# معتدل آبهوا

هڪ ڪوپن-گيگر آبهوا جو نقشو (Köppen–Geiger climate map) 1991 کان 2020ع تائين معتدل آبهوا کي ڏيکاريندي **دنيا جا مختلف جاگرافيائي علائقا. معتدل علائقا جيڪا جاگرافيائي علائقن جي معنيٰ ۾ طول و عرض سان بيان ڪيا ويا آهن، ذيلي ٽراپڪس جي اتر يا ڏکڻ (نارنگي رنگ جي ڊاٽ واري لائينن جي اتر يا ڏکڻ ۾، °35 درجا اتر يا ڏکڻ تي) کان قطبي دائرن تائين پکڙيل آهن**.
جاگرافي ۾، ڌرتيءَ جي **معتدل آبهوا** (Temperate Climate) وچين ويڪرائي ڦاڪن (برابري ڦاڪ جي لڳ ڀڳ °23.5 کان °66.5 اتر/ڏکڻ) تي ٿيندي آهي. جيڪي ٽراپڪس ۽ ڌرتيءَ جي قطبي علائقن جي وچ ۾ پکڙيل آهي. انهن علائقن ۾ عام طور تي سڄي سال ۾ گرميء پد جون حدون ڊگهي ۽ ٽراپڪ جي آبهوا جي مقابلي ۾، جتي اهڙيون تبديليون اڪثر ننڍيون، عام طور تي صرف برسات جي مقدار ۾ مختلف، وڌيڪ واضح موسمي تبديليون هونديون آهن.

معتدل موسمن ۾، نه رڳو طول و عرض جون پوزيشنون گرمي پد جي تبديلين تي اثر انداز ٿين ٿيون پر، مختلف سامونڊي وهڪرا، موجوده هوائن جي رخ، کنڊ جو ماپ (ڌرتيء جو ڪيترو حصو آهي) ۽ اوچائي پڻ معتدل موسمن کي شڪل ڏين ٿيون.

ڪوپن موسمياتي درجه بندي هڪ آبهوا کي "معتدل" **C** طور بيان ڪري ٿي، جڏهن سراسري گرمي پد **3- °C** يا **26.6 °F** کان مٿي هجي پر ٿڌي مهيني ۾، ٿڌ جي برقراري جي حساب سان، **18°C** يا **64.4 °F** کان گهٽ هجي. بهرحال، ڪوپن جي ڪجهه موافقتون گهٽ ۾ گهٽ **0 °C** يا **32.0 °F** مقرر ڪيون آهن. براعظمي آبهوا کي "D" جي طور تي درجه بندي ڪيو ويو آهي ۽ معتدل آبهوا جي قسمن کي سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ وڌيڪ انتهائي گرمي پد هوندو آهي. ٿڌي مهيني ۾ سراسري گرمي پد عام طور تي -3 °C (26.6 °F) کان گهٽ هوندو آهي.

## تاريخ

دنيا جا مختلف جاگرافيائي خطا.گھٽ گرميء وارا خطا جيڪي اتر يا ڏکڻ جي ويڪرائي ڦاڪن ۾ زمين جي اتر ۽ ڏکڻ قطب جي دائرن ۾ واقع آھن .(گلابي رنگ سان ھاء لائيٽ ٿيل) \_\_\_قطبي گھيرا
ولاديمير ڪوپن جو هڪ تازوئي موسمياتي نقشو جيڪو آبهوا جي باري ۾ دنيا جي ڪيل درجہ بندي ڏيکاري ٿو.
ٽ**يمپريٽ** (**Temperate**) انگريزي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي معتدل موسم يا گھٽ گرميءَ واري موسم. جاگرافي م ٽيمپريٽ يا ٽيپڊ ڪلائيميٽ (Tepid Climate) اھڙي موسم کي چئبو آهي جيڪا زمين جي ليٽيٽوڊن جي وچ واري حصن يعني قطبي علائقي ۽ استوائي علائقن جي وچ واري حصي ۾ ھجي.

## علائقا ۽ آبهوا

**اتر وارو معتدل علائقو** ڪينسر جي ٽراپڪ (**لڳ ڀڳ °23.5 اتر ويڪرائي ڦاڪ**) کان آرڪٽڪ دائري (**لڳ ڀڳ °66.5 اتر ويڪرائي ڦاڪ**) تائين پکڙيل آهي. **ڏکڻ معتدل علائقو** ڪيپريڪورن جي ٽراپڪ (**لڳ ڀڳ °23.5 ڏکڻ ويڪرائي ڦاڪ**) کان انٽارڪٽڪ دائري (**لڳ ڀڳ °66.5 ڏکڻ ويڪرائي ڦاڪ**) تائين پکڙيل آهي.

ڪجهه موسمياتي درجه بندين ۾، معتدل علائقي کي ڪيترن ئي ننڍن موسمياتي علائقن ۾، مهيني وار گرمي پد، ٿڌ واري مهينن ۽ برسات جي بنياد تي، ورهائي سگهجي ٿو. انهن ۾ ذيلي ٽراپڪ علائقو (نم آبهوا ۽ رومي سمنڊ جي آبهوا) ۽ ٿڌو معتدل علائقو (سامونڊي ۽ براعظمي آبهوا) شامل ٿي سگهي ٿي.

### ذيلي ٽراپڪ علائقو

اها موسمون عام طور تي معتدل علائقي جي برابري ڦاڪ جي وڌيڪ ويجهي علائقن، °23.5 ۽ °35 اتر/ڏکڻ جي وچ ۾ مليون آهن. اهي ٻين معتدل آبهوا جي قسمن جي ڀيٽ ۾ ٽروپڪس کان وڌيڪ متاثر ٿين ٿيون ۽ عام طور تي سڄي سال، ڊگهي، گرم اونهاري ۽ ننڍي، نرم سياري سان گرم گرمي پد جو تجربو ڪن ٿيون. معتدل علائقي جي هن حصي ۾ برفاني برسات غير معمولي آهي.

#### نم ذيلي ٽراپڪ آبهوا (Cfa) ۽ مون سون ذيلي ٽراپڪ آبهوا (Cwa)

علائقا جتي نم آبهوا (Cfa) ۽ خشڪ-سياري جي آبهوا (Cwa) ملي ٿي.
نم آبهوا ۾ عام طور تي، اونهاري ۾ بار بار ڪنويڪٽو مينهن سان ڊگهو، گرم ۽ نم اونهارو هوندو آهي ۽ گرم ترين مهينن ۾ موسمي برسات جي چوٽي هوندي آهي. سيارو عام طور تي نم آبهوا ۾ هلڪو ۽ منجمد کان مٿي هوندو آهي. گرم سامونڊي وهڪرا عام طور تي ساحلي علائقن ۾ ملندا آهن جنهن ۾ نم آبهوا هوندي آهي. هن قسم جي آبهوا عام طور تي براعظمن جي ليورڊ هيٺين اوڀر ساحلن تي، جهڙوڪ ڏکڻ آمريڪا جي پامپاس علائقي اتر ويتنام، اوڀر ايشيا جا ڏکڻ اوڀرين حصا، ڏکڻ ۽ اتر اوڀر ۽ وچ اولهه آمريڪا جا حصا ۽ ڏکڻ آفريڪا، ايٿوپيا ۽ اوڀر آسٽريليا جا حصا شامل آهن، تي هوندي آهي. ڪجهه علائقن ۾ نم آبهوا، خاص طور تي ڏکڻ اوڀر چين ۽ اتر ڀارت سان، هڪ اڃا به تيز نم-خشڪ موسم هوندو آهي، جن کي مون سون ذيلي ٽراپڪ آبهوا (Cwa) سڏيو ويندو آهي. انهن علائقن ۾، سيارو ڪافي ٿڌو ۽ خشڪ هوندو آهي ۽ اونهاري ۾ تمام گهڻي برسات پوندي آهي. ڏکڻ چين ۾ ڪجهه مون سون ذيلي ٽراپڪ آبهوا (Cwa) جا علائقا پنج گرم ترين مهينن (ڏکڻ اولهه مانسون) ۾ سالياني برسات جو 80 سيڪڙو کان وڌيڪ رپورٽ ڪن ٿا.

#### Mediterranean climates (Csa, Csb)

Regions where the dry-summer subtropical or Mediterranean climates (Csa, Csb) are found.
Mediterranean climates have the opposite rainfall pattern to dry-winter climates, with a dry summer and wet winter. This climate occurs mostly at the western edges and coasts of the continents and are bounded by arid deserts on their equatorward sides that brings dry winds causing the dry season of summer, and oceanic climates to the poleward sides that are influenced by cool ocean currents and air masses that bring the rainfall of winter. The five main Mediterranean regions of the world are the Mediterranean basin in North Africa, Southern Europe, and West Asia, coastal California in the United States, the South and West states of Australia, the Western Cape of South Africa, and central Chile.

#### Subtropical highland climates (Cwb, Cfb)

Regions where oceanic or subtropical highland climates (Cfb, Cfc, Cwb, Cwc) are found.
Subtropical highland climates are climate variants often grouped together with oceanic climates found in some mountainous areas of either the tropics or subtropics. They have characteristically mild temperatures year-round, featuring the four seasons in the subtropics and no marked seasons in the tropics, the latter usually remaining mild to cool through most of the year. Subtropical highland climates under the Cfb classification usually have rainfall spread relatively evenly in all months of the year similar to most oceanic climates while climates under the Cwb classification have significant monsoon influence, usually having dry winters and wet summers.

### Middle latitude zone

These climates occur in the middle latitudes, between approximately 35° and 66.5° north and south of the equator. There is an equal climatic influence from both the polar and tropical zones in this climate region. Two types of climates are in this zone, a milder oceanic one and more severe seasonal continental one. Most prototypical temperate climates have a distinct four-season pattern, especially in the continental climate sector.

#### Oceanic climates (Cfb)

Oceanic climates are created by the on-shore flow from the cool high latitude oceans to their west. This causes the climate to have mild summers and cool (but not cold) winters, and relative humidity and precipitation evenly distributed throughout the year. These climates are frequently cloudy and cool, and winters are milder than those in the continental climate.

Regions with oceanic climates include northwestern Europe, northwestern North America, southeastern and southwestern South America, southeastern Australia and most of New Zealand.

#### Humid continental climates (Dfa, Dfb, Dwa, Dwb, Dsa, Dsb)

Humid continental climates are considered as a variety of temperate climates due to lying in the temperate zones, although they are classified separately from other temperate climates in the Köppen climate classification. In contrast to oceanic climates, they are created by large land masses and seasonal changes in wind direction. This causes humid continental climates to have severe temperatures for the season compared to other temperate climates, meaning a hot summer and cold winter. Precipitation may be evenly distributed throughout the year, while in some locations there is a summer accent on rainfall.

Regions with humid continental climates include southeastern Canada, the upper portions of the eastern United States, portions of eastern Europe, parts of China, Japan and the Korean Peninsula.

### Subpolar zone

These are temperate climates that compared to the subtropics are on the poleward edge of the temperate zone. Therefore, they still have four marked seasons including a warmer one, but are far more influenced by the polar zones than any other but the very polar climates (tundra and ice cap climate).

#### Subpolar oceanic and cold subtropical highland climates (Cfc, Cwc)

Areas with subpolar oceanic climates feature an oceanic climate but are usually located closer to polar regions. As a result of their location, these regions tend to be on the cool end of oceanic climates. Snowfall tends to be more common here than in other oceanic climates. Subpolar oceanic climates are less prone to temperature extremes than subarctic climates or continental climates, featuring milder winters than these climates but still with similar summers. This variant of an oceanic climate is found in parts of coastal Iceland, the Faroe Islands, parts of Scotland, northwestern coastal areas of Norway such as Lofoten and reaching to 70° north on some islands, uplands near the coast of southwestern Norway, the Aleutian Islands of Alaska and northern parts of the Alaskan Panhandle, some parts of Southern Argentina and Chile (though most regions are still classified as continental subantarctic), and a few highland areas of Tasmania, the Australian Alps and Southern Alps of New Zealand. This type of climate is even found in tropical areas such as the Papuan Highlands in Indonesia. Cfc is the categorization for this regime. Even in the middle of summer, temperatures exceeding 20°C (68 °F) are exceptional weather events in the most maritime of those locations impacted by this regime. In some parts of this climate, temperatures as high as 30°C (86°F) have been recorded on rare occasions, while temperatures as low as −15 °C (5 °F) have still been recorded on rare occasions.

A cold variant of the monsoon-influenced subtropical highland climate similar to subpolar oceanic climates occurs in small areas in the Chinese provinces of Sichuan and Yunnan, and parts of the Altiplano between Bolivia, Peru and Chile, where summers are sufficiently short to be *Cwc* with fewer than four months over 10 °C (50 °F) due to the high altitudes at these locations. El Alto, Bolivia is one of the few confirmed cities that features this variation of a cold subtropical highland climate.

#### Cold summer mediterranean climates (Csc)

Cold summer mediterranean climates (*Csc*) are present in high-elevation areas around coastal *Csb* climate areas, where the strong maritime influence prevents the average winter monthly temperature from dropping below 0 °C. Despite the maritime influence, they are classified alongside other mediterranean climates in the Köppen classification rather than oceanic climates like subtropical highland climates due to the opposite rainfall pattern. This climate is rare and is predominantly found in climate fringes and isolated areas of the Cascades and Andes Mountains, as the dry-summer climate extends further poleward in the Americas than elsewhere.

## انساني پهلو

### آباديات، حيوانات ۽ نباتات

دنيا جي انساني آبادي جو وڏو حصو، ڌرتيء جي خشڪ زمين جي وڏي مقدار ۽ انتهائي گرمي پد جي کوٽ جي ڪري، معتدل علائقن ۾، خاص طور تي اتر اڌ گول ۾ رهي ٿو. معتدل علائقي ۾ حياتي جي قسمن جو سڀ کان وڏو بيان ڪيل تعداد ڏکڻ آفريڪا ۾ ملي ٿو. جتي تقريبن 24,000 ٽيڪسا (نوعون) بيان ڪيو ويون آهن.

### زراعت

زراعت معتدل علائقن ۾، بوريل/سب آرڪٽڪ علائقن کان سواءِ، گهڻي برسات ۽ گرم اونهاري جي ڪري، هڪ وڏي پيماني تي ٿيندڙ معاشي سرگرمي آهي. ڇاڪاڻ ته گهڻيون زرعي سرگرميون بهار ۽ اونهاري ۾ ٿينديون آهن ۽ ٿڌي سياري جو زرعي پيداوار تي ٿورو اثر پوندو آهي. انتهائي سياري يا اونهاري جو زراعت جي پيداوار تي وڏو اثر پوندو آهي جيڪو گهٽ عام آهي.

### شهري آبادي ۾ واڌ

معتدل علائقن ۾ ڪجهه عنصر آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جي اڪثريت کي وڏن شهرن ڏانهن وٺي ويندا آهي. ڇو ته وڏن شهرن جي جي آبهوا ڳوٺاڻن علائقن جي آبهوا کان مختلف ھوندي آهي. هڪ عنصر عمارتن ۽ اسفالٽ جي جذب جي شرح جي طاقت آهي، جيڪا قدرتي زمين کان وڌيڪ آهي. ٻيو وڏو عنصر عمارتن ۽ گاڏين مان فوسل ايندھن جو ساڙڻ آهي. انهن عنصرن شهرن جي سراسري آبهوا کي آس پاس جي علائقن کان وڌيڪ گرم ڪرڻ جو سبب بڻيا آهن.

## پڻ ڏسو

* جاگرافيائي زون
* ٽنڊرا
* ڪوپن موسمياتي درجه بندي
* قطبي دائرو
* ٽراپڪس
* آرڪٽڪ

## حوالا