Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# اردو بريل

| پاڪستاني اردو بريل اني ماڻهن جي اردو پڙهڻ لاء اکر
Pakistani Urdu Braille |
| --- |
| قسم |  ابجد
 |
| ٻوليون | اردو (پاڪستان ۾) |
| مادري نظام | بريل* انگريزي بريل
	+ فارسي بريل
		- پاڪستاني اردو بريل
 |
| Print basis | اردو اکر |
|

**اردو بريل** اردو لاءِ استعمال ٿيندڙ بريل اکر آهي. اردو لاءِ ٻہ معياري بريل اکر آهن، هڪ پاڪستان ۾ ۽ ٻيو هندستان ۾. پاڪستاني اکر فارسي بريل تي ٻڌل آهي ۽ سڄي ملڪ ۾ استعمال ۾ آهي، جڏهن ته هندستاني الفابيٽ قومي ڀارتي بريل تي ٻڌل آهي.
# ويدڪ سنسڪرت

**رگ ويد** کان پوءِ يجرويد آهي، جنهن ۾ سنڌونديءَ ۽ ان جي ڀرتي ڪندڙ ندين جو نالو به ڪونهي آڳاٽن آرين مان جيڪي ’پروُ‘ آريه لوڪ هئا، تن مان هڪ راجا ’ڪرو‘ ٿي گذريو آهي، تنهن جي نالي پٺيان ڪي پاڻ کي’ڪرو‘به سڏائيندا هئا، جن جو اولاد پوءِ ڪورو ٿيا، جي پانڊون جا سؤٽ هئا. اهي ’پروُ‘ يا ’ڪرو‘ آريه لوڪ ۽ سندن ڏورانهان سؤٽ ’پنچال‘، جن جي سنڌ ۾ حڪومت هئي، تن مان ڪيترا يجرويد واري زماني ۾ سنڌ ۽ پنجاب جا وڻ ڇڏي، هاڻوڪن آگري ۽ ائوڌ جي گڏيل پرڳڻن ڏي ويا. اُتي جنهن هنڌ بيٺڪون وڌائون، سو هنڌ سندن نالن جي پٺيان ڪرو-پنچال ديش سڏجڻ ۾ آيو. انهيءَ پاسي ٻيا آريه لوڪ به رفتي رفتي ايتريقدر ٽڙي پکڙي ويا، جو هماليه جبل کان وٺي ونڌيا جبل تائين سمورو ملڪ سندن ٿيو ۽ اهو مديه ديش يعني وچولو علائقو Midland سڏجڻ ۾ آيو. اهو ‘**آريا ورت**‘ (Aariya wart) يا **آرين جو کنڊ** به ڪوٺجي ٿو. انهيءَ پاسي هو ٻين اڻ آريا قومن سان لڙهه وچڙ ۾ آيا، ته سندين ٻوليءَ ۾ ڪجهه بگاڙو ٿيو، پر سنڌ جي سنسڪرت اڃا ٺيٺ هئي. **اڄ به سنڌي ٻوليءَ ۾ قديم سنسڪرت جا ڪي اهڙا نشان آهن، جي مڌيا ديش جي هاڻوڪي هنديءَ يا هندستانيءَ (اردو) ۾ ڪينهن.**

## حوالا
# دي ايڪسپريس ٽريبيون

دي ايڪسپريس ٽريبيون|  |
| 1 جنوري 2015 جي اخبار جو پهريون صفحو |
| قسم | روزاني اخبار |
| مالڪ | ليڪسن گروپ |
| ڇاپيندڙ | بلال علی لاکاڻي |
| ايڊيٽر | ڪمال صديقي |
| انتظامي مدير | محمد ضياء الدين |
| بنياد | اپريل 2010 |
| سياسي لاڙو | سنٽر ليفٽ معاشرتي لبرل ازم مساوات |
| ٻولي | انگريزي |
| صدر دفتر | پلاٽ 5 ايڪسپريس وي ٓف ڪورنگي روڊ ڪراچي،سنڌ، پاڪستان |
| هم نالي اخبارون | روزاني ايڪسپريس |
| ويب سائيٽ | www.tribune.com.pk |

**دي ايڪسپريس ٽربيون** (انگريزي ٻولي: *The Express Tribune*)انگريزي ٻوليءَ ۾ اخبار آهي، جيڪا ايڪسپريس گروپ جو ذيلي ادارو آهي، ان گروپ جي ٻين ادارن ۾ ايڪسپريس اخبار، سنڌ ايڪسپريس اخبار ايڪسپريس ٽيليويزن چينل وغيرهه شامل آهن
# بازيگر ٻولي

بازيگر (Bazigar) ٻولي: هن ٻوليءَ جا هندوستان توڙي پاڪستان ۾ ڳالهائيندڙ رهن ٿا. 1981ع جي رپورٽ موجب هندستان ۾ هن ٻوليءَ جي ڳالهائيندڙن جو انگ 58236 هو. هي ٻولي هندوستان جي هرياڻا، چندي ڳڙهه، دهلي، گجرات، هماچل پرديش (Humachal Pardesh) ۽ پنجاب ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. جنهن ۾ پاڪستان جي ڪشمير (Kashmir) واري حصي ۾ هن جي ڳالهائڻ وارا موجود آهن. جيڪي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڌنڌو ڪن.

هي ٻولي دراوڙي آڪهه جي ٻولين مان آهي. بازيگر ذات آهي. هي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڪم ڪن. اهي پنجابي ۽ هندي ڳالهائين. تعليم ۾ هڪ سيڪڙي کان گهٽ آهن.

## حوالا
# وانوآتو

| جمهوريه وانوآتو ريپبلڪ آف وينواتو |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | نسبتي نشان |

 |
|  *شُعار: '*"اسان خدا جي ڀروسي اٿيا آھيون"  |
| **ترانو:**يمي، يمي، يمي |
|  |
|  |
| گادي جو هنڌ | پورٽ ولا |
| سڀ کان وڏو شهر | پورٽ ولا |
| دفتري ٻوليون | * بسلاما
* انگريزي
* فرينچ
 |
| نسلي گروھ (1999) | * 98.5% ني- وانوآتو
* 1.5% باقي ٻيا
 |
| مقامي آبادي | ني وانوآتو - وينواتوئن (وانوآتوئي) |
| حڪومت | وحدانيپارليامانيريپبلڪ |
| • صدر | ٽالس عبيد موسس |
| • وزيراعظم | چارلاٽ سالوائي |
| مقننه  | پارليامينٽ |
| آزادي |
| • يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۽ فرانس کان | 30 جولاءِ 1980 |
| •  گڏيل قومن جي رڪنيت | 15 سيپٽمبر 1981 |
| پکيڙ |
| • جملي | 12,189 چورس ڪلوميٽر (4,706 چورس ميل) (157th) |
| آبادي |
| • 2016 مردم شماري | 272,459 |
| •  گھاٽائي | 19.7/km2 (51.0/sq mi) (188th) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2018 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $82
ڪروڙ ڊالر (178th) |
| • في سيڪڙو | $2,85000000 (155th) |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2018 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $957000000 ڊالر (175th) |
| • في سيڪڙو | $3,327 (124th) |
| جِينِي (2010) | 37.6 وچولو |
| ايڇ ڊي آء (2018) |  0.597 وچولو · 141st |
| ڪرنسي | وانوآتو واتو (VUV) |
| معياري وقت | VUT (وانوآتو جو وقت) (متناسق عالمي وقت+11) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | ساڄو |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +678 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .vu |

**وانوآتو** يا **واناواتو** (انگريزي: Vanuatu) جو سرڪاري نالو جمهوريه وانوآتو آھي. اھو ڏکڻ پيسيفڪ سمنڊ ۾ اتر آسٽريليا کان 1750 ڪلوميٽرن، نيو ڪيليڊونيا جي اتر-اوڀر پاسي 550 ڪلوميٽرن، جي فاصلي تي، نيو گني جي اوڀر ۾، سولومن ٻيٽن جي ڏکڻ-اوڀر ۽ فجي جي اولھ ۾ واقع ٻيٽن جي ميڙ وارو ملڪ آهي.

## تاريخ

ھن ملڪ کي سڀ کان اول ميلنيشيائي ماڻھن آباد ڪيو. يورپين مان سڀ کان پھرين اسپيني مھم ۾ پورچوگيزي جھازران پيڊرو فرڊيننس ڊي ڪئيراس 1606ع ۾ ھتي اسپرنٽو سانتو ٻيٽ تي پھتو. ان وقت پورچوگال اسپين جي بادشاھت جي اختيار م ھو (1580 ۾ پورچوگال جو تخت خالي ٿيڻ جي ڪري سٺ سالن تائين اسپين جي بادشاھت ھيٺ رھيو ھو). پيڊرو فرڊيننس ٻيٽن کي اسپيني ايسٽ انڊيز ۾ ملائي ڇڏيو. 1880 واري ڏھاڪي ۾ ھنن ٻيٽن جي ميڙ جا فرانس، يونائيٽيڊ ڪنگڊم دعويدار ٿي ويا ۽ 1906 ۾ انھن ھنن ٻيٽن کي گڏيل انتظام ھيٺ ھلائڻ شروع ڪيو. 1970 واري ڏھاڪي ۾ ھتي آزادي جي تحريڪ شروع ٿي وئي ۽ 1980 ۾ وانوآتو جي خودمختيار ريپبلڪ وجود ۾ آئي ۽ ملڪ گڏيل قومن جو پڻ رڪن ٿيو.

## حوالا
# رگ ويد

**رگ ويد** (انگريزي ٻولي: *Rigveda*؛
(Sanskrit:ऋग्वेद)
رگ جي معني آھي: تعريف، چمڪ ءويدا جي معني آهي: ڄاڻ. هزارين سال اڳ سنڌو درياهه جي ڪناري تي لکيل مذهبي رچنائن جي چئن مجموعن: ”رگ ويد“، ”سام ويد“، ”يجر ويد“ ۽ ”اٿر ويد“ مان پهريون مجموعو آهي. رگ ويد ۾ ڏھ هزار منتر يا مناجاتي گيت آهن. اهو ويد مڪمل نظم جي صورت ۾ آهي، جنهن ۾ هندن جي خدائن جي تعريف ۽ بزرگيءَ متعلق گيت جمع ڪيا ويا آهن ۽ ديوتائن کي مخاطب ڪري کانئن دعائون طلب ڪيون ويون آهن. رگ ويد باقي سڀني ويدن ۾ سڀ کان پراڻو آهي. هن ويد ۾ سنڌو درياهه ۽ سنڌ جو ذڪر پڻ ملي ٿو.

*رگويد*  جو اڻويھين صديءَ جو نسخو جيڪو ديوناگري ۾ لکيل آهي
رڳ ويد يا رگ ويد (Ragg Ved or Rug Veda) سناتن ڌرم يا هندو ڌرم جو حصو آهي. اٿر ويد چئن ويدن مان آخري يعني چوٿون ويد. آڳاٽي ۾ آڳاٽو رگ ويد، اُن کان پوءِ يجر ويد ۽ سام ويد، اهم ڌرمي گرنٿ آهن. جڏهن ته چوٿون نمبر اٿر ويد پوئين دور جو ويد آهي، جنهن ۾ ٽوڻا ڦيڻا ۽ منتر شامل آهن.

رڳ ويد مقدس ۾ بيان ڪيل آهي ته،

سنڌ گهوڙن ۾ شاهوڪار آهي،

رٿئن ۾ شاهوڪار، ڪپڙن ۾ شاهوڪار،

عاليشان هيرن جواهرن ۾ شاهوڪار،

کائڻ پيڻ ۾ شاهوڪار ۽

هن سنڌو جا ڪپر سُرهن گلن سان ڀريا پيا آهن.

(رڳ ويد، منڊل 10)

رگ ويد جي ٻولي ۽ پارسين جي زنداوستا جي ٻولي هڪ ٻئي کي بلڪل ويجهيون آهن. زنداوستا گهڻو پوءِ جو لکيل آهي ۽ ان جي ٻولي ڪيتريقدر قديم پارسيءَ جهڙي آهي.

## رگويد جا گيت

رِگ ويد جا حمديہ گيت قديم ترين زماني ۾ به قديم هندستانين جي تهذيب، رهڻي ڪهڻي، هنر، صنعتن، جنگين ۽ فتوحات جي هڪ وفادار تصوير محفوظ ڪن ٿا. رِگ ويد ۾ هزار کان وڌيڪ گيت شامل آهن، جيڪي فطرت جي ديوتائن کي مخاطب ڪري چيا ويا آهن، جهڙوڪ اگني (باهه)، اندر (مينهن جو ديوتا)، ورڻ (آسمان)، سَوِتا (سج) ۽ مروت (طوفاني هوائون) وغيره<. جيتوڻيڪ عبادت فطرت جي قوتن ڏانهن ڪئي ويندي هئي، قديم هندستانين کي اها سمجهه هئي ته اهي سڀ قوتون هڪ ئي اعليٰ خدا سان وابسته آهن. رِگ ويد ۾ چيو ويو آهي:

> "هو هڪ آهي، جيتوڻيڪ کيس ڪيترن ديوتائن جي نالن سان سڏيو وڃي ٿو."
>
>
>

رگويد ۾ پنجاب جي دريائن جو بار بار ذڪر ملي ٿو، جن کي گڏيل طور تي سپت سنڌو چيو ويو آهي، جن مان پهريون سنڌو (انڊس) ۽ آخري سرسوتي درياهه آهي. ان مان واضح ٿئي ٿو ته آريه نسل جي ماڻهن جي ابتدائي آبادڪاري انهن ٻن دريائن جي وچ واري علائقي ۾ ٿي هئي.

۔

## رگ ويد ۾ سنڌ ۾ آيل زلزلن جو ذڪر

رگ ويد ۾ **سپت سنڌو** (Sapat Sindhu) (سنڌو ماٿر جي ستن دريائن واري ملڪ) جو ذڪر آهي، تنهن ۾ سنڌ جي حدن جو ذڪر نه ٿو ملي. رگ ويد جي منڊل 2، سوڪت 17 ۾ ڏهڪائيندڙ زلزلن جو ذڪر آهي، جن انهيءَ وقت ۾ ئي ملڪ جي طبعي صورت ۾ ڦيرو پئي آندو. رگ ويد کانپوءِ جي احوالن مان به ائين ظاهر آهي ته وقت بوقت زلزلن ۽ سنڌونديءَ جي ڦيرين گيرين ڪيئن ساوا پاسا سُڃا، ۽ سڃا پاسا ساوا ڪيا آهن. سنه 962ع ۾ اهڙو هڪ زلزلو آيو، جنهن **بکر وارا ٽَڪَر** به ٽوڙي ڇڏيا، ۽ الور ۽ ٻيا ڪيترا آباد شهر ويران ٿي ويا. سنڌونديءَ، جا **الور واري ٽڪريءَ** جي بنهه هيٺان وهندي هئي، تنهن پنهنجو رخ ئي ڦيرائي ڇڏيو. پڇاڙيءَ وارو زلزلو 1819ع ۾ ٿيو، جنهن سنڌ جي سڄي لاڙ واري ڀاڱي جي طبعي صورت ڦيرائي ڇڏي، ۽ ڪڇ جو رڻ، جنهن مان اڳي درياهه وهندو هو، ۽ راحموڪي بازار (Raahmoki Baazaar)، سنڌڙي ۽ ٻيا بندر به اُتي هئا، تن به پنهنجي سهڻي صورت ڦيرائي، ۽ برپٽ ٿي پيو.

## حوالا
# اھنير

گھوٽ جو اھنر گڏ بيٺل

**اھنر** يا اھنير/اھيئنر شاديءَ جي هڪ رسم موجب گهوٽ جو محافظ سندس سڳو عزيز ٿيندو آهي، جيڪو ونواھ کان وٺي لانئُن لهڻ تائين گهوٽ سان رات ڏينهن گڏ هوندو آهي. لاچاريءَ جي حالت ۾ دوست وغيره به اها خدمت انجام ڏيندا آهن. ’اهنير‘ جون هيٺيون ذميداريون ٿينديون آهن:
(1) اهنير کي ساڳيا گهوٽ وارا ڳانا ٻڌبا آهن ۽ مينديءَ وغيره جي رسمن ۾ به گهوٽ جهڙا سوڻ ساٺ ڪيا ويندا آهن.
(2) اهنير پنهنجي هٿ ۾ -تلوار-، ڪاتِي يا ڇري پاڻ سان گڏ رکندو آهي ۽ گهوٽ ڪيڏانهن به ويندو ته -ان- سان گڏ ويندو آهي.
(3) نڪاح يا لانئن تي وڃڻ کان اڳ گهوٽ کي وهنجڻ، آڍ مک ڪرڻ ۽ ڪپڙن پارائڻ ۾ مدد ڪندو آهي.
گهوٽ لانئن تي ويندو ته -ان- مهل اهنير جي ذميداري ختم ٿي ويندي. شاديءَ کان پوءِ اهنير کي گهوٽيتن جي طرفان نئون وڳو ۽ -اجرڪ- تحفي ۾ ملندي آهي.
’اَهنيرَ‘ کي ڪن خطن ۾ ’-انهيار-‘ به چوندا آهن. سنڌ ۾ هندو توڙي مسلم برادرين جي اڪثر ذاتين ۾ اها رسم ادا ڪندا آهن. ڪن ذاتين ۾ اهو ڪردار گهوٽ جو سالو (ڪنوار جو -ڀاءُ-) ادا ڪري ته ڪن ذاتين ۽ قبيلن ۾ وري گهوٽ جو ويجهو سؤٽ ماسات يا گهوٽ جو گهاٽو دوست اها ريت نڀائيندو آهي.
اَهنيرَ ونواھ کان شادي ٿيڻ تائين گهوٽ سان گڏوگڏ هوندو آهي، ۽ پيٺي، ميندي، موڙ، چُوريءَ، بُسرين، مطلب ته مڙني رسمن ۾ جيئن گهوٽ کي ساٺ ڪن، تيئن اَهنير کي به ساٺ ڪن. اَهنير کي ساٺن دوران چرچا به ڪن ته جُٺ به ڪن. اَهنيرَ گهوٽ جي سنڀال ڪندڙ به ٿيندو آهي. ٿرپارڪر ۾ سماٽ ذاتين ۾ اهنيرَ کي ”اڻوهو“ يا ”اڻهيار“ به ڪوٺين.
شاديءَ جي ريتن رسمن ۾ جڏهن مسلمانن ۾ نڪاح پوي ۽ هندن ۾ اگنيءَ جا ڦيرا ٿين ته پوءِ اَهنيرَ آجو ٿيندو آهي.

## حوالا
# ملين

1 مان 1 لک تائين ڏهن جي اختيار جو تخيل
**ملين** (اُچار: مِليَن، انگريزي: Million) هڪ انگ آهي جيڪو جديد انگريزي ڳاڻيٽي ۾ استعمال ٿئي ٿو. هڪ ملين هڪ هزار هزار جي برابر آهي. اهڙيءَ طرح ڏهه ملين هڪ ڪروڙ جي برابر ۽ هزار ملين هڪ ارب جي برابر آهن.
# شرڌا آريا

| شرڌا آريا Shraddha Arya |
| --- |
| شرڌا آريا |
| پيدائش |  (1987-08-17) 17 August 1987 نيو دھلي, ڀارت |
| تعليم | ماسٽرز آف آرٽس (ايم اي.) اڪنامڪس ۾ |
| پيشو | اداڪارِ, ماڊل |
| سَرگَرمُ سالَ | سال 2004–هيئنر تائين |

**شرڌا آريا** (انگريزي ٻولي: *Shraddha Arya*) هڪ هندستاني اداڪارا آهي، هيءَ 17 آگسٽ 1987 تي پيدا ٿي هئي. هيءَ ڊريم گرل، تمهاري پاکي، ۾ لڪشمي تيري آنگن جي ڊرامو سيريل ۾ ڪم ڪري چڪي آهي.۔ هن نيشبد ۽ پاٺ شالا نالي فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو آهي، ڪجهہ وڏي برانڊز جي اشتهاري مهم ۾ پڻ حصو ورتو هيائين، جن ۾ ٽي وي ايس سڪوٽي، پيئرز، جانسن اينڊ جانسن شامل آهن. سال 2017 کان وٺي هيءَ زي ٽي وي جي ٽي وي ڊرامو ڪنڊلي ڀاگيا ۾ ڊاڪٽر پريتا اروڙا جو ڪردار نڀائي رهي آهي.

## شروعاتي زندگي

شرڌا آريا 17 آگسٽ 1987 تي نئين دهلي، هندستان ۾ جنم ورتو هيو. هيءَ ممبئي يونيورسٽي منجهان معاشيات (اڪنامڪس) ۾ ڊگري حاصل ڪري رهي آهي. سال 2005 ۾ هيءَ سدائين جي لاءِ ممبئي ڏانهن اچي رهڻ لڳي تہ جيئن شوبز جي دنيا ۾ پنهنجو ڪيريئر ٺاهي سگهي.۔

## پروفيشنل زندگي

آريا پنهنجي ڪيريئر جي شروعات زي ٽي وي ٽيلنٽ هنٽ شو "انڊياز بيسٽ سني سٽارز ڪي کوج" سان ڪيو.، هيءَ ان شو جي پهرئين رنراَپ بڻجي وئي. هن اداڪاري جي شروعات تامل فلم "ڪلوانن ڪڍالي" سان ڪيو، جنهن ۾ سندس گڏ اداڪار، هدايتڪار ايس جي سوريا هيو. تنهنکانپوءِ هن بالي ووڊ ۾ پنهنجي پهرئين فلم رام گوپال ورما سان گڏ ڪئيي جنهن جو نالو نيشبد آهي. هن مشهور بالي ووڊ اداڪار شاهد ڪپور جي فلم پاٺ شالا ۾ پڻ جلوا ڏيکاريا. تامل ۽ هندي فلمن سميت هيءَ تيلگو ۽ ڪناڊا ۽ مليالم فلمن ۾ پڻ ڪم ڪري چڪي آهي. تيلگو فلمن ۾ گوڊاوا، ڪوٺي مڪا، روميو شامل آهن.

## مشهوري جي شروعات

سال 2011 ۾ آريا ٽي وي سوپ سيريل "مئين لڪشمي تيري آنگن ڪي" سان پنهنجو ٽي وي ڪيريئر شروع ڪيو. لائف اوڪي تمهاري پاکي ۾ هن پاکي جو ڪردار نڀايو ۽ اهائي سُٺي اداڪاري سندس سُڃاڻپ بڻجي وئي. انکانپوءِ هن جي شهرت عائشا جي ڪردار سان وڌي وئي، جيڪو هن "ڊريم گرل - اڪ لڙڪي ديواني سي" ۾ نڀايو هيو.
ڊريم گرل ۽ پاکي جي پرفارمنس تي کيس ڪيترائي ايوارڊز پڻ مليا هيا، جنهن ۾ ناڪاري ڪردار ۾ بهترين اداڪارا جو اڊين ٽيلي ايوارڊ، کيس ڊريم گرل جي لاءِ مليو، کيس مليل ٻين ايوارڊن ۾ زي گولڊ ايوارڊز ۾ بهترين جوڙو ايوارڊ، لائف اوڪي طرفان هيرو آف دي منٿ ايوارڊ ۽ ويمن ايچيور ايوارڊ 2016 شامل آهن. ۔ سال 2016 ۾ آريا پاران ايڪتا ڪپور ۽ شوڀا ڪپور جي ٺاهيل ڪاميڊي شو "مذاق مذاق ۾" جي ميزباني ڪئي هئي.

## حوالا
# مينهن

**مينهن** (انگريزي ٻولي: *Water buffalo*) هڪ مئمل جانور جو نالو آهي هن جو مذڪر سانُ هوندو آهي. مينهون گھریلو بہ هونديون آهن ۽ جهنگلي بہ، هي جانور ڪاري ۽ خاڪي رنگن ۾ ملندو آهيِ، هي جانور نهرن، نالن ۽ تلائن ۾ وهنجڻ پسند ڪندو آهي.

ڏکڻ ایشیا ۾ ڳوٺن جا ماڻهو گھرن ۾ وڏي تعداد ۾ مينهون پاليندا آهن ۽ انهن جو کير پنهنجي استعمال سان گڏ شهرن ۾ وڃي وڪرو ڪندا آهن، اهڙي طرح گوشت بہ کاڌو ۽ وڪرو ڪيو ويندو آهي.

## حوالا
# هونڊورس

| ريپبلڪ آف ھونڊورس *ريپبلڪا ڊي ھونڊورس* (اسپيني ٻولي) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | نِسبتي نشان |

 |
|  *شُعار: '** "Libre, Soberana e Independiente" (اسپيني)
* "آزاد، بااختيار ۽ خودمختيار"
 |
| **ترانو:**"ھيمو نيسيونل ڊي ھونڊوراس" "ھونڊوراس جو قومي ترانو"  |
|  |
|  |
| گادي جو هنڌ | ٽيگوسيگلپا ﻿ / ﻿ |
| سڀ کان وڏو شهر | ٽيگوسيگالپا |
| دفتري ٻوليون | اسپيني  |
| نسلي گروھ ( ) | * 90% ميسٽيزوa
* 7% آمريڪي انڊين
* 2% افرو-ھونڊورين
* 1% گورا
 |
| مقامي آبادي | * ھونڊورين
* ھونڊوريائي
* ڪيٽراڪو
 |
| حڪومت | وحدانيصدارتي ريپبلڪ |
| • صدر | جوئان آرلنڊو ھرنانڊيز  |
| • نائب صدر  | رڪارڊو الوئريز آريئاس  |
| •  نيشنل ڪانگريس جو صدر | مارسيئو اوليوا  |
| مقننه  | نيشنل ڪانگريس |
| آزادي |
| •
اعلان b اسپينکان | 15 سيپٽمبر
 1821 |
| •
اعلان پھرين ميڪسيڪن ايمپائر کان | 1 جولائي
 1823 |
| • اعلان: ھونڊوراس جي حيثيت ۾ ، فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا کان | 5 نومبر
 1838 |
| پکيڙ |
| • جملي | 112,492 چورس ڪلوميٽر (43,433 چورس ميل) (101st) |
| آبادي |
| • 2016 اندازو | 9,112,867 (95th) |
| • 2007 مردم شماري | 7,529,403 |
| •  گھاٽائي | 64/km2 (165.8/sq mi) (128th) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2018 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $49.010 ارب ڊالر  (104th) |
| • في سيڪڙو | $5,817 (133rd) |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2018 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $23.835 ارب ڊالر  (108th) |
| • في سيڪڙو | $2,829 (128th) |
| جِينِي (2016) |  50 اعلیٰ |
| ايڇ ڊي آء (2018) |  0.623 وچولو · 132nd |
| ڪرنسي | ھونڊورين لمپيرا (HNL) |
| معياري وقت | سينٽرل ٽائيم زون (متناسق عالمي وقت−6) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | ساڄو پاسو |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +504 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .hn |
| 1. يورپي ۽ مقامي ماڻھن جو گڏيل گڊرو نسل
2. فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا جي حيثيت ۾
 |

**ھونڊورس** (Honduras؛ i/hɒnˈdjʊərəs/) ، جن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ھونڊورس آهي، وچ آمريڪا ۾ واقع هڪ ملڪ آهي جن جون سرحدون اولھه ۾ گوئٽي مالا، ڏکڻ-اولھه ۾ ايل سلويڊور، ڏکڻ-اوڀر ۾ نڪاراگوا ۽ ڏکڻ ۾ فونسيڪا واري نار وٽ پيسفڪ سمنڊ سان ملن ٿيون ۽ اتر ۾ ھونڊوراس جي نار سان ملن ٿيون. راڄڌاني جو نالو ٽيگوسيگلپا آهي.

ھي ملڪ سورھين صدي ۾ اسپيني بيٺڪيت بڻجڻ کان اڳ ڪيترين ئي ميسوآمريڪي تھذيبن جو مرڪز رھيو ھو جن ۾ سڀ کان مشهور مايا واري تھذيب آھي. اسپين اتي رومن ڪيٿولڪ عقيدو ۽ اسپيني ٻولي سميت ڪيتريون ئي ريتون متعارف ڪرايون جيڪي مقامي ثقافت سان رلي ملي ويون. 1821 ۾ آزاد ٿيندڙ ھي ملڪ تڏهن کان وٺي ھڪ ريپبلڪ رھيو آھي. ان جو اڃان تائين شمار غريب ملڪن ۾ ٿئي ٿو. 1960 ۾ بين الاقوامي انصاف واري عدالت جي فيصلي مطابق ان جي اترئين پاسي ۾ ماسڪئيٽو وارو سامونڊي ڪنارو کيس نڪاراگوا کان مليو. ملڪ جي معيشت زرعي آھي جيڪا قدرتي آفتن جو شڪار ٿيندي رھي ٿي . 1998 وارو مچ نالي سامونڊي طوفان ان جو ھڪ مثال آهي. عام ماڻھو جو تعلق زرعي پوکي سان آهي. دولتمند ماڻھو شھرن ۾ رھندڙ آھن. ھن ملڪ جي انساني ترقي جي اشاريي جي شرح 0.625 آهي جنھن ڪري ان جو شمار وچولي ترقي وارن ملڪن ۾ ٿئي ٿو. ھتان جو سماج گھڻي ڀاڱي ميسٽيزو ماڻهن جو آهي. ان سان گڏوگڏ اتي آمريڪي انڊين، ڪارا ۽ گورا پڻ رھندڙ آھن.

## حوالا
# پروٽسٽنٽ ازم

| پروٽسٽنٽ ازم |
| --- |
| لوٿر گلاب، پروٽسٽنٽ ازم (خاص ڪري لوٿرنزم) جي هڪ مشهور علامت. |
| قسم | عيسائيت (Christianity) |
| مقدس متن | بائبل (Sole Authority) |
| نظريو | پنج اصول (Five Solae) |
| باني | مارٽن لوٿر، جان ڪيلون، هولڊريچ زونگلي ۽ ٻيا. |

**پروٽسٽنٽ ازم** (Protestantism) عيسائيت جي اندر هڪ تحريڪ ۽ شاخ آهي، جيڪا 16هين صديءَ ۾ رومن ڪيٿولڪ چرچ جي ڪجهه تعليمات ۽ عملن خلاف احتجاج طور شروع ٿي. هن تحريڪ کي **پروٽسٽنٽ سڌارا** (Protestant Reformation) چيو ويندو آهي. ان جو بنيادي اصول اهو آهي ته انسان جي نجات صرف ايمان (Faith) ۽ خدا جي فضل سان آهي، ۽ بائبل ئي مذهبي اختيار جو آخري ذريعو آهي.

## تاريخي پسمنظر

هن تحريڪ جي شروعات 1517ع ۾ ٿي جڏهن جرمن راهب **مارٽن لوٿر** پنهنجا "95 نڪتا" (95 Theses) پيش ڪيا.

* **مخالفت جو سبب:** لوٿر ڪيٿولڪ چرچ پاران "معافي نامن" (Indulgences) جي وڪري خلاف آواز اٿاريو، جنهن تحت پئسن جي عيوض گناهن جي بخشش جو سرٽيفڪيٽ ڏنو ويندو هو.
* **ترجمو:** لوٿر بائبل جو جرمن ٻوليءَ ۾ ترجمو ڪيو ته جيئن عام ماڻهو پاڻ مذهب کي سمجهي سگهن، جنهن کان اڳ بائبل صرف لاطيني ٻوليءَ ۾ هئي.

## بنيادي عقيدا (The Five Solae)

پروٽسٽنٽ عقيدن جو تت پنجن لاطيني اصولن ۾ بيان ڪيو ويو آهي:

1. **Sola Scriptura:** صرف بائبل ئي سچائيءَ جو ذريعو آهي.
2. **Sola Fide:** نجات صرف ايمان سان ملي ٿي.
3. **Sola Gratia:** نجات صرف خدا جي فضل (Grace) سان آهي.
4. **Solus Christus:** مسيح (حضرت عيسيٰ عه) ئي واحد نجات ڏيندڙ آهي.
5. **Soli Deo Gloria:** سڀ تعريفون صرف خدا لاءِ آهن.

## مکيه شاخون (Denominations)

پروٽسٽنٽ ازم ڪيترن ئي گروهن ۾ ورهايل آهي، جن ۾ اهم هي آهن:

* **لوٿرنزم:** مارٽن لوٿر جي تعليمات تي ٻڌل (جرمني ۽ اسڪينڊينيويا).
* **ڪيلونزم:** جان ڪيلون جا پيروڪار (هالينڊ، اسڪاٽ لينڊ ۽ سوئٽزرلينڊ).
* **اينگليڪنزم:** انگلينڊ جو چرچ، جيڪو ڪيٿولڪ ۽ پروٽسٽنٽ جي وچ وارو رستو اختيار ڪري ٿو.
* **بيپٽسٽ، ميٿڊسٽ ۽ پينٽيڪوسٽل:** اهي بعد ۾ پيدا ٿيندڙ متحرڪ شاخون آهن.

## عالمي اثر

پروٽسٽنٽ ازم دنيا ۾ تعليم، جمهوريت، ۽ جديد معيشت (سرمائيداري نظام) جي واڌاري ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. اڄڪلهه دنيا جي عيسائي آباديءَ جو تقريبن 35 سيڪڙو پروٽسٽنٽ آهن، ۽ انهن جي وڏي آبادي اتر آمريڪا، يورپ، ۽ آفريڪا ۾ رهي ٿي.

## حوالا