Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1825ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

| اڻويھين صدي جي ٻئين ڏھائي |
| --- |
| 1821ء | 1822ء | 1823ء | 1824ء | 1825ء | 1826ء | 1827ء | 1828ء | 1829ء | 1830ء |
|
<<< ٻئين ڏھائي <<< **ٽئين ڏھائي** >>> چوٿين ڏھائي ڏھائي>>>

 |
# 1135ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

| 1130ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1130ع **·**  1131ع **·**  1132ع **·**  1133ع **·**  1134ع **·**  1135ع **·**  1136ع **·**  1137ع **·**  1138ع **·**  1139ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# شھر جو ناظم

**حاڪمِ شھر** يا **ميئر** (انگريزي:Mayor) شھر جو ذميدار ۽ منتظم ٿيندو آھي۔ ان جي چونڊ ان ئي شھر جا رھڻ وارا ماڻھو ڪندا آھن۔ ڪڏھن مرڪزي حڪومت بہ حاڪم شھر متعين ڪندي آھي۔ کوڙ ساترا مل مثلاََ جرمني ۽ آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ حاڪمِ شھر بلدياتي حڪومتي انتظام ۽ ورھاست ۾ سڀ کان وڏو منصب ھوندو آھي۔
# ناسڊيڪ

سانچو:Infobox exchange
سانچو:Nasdaq, Inc. locations

ناسڊيڪ جو ڪارپوريٽ منافعي سان موازنو
  ٽيڪس کان پوءِ ڪارپوريٽ منافعو
  ناسڊيڪ انڊيڪس

**ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ** (Nasdaq Stock Market) (اصل نالو: **National Association of Securities Dealers Automated Quotations**) هڪ آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن جي لحاظ کان دنيا جي ٻي نمبر وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج ۽ پهرين مڪمل طور تي اليڪٽرانڪ اسٽاڪ مارڪيٽ آهي. هي ايڪسچينج نيويارڪ شهر جي علائقي مينهٽن ۾ واقع آهي ۽ آمريڪا ۾ واپار جي حجم جي لحاظ کان سرگرم ترين جڳهن مان هڪ آهي.

هن پليٽ فارم جي مالڪي **Nasdaq, Inc.** وٽ آهي، جيڪا ٻين ڪيترين ئي آمريڪي ۽ غير ملڪي اسٽاڪ ايڪسچينجن جي پڻ مالڪ آهي. هي ايڪسچينج ڪيترين ئي وڏين ٽيڪنالاجي ڪمپنين لاءِ بنيادي لسٽنگ مارڪيٽ آهي، جنهن ۾ چين ۽ اسرائيل جون ڪيتريون ئي غير ملڪي فرمون پڻ شامل آهن.

31 ڊسمبر 2024 تائين، ناسڊيڪ تي 4,075 ڪمپنيون لسٽ ٿيل هيون. ناسڊيڪ انڊيڪس جهڙوڪ Nasdaq Composite ۽ Nasdaq-100 صرف انهن اسٽاڪن تي مشتمل هوندا آهن جيڪي ناسڊيڪ تي لسٽ ٿيل آهن.

## تاريخ

### 1972–2000

#### بنياد ۽ شروعات

فائل:NASDAQ.svg1990 کان 2014 تائين استعمال ٿيل پراڻو لوگو
اسٽوڊيو
Nasdaq, Inc. جو بنياد 1971 ۾ نيشنل ايسوسيئيشن آف سيڪيورٽيز ڊيلرز (NASD) پاران وڌو ويو، جنهن کي هاڻي Financial Industry Regulatory Authority (FINRA) چيو ويندو آهي. "Nasdaq" اصل ۾ هڪ مخفف آهي "National Association of Securities Dealers Automated Quotations" جو. 8 فيبروري 1971 تي، ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ دنيا جي پهرين مڪمل اليڪٽرانڪ اسٽاڪ مارڪيٽ طور پنهنجو ڪم شروع ڪيو. شروعات ۾، هي صرف قيمتون ٻڌائڻ جو هڪ نظام (quotation system) هو، نه ڪي واپار جو پليٽ فارم. انٽيل ڪارپوريشن انهن پهرين وڏين ڪمپنين مان هئي جنهن پنهنجا شيئرز ناسڊيڪ تي لسٽ ڪرايا.

#### مارڪيٽ جي واڌ ويجهه

ناسڊيڪ جي اچڻ کانپوءِ ڪيتريون ئي ڪمپنيون جيڪي "اوور دي ڪائونٽر" (OTC) مارڪيٽ ۾ واپار ڪنديون هيون، سي ناسڊيڪ ڏانهن منتقل ٿيون. سالن گذرڻ سان گڏ، پاڻمرادي واپاري نظامن جي اضافي سان هي هڪ مڪمل اسٽاڪ مارڪيٽ بڻجي وئي. 1991 تائين، آمريڪي سيڪيورٽيز جي ڪل حجم جو لڳ ڀڳ 46 سيڪڙو ناسڊيڪ ذريعي واپار ٿيڻ لڳو.

#### آن لائن واپار

1998 ۾، هي آمريڪا جي پهرين اسٽاڪ مارڪيٽ بڻجي وئي جنهن آن لائن واپار شروع ڪيو، جنهن جو نعرو هو "ايندڙ سؤ سالن جي اسٽاڪ مارڪيٽ". ناسڊيڪ ڊاٽ ڪام بلبل (dot-com bubble) دوران ڪيترين ئي ڪمپنين کي پاڻ ڏانهن راغب ڪيو.

### 2000–2020

#### عوامي لسٽنگ ۽ تبديليون

2002 ۾، ناسڊيڪ پنهنجو پاڻ کي هڪ پبلڪ ڪمپني طور متعارف ڪرايو ۽ پنهنجا حصا (shares) پنهنجي ئي ايڪسچينج تي لسٽ ڪيا (NDAQ جي علامت سان). 2006 ۾، ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ کي باقاعدي طور تي هڪ نيشنل سيڪيورٽيز ايڪسچينج طور تسليم ڪيو ويو. 2007 ۾، هن نارڊڪ ملڪن جي ايڪسچينج آپريٽر OMX سان ضم ٿي پنهنجو نالو "Nasdaq OMX Group" رکيو.

#### اڳواڻي ۽ سنگ ميل

نومبر 2016 ۾، ايڊينا فرائيڊمين (Adena Friedman) کي چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر (CEO) بڻايو ويو، جيڪا ڪنهن به وڏي آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج جي پهرين عورت سي اي او بڻجي وئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
# پُل

سان فرانسسڪو جي مشهورِ زمانه گولڊن گيٽ پُل
**پُل** هڪ اهڙي اڏاوت هوندي آهي جيڪا اچ وڃ ۾ رڪاوٽ ٿيڻ واري ڪنهن شيء جيئن درياهه ، ڪئنال ، سڙڪ يا سمنڊ وغيره کي پار ڪرڻ جي لاء ٺاهي ويندي آهي ته جيئن اچ وڃ ۾ آساني پيدا ڪري سگھجي۔

بنغازى جي مشهورِ رات پُل
## تصويرون

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## حوالا
# مصرون

کاٻي کان ساڄي؛ ٽي مصرع (بيريليئم ڪاپر، انڪونيل ۽ فولاد) ۽ تي خالص ڌات (ٽائٽانيئم، ايلومينيم ۽ ميگنيشيئم)
هڪ **مصرع** (Alloy) ڪيميائي عنصرن جو هڪ آميزو آهي جنهن مان اڪثر ڪيسن ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڌاتي عنصر هوندو آهي. جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن ڪڏهن عنصرن جي ميلاپ لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. هتي صرف ڌاتن جا مصرع بيان ڪيا ويا آهن. ڌاتو مصرعن ۾ اڪثر اهڙي خاصيتون هونديون آهن، جيڪيون خالص عنصرن کان مختلف هونديون آهن جن مان اهي ٺاهيا ويندا آهن. تجارتي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندڙ ڌاتن جي وڏي اڪثريت انهن جي خاصيتن يا رويي کي بهتر بڻائڻ لاءِ مصرع ڪئي ويندي آهي. جهڙوڪ وڌندڙ طاقت، سختي يا سنکنرن جي مزاحمت. ڌاتو کي انهن جي مجموعي قيمت کي گهٽائڻ لاءِ پڻ مصرع ڪري سگهجي ٿو. مثال طور سون ۽ ٽامي جا مصرع.

هڪ ڌاتو جي مصرع ۾، عام طور تي ڪيميائي مرڪبن ۾ ملندڙ ڪيميائي بانڊ جي بدران، ايٽم ڌاتو بانڊنگ (Metallic Bonding) سان ڳنڍيل هوندا آهن. مصرع جي جزن کي عام طور تي، عملي ايپليڪيشنن لاءِ، مايو جي شرح (%) سان ماپيو ويندو آهي ۽ بنيادي سائنس جي مطالعي لاءِ ايٽمي ڀاڱي ۾ ماپيون ويندو آهي. مصرعن کي عام طور تي متبادل يا انٽرسٽيشل مصرعن جي طور تي درجه بندي ڪيو ويندو آهي، جيڪو ايٽمي ترتيب تي منحصر ڪري ٿو جيڪا مصرع ٺاهيندا آهن. انهن کي وڌيڪ طور تي هم جنس (هڪ مرحلو تي مشتمل) يا متفاوت (ٻه يا وڌيڪ مرحلن تي مشتمل) يا انٽرميٽلڪ طور درجه بندي ڪري سگهجي ٿو. هڪ مصرع ڌاتو عنصرن جو هڪ مضبوط حل ٿي سگهي ٿو. هڪ مرحلي وارو، جتي سڀئي ڌاتو ڪرسٽل ساڳئي ساخت جا آهن يا ڌاتوئي مرحلن جو مرڪب، ٻه يا وڌيڪ حل، ڌاتو اندر مختلف ڪرسٽل جو مائڪرو اسٽرڪچر ٺاهڻ ٿا.

مصرعن جي مثالن ۾ ڳاڙهو سون (سون ۽ ٽامو) اڇو سون (سون ۽ چاندي)، اسٽرلنگ چاندي (چاندي ۽ ٽامو)، اسٽيل يا سليڪون اسٽيل (ترتيب سان غير ڌاتوئي ڪاربان يا سليڪون سان لوهه)، سولڊر، پيتل، پيوٽر، ڊورالومين، ڪانسي ۽ املگام شامل آهن. مصرع مختلف قسم جي ايپليڪيشنن، عمارتن کان وٺي گاڏين تائين، سرجري جي اوزارن تائين، ۽ هر شيءِ ۾ استعمال ٿيندڙ اسٽيل جي مصرعن کان وٺي، خلائي صنعت ۾ استعمال ٿيندڙ قيمتي ٽائيٽينيم مصرعن تائين، غير چمڪندڙ اوزارن لاءِ بيريليم-ڪاپر مصرعن تائين ۾ استعمال ٿيندا آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Roberts-Austen, William Chandler; Neville, Francis Henry (1911). "Alloys" . *Encyclopædia Britannica* (11th ڇاپو).
* سانچو:Cite AmCyc

سانچو:Chemical solutions
# هوابازي

بوئنگ 747 جيڪو پين ايم پاران هلايو ويندو هو، 1978ع
**هوابازي** (Aviation) ۾ مشينن ذريعي اڏام ۽ هوائي سوارين جي صنعت سان لاڳاپيل سرگرميون شامل آهن. *هوائي سوارين* ۾ فڪسڊ ونگ ۽ روٽري ونگ قسم، پرن جي شڪل بدلن جي قابل گاڏيون، پرن کان سواءِ اڏامن واري گاڏيون، انهي سان گڏ هوا کان هلڪي سواريون جهڙوڪ گرم هوا جا غبارا ۽ گلائڊر شامل آهن.

هوابازي جي شروعات 18هين صدي ۾ گرم هوا جي غباري، هڪ اهڙو سامان جيڪو هوا جي حرڪت ذريعي هوا ۾ منتقلي جي قابل هو، جي ترقي سان ٿي. ڪليمينٽ ايڊر سال 1890ع ۾ فرانس ۾ هڪ طاقتور گرم غبارو، "ايڊر ايول" ٺاهيو، پر اهو قابو جي قابل نه هو. هي پهرين طاقتور هوائي سواري هئي، پر اها ڪنٽرول ٿيل اڏام حاصل نه ڪري سگهي. هوابازي جي ٽيڪنالاجي ۾ ڪجهه اهم ترين ترقي سال 1896ع ۾ اوٽو لليينٿل جي ڪنٽرول ٿيل گلائڊنگ اڏام سان آئي. هڪ وڏو قدم "رائٽ فلائر" (Wright Flyer) جي تعمير سان کنيو ويو، جيڪو سال 1900ع جي شروعات ۾ رائٽ برادرز پاران پهريون طاقتور ھوائي جهاز هو.

ان وقت کان وٺي، جيٽ انجن جي متعارف ٿيڻ سان هوابازي ۾ هڪ ٽيڪنالاجيڪل انقلاب آيو آهي، جنهن هوابازي کي سڄي دنيا ۾ ٽرانسپورٽ جو هڪ وڏو ذريعو بڻائي وڃيو آهي. سال 2024ع تائين، بين الاقوامي شهري هوابازي جي تنظيم (ICAO) جي مطابق، سجي دنيا ۾ 9.5 ارب مسافر هوائي سوارين تي سفر ڪيا. سال 2018ع تائين، اندازن موجب دنيا جي آبادي جو 11 سيڪڙو هوائي سفر ڪيو، جنهن ۾ %4 تائين بين الاقوامي پروازن جو حصو هو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Flying وڪي سفر مان
* وڪيميڊيا العام تي هوابازي بابت زمرا
* Aviation, aerospace, and aeronautical terms
# 9 آڪٽوبر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **آڪٽوبر** | >> |
| سومر | اڱارو | اربع | خميس | جمعو | ڇنڇر | آچر |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

**9 آڪٽوبر** (انگريزي: October 9)، عيسوي سال جو 282 هون (ليپ سال 283 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 83 ڏينهن (ليپ سال 84 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا

* **1962ع** ـ يوگنڊا برطانيا کان آزادي حاصل ڪئي.
* **1981ع** – فرانس ۾ موت جي سزا ختم ڪئي وئي.
* **2006ع** – اتر ڪوريا پهريون ايٽمي تجربو ڪيو.
* **2012ع** – ملالا يوسفزئي کي قتل ڪرڻ جي طالبانن جي ڪوشش ناڪام وئي.

## پيدائش

* **1926ع** ــ روٿ ايلس، گڏيل بادشاھت جي آخري عورت جنھن کي موت جي سزا ملي

## فوتگيون

* **1992ع** ــ استاد بخاري، برک شاعر
* **2019** ــ اسلم آزاد، ريڊيو ۽ ٽي وي جو ميزبان، صحافي ۽ اديب

## ڏڻ ۽ عام موڪل

* ليف ايريڪسن جو ڏينهن

## وڌيڪ ڏسو

* 10 آڪٽوبر
* 11 آڪٽوبر

## حوالا
# تندور

**تندور** (/ tænˈdʊər / يا / tɑ:nˈdʊər /) جنھن کي **تنور** بہ چيو ويندو آھي ھڪ ويلڻڪار مٽي يا ڌاتو جو تندور آھي جيڪو کاڌو پچائڻ ۽ مانيون پچائڻ ۾ استعمال ٿيندو آھي. ھي تندور ڏاکڻي، وچين ۽ اولاھين ايشيا ۾ کاڌي پچائڻ جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي، ڏاکڻي قفقاز ۾ بہ ان جو استعمال ٿئي ٿو.

تندور جي لاءِ گرمي عام طور تي چارڪول يا کاٺہ جي باھ سان پيدا ڪئي ويندي آھي، جيڪا تندور ۾ ئي ٻرندي رھندي آھي، اھڙي طرح کاڌي کي گرم رھڻ جي لاءِ ان باھ کي بي نقاب ڪيو ويندو آھي ۽ اھڙي طرح گرمي جي تپش سان کاڌو پچايو ويندو آھي تہ گرم ھوا، نقل ۽ حرڪت جو کاڌو پچائڻ ۽ چرٻي ۽ کاڌي جي رس وغيرہ چارڪول تي ٽمين.
ڪنھن تندور ۾ گرمي پد 480 ڊگري سيلس (900 °F) تائين وڃي سگھي ٿو ۽ کاڌو پچائڻ جي اعليٰ گرمي پد کي برقرار رکڻ جي لاءِ تندور ۾ ڊگھي عرصي تائين باھ ٻرندي رھڻ عام آھي. تندور ڊزائن عارضي زمين جي تندور ۽ افقي رچناساز چنائي جي تندور وچ ۾ عبوري شڪل مان ٺھيل ھوندو آھي.

## نالي جو ذريعو

ھي لفظ ھندي / اردو تندور (تنور / تندور) کان آيو آھي، جيڪو فارسي تنور (تنور) کان آيو آھي، جنھن جي تمام معنيٰ (مٽيءَ جو چلھو) تندور آھي. ديھخدا فارسي لغات جي مطابق فارسي جو ھي لفظ اڪاڊيئن لفظ ٽنارو (𒋾𒂟) مان نڪتو آھي، جيڪو "گپ" ۽ (نورو / نورا) "باھ" تي جڙيل آھي ۽ ان جو تذڪرو گلگامش جي اڪيڊاني مھاڪاوي ۾ ٿيو آھي ،(سنسڪرت ۾، تندور کي ڪنڊو چيو ويندو آھي.)
تندور سان لاڳاپيل ۽ ملندڙ جلندڙ لفظ مختلف ٻولين ۾ استعمال ٿيندا آھن، مثال طور فارسي جا ٽي الفاظ تندور ۽ تنوير، آرمينيائي ٿنونر (Թոնիր)، جارجيائي تون (თონე)، عربي تنور (تنّور)، عبراني تنور (תנור) ۽ ڪتاب احبار 2: 4 ترڪ تندر، ازبڪ تندر، آزربائيجان ٽينڊر ۽ ڪرديش تينور.

## قسم

افغاني تندور زمين جي اندر پڪل سرن سان ٺاھيو ويندو آھي.

پنجاب تندور

آرمينيائي تندور

آذربائيجاني تندور

## کاڌا

ھڪ تندور ۾ مختلف قسم جا تندوري کاڌا پچائبا آھن. ڪجهه ڏاڍا عام آھن جيئن تندوري ماني، تندوري نان، تندوري لڇو پراٺو، مسي روٽي ۽ تندوري ڪلچو وغيرہ.

## حوالا
# عالمي واپار جي تنظيم

ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (World Trade Organization - WTO) عالمي واپار جي تنظيم پهرين جنوري 1995ع تي ’ماسترخت جي مُعاهدي‘ هيٺ وجود ۾ آئي هئي. هن تنظيم جو مقصد آزاد عالمي واپاري نظام جي سار لهندي، اُن کي سڄي دُنيا ۾ آزاديءَ سان چُرپُر ڏيارڻ، واپاري ڏي وٺ جي ڳالھ ٻولھ ۽ معاهدن کي قانون آهر ترتيب ڏيارڻ، واپاري تڪران نبيرڻ، عالمي واپار جي انتظام کي سگهارو ڪرڻ، دُنيا ۾ عالمي اقتصادي ايڪو قائم ڪرڻ آهي. ان کانسواءِ دُنيا جي مُختلف ملڪن ۾ واپاري معاهدن ۽ ڪاروهنوار کي ٺيڪ ڪرڻ ۾ هن اداري جو وڏو هٿ آهي. هن تنظيم جو وجود جڳ مشهور يوراگوئي ڳالهين (1986-1994ع) کانپوءِ عمل ۾ آيو ۽ ان کي 1948ع ۾ ٺهيل GATT جي متبادل طور سمجهيو ويندو آهي. ڊبليو ٽي او جو مرڪز سئٽزرلينڊ جي گاديءَ واري شهر جينيوا ۾ آهي.

## حوالا