Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کاٻي ڌر

کاٻي ڌر يا ليفٽ (The left) عام طور سياسي ماهرن وٽ کاٻي ڌرجو ذڪر اشتراڪي نظريئي جي حوالي سان اچي ٿو. پر حقيقت ۾ 1789ع واري فرانسيسي انقلاب کانپوءِ هن اصطلاح زور وٺڻ شروع ڪيو. فرانس جي اعليٰ اختياراتي اداري ”ايسٽيٽ جنرل“ (جنهن جي حيثيت پارليامينٽ جي برابر هئي) جي اجلاس ۾، رڪنن جي ويهڻ جو انتظام اهڙي طرح ڪيو ويو، جو بادشاهه جي حمايتين کي ساڄي هٿ ۽ مخالفن کي کاٻي هٿ تي ويهاريو. جنهن کان پوءِ اهو اصطلاح مشهور ٿيو. کاٻي هٿ تي ويٺل ميمبر انقلاب جا حمايتي ۽ ترقي پسند سوچ رکڻ وارا هئا ۽ ساڄي هٿ تي ويهڻ وارا بادشاهي راڄ واري روايتي سوچ جا حامي هئا. هاڻوڪي دور ۾ ان اصطلاح هيٺ، ڪا به ڌُر ڪنهن به سياسي نظام ۾ اهڙن حلقن جي نمائندگي ڪري ٿي، جيڪي سماجي تبديليءَ جي ذريعي وڌيڪ مُهذب ۽ انسان دوست سماجي ۽ سياسي سرشتي جي بحاليءَ تي زور ڏين ٿا. مُختلف فڪري نظرين ۽ روين جي هيٺ هُئڻ ڪري، ”کاٻي ڌر“ جا مُختلف قسم آهن. منجهائن ڪي بلڪل ڪٽر، ڪي وچٿرا، ته ڪي وري اولهه جي جمهوري نظام جي بلڪل ابتڙ/ ويجهو آهن.”کاٻي ڌر جا“ دراصل سياسي حقن جي جدوجهد جو اصطلاح آهي، جيڪو سجاڳيءَ واري دور ۾ يورپ ۾ شروع ٿيو. کاٻي ڌر وارا عام طرح لبرل ۽ روشن خيال فڪر جا مالڪ هئڻ سان گڏ حڪومت نواز ڌرين ۽ رجعت پسندن جا مخالف هئا، جيڪي مذهبي تنگدلي ۽ رجعت پسند خيالن جي ڪري ترقيءَ جا مخالف هئا. ورهاڱي کان پوءِ جڏهن سنڌي ادب ۾ترقي پسند لاڙي زور ورتو ته سنڌي اديب واضح طور ٻن گروهن ۾ ورهائجي ويا. هڪڙا ساڄي ڌر وارا اديب ته ٻيا کاٻي ڌر وارا اديب هئا. کاٻي ڌر وارا اديب ترقي پسند ۽ انقلابي سوچ وارا ۽ مروج نظام کي بدلائڻ جا حامي هئا، هو سنڌ جي صوفي شاعرن جي انقلابي تصوف جا به حامي هئا، ۽ روشن خيال، سيڪيولر قدرن جي نمائندگي ڪندا رهيا آهن. .

## حوالا
# لامذهبيت

ڪوبه مذهب نه جو نشان
**دهريت** (انگريزي ٻولي: *Atheism*): ”دهر“ جي معنيٰ ”زمانو“ يا ”دنيا“ آهي. دهريت واري نظريو رکندڙ ماديت پرست هوندا آهن ۽ ڪنهن به خدا جي وجود يا تصور کان انڪار ڪندا آهن. هي نظريو ڪميونزم جي دور ۾ وڌيڪ اُڀريو. ناستڪ ماڻهو مادي کي ڪڏهن نه ختم ٿيندڙ ۽ مستقل مڃيندا آهن . سندن خيال موجب زمانو ازلي ۽ ابدي آهي ۽ دنيا جي زندگيءَ کان پوءِ ڪا به زندگي ناهي. ۽ قدرت جي قانون جو عمل دنيا جي هر ڪم جو ذميوار آهي جنهنڪري دنيا جُڙي هئي، جنهن ۾ تبديلي ٿيندي رهندي آهي، ناستڪ ماڻهو هر ڳالھ ۾ منطق ۽ سبب ڳولهيندا آهن ، پر انهن سڀني ڳالهين جي هوندي هو هڪ مٿانهين ذات جا به قائل آهن جنهن کي هي قدرت يا فطرت سڏيندا آهن.. دهريت جي لغتي معني ۾ هڪ اهڙي مفهوم لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ جڏهن ڪوئي خدا (ديوتائن) جو انڪاري هجي ۽ زمانو (وقت) جي ازلي ۽ ابدي صفت جو قائل هجي. اهو مفهوم ئي لفظ دهريت مذهب کان انڪاري هجڻ واري مطلب ۾ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي؛ ان کي انگريزي ۾ atheism سڏبو آهي جڏهن ته لغتي معنائن atheism جو درست سنڌي ترجمو لامذهبيت (يا فارسي عبارت ۾ ناخدائي) سڏيو ويندو آهي؛ لفظ دهریت بذات خود سيڪيولرازم ۽ materialism سان وڌيڪ ويجهو آهي. لفظ دهريت منجهان ئي ان جو شخصي استعمال يعني دهريو ، ملحد جا لفظ پڻ اَخذ ڪيا ويندا آهن. ناستڪ (دهريو، ڪافر، ناستڪ، لامذهب ملحد يا الحق)، اهو شخص جيڪو خدا يا ديوتائن جي وجود ۾ عقيدو نٿو رکي يا خدا جي وجود ۾ گهٽ يقين رکندو آهي. ناستڪ جو عالمي ڏهاڙو 17 مارچ آهي، جنهنجي شروعات 2013 ۾ ٿي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* لامذهبيت
* اٿيئزم
* اٿيئزم|انٽرنيٽ انسائيڪلوپيڊيا آف فلاسافي
# مادي

مونث جي نمائندگي ڪرڻ وارو نشان، جنهن جي باري ۾ چيو وڃي ٿو تہ رومن ديوي وينس جي هٿ آرسي ۽ ڦڻي هئي.
**مونث**، عربي زبان جو لفظ آهي، جيڪو ماديِ جنس (نر جي ضد) جي لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو. هر اها شئي جيڪا ماديِ جنس جي هجي، مونث چوائي ٿي.

قاعدن ۾ مونث ان لفظ (فاعل، مفعول يا فعل) کي چيو وڃي ٿو جنهن جو استعمال جنس يا ماديِ جنس جي صيغي ۾ استعمال ٿئي. مثال طور لفظ ”محبت”.

## وڌيڪ پڙهو

* مذڪر
* مرد
* عورت
# وهيل

وهيل مڪمل طور تي آبي پلاسينٽل سامونڊي ٿڻائتن جو هڪ وسيع ۽ متنوع گروپ آهي. هڪ غير رسمي ۽ عام استعمال جي گروهه جي طور تي، اهي انفرا آرڊر سيٽاسيا جي وڏن ميمبرن سان ملن ٿا، يعني ڊولفن ۽ پورپوائز کان سواءِ سڀئي سيٽاسيئن. ڊولفن ۽ پورپوائز کي رسمي، ڪلادسٽڪ نقطه نظر کان وهيل سمجهي سگهجي ٿو. وهيل، ڊولفن ۽ پورپوائز آرڊر سيٽارٽيوڊيڪٽيلا سان تعلق رکن ٿا، جيڪو برابر پيرن وارن بي جان جانورن تي مشتمل آهي. انهن جا ويجھا غير سيٽاسيئن رهندڙ مائٽ هپوپوٽيمس آهن، جن کان اهي ۽ ٻيا سيٽاسيئن تقريباً 54 ملين سال اڳ الڳ ٿيا هئا. وهيل جا ٻه پارورڊر، بيلين وهيل (مائسٽيٽي) ۽ ڏندن واري وهيل (اوڊونٽوسيٽي)، سوچيو وڃي ٿو ته انهن جو آخري عام ابا ڏاڏو تقريباً 34 ملين سال اڳ هو. ميسٽيسٽس ۾ چار موجوده (زنده) خاندان شامل آهن: بالينوپيٽيريڊي (رورڪول)، بالينيڊي (ساڄي وهيل)، سيٽوٿيريڊي (پگمي ساڄي وهيل)، ۽ ايسچريچٽيڊي (گرين وهيل). اوڊونٽوسيٽس ۾ مونوڊونٽيڊي (بيلوگاس ۽ نارووال)، فزيٽيريڊي (اسپرم وهيل)، ڪوگيڊي (ڊونا ۽ پگمي اسپرم وهيل)، ۽ زفيڊي (چونچي واري وهيل)، انهي سان گڏ ڊولفن ۽ پورپوائز جا ڇهه خاندان شامل آهن جن کي غير رسمي معنيٰ ۾ وهيل نه سمجهيو ويندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
# ڳئون

| ڳئون چوپايو مال |
| --- |
|  |
| سوئيٽزرلينڊ جي برائنوييئا (Braunvieh) ڳئون گھنڊڻي (cowbell) پاتل |
| ماحولياتي تحفظ ۾ مقام |
| پالتو |
| سائنسي درجا بندي  |
| Unrecognized taxon (fix): | Bos |
| جنس: | Template:Taxonomy/Bos{. ثور |
| حياتياتي نالو |
| Bos ثور Linnaeus, 1758 |
|  |
| Bovine range |

**ڳئون** (انگريزي: Cow) ھڪ مئمل جانور جو نالو آهي هن جو مذڪر ڍڳو ٿيندو آهي. ڳئون جا ڪافي قسم آهن، هن جا مختلف رنگ ٿيندا آهن. هي هڪ پالتو جانور آهي سائو گاھ کائيندي آهي. هن جو کير باقي تمام کير ڏيڻ واري جانورن کان خوش ذائقہ ۽ غذایت سان ڀرپور تصور ڪيو ويندو آهي.

## ھندو مذھب ۾ ڳئون جي اھميت

رگ ويد واري زماني ۾ هندو ڳائو گوشت کائيندا هئا، پر پوءِ ڍڳي يا گانءِ جي ڪوس جي برخلاف ڪن رشين آواز کڙو ڪيو، ۽ رفته رفته سڀ هندو ائين سمجهڻ لڳا ته گئو هتيا ڪرڻ هڪ وڏو پاپ جو ڪم آهي، جو ڄاتائون ٿي ته اهي ڪارائتا جانور نه ڪُهڻ گهرجن</ref>ھندو مذھب ۾ ڳئون کي تمام وڏي عزت ڏني ويندي آهي.اھو درجو ويدڪ دور ۾ نہ ھيو پر آھستي آھستي ان کي مقدس بڻايو ويو. مھاڀارت ۾ ڳئون جو درجو ماء جي درجي جي برابر ڪيو ويو. پھرين ملينيم جي وچ ۾ قانوندانن ڳئون جي گوشت کائڻ جي مخالفت ڪئي. ان ھوندي بہ ڳئون جو مندر يا ڳئون جي ديوتا ھجڻ جو خيال رواج ۾ ڪونہ آيو. ويدن ۽ پراڻن ۾ ڳئون جا ڪافي قصا ڏنل آهن. ھندن جو خيال آهي تہ ڪرشن ديوتا جي پرورش بہ ڳئون چاريندڙ ڌنار جي گھر ۾ ٿي تنھن ڪري کيس گووندا بہ چوندا آهن جنھن جي معني آهي ڳئون جي حفاظت ڪندڙ. شو ديوتا لاء انھن جو خيال آھي تہ اھو نندي نالي ڍڳي تي سوار ٿيندو ھو.

## حوالا
# سڪم

**سِڪم** (Sikkim) اتر اوڀر هندستان ۾ هڪ رياست آهي. ان جي حدون اوڀر ۾ ڀوٽان، اتر ۽ اتر اوڀر ۾ چين جي تبت خودمختيار علائقي، اولهه ۾ نيپال جو ڪوشي صوبو ۽ ڏکڻ ۾ اولهه بنگال سان آهن. سِڪم سِليگوري ڪوريڊور جي ويجهو پڻ آهي، جيڪو بنگلاديش سان حد رکي ٿو. سِڪم ڀارت جي رياستن ۾ سڀ کان گهٽ آبادي واري ۽ ٻئي نمبر ننڍي رياست آهي. اوڀر هماليه ۾ واقع، سِڪم پنهنجي حياتياتي تنوع لاءِ قابل ذڪر آهي، جنهن ۾ الپائن ۽ سب ٽراپيڪل آبهوا شامل آهن، انهي سان گڏ هندستان جي بلند ترين چوٽي ۽ زمين تي ٽيون نمبر بلند ترين چوٽي ڪنگچن جنگا جو ميزبان پڻ آهي. سِڪم جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر گانگٽوڪ آهي. رياست جو تقريباً 35 سيڪڙو خانگچنڊ زونگا نيشنل پارڪ، هڪ يونيسڪو عالمي ورثي جو ماڳ، سان ڍڪيل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

### سرڪاري

* Official website
* Official website of Sikkim Tourism

### عام معلومات

* سانچو:Osmrelation-inline

سانچو:Sikkim
سانچو:North East India
سانچو:States and territories of India
# ڊڪشنري (آڪسفورڊ ليڪسيڪو)

ليڪسڪو Lexico|  |
| ويب سائيٽ جو قسم | آن لائن ڊڪشنري |
| دستياب ٻوليون | * English
* Spanish
 |
| مرڪزي دفتر |  |
| مالڪ | Dictionary.com |
| ٺاهيندڙ | آڪسفورڊِ يونيورسٽي پريس |
| ويب سائيٽ | www.lexico.com |
| تجارتي | جي ها |
| رجسٽريشن | ڪوبه نه |
| شروعات | جون 2019 (2019-06) |

نانا ويبسائيٽ جو هوم پيج
**ليڪسيڪو** (انگريزي ٻولي: *Lexico*) هڪ ويبسائيٽ آهي جيڪا آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (اويوپي) طرفان تيار ڪيل انگريزي ۽ اسپين جي لغتن جو مجموعو آڪسفورڊ يونيورسٽي جو پبلشنگ هائوس آهي ، جيڪا ٻين ڪمن جي وچ ۾ ، انيڪ پرنٽ دڪشنرين جي ڇپائي پڻ ڪندي آهي. جڏهن ليڪسيڪو تي ڊڪشنريون صرف او يو پي ٺاهي وئي آهي، اها ويب سائيٽ Dictionary.com جي ملڪيت آهي، جنهن جي مشهور ويب سائيٽ ٻين پبلشرز جهڙوڪ رينڊم هائوس طرفان ڊڪشنرين (لغتن) جي ميزباني آهي.

## حوالا
# سيرا ليون

| ريپبلڪ آف سيرا ليون  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | نسبتي نشان |

 |
|  *شُعار: '*"اتحاد، آزادي ، انصاف" |
| **ترانو:High We Exalt Thee, Realm of the Free* |
| مڪانيت  سيرا ليون
  (تيز نيري رنگ سان ڏيکاريل)– نقشو آفريڪا
  (ھلڪي نيري رنگ سان ڏيکاريل & تيز خاڪي رنگ سان) – in آفريڪي يونين
  (ھلڪي نيري رنگ سان ڏيکاريل)  –  [Legend] |
| گادي جو هنڌ | فري ٽائون |
| دفتري ٻوليون | انگريزي |
| مقامي ٻوليون | مينڊي، ٽيمني، ڪريئو |
| مقامي آبادي | سيراليونيئن يا سيراليوني |
| حڪومت | وحداني صدارتي آئيني ريپبلڪ |
| • صدر | ارنيسٽ بائي ڪوروما (آل پيپلز ڪانگريس) |
| • نائب صدر | سموئيل سام-سامانا (آل پيپلز ڪانگريس) |
| • پارليامينٽ جو اسپيڪر | ابيل ناٿنئيل بينڪول اسٽرانگ (آل پيپلز ڪانگريس) |
| • چيف جسٽس | ان حوا تيجان جالوھ |
| مقننه  | سيرا ليون جي پارليامينٽ |
| قیام |
| • برطانيا کان | 27 اپريل
1961 |
| • ريپبلڪ جو اعلان | 19 اپريل
1971 |
| پکيڙ |
| • جملي | 71,740 چورس ڪلوميٽر (27,700 چورس ميل) (119th) |
| • پاڻي (%) | 1.1 |
| آبادي |
| • اندازو | 6.3 million (2008 estimate)  |
| • 2004 مردم شماري | 4,976,871 |
| •  گھاٽائي | 79.4/km2 (205.6/sq mi) (114th1) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2010 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $4.837 ارب ڊالر |
| • في سيڪڙو | $780 |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2009 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $1.877  ارب ڊالر  |
| • في سيڪڙو | $311 |
| جِينِي (2003) | 62.9 انتھائي اعلیٰ |
| ايڇ ڊي آء (2011) |  0.336 ڪمتر · 180th |
| ڪرنسي | ليون (SLL) |
| معياري وقت | گرينوچ مين ٽائيم (متناسق عالمي وقت+0) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | ساڄو پاسو |
| ڊائلنگ ڪوڊ | 232 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .sl |
| 1 Rank based on 2007 figures. |

**سيراليون** (Sierra Leone) هڪ اولھه آفريڪي ملڪ آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ فري ٽائون آھي. سرڪاري ٻولي انگريزي اٿس. ھي ملڪ کي آزاد ڪيل غلامن کي آباد ڪرڻ لاء ٺاھيو ويو ھو. سال 1991ع کان 2000ع تائين ھي ملڪ گھرو ويڙھه ۾ مبتلا رهيو. ھن ملڪ ۾ گھرو ويڙھه جي دوران ھيرن جون کاڻن جنگجو گروھن جي قبضي ۾ اچڻ ڪري خوني ھيرن جي ڪري مشھور ھيو. انھن ھيرن مان جنگجو گروھه ھٿيار خريد ڪندا ھيا. ملڪ جي پکيڙ 71,740 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جي معيشت کاڻن تي بيٺل آهي جن ۾ ھيرن جون کاڻون اھم آھن. ملڪ ثائٽينيم، سون ۽ باڪسائيٽ برآمد ڪرڻ ۾ بہ سرفهرست آهي. دنيا جي ٽين وڏي قدرتي بندرگاھون پڻ ھن ملڪ ۾ واقع آهي. ملڪ وسيلن سان مالامال ھجڻ باوجود ھتان جي آبادي جو 70 سيڪڙو غربت واري زندگي گذاري ٿو. ھي مسلمانن جي اڪثريت وارو ملڪ آهي.

|  |  |
| --- | --- |
| **او آءِ سي** |  |
| افغانستان | الجزائر | البانيا | آذربائيجان | بحرين | بنگلاديش | بينن | برڪینا فاسو برونائي | ڪيمرون | چاڊ | قمر جا ٻيٽ |آئيوري ڪوسٽ | جبوتي مصر | گيبون | گيمبيا گني | گني بسائو
گيانا | انڊونيشيا | ايران عراق | اردن | ڪويت قازقستان | ڪرگزستان | لبنان | ليبيا مالديپ | ملائيشيا | مالي | موريطانيه | مراڪش | موزمبيق | نائيجر نائيجيريا | اومان
پاڪستان | فلسطين | قطر | سعودي عرب سينيگال | سيراليون| صوماليا | سوڊان | سورينام | شام | تاجڪستان ترڪي|
تيونس | ٽوگو ترڪمانستان | یوگینڊا | ازبڪستان | گڏيل عرب امارات | يمن |

## حوالا
# حيدرآباد رياست

| رياست حيدرآباد State of Hyderabad حيدرآباد دکن Hyderabad Deccan |
| --- |
| 1724–1948 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flag 1947–1948 | نشان |

 |
| **قومي شعار:"أل أزمة الله"* (عظمت خدا جي آهي) *"يا عثمان"* (او عثمان) |
| **قومي ترانو:"O Osman"* |
| حيدرآباد (ڪارو سائو) ۽ برار صوبو، حيدرآباد رياست جو حصو نه پر 1853ع ۽ 1903ع جي وچ ۾ نظام جي حڪمراني (هلڪو سائو) |
| حيثيت | آزاد/ مغل جانشين رياست (1724–1798) برٽش انڊيا (1798–1947) جي پرنسلي اسٽيٽ اڻ سڄاتل رياست (1947–1948) |
| گاديءَ جو شهر | اورنگ آباد (1724–1763) حيدرآباد (1763–1948) |
| سرڪاري ٻوليون | فارسي (1724–1886)
 اردو (1886–1948) |
| عام ٻوليون | تيلگو (48.2%) مراٺي (26.4%) ڪنڙ ٻولي (12.3%) اردو (10.3%) |
| مذهب  | هندوڌرم (81%) اسلام (13٪ ۽ رياستي مذهب) عيسائي ۽ ٻيا (6٪) (وچ ۾ پکڙيل اينگلو انڊين آبادي ۾ واڌ سڪندرآباد ۽ حيدرآباد)  |
| حڪومت | آزاد/ مغل جانشين رياست (1724–1798) پرنسلي اسٽيٽ (1798–1950)  |
| تاريخي دور | . |
|  |
| • قائم ٿيل  | 1724 |
| • تلنگانا بغاوت  | 1946 |
| • Annexation by India  | 18 September 1948 |
| • اسٽيٽ ريڪگنيشن ايڪٽ  | نومبر 1، 1956ع |
|  |
| ايراضي |
| 1941 | 214,187 چورس ڪلوميٽر (82,698 چورس ميل) |
| آبادي |
|  |
| • 1941  | 16,338,534 |
|  |
| ڪرنسي | حيدرآبادي روپيو |
| اڄ | India |

سانچو:Princely States topics

**حيدرآباد** ڀارت جي رياست تلنگانا م هڪ وڏو شهر آهي جيڪو تلنگانا جو گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ساڳي وقت آنڌرا پرديش جو بہ 2024 تائين گادي جو هنڌ آهي. پاڪستان ۾ ھن شھر کي حيدرآباد دکن جي نالي سان سڃاڻيندا آهن، ڇاڪاڻ ته پاڪستان ۾ به سنڌ صوبي ۾ حيدرآباد نالي سان هڪ وڏو شهر آهي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

* A guide to Hyderabad
* Hyderabad Metro
* حيدرآباد رياست at Curlie
# محرم

|  |
| --- |
| ذوالحج  -  **محرم الحرام**  -  صفر المظفر |
| ـــــــ | ـــــــ | ـــــــ | ـــــــ | ـــــــ | ـــــــ | ـــــــ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

**محرم** عربي ۾ المُحَرَّم اسلامي ڪيلينڊر جو پهريون مهينو آهي. ھن کي محرم الحرام بہ چوندا آھن. اسلام کان پھريان بہ مهيني کي انتهائي قابل احترام سمجھيو ويندو ھو. اسلام اھو احترام جاري رکيو. ھن مهيني ۾ جنگ و جدل ممنوع آهي. ان ئي حرمت جي ڪري ان کي محرم چوندا آھن. ھن مهيني نئين اسلامي سال جي شروعات ٿيندي آهي. اسلام کان اڳ ھن مھيني کي مُؤْتَمِر يا المُؤْتَمِر چوندا ھيا جنھن جي معني مجلس آھي.

## عاشورا

لفظ عاشورا جي عربي ۾ معني **ڏھون** آھي. ھن مھيني جي ڏھين تاريخ تي حصرت امام حسين رضه جي ڪربلا ۾ پنھنجي عزيزن ۽ قريبن سميت شھادت ٿي ھئي. ان جي ڪري اھو ڏھين وڏو اھم ھجڻ جي ڪري ان تاريخ کي عاشورا سڏيو ويندو آهي. ان ڏينھن مسلمان پوري دنيا ۾ ان واقعي جو سوڳ ڪندا آهن.

## ھن مهيني جا اهم واقعا

1ھ. پھرين محرم تي حضرت محمد صلي الله عليه وسلم مڪي کان مديني هجرت فرمائي ۽ اسلامي سال جو آغاز ٿيو.

7ھ - غزوه خيبر

7ھ - حضرت محمد صلي الله عليه وسلم حضرت صفيه رضي الله تعالي عنه کان نڪاح فرمايو.

### شهادتون

* 22ھ. پھرين محرم تي ٻين خليفي حضرت عمر فاروق شهيد ٿيو.
* 61ھ. 10 محرم تي جمعي جي ڏينھن حضرت امام حسين ابن علي ۽ ھن جي رفيقن جي شهادت (بروز عاشور)
* 25 محرم امام زين العابدين علي ابن حسين جي شهادت
* 27 محرم : صحابي رسول حضرت ميثم تمار جي شهادت

## محرم مھيني جي عظمت

### قرآن ڪريم جي روشني ۾ آرڪائيو ڪيا ويا 2015-10-11 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

يقين سان محرم الحرام جو مهينو عظمت وارو ۽ بابرڪت مهينو آھي، ھن ئي مھيني مبارڪ کان هجري قمري سال جي ابتداء ٿيندي آهي ۽ ھي ان حرمت وارن مهينن مان ھڪ آهي جن جي باري ۾ الله رب العزت جو فرمان آهي:

> يقيناََ الله تعالٰي کي وٽ مهينن جي تعداد ٻارنھن آهي ۽ (ھي تعداد) ان ڏينھن کان قائم آهي جڏھن کان آسمان ۽ زمين کي الله پيدا فرمايو ھو، انھن مان چار حرمت ۽ ادب وارا مهينا آهن، ھي ئي درست ۽ صحيح دين آهي، توھان انھن مهينن ۾ پنھنجي جانن تي ظلم ۽ ستم نه ڪريو ، ۽ توھان سڀني مشرڪون سان جهاد ڪريو جيئن تہ ھو توھان سڀني سان وڙھندا آهن، ۽ معلوم رهي تہ الله تعالٰي متقين ساڻ آهي.
>
> — التوبۃ، (36)
>
>
>

۽ ابوبڪر رضي الله تعاليٰ عنه بيان ڪن ٿا نبي ڪريم صلي الله عليه و آله وسلم فرمايو:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ” | سال جا ٻارنھن مهينا آهن جن مان چار حرمت وارا آھن، ٽي تہ مسلسل آهن، ذوالقعد ، ذوالحج، ۽ محرم، جمادي الثاني ۽ شعبان جي وچ ۾ رجب جو مهينو جنھن کي رجب مضر چيو ويندو آهي | “ |

 پڪ گھربل آھي

ھڪ ڀيري ڪنھن آ قا صلي الله عليه وآله وسلم کي عرض ڪيو تہ يارسو ل الله فرض نماز کان بعد ڪھڙي نماز افضل آهي ۽ رمضان جي فرض روزي کان بعد ڪنھن مهيني جا روزا افضل آھن، حضور صلي الله عليه وآله وسلم ارشاد فرمايو تہ

> فرض نماز کان بعد سڀ کان افضل نماز نماز تهجد آهي ۽ رمضان کان بعد افضل روزا محرّم الحرام جا آھن.
>
> — حديث
>
>
>

## حوالا
# ھندستان جو ورھاڱو

هندستان جي ورهاڱو دوران ننڍو کنڊ انڊو پاڪ ۾ اسلامي اڪثريتي علائقا سائو رنگ جڏهن تہ هندو اڪثريتي علائقا ڳاڙهو ڀُوري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.
سانچو:ڏکڻ ايشيا جو اتهاس
برطانوي قانون آزادي هندستان 1947ع جي تحت 15 آگسٽ 1947ع تي ننڍو کنڊ هندستان کي پاڪستان ۽ ڀارت ٻه مُلڪ ڌار ڪرڻ جي عمل کي **هندستان جو ورهاڱو** سڏيو ويندو آهي، جنهن تحت گڏيل هندستان جي ماڻهن برطانيا کان ڇوٽڪارو وٺِي هڪٻئي کان ڌار مُلڪ جوڙي ورتا، ان ورهاڱو جي نتيجي ۾ اوڀر بنگال پاڪستان ۽ اولهه بنگال ڀارت ۾ شامل ٿي ويا ۽ پنجاب پڻ پاڪستان جي موجودہ صوبو پنجاب ۽ ڀارت جي اوڀر پنجاب ۾ ورهائجي ويا.

ان ورهاڱو کانپوءِ نئين ڄاول پاڪستاني رياست جو راڄڌاني ڪراچي کي بڻايو ويو جتي قائد اعظم محمد علي جيڻا پهريون گورنر جنرل جي حيثيت سان حلف کنيو. پاڪستان پنهنجي آزادي 14 آگسٽ جڏهن تہ ڀارت 15 آگسٽ تي ملهائيندا آهن.

گڏيل هندستان جي روهاڱي جي بڻيادي حرڪت هندستان مسلمن جي مفادن ۾ رنڊڪ پوڻ کانپوءِ هڪ تحريڪ هنن ننڍي کنڊ ۾ شروع ڪئي ته جيئن کين شڪ هيو ته انگريز برٽش انڊيا ڇڏي وڃڻ کانپوءِ کين سندن مراعتون نه ملنديون تنهنڪري هنن هندستان کي ڌار ڪري الڳ مُڪ بڻائڻ جي تحريڪ هلائي، جنهن کي مذهبي رنگ ڏنو ويو ۽ غير منطقي مذهبي قوميت تحت ٻه قومي نظريو جو جواز ٺاهيو ويو، ان سموري منصوبي جي پوئيواري لاءِ مسلم ليگ جي پليٽ فارم کي استعمال ڪيو ويو. قائد اعظم محمد علي جناح کي ڏکڻ آفريڪا منجهان گُهرايو ويو ۽ کيس ان منصوبي جي اڳواڻي ڪرڻ جو ڪم سونپيو ويو ۽ نيٺ هنن انگريزن جي مدد سان 14 آگسٽ 1947ع تي الڳ ملڪ جو اعلان ڪيو.

## درشن خانو

*
* Map of the partition of India (1947). Note: Small princely states not acceding to either country upon independence are shown as integral parts of India and Pakistan.

## وَڌيڪ ڏِسو

* قانون آزادي هندستان 1947ع

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* ’ورهاڱو جي لاءِ نهرو به ذميدار‘

## حوالا
# پرينيتي چوپڙا

پرينيتي چوپڙا (انگريزي: Parineeti Chopra)، پيدائش 22 آڪٽوبر 1988ع، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪارا ۽ ڳائڻي آھي. ھن ھڪ نيشنل فلم ايوارڊ ۽ ھڪ فلم فيئر ايوارڊ سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. ھيءَ فوربز انڊيا جي 100 شخصيتن (Celebrity) جي فھرست ۾ 2013ع کان شامل ٿيندي آھي.

چوپڙا 2016ع ۾
## حوالا
# ھائپر لوپ

ھائپر لوپ ٽرين جو خيال تصوير ۾ ڏيکاريل
**هائپر لوپ** (انگريزي: Hyperloop) ٽرين هڪ اهڙي گهٽ پريشر واري ٽيوب ۾ هلي ٿي، جنهن مان گهڻي ڀاڱي هوا ڪڍي خالي ڪيو ويندو آهي. زمين تي موجود ڪنهن به شئي جي رفتار ۾ سڀ کان وڏي رڪاوٽ هوا جي گاٺ هوندي آهي. هوا جي گهاٺ ختم ٿيڻ کانپوءِ هائپر لوب ٽرين نه رڳو تمام گهڻي تيزي سان هلي ٿي، پر توانائي لاءِ ٻارڻ به تمام گهٽ ڪتب آڻي ٿي. هائپر لوپ ٽرين هاڻوڪي مقناطيسي لويٽيشن ٽرين کان ٻيڻي رفتار سان هلي سگهندي. هن وقت مقناطيسي ليويٽيشن ٽرين جي لڳ ڀڳ سراسري رفتار 268 ميل في ڪلاڪ آهي.

آمريڪا جي شھر لاس اينجلس جي هڪ ڪمپني هائپر لوب سسٽم تي اڳم ئي ڪم ڪري پئي ۽ هن هائپر لوب ٽرين جو آزمائشي تجربو اڳواٽ ئي لاس ويگاس جي هڪ ريگستان ۾ ڪاميابيءَ سان ڪري چڪي آهي.

ڪوريا به هن ٽيڪنالاجيءَ جي ميدان ۾ اڳتي اچڻ چاهي ٿي ۽ ڪوريا ريل روڊ ريسرچ انسٽيوٽ اميد ظاهر ڪئي آهي ته ڪوريا به جلد ئي هن ٽيڪنالاجي ۾ اڳڀري ٿي ويندي. ڪوريا جي ڪمپني، جنهن هائپر لوپ ٽرين ٺاهڻ لاءِ ڪم ڪري رهي آهي، ان لاءِ ڪوريا ٽائمز جو چوڻ آهي ته وڌ کان وڌ 767 ميل في ڪلاڪ جي تيز رفتاريءَ سان هلي سگهندي، اها رفتا لڳ ڀڳ آواز جي رفتا جي برابر آهي.

دٻئي ۾ پڻ هائپر لوپ سسٽم جي حوالي سان ويچارَ هلي رهيا آهن ۽ ايندڙ پنجن سالن ۾ ان ٽرين کي دٻئي ۾ هلايو ويندو.

ايلون مسڪ، جنھن ھائپر لُوپ جي نالي سان ھڪ نئين ڪَلپناتي ٽرانسپورٽ نظام جي رِٿا پيش ڪئي آھي. ھن جي ذريعي زمين جي سطح تي گھٽ دٻاءُ واري ٽيوب ۾ گھٹي دٻاءُ واري ڪيپسول جي ذريعي سفر ڪيو ويندو. ھوا جي دٻاءُ جي اِنھي تفاوت جي ڪري ئي ڪيپسول نھايت تيز رفتاريءَ سان پنھنجي منزل تي رَسندي.

جيڪڏھن ھيءَ نظام لاڳو ڪيو ويو تہ پوءِ ريل گاڏي ۽ ھوائي جھاز جي سفر جي ڀيٽ ۾ تمام گھٽ وقت ۾ پنھنجي منزل تي پھچي سگھبو. جنھن جو ڪاٿو تقريباً 1500 ڪلوميٽر (930 ميل) في ڪلاڪ ھوندو.

## حوالا
# لڊوگ وان بيٿوون

| لڊوگ وان بيٿوون |
| --- |
| لڊوگ وان بيٿوون جو هڪ مشهور پورٽريٽ (1820ع) |
| پيدائش | 17 ڊسمبر 1770 (بپتسما جي تاريخ) بون، جرمني |
| وفات | 26 مارچ 1827 (عمر 56 سال) ويانا، آسٽريا |
| پيشو | موسيقيڪار (Composer)، پيانو نواز |

**لڊوگ وان بيٿوون** (Ludwig van Beethoven؛ 17 ڊسمبر 1770 – 26 مارچ 1827) هڪ جرمن موسيقيڪار ۽ پيانو نواز هو. کيس مغربي موسيقيءَ جي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ احترام جوڳي شخصيتن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي. سندس فن پارا ڪلاسيڪل دور کان رومانوي دور (Romantic era) تائين جي منتقليءَ جو اهم حصو آهن.

## شروعاتي زندگي ۽ تعليم

بيٿوون جرمنيءَ جي شهر بون ۾ پيدا ٿيو. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي موسيقيءَ جي صلاحيت ظاهر ٿي وئي هئي. هن کي شروعات ۾ سندس پيءُ جوهان وان بيٿوون سخت تربيت ڏني، ۽ پوءِ هن ڪرسچن گوٽلوب نيفي کان سکيا ورتي. 21 سالن جي عمر ۾ هو **ويانا** منتقل ٿي ويو، جتي هن عظيم موسيقيڪار **جوزف هيڊن** کان موسيقي ترتيب ڏيڻ (Composition) سکي.

## ٻوڙو ٿيڻ ۽ فني پختگي

بيٿوون جي زندگيءَ جو سڀ کان ڏکوئيندڙ پهلو اهو هو ته تقريبن 1798ع کان کيس ٻوڙائڻ (ساهي ٻڌڻ ۾ تڪليف) جون علامتون شروع ٿيون. ان جي باوجود هن موسيقي لکڻ جاري رکي.

* **درمياني دور (1802–1812):** هن دور کي اڪثر "هيروڪ" (Heroic) چيو ويندو آهي، جنهن ۾ هن پنهنجي ٽين ۽ پنجين سمفوني تيار ڪئي.
* 1815ع تائين سندس ٻڌڻ جي قوت ايتري ختم ٿي وئي جو هن عوامي سطح تي پرفارم ڪرڻ ڇڏي ڏنو.

## آخري شاهڪار

پنهنجي زندگيءَ جي آخري سالن ۾، مڪمل طور ٻوڙو هجڻ جي باوجود، بيٿوون ڪجهه اهڙا فن پارا تخليق ڪيا جيڪي اڄ به حيرت جو باعث آهن:

* **نائين سمفوني (Symphony No. 9):** هيءَ پهرين وڏي سمفوني هئي جنهن ۾ آواز (Choir) جو استعمال ڪيو ويو.
* **مسا سولمنس (Missa solemnis):** هڪ عظيم مذهبي موسيقيءَ جو مجموعو.
* هن جو واحد اوپيرا **فيڊيليو** (Fidelio) پڻ هن دور ۾ پنهنجي آخري صورت تائين پهتو.

## وفات

ڪيترن ئي مهينن جي بيماريءَ کان پوءِ، بيٿوون 26 مارچ 1827ع تي 56 سالن جي ڄمار ۾ وفات ڪئي.

## حوالا
# لبرل آرٽس ايجوڪيشن

فائل:Hortus Deliciarum, Die Philosophie mit den sieben freien Künسنڌيten.JPG**Philosophia et septem artes liberales**، جنهن جي معنيٰ آهي "فلسفو ۽ ست لبرل آرٽس". هي تصوير 12هين صدي جي هيراد آف لينڊسبرگ جي Hortus deliciarum مان ورتل آهي.
**لبرل آرٽس ايجوڪيشن** (Liberal arts education) مغربي اعليٰ تعليم جو هڪ روايتي تعليمي ڪورس آهي، جنهن ۾ قدرتي سائنس، سماجي سائنس، آرٽس ۽ انسانيت (Humanities) جا شعبا شامل هوندا آهن. هتي "آرٽ" مان مراد ڪا سٺي فن (Fine art) بجاءِ هڪ "سکيل مهارت" آهي. هي تعليمي نظام پيشه ورانه، فني يا مذهبي تعليم جي مقابلي ۾ هڪ وسيع علمي بنياد فراهم ڪري ٿو.
روايتي طور تي لبرل آرٽس ۾ ست موضوع شامل هئا، جن کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويو هو:

* ٽريويم (Trivium): جنهن ۾ بلاغت (Rhetoric)، گرامر، ۽ منطق (Logic) شامل هئا.
* ڪواڊريويم (Quadrivium): جنهن ۾ علم نجوم (Astronomy)، حساب (Arithmetic)، جاميٽري (Geometry)، ۽ موسيقي شامل هئا.

اڄڪلهه هن ۾ ڪيترائي جديد شعبا جهڙوڪ بشريات (Anthropology)، نفسيات، سماجيات، اقتصاديات ۽ قانون پڻ شامل ڪيا ويا آهن.

## تاريخ

لبرل آرٽس جي شروعات قديم يونان جي ان انڪوائري طريقن سان ٿي جيڪي "عالمي سمجھ" جي خواهش تي ٻڌل هئا. فيثاغورس دليل ڏنو هو ته ڪائنات ۾ هڪ رياضي ۽ جاميٽري واري هم آهنگي موجود آهي. 4 صدي قبل مسيح ۾ ايٿنز جي حڪومت عوامي تقرير (Rhetoric) جي صلاحيت کي تمام گهڻي اهميت ڏيندي هئي.

*لبرل آرٽس جي علامت* (Allegory of the seven liberal arts)
قرون وسطيٰ (Middle Ages) ۾ يونيورسٽين ۾ اهي ست لبرل آرٽس پڙهايا ويندا هئا. 12هين صدي ۾ هيراد آف لينڊسبرگ هڪ انسائيڪلوپيڊيا تيار ڪيو هو جنهن ۾ فلسفي، لاهوت، ادب ۽ سائنس جي خيالن کي گڏ ڪيو ويو هو ته جيئن عورتن کي تعليم ڏئي سگهجي.
رنيسانس (Renaissance) جي دور ۾ اطالوي انسان دوستن (Humanists) منطق جي بجاءِ تاريخ، يوناني ٻولي ۽ اخلاقي فلسفي تي وڌيڪ زور ڏنو.

## جديد استعمال

جديد دور ۾ لبرل آرٽس کي چئن مکيه علائقن ۾ ورهايو ويو آهي:

* لائف سائنس: حياتيات (Biology)، نيرو سائنس.
* فزيڪل سائنس: فزڪس، ڪيمسٽري، علم نجوم.
* فارمل سائنس: منطق، رياضي، شماريات.
* انسانيت ۽ سماجي سائنس: فلسفو، تاريخ، ادب، نفسيات، سماجيات.

## آمريڪا ۾ لبرل آرٽس

نيويارڪ جي Vassar College ۾ ٿامپسن ميموريل لائبريري
آمريڪا ۾ لبرل آرٽس ڪاليج اهي ادارا آهن جيڪي انڊر گريجوئيٽ سطح تي لبرل آرٽس جي پڙهائي تي وڌيڪ ڌيان ڏيندا آهن. انهن ڪاليجن ۾ اڪثر ڪري "سقراطي طريقو" (Socratic method) استعمال ڪيو ويندو آهي، جتي استاد شاگردن سان گڏ بحث مباحثو ڪري سکيا جو عمل اڳتي وڌائيندا آهن.

## حوالا
# ايشوريا راءِ بچن

ايشوريا راءِ بچن (انگريزي: Aishwarya Rai Bachchan)، (پيدائش 01 نومبر 1973ع)، ھندوستاني اداڪارا ۽ مس ورلڊ 1994ع مُقابلي جي کٽيندڙ آھي. بُنيادي طرح ھيءَ ھندي ۽ تامل فلمن ۾ ڪم ڪندڙ طور ڄاتي وڃي ٿي. ڪامياب اداڪاري واري پيشي سان ھن پاڻ کي انڊيا جي سڀني کان وڌيڪ مشھور ۽ بااثر شخصيتن مان ھڪ طور قائم رکيو. راءِ ڪيتريون ئي مَڃتائون حاصل ڪيون، جھڙوڪ: ٻہ فلم فيئر ايوارڊ، ھندوستان جي حڪومت پاران 2009ع ۾ کيس پدما شري جي اعزاز سان نوازيو ويو، فرانس جي حڪومت پاران 2012ع ۾ کيس آرڊر ڊيس آرٽس ايٽ ڊيس ليٽرس (Ordre des Arts et des Lettres) جي اعزاز سان نوازيو ويو. اڪثر ميڊيا پاران "دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ خوبصورت عورت" طور سندس حوالو ڏنو ويندو آھي.

## شروعاتي زندگي

## حوالا
# دراوڙي تحريڪ

**دراوڙي تحريڪ** يا ڊرئويڊين مُوومينٽ (Dravidian Movement) تحت ڏاکڻي هندستان ۾ اُٿيل هن تحريڪ ۾ انصاف پارٽي، سيلف ريسپيڪٽ ليگ، پروگريسو تحريڪ وغيره ”دراوڙي تنظيم“ جي جهنڊي هيٺ گڏ ٿي، 1970ع جي ڏهاڪي ۾ سياسي ۽ ثقافتي شعور اڀارڻ ڪرڻ ۾ مخصوص مڪاني ثقافت ۽ روايتن جي استعمال تي زور ڏنو. جيتوڻيڪ هن تحريڪ ستر جي ڏهاڪي ۾ تامل ناڊو، ڪيرالا ۽ ڪرناٽڪ ۾ DMK يعني Dravida Munnetra Kazhagram جي جهنڊي هيٺ مشهور تامل اڳواڻ ’پرياڙي اِي ايڇ رامسوامچي‘ جي اڳواڻيءَ ۾ زور ورتو، پر اصل ۾ ويهين صدي جي شروعاتي ڏهاڪن (1925ع) کان ئي هن تحريڪ جو ارتقائي سفر شروع ٿي چڪو هو. تحريڪ جو اصل مقصد هندوستان جي هيٺاهين طبقي وارين جاتين (ذاتين) جي حقن جي حفاظت ۽ نسلي يا طبقاتي متڀيد جو خاتمو ڪرڻ هو. AIADMK جي صورت ۾ 1972ع ۾ جُدا ٿيل ڌڙي پڻ اِن سوچ جي حوالي سان ڳڻپ جوڳي اڳڀرائي ڪئي.

## پڻ ڏسو

* دراوڙن جو عقيدو
* دراوڙ
* دراوڙن وارو زمانو

## حوالا
# رمزيت

**رمزيت** ۽ **اشارت** (Symbolic Meaning)، رمزيت مان مراد لفظن جو اهڙو استعمال آهي، جيڪو ان جي مفهوم ۾ سطحي معنيٰ کان علاوه هڪ نئين معنيٰ لاءِ بحث جو سبب بڻجي. جيئن ڪنهن عبارت يا شعر ۾ لفظن جي حيثيت اشارن سان ظاهر ٿيندي آهي، جيڪا معنيٰ ۾ اعليٰ يا لطيف تر سطح جي طرف اشارو ڪري ته ان کي رمزيت ۽ اشاريت به چئبو آهي.

## حوالا