻولي

| کووار |
| --- |
| چترالي |
| کهووار |
| ٻولي جو وطن | پاڪستان ۽ انڊيا
],name=
"SimonsFenning2017"/> |
| خطو | Chitral District, Jammu and Kashmir |
| نسل | کو |
|
ٻولي ڳالهائيندڙ  | 290,000 (2004) |
| ٻولي جو خاندان  | انڊو يورپين* انڊو ايراني
	+ انڊو آرين
		- داردي
			* چترال
				+ **کووار**
 |
| لپي | کووار الف ب ، عربي اسڪرپٽ |
| ٻولي جا ڪوڊ |
| ISO 639-3 | `khw` |
| گلوٽولوگ | `khow1242` |
| لنگاسفيئر | `59-AAB-aa` |

کووار جو اکر "ج"
**کووار** (Khowar)، کهووار) داردي شاخ جي انڊو آرين ٻولي آهي جنھن کي چترالي ٻولي بہ چوندا آهن. کو "kho" جو مطلب آھي چترال جا ماڻھو ۽ وار"War" جي معني آهي ٻولي. اھا ٻولي چترال، گلگت بلتستان، ياسين وادي، گولاگملي وادي، سوات جي گيوپس، فندار ۽ اشڪومن علائقن ۾ رھندڙ کو "Kho" قوميت جا ماڻهو ڳالھائيندا آھن. اھا انڊيا جي ڄمون ۽ ڪشمير جي علائقن بہ ڳالھائي وڃي ٿي. اھا گلگت ۽ ھنزا جي ٻي وڏي ڳالھائجندڙ ٻولي آهي.

## حوالا
# نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج

سانچو:Infobox exchange

**نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج** (New York Stock Exchange؛ مخفف **NYSE**، لقب "**دي بگ بورڊ**") هڪ آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر نيويارڪ شهر جي لوئر مينهٽن ۾ نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج بلڊنگ ۾ واقع آهي. هي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جيڪا جنوري 2026 ۾ 44 ٽريلين ڊالرن کان وڌي وئي هئي.

NYSE جي مالڪي **انٽرڪونٽيننٽل ايڪسچينج** (Intercontinental Exchange) وٽ آهي، جيڪا هڪ آمريڪي هولڊنگ ڪمپني آهي. هن کان اڳ، هي NYSE Euronext (NYX) جو حصو هئي. 2022 ۾ ڪيل هڪ گيلپ سروي موجب، تقريبن 58 سيڪڙو آمريڪي بالغن جو پئسو اسٽاڪ مارڪيٽ ۾ لڳل آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## تاريخ

پڻ ڏسو: List of presidents of the New York Stock Exchange
1882 ۾ 10–12 براڊ اسٽريٽ تي اسٽاڪ ايڪسچينج
نيويارڪ ۾ بروڪرز جي وچ ۾ سيڪيورٽيز جي واپار جي پهرين تنظيم جو سراغ **بٽن ووڊ معاهدي** (Buttonwood Agreement) مان ملي ٿو. 17 مئي 1792 تي، چوويهن بروڪرز بٽن ووڊ معاهدي تي صحيحون ڪيون. شروعاتي ڏينهن ۾ واپار ٿيندڙ سيڪيورٽيز ۾ گهڻو ڪري سرڪاري سيڪيورٽيز جهڙوڪ جنگي بانڊ (War Bonds) ۽ فرسٽ بئنڪ آف يونائيٽيڊ اسٽيٽس جا اسٽاڪ شامل هئا.

1817 ۾، نيويارڪ جي اسٽاڪ بروڪرز نيون سڌارائون ڪيون ۽ تنظيم کي نئين سر منظم ڪيو. 1817 کان 1865 جي وچ ۾ مختلف جڳهون استعمال ڪيون ويون، جنهن کانپوءِ موجوده مقام اختيار ڪيو ويو.

اليڪٽرڪ ٽيليگراف جي ايجاد مارڪيٽن کي مضبوط ڪيو ۽ نيويارڪ جي مارڪيٽ ٻين مارڪيٽن جي مقابلي ۾ وڌيڪ غالب ٿي وئي. اڻويهين صدي جي پوئين اڌ ۾ سيڪيورٽيز جي واپار ۾ تيزي سان واڌارو ٿيو.

1930 جي ڏهاڪي ۾ عظيم معاشي لاهي (Great Depression) کانپوءِ حڪومتي ضابطا لازمي قرار ڏنا ويا. 21 اپريل 2005 تي، NYSE آرڪيپيلاگو (Archipelago) سان ضم ٿيڻ جو اعلان ڪيو ته جيئن ان کي هڪ عوامي واپاري ڪمپني طور منظم ڪيو وڃي. 4 اپريل 2007 تي، يورونيڪسٽ (Euronext) سان ضم ٿيڻ کانپوءِ هي پهرين ٽرانس اٽلانٽڪ اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي.

### نمايان واقعا

پڻ ڏسو: Panic of 1873, Panic of 1893, Wall Street Crash of 1929, Black Monday (1987), Friday the 13th mini-crash, October 27, 1997 mini-crash, ۽ Economic effects arising from the September 11 attacks
#### 20ھين صدي

پهرين عالمي جنگ شروع ٿيڻ کان ٿورو پوءِ (31 جولاءِ 1914) ايڪسچينج کي بند ڪيو ويو هو، پر ان سال 28 نومبر تي بانڊز جي واپار لاءِ جزوي طور تي کوليو ويو.

16 سيپٽمبر 1920 تي، عمارت جي ٻاهرئين پاسي **وال اسٽريٽ بم ڌماڪو** ٿيو، جنهن ۾ چاليهه ماڻهو مارجي ويا هئا.

1929 ۾ اسٽاڪ مارڪيٽ جي تباهي (Black Thursday) کي اڪثر ڪري عظيم معاشي لاهي جو ذميوار قرار ڏنو ويندو آهي.

1963 ۾ اليڪٽرانڪ اسڪرين متعارف ڪرائڻ کان اڳ NYSE جي واپارين جو فلور
1967 ۾ ايب هيوفمين (Abbie Hoffman) هڪ مشهور احتجاجي اسٽنٽ ڪيو، جنهن ۾ هن اسٽاڪ ايڪسچينج جي گيلري مان واپارين مٿان ڊالر اڇلايا هئا. ان واقعي کان ٽي مهينا پوءِ ايڪسچينج گيلري کي بلٽ پروف شيشي سان ڍڪي ڇڏيو هو.

## حوالا
# سيارو

ڏاکڻي فنلينڊ ۾ سياري جو هڪ منظر
**سيارو** (Winter) هڪ موسم جو نالو آهي۔ هن موسم ۾ ڏينهن ننڍا ٿي ويندا آهن ۽ راتيون وڏيون. گرمي پد گهٽجي ويندو آهي. پاڪستان ۾ سيارو نومبر کان فيبروري تائين رهندو آهي۔ 21 ڊسمبر تي سال جي سڀ کان وڏي رات ٿيندي آهي ۽ سڀ کان ننڍو ڏينهن هوندو آهي.

## حوالا
# آتشي ڪائو

آتشي ڪائو
آتشي ڪائو (Magnifying Glass) هن شيشي جي مدد سان ننڍين شين کي وڏو ڪري ڏسي سگهبو آهي. هن شيشي جي مٿاڇري جي ساخت اهڙي قسم جي هوندي آهي، جو روشني ۽ گرميءَ جي لهرن کي گڏ ڪري يا نقش ڪري سگهبو آهي ۽ لهرن کي گڏ ڪري هڪ ٽٻڪي جي صورت ۾ آڻيندو آهي، جو ان ۾ گرمي گڏ ٿي ڪنهن ڪپڙي، ڪاغذ ۽ ڪاٺيءَ کي پڻ ساڙي سگهي ٿي. تنهنڪري ان کي آتشي ڪائو سڏجي ٿو. اهو عمل ان ڪري ٿئي ٿـو ته جڏهن روشني ڪـنهن شيشي يا پاڻيءَ وغيره مـان نــڪري ٻئي ڪنهن شيءِ ڏانهن وڃي ٿي ته انهن شعاعن جو رخ تبديل ٿي وڃي ٿو. اهڙا شيشا مائڪرو اسڪوپ، ڪئمرائن ۽ عينڪن ۾ پڻ استعمال ٿيندا آهن.

## حوالا
# سرمائيدارانہ نظام

سرمائيدارانہ نظام تي تنقيد**سرمائيدارانہ نظام** (Capital System) پيداواري تعلقات جو بنياد هي آهي تہ سرمائيدار، پيداواري ذريعن جو مالڪ ٿئي ٿو، پر مزدور سندن ملڪيت ۾ نٿا ٿين. سرمائيدار، مزدورن کي غلامن وانگر نہ ڪو خريد ۽ نہ ئي وڪرو ڪري سگهي ٿو ۽ نہ ئي انهن کي قتل ڪرڻ جو ان کي حق آهي، انڪري مزدؤر ذاتي طور تي آزاد آهي، پر جيئن تہ هن وٽ پيداواري ذريعا نٿا ٿين. ان ڪري بکيو مرڻ کان بچڻ لاءِ پنھنجي ڪم جي طاقت سرمائيدار وٽ وڪڻي ٿو. پيداواري ذريعن تي سرمائيدار جي قبضي سان گڏ جاگيري نظام ٽٽڻ لڳي ٿو ۽ زمين، هارين جي ملڪيت بڻجيو وڃي ۽ دستڪار، جاگيري جبر کان آزاد ٿي آزادانہ طور ڪم ڪن ٿا. پر هي سرمائيداريءَ جي شروعاتي دؤر ۾ ٿيو، پر اڄڪلهہ ان جو ڪارج ئي بدلجي ويو آهي. هي موضوع پڻ سنڌي ترقي پسند ادب جو خاص موضوع رهيو آهي.

سرمائيداريت (Capitalism) اهڙو معاشرتي ۽ معاشي نظام (Socio – economic system) جيڪو جاگيرداريءَ (Feudalism) يا اُن جي رد عمل کان پوءِ وجود ۾ آيو. هي نظام آيو تہ جاگيرداري نظام جي ضد ۾ هو ۽ پنھنجي دور ۾ ترقي پسند بہ هو، پر بعد ۾ گهڻي منافعي جي چڪر ۾ پورهيتن جو استحصال ٿيڻ لڳو. هن نظام طبقاتي فرق کي جنم ڏنو، جنھن جي نتيجي ۾ ڪميونزم جنم ورتو. سرمائيداري نظام ۾ هڪ خاص سرمائيدار طبقو، استحصالي ٿي پوندو آهي. سنڌي ترقي پسند ادب ۾ سرمائيداريت خاص موضوع رهيو آهي. سنڌي اديبن پنھنجي ادب ۾ هن نظام جي سخت مخالفت ڪئي آهي.

## حوالا
# 2018ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

عاصمه جھانگير
سري ديوي
اسٽيفن هاڪنگ
رسول بخش پليجو
فائل:Maulana Fazlullah.pngملا فضل الله
**2018ع** عيسوي سال جو، هڪ عام سال، جيڪو سومر جي ڏينهن کان شروع ٿيو. هي عيسوي سال جو 2018هون سال، 21 هين صدي جو ارڙهون سال ۽ 2010 جي ڏهاڪي جو نائون سال آهي.

## واقعا

* **6 جُولاءِ** – پاڪستان جي اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف کي اپت کان وڌيڪ جائداد ٺاهڻ جي ڏوهہ ۾ 10 سال سزا ڏني وئي.
* **13 جُولاءِ** – چين ۾ ڪيميائي فيڪٽري ۾ ڌماڪي سبب 19 کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **13 جُولاءِ** – مستونگ ۾ چونڊ مهم دوران ڌماڪي ۾ اسلم رئيساڻي سميت 70 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **15 جُولاءِ** – فٽبال ورلڊ ڪپ ڪروئيشيا کان فرانس کٽي ورتي.
* **22 جُولاءِ** – ڊيرا اسماعيل خان ۾ خودڪش بم ڌماڪي ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف جو اميدوار اڪرام الله گنڊاپور قتل ٿي ويو.
* **25 جُولاءِ** – پاڪستان ۾ عام چونڊون ٿي گذريون.
* **26 جُولاءِ** – سائنسدانن پاران مريخ تي 20 ڪلوميٽر ڊگھي (12 ميل) پاڻي جي تلاهه دريافت ڪئي وئي.
* **18 آگسٽ** – عمران خان پاڪستان جي 22هين وزير اعظم جو قسم کنيون.
* **31 آگسٽ** – عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم اليگزينڊر زاخارچنڪو بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو.
* **6 سيپٽمبر** – پاڪستان ۾ صدارتي چونڊون ٿيون، عارف علوق 353 ووٽ کڻي پاڪستان جو تيرهون صدر منتخب ٿيو.
* **6 سيپٽمبر** – هندوستان جي سپريم ڪورٽ تاريخ ساز فيصلي ۾ انڊين پينل ڪوڊ سيڪشن 377 کي ختم ڪري ڇڏيو، جنهن تحت هم جنس پرستي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو هو.
* **9 سيپٽمبر** – عارف علوي پاڪستان جي تيرهين صدر جو قسم کنيو.
* **25 آڪٽوبر** – سهالي ورڪ زيوڊي ايٿوپيا جي پهرين عورت صدر چونڊي وئي.
* **25 آڪٽوبر** – پاڪستان جي سپريم ڪورٽ آسيه بيبي جي سزاءِ موت ختم ڪئي وئي.
* **23 نومبر** – ڪراچي ۾ چيني سفارتخاني تي بلوچ آزادي پسندن پاران حملو ڪيو ويو.

## پيدائش

## فوتگيون

* **11 فيبروري** – عاصمه جھانگير، وڪيل، انساني حقن جي علمبردار
* **24 فيبروري** – سري ديوي، هندوستان اداڪاره
* **14 مارچ** – ڄام ساقي، سنڌي ليکڪ
* **14 مارچ** – اسٽيفن هاڪنگ، مشهور سائنسدان
* **17 اپريل** – باربرا بش، آمريڪي صدر بش سينئر جي گھرواري
* **7 جُونِ** – رسول بخش پليجو، کاٻي ڌر جو اڳواڻ ۽ وڪيل
* **14 جُونِ** – ملا فضل الله، اڳواڻ تحريڪ طالبان پاڪستان
* **20 جُونِ** – مشتاق احمد يوسفي، اردو ادب جو وڏو نالو
* **12 جُولاءِ** – دادا جشن واسواڻي، ناميارو روحاني عالم
* **16 آگسٽ** – اٽل بيهاري واجپائي، هندوستاني وزيراعظم
* **25 آگسٽ** – جان مڪين، آمريڪي سياستدان
* **31 آگسٽ** – اليگزينڊر زاخارچنڪو، عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم

## حوالا

| 2010ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 2010ع **·**  2011ع **·**  2012ع **·**  2013ع **·**  2014ع **·**  2015ع **·**  2016ع **·**  2017ع **·**  2018ع **·**  2019ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# آزاد سياستدان

**آزاد سياستدان** ھڪ سياسي اصطلاح آھي۔ آزاد سياستدان ان سیاستدان کي چيو ويندو آھي جيڪو ڪنھن بہ سياسي جماعت جي طرف سان انتخابن ۾ حصي وٺڻ جي بجائي آزاد اميدوار جي حيثيت سان حصو وٺي۔

## پڻ ڏسندا
# مسخرو

**مسخرو** (Comedian) مزاحيہ شخض هوندو آهي، جيڪو ماڻهن کي کلائيندو آهي. ڊرامي يا فلم ۾ مزاحيہ ڪردار ادا ڪندڙ اداڪار. سنڌي اسٽيج ڊرامن ۾ هڪ مزاحيہ اداڪار يا مسخري جو ڪردار ضرور رکيو ويندو هو. جيڪو اسٽيج تي ويٺل تماشائن کي پنهنجي مڪالمن ۽ اداڪاريءَ سان دل وندرائيندو هو.

## حوالا
# گالف

گالف (Golf)| گالف جو بال ۽ ڪلب |
| خصوصيتون |
| راند جو سامان | ڪلب، بال، ٽي (Tee) |
| کيڏڻ واري جاء | گالف ڪورس |
| موجودگي |
| اولمپڪ | 1900، 1904، 2016 کان موجود |

**گالف** (Golf) هڪ ڪلب ۽ بال واري راند آهي جنهن ۾ رانديگر مختلف قسمن جا ڪلب استعمال ڪندي بال کي گهٽ ۾ گهٽ هٽس (strokes) ذريعي ميدان تي موجود سوراخن (holes) ۾ وجهڻ جي ڪوشش ڪندا آهن.

## ميدان جي بناوٽ

گالف ٻين بالن وارين راندين جي ڀيٽ ۾ مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته هن لاءِ ڪو به مخصوص يا معياري ماپ وارو ميدان نه هوندو آهي. هر گالف ڪورس جي بناوٽ الڳ هوندي آهي. هڪ عام ڪورس ۾ 9 يا 18 سوراخ هوندا آهن.

هر سوراخ (hole) وٽ هيٺيان حصا هوندا آهن:

* **ٽيئنگ گرائونڊ (Teeing ground):** جتان پهرين هٽ هنئي ويندي آهي.
* **پٽنگ گرين (Putting green):** اهو حصو جتي سوراخ يا ڪپ موجود هوندو آهي.
* **فيئر وي (Fairway):** ٽيئنگ گرائونڊ ۽ گرين جي وچ وارو هموار رستو.
* **رَف (Rough):** وڏي گاهه وارو علائقو.
* **هيزارڊز (Hazards):** رڪاوٽون جهڙوڪ پاڻي، پٿر يا واريءَ جا کڏا (Bunkers).

## راند جو طريقو

گالف جا ٻه مکيه طريقا آهن:
1. **اسٽروڪ پلي (Stroke play):** جنهن ۾ سڄي راند دوران سڀ کان گهٽ هٽس هڻندڙ رانديگر کٽيندو آهي. هي سڀ کان وڌيڪ مشهور طريقو آهي.
2. **ميچ پلي (Match play):** جنهن ۾ رانديگر يا ٽيم هر سوراخ تي الڳ الڳ مقابلو ڪندي آهي ۽ وڌيڪ سوراخن تي کٽندڙ کي فاتح قرار ڏنو ويندو آهي.

## تاريخ

جديد گالف جي شروعات 15هين صديءَ ۾ اسڪاٽلينڊ مان ٿي. 18 سوراخن واري راند جو تصور 1764ع ۾ سينٽ اينڊريوز (St Andrews) جي اولڊ ڪورس تي پيدا ٿيو.

دنيا جو سڀ کان قديم ٽورنامينٽ **دي اوپن چيمپئن شپ** (The Open Championship) آهي، جيڪو پهريون ڀيرو 1860ع ۾ اسڪاٽلينڊ ۾ کيڏيو ويو. مردن جي پروفيشنل گالف ۾ چار وڏا مقابلا (Majors) ٿيندا آهن، جن مان ٽي آمريڪا ۾ ٿين ٿا: دي ماسٽرز، يو ايس اوپن، ۽ پي جي اي چيمپئن شپ.

## وڌيڪ ڏسو

* اسڪاٽلينڊ
* اولمپڪ رانديون
* رانديون

## حوالا
# ملائي ٻولي

**ملائي ٻولي** (Malay language) ملائيشيا جي قومي ۽ سرڪاري ٻولي آھي. ھي آسٽرونيشيائي ٻولين ۾ شمار ٿئي ٿي جن ۾ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ پئسفڪ سمنڊ جي علائقن جون ٻوليون اچي وڃن ٿيون. اھا ٻولي ملائيشيا، برونائي، اوڀر تيمور، سنگاپور، انڊونيشيا جي اڪثر ۽ ٿائيلينڊ ۽ ڏکڻ فلپائن جي ڪجهه حصن ۾ ڳالھائي وڃي ٿي.

ان ٻوليءَ جا ڳالھائيندڙ ماڻھو اٽڪل 29 ڪروڙ آھن. ملائي ٻولي ۾ ان جو نالو ڀاشا ملائيو آھي. ھن ٻوليء جو اسڪرپٽ لاطيني آھي. ان کان سواءِ ان جو عربي ۽ جاوي اسڪرپٽ پڻ آهي.

## حوالا