# عيدالاضحيٰ

| عيد الاضحي (قرباني جي عيد) |
| --- |
| سال 1730ع جو هڪ خطاطي جو نمونو جن تي عربي ۾ عيد الاضحي جي تبريڪ لکل آهي. |
| سرڪاري نالو | عيد الاضحيٰ (عربي) |
| عرفيت | قرباني جي عيد، وڏي عيد |
| ملهائڻ وارا | سڄي دنيا جا مسلمان |
| قسم | اسلامي تهوار |
| اهميت | الله جي حڪم جي تعميل ۾ ابراهيم عليه السلام جي پنهنجي پٽ جي قرباني ڏيڻ جي رضامندي جي ياد ۾ |
| تقريبون | عيد الاضحيٰ جي ٽي ڏينهن ۾ مسلمان قرباني ڪند آهن. |
| رسمون | نماز عيد، قرباني |
| شروعات | 10 ذوالحج |
| ختم | 13 ذوالحج |
| تاريخ | 9 ذوالحج |
| 2025 تاريخ | 6 - 10 جون، 2025ع |
| دورانيو | 3 days |
| تقرر | هر هجري سال |
| پهريون دفعو | ابراهيم عليه السلام پنهنجي پٽ کي قرباني لاء پيش ڪيو ۽ الله هن جاء تي هڪ رڍ جي قرباني کي، قرباني طور قبول ڪيو. |
| باني | رسول الله صلي الله عليه وآلهٖ وسلم هن کي الله حڪم موجب، ابراهيم عليه السلام جي قرباني جي ياد ۾ جاري ڪيو ۽ هن ڏينهن کي تهوار مقرر ڪيو. |
| لاڳاپيل | ابراهيم عليه السلام جي قرباني جي ياد ۾، حج جو فرض "وقوف عرفه" به هڪ ڏينهن پهريون 9 ذي الحج تي ڪيو ويندو آهي. |

**قرباني واري عيد** يا **عيد الاضحيٰ**، هڪ اسلامي تهوار آهي، جيڪا قرباني جي روايت سان لاڳاپيل آهي، جيڪا مسلمان ابراهيم عليه السلام جي قرباني جي ياد ۾ ملهائيندا آهن ۽ هي جو تهوار، قرباني لاء مقرر ڪيو ويو آھي.

مسلمان ٻن طرح جون عيدون ملھائيندا آھن. ھڪ کي عيد الفطر ۽ ٻي کي عيد الاضحيٰ چيو ويندو آھي. عيد الاضحيٰ ذوالحج جي ڏھ تاريخ تي ملھائي ويندي آھي. ھڪ ڏينھن اڳ 9 ذوالحج جنهن کي "يوم عرفه" سڏيو وڃي ٿو، حاجي عرفات جي ميدان ۾ به پهچندا آهن، جيڪو حج جو لازم رڪن آھي. انس بن مالڪ فرمائن ٿا تہ، "جھالت جي دور ۾ ماڻھن سال ۾ ٻہ ڏينھن راند روند جي لاءِ مقرر ڪري ڇڏيا ھئا. رسول الله (صلي الله عليه وآلهٖ وسلم) جڏھن مديني منور تشريف آندي تہ ارشاد فرمايو، "ماڻھن جي راند روند جي لاءِ ٻہ ڏينھن مقرر ھيا، الله تعاليٰ انھن کي انھن کان بھتر ڏينھن، يعني عيدالفطر ۽ عيد الاضحيٰ ۾ تبديل ڪري ڇڏيو آھي".

ذوالحج جي 9 تاريخ کي يوم عرفه يا عرفه جو ڏينهن سڏيندا آهن ۽ 10 ذوالحج کي يوم النحر يا قرباني جو ڏينهن سڏبو آهي ۽ 10، 11, 12 ۽ 13 ذوالحج کي ايام تشريق سڏيندا آهن.

عيد الاضحيٰ اسلام ۾ ٻن مکيه تہوارن مان ٻيو عيد الفطر سان گڏ آهي. اها هجري ڪئلينڊر جي آخري مهيني يعني 12هين مهيني، ذوالحج جي 10 تاريخ تي پوي ٿي. قرباني ۽ تڪبير (الله جي وڏائي بيان ڪرڻ) کي عام طور تي ايندڙ ٽن ڏينهن تائين اڳتي وڌايو ويندو آهي، جن کي تشريق جا ڏينهن چيو ويندو آهي.

عيد الاضحيٰ کي ڪڏهن ڪڏهن "وڏي عيد" به چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان جي ملهائڻ کي 3 ڏينهن وڌيڪ وڌايو ويندو آهي. عيد الفطر وانگر، عيد جي نماز عيد الاضحيٰ جي صبح ادا ڪئي ويندي آهي، جنهن کان پوءِ ٻڪري، رڍ، ڳئون يا اٺ جي قرباني ادا ڪئي ويندي آهي. اسلامي روايت ۾، اهو ابراهيم جي پنهنجي پٽ، اسماعيل (عليه السلام) کي قربان ڪرڻ جي رضامندي کي خدا جي حڪم جي اطاعت جي عمل طور تي عزت ڏئي ٿو. حاجي عام طور تي عيد الاضحيٰ تي حج جو مناسڪ، يعني بيت الله جو طواف ۽ صفا ۽ مروه جي ٽڪرين جي درميان سعي ڪندا آهن، ان سان گڏ عيد جي ڏينهن ۽ ايندڙ ٻن ڏينهن جمرات (پٿر جيڪا ان جاء تي رکيل آهن جتي شيطان نافرني وسوسو وجهڻ جي ڪوشش ڪيو) تي رمي (ڪنڪريون مارڻ جو عمل) ادا ڪندا آهن.

## عيد جي نماز

عيد جي نماز ۾ ٻہ رڪعتون واجب شامل آهن ۽ ان جي صحيح ۽ واجب ھجڻ لاء ساڳيا شرط آھن جيڪي جمعي جي نماز جا آھن پر عيد جي نماز ۾ خطبو شرط ناھي جيڪو جمعي جي نماز ۾ لازمي شرط ھوندو آھي. عيد نماز ۾ خطبو سنت آھي. عيد جي نماز جو وقت سج نڪرڻ سان پيلاڻ جي ختم ٿيڻ بعد شروع ٿئي ٿو ۽ سج جي زوال تائين جاري رھي ٿو پر مستحب آھي تہ عيد نماز ۾ دير نہ ڪئي وڃي. اھا نماز اڪيلي سر نہ ٿي پڙھي سگھجي. ان جي قضا ڪانہ ٿيندي آهي. ھن نماز ۾ اذان ۽ اقامت نہ ٿيندي آهي. عيد نماز ۾ عورتن ۽ ٻارن کي شرڪت جي اجازت آهي، پر واجب نه آھي. عيد جو خطبو سنت آھي پر ان جو ٻڌڻ واجب آهي. خطبو نماز بعد پڙھڻ سنت آھي. ٻہ خطبا پڙھڻ ۽ ٻنھي جي وچ ۾ جمعي جي نماز جي خطبي واري وقفي جيترو ويھڻ سنت آھي.

## عيدالاضحي جون سنتون

عيد الضحي ج جي ڏينهن عيدگاھ وڃڻ کان پھريون ڪجهه نہ کائڻ سنت آھي. عيدگاھ وڃڻ وقت بلند آواز ۾ تڪبيرون پڙھڻ سنت آھي.

## عيد الاضحيٰ جو ڏينهن

ٻي عيدالاضحي آھي جيڪا ڏھ ذي الحج جي ڏينھن ۾ آتي آھي ۽ ھي ٻنھي عيدن ۾ وڏي ۽ افضل عيد آھي ۽ حج جي مڪمل ٿيڻ کان بعد اچي ٿي جڏھن مسلمان حج مڪمل ڪري وٺن ٿا تو الله تعالٰي انھن کي معاف ڪرديتا آھي۔

ان لاءِ حج جي تڪميل يوم عرفہ ۾ وقوف عرفہ تي ٿيندي آھي جيڪو حج جو ھڪ عظيم رڪن آھي جيئن تہ نبي صلي الله عليه وسلم ڪا فرمان آھي:
يوم عرفہ باھ کان آزادي جو ڏينھن آھي جنھن ۾ الله تعالٰي ھر شخص کي باھ کان آزادي ڏيندو آھي عرفات ۾ وقوف ڪرڻ وارن۽ ٻين ملڪن ۾ رھنڻ وارن مسلمانون کي بہ آزادي ملندي آھي ۔

1. - ھي ڏينھن الله تعالٰي وٽ سڀ کان بھترين ڏينھن آھي : حافظ ابن قيم رحمه الله تعالٰي زاد المعاد ( 1 / 54 ) ۾ چون ٿا :
[الله تعالٰي وٽ سڀ کان افضل ۽ بھتر ڏينھن يوم النحر ( عيدالاضحي ) جو ڏينھن آھي ۽ اھو حج اڪبر وارو ڏينھن آھي]
( نبي صلي الله عليه وسلم جو فرمان آھي : يقينن يوم النحر الله تعالٰي وٽ بھترين ڏينھن آھي )

2. – ھي حج اڪبر وارو ڏينھن آھي :

ابن عمر رضي الله تعالٰي عنھما بيان ڪن ٿا تہ نبي صلي الله عليه وسلم اس حج جي دوران جيڪو انھن ڪيو ھو يوم النحر( عيد الاضحي ) والري ڏينھن جمرات جي وچ ۾ بيھي ڪري فرمائڻ لڳا تہ حج اڪبر وارو ڏينھن آھي ۔

نبي اڪرم صلي الله عليه وسلم فرمايو :
يوم عرفہ ۽ يوم النحر ۽ ايام تشريق اسان اھل اسلام جي عيد جا ڏينھن آھن ۽ ھي سڀ کائڻ پيئڻ جا ڏينھن آھنن ۔

## گيلري

مٿان کان، کاٻي کان ساڄي: ترڪي جي شهر استنبول ۾ عيد جي نماز، قاهره، مصر ۾ قرباني جو منظر، ايران جي شهر اهواز ۾ عيد جي تقريب ٻارن کي عيد جو تحفو، عيدي ڏيڻ جو منظر، مراڪش ۾ قرباني لاءِ مخصوص ڪيل رڍ، البانيا ۾ عيد جي نماز ادا ڪن جو منظر.

## پڻ ڏسو

باب:اسلام

* حج
* عيد الفطر
* ابراھيم عليه السلام

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا