Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1918ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

## پيدائش

* **18 جُولاءِ** – نيلسن منڊيلا، ڏکڻ آفريڪا جو وڪيل ۽ سياستدان، امن جو نوبل انعام کٽيندڙ

## فوتگيون

| 1910ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1910ع **·**  1911ع **·**  1912ع **·**  1913ع **·**  1914ع **·**  1915ع **·**  1916ع **·**  1917ع **·**  1918ع **·**  1919ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# تحريڪ اصلاح

**تحريڪ اصلاح** (Movement for Reformation) مذهبي اصلاح يا سڌاري جي تحريڪ هئي، جنهن جي شروعات مارٽن لوٿر ڪنگ (1546- 1438ع)، جرمنيءَ کان شروع ڪئي. مارٽن لوٿر جو مقصد عيسائيت جي عقيدن جي اصلاح هو. جنهن ۾ هو ڪامياب بہ ويو، پر کانئس پوءِ عيسائيت ٻن وڏن فرقن پروٽيسٽنٽ ۽ رومن ڪيٿولڪ ۾ ورهائجي ويئي. فڪري لحاظ کان عيسائين جي تاريخ ۾ اهو هڪ وڏو انقلاب هو. ڪليسا جو اثر گهڻو گهٽجي ويو، جيڪا عيسائي زندگيءَ تي ڀرپور اختيار رکندي هئي. اهو عقيدو جنهن هيٺ روحن جي ڇوٽڪاري جو مدار پادريءَ جي سفارش تي هو ۽ ان لاءِ پادري باقاعدي”معافي نامہ“ لکي وڪڻندا هئا. اهو پراٽيسٽنٽزم جو بنياد بڻيو. يعني انسان جي ڇوٽڪاري جو مدار ايمان ۽ عمل کي چيو ويو. ان کان اڳ بائيبل مقدس کي صرف پادري پڙهندا هئا، پر لوٿر ان کي جرمن ٻوليءَ ۾ ترجمو ڪيو تہ جيئن هر ماڻهو بائيبل کي پڙهي سگهي. مختلف ماڻهن جي بائيبل تائين رسائي ٿي تہ هنن جا ذهن کليا ۽ پاڻ کي ذهني طور آزاد محسوس ڪيائون. هن تحريڪ جو انگريزي ادب تي گهرو اثر رهيو.

## حوالا
# سي اين اين

Cable News Network (CNN)|  |
| Country | United States |
| Broadcast area | * United States
* Canada
* Worldwide (via CNN International)
 |
| Headquarters | * CNN Center, Atlanta, Georgia, U.S.
 |
| Programming |
| Language(s) | English |
| Picture format | 1080i (HDTV) (downscaled to letterboxed 480i for the SDTV feed) |
| Ownership |
| Owner | Warner Bros. Discovery |
| Parent | CNN Global |
| Key people | * Michael Bass (EVP of Programming, CNN U.S.)
* Brad Ferrer (EVP/CFO, WarnerMedia News & Sports)
* Amy Entelis (EVP for talent and content development)
* Ken Jautz (EVP, CNN Worldwide)
* Andrew Morse (EVP/Chief Digital Officer)
 |
| Sister channels |
List
* + CNN Airport
	+ CNN Arabic
	+ CNN Brazil
	+ CNN Chile
	+ CNN en Español
	+ CNN Indonesia
	+ CNN International
	+ CNN-News18
	+ CNN Philippines
	+ CNN Portugal
	+ CNN Türk
	+ HLN
	+ CNN Prima News
	+ A2 CNN
 |
| History |
| Launched | جون 1, 1980 (1980-06-01) |
| Links |
| Webcast | CNNgo |
| Website | cnn.com |

ڪيبل نيوز نيٽ ورڪ (CNN) ھڪ ملٽي نيشنل نيوز تي ٻڌل ٽيليويزن چينل آھي جنھن جو ھيڊڪوارٽر ايٽلانتا، جارجيا ۾ آھي. اهو سي اين اين گلوبل جي ملڪيت آهي، جيڪو وارنربرادرز. ڊسڪووري جو حصو آهي.

## حوالا
# 1757ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

| ارڙنھين صدي جي ڇھين ڏھائي |
| --- |
| 1751ء | 1752ء | 1753ء | 1754ء | 1755ء | 1756ء | 1757ء | 1758ء | 1759ء | 1750ء |
|
<<< پنجين ڏھائي <<< **ڇھين ڏھائي** >>> ستين ڏھائي>>>

 |
# 1853ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

| اڻويھين صدي جي ڇھين ڏھائي |
| --- |
| 1851ء | 1852ء | 1853ء | 1854ء | 1855ء | 1856ء | 1857ء | 1858ء | 1859ء | 1860ء |
|
<<< پنجين ڏھائي <<< **ڇھين ڏھائي** >>> ستين ڏھائي>>>

 |
# ماحولياتي گدلاڻ

**ماحولياتي گدلاڻ**، **يااينوائرمينٽل پوليوشن** (Environmental Pollution) مان مراد هڪ اھڙي گدلاڻ آهي جيڪا پاڻي، ھوا ۽ زمين سان لاڳاپو رکندڙ ھجي. جيڪا زندگيءَ کان سواءِ حيوانن ۽ ٻوٽن لاءِ بہ هاڃيڪار ھجي. جڏھن مختلف سببن، ۽ عنصرن جي ڪري قدرتي ماحول ۾ غير صحتمند تبديلي اچي تہ چئبو ته ماحولياتي گدلاڻ شروع ٿي چڪي آهي.

## فضائي گدلاڻ

## آبي گدلاڻ

## زميني گدلاڻ
# ھالينڊ

**هالينڊ** (انگريزي ٻولي: *Holland*) هڪ جاگرافيائي علائقو ۽ نيدرلينڊز جي الهندي ڪناري تي اڳوڻو صوبو آهي. نالو هالينڊ پڻ اڪثر غير رسمي طور تي هالينڊ جي سموري ملڪ جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ھي استعمال عام طور تي ٻين ملڪن ۾ قبول ڪيو ويندو آھي ۽ عام طور تي پاڻ ڊچ به اهو استعمال ڪندا آھن. بهرحال، نيدرلينڊز ۾ ڪجهه ، خاص طور تي هالينڊ کان ٻاهر وارن علائقن کان، سڄي ملڪ جي لاءِ اهو اصطلاح استعمال ڪرڻ اَڻوڻندڙ يا غلط بياني آهي.

## حوالا
# برفاني دور

برفاني دؤر** (انگريزي ٻولي: *ice age*)، موجوده وقت جي سائنسدانن ۽ ارضيات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته دنيا ۾ گهٽ ۾ گهٽ چار برفاني دؤر اچي چڪا آهن. هر دؤر سراسري طور اڍائي لک سال هليو، جنهن ۾ هڪ لک سال تمام ٿڌي ۽ هڪ لک سال معتدل موسم هوندي هئي. انهن دؤرن ۾ ڌرتيءَ تي ڪئين ميل ٿلها برف جا تهه چڙهي ويندا هئا. سائنسدان پهرين برفاني دؤر واري زماني کي 10 لک سال اڳ ڪري ٿا ڄاڻائين. برفاني دؤر جو آخري واقعو اڄ کان 11 هزار سال اڳ ٿي گذريل ٻڌايو وڃي ٿو.ان کان پوءِ گرم وقفي وارو دؤر هلي رهيو آهي، پر ماهرن جو خيال آهي ته هڪ وڌيڪ برفاني دؤر اچڻو آهي.*

## *تاريخ*

*ارتقا جي ماهرن انهيءَ زماني کي پليسٽوسين زمانو “Pleistocene Epoch” يعني انسان جو زمانو ڪري سڏيو آهي. انهيءَ زماني ۾ ڌرتيءَ تي تمام گهڻي برف باري ٿي هئي. ايتري قدر جو ڌرتيءَ جا چار حصا برف سان ڍڪجي ويندا هئا. ارتقا جا ماهرن پڻ سائنسدانن ۽ ارضيات جي ماهرن سان اتفاق ڪندي، قبول ٿا ڪن ته برف جي انهن دؤرن وچ ۾ گرم وقفا به ايندا رهندا هئا. جنهن ڪري برف رجي ويندي هئي. آبهوا ۾ فرق اچي ويندو هو ۽ اها قابل برداشت ٿي ويندي هئي. اهڙن برفاني دؤرن ۾ حيواناتي ۽ نباتاتي زندگي تمام گهڻي متاثر ٿيندي هئي. حيواناتي زندگيءَ ۾ اٿل پٿل ۽ لڏ پلاڻ شروع ٿي ويندي هئي. ان کان سواءِ ڪيترائي اوائلي ٿڻائتا جانور Mammals مري ويا.*

## *آثار*

*برفاني دؤر جا ڪجهه آثار اتر آمريڪا، اتر يورپ، آئرلينڊ ۽ سئٽزرلينڊ ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ به نظر آيا آهن. آمريڪا جي جبلن جي ساخت ۽ ٻين نشانين مان بخوبي اندازو لڳائي سگهجي ٿو ته ڪنهن زماني ۾ اهو علائقو برف جي تمام ٿلهن ٿهن سان ڍڪيل هوندو هو.*

## *حوالا*

## *خارجي ڳنڍڻا*

* Cracking the Ice Age from PBS
* Montgomery, Keith (2010). "Development of the glacial theory, 1800–1870". `{{cite web}}`: Invalid `|ref=harv` (مدد) Historical Simulation
* Raymo, M. (July 2011). "Overview of the Uplift-Weathering Hypothesis".
* Eduard Y. Osipov, Oleg M. Khlystov. Glaciers and meltwater flux to Lake Baikal during the Last Glacial Maximum. آرڪائيو ڪيا ويا 2016-03-12 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
* Black, R. (9 January 2012). "Carbon emissions 'will defer Ice Age'". *BBC News: Science and Environment*.

سانچو:برفاني دور
سانچو:گرين هائوس ۽ برفاني زمين
سانچو:ڪانٽينينٽل گليشيئرز
# مذھبي اڳواڻ

ڪيٿولڪ پادري (Clergy) ساراجيوو جي سيڪرڊ هارٽ ڪيٿيڊرل جي تقديس واري تقريب ۾ (1889).
**ڪليرجي** (Clergy) يا پادري قائم ٿيل مذهبن جي اندر **مذھبي اڳواڻ** هوندا آهن. انهن جا ڪردار ۽ ڪم مختلف مذهبي روايتن ۾ مختلف هوندا آهن، پر عام طور تي مخصوص رسمن جي صدارت ڪرڻ ۽ پنهنجي مذهب جي عقيدن ۽ عملن جي تعليم ڏيڻ شامل هوندو آهي. انفرادي پادرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪجهه اصطلاح ڪليرجي مين، ڪليرجي وومين، ڪليرڪ، ۽ ايڪليسائيسٽڪ آهن.

عيسائيت ۾، پادرين جا مخصوص نالا ۽ ڪردار فرقن جي لحاظ کان مختلف آهن، جن ۾ ڊيڪن، ايلڊرز، پريست، بشپ، ڪارڊينل، پريچر، پاسٽر، ۽ پوپ شامل آهن.

اسلام ۾، مذهبي اڳواڻ کي اڪثر باضابطه يا غير رسمي طور تي امام، خليفو، قاضي، مفتي، شيخ، ملا، موذن، ۽ علماء جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

يهوديت جي روايت ۾، مذهبي اڳواڻ اڪثر ڪري ربي (استاد) يا حزان (گائڪ) هوندو آهي.

## اشتقاق (Etymology)

لفظ 'ڪليرڪ' (cleric) چرچ جي لاطيني لفظ 'Clericus' مان نڪتل آهي، جيڪو پادري طبقي سان تعلق رکندڙن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. وري ان لاطيني لفظ جو ماخذ يوناني لفظ 'Klerikos' (κληρικός) آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ورثي سان تعلق رکندڙ". قرون وسطيٰ ۾ پڙهڻ ۽ لکڻ تقريبن خاص طور تي پادري طبقي جو ڪم هو، تنهن ڪري علم ۽ پادري طبقي جي لفظن جي وچ ۾ گهرو تعلق آهي.

## ٻڌ ڌرم

14 هون دلائي لاما، تنزن گياٽسو 2007 ۾
ٻڌ مذهب جي پادرين کي مجموعي طور تي سانگھا چيو ويندو آهي، جنهن ۾ مرد ۽ عورت راهب (جنهن کي اصل ۾ ڀڪشو ۽ ڀڪشوني چيو ويندو آهي) جا مختلف سلسلا شامل آهن. ٻڌ مذهب جي مختلف روايتن جي ڪري انهن جي باري ۾ ڪا هڪ جنرل راءِ قائم ڪرڻ مشڪل آهي.
ٻڌ مذهب جي پادرين لاءِ ڪجهه لقب هي آهن:

* ڀڪشو ۽ ڀڪشوني
* سامنير (Samanera)

ٿيرواڊا ۾:

* آچاريه
* آجان (Ajahn)
* ڀانتي (Bhante)

وڄرايانا ۾:

* گرو
* لاما
	+ دلائي لاما
	+ پنچن لاما

## عيسائيت

سانچو:بنيادي
عام طور تي، عيسائي پادري "مقرر ڪيل" (ordained) هوندا آهن؛ يعني انهن کي مذهبي رسمن ۾ مخصوص خدمت لاءِ الڳ ڪيو ويندو آهي.

### اينگليڪنزم

سانچو:بنيادي

بشپ موريسيو اينڊرادي بشپ سائولو باروس کي عصا (crosier) ڏئي رهيو آهي.
اينگليڪنزم ۾، پادرين جي ترتيب ۾ ڊيڪن، پريست، ۽ بشپ شامل آهن. بشپ عام طور تي نگران هوندا آهن جيڪي ڪيترن ئي چرچن تي مشتمل هڪ ڊائيسيز جي صدارت ڪندا آهن. اينگليڪنزم ۾ سڀني پادرين کي شادي ڪرڻ جي اجازت آهي.

* ڪينٽربري جو آرڪ بشپ
* بشپ
* آرڪ ڊيڪن
* پريست
* ڊيڪن

مٿي ڏنل درجي بندي اينگليڪن چرچن ۾ عام آهي.

* سر جارج فليمنگ، برطانوي مذهبي شخصيت.
* چارلس ويسلي ليفنگ ويل، ايپسڪوپل پريست.

### بيپٽسٽ

بيپٽسٽ روايت ۾ چرچ ۾ رڳو ٻه مقرر ڪيل عهدا تسليم ڪيا وڃن ٿا: ايلڊرز (پاسٽرز) ۽ ڊيڪن، جيئن بائيبل ۾ تيموتيس جي پهرين خط ۾ بيان ٿيل آهي.

### ڪيٿولڪ چرچ

سانچو:Catholic Church hierarchy sidebar

آرڪ بشپ جوز ايس پالما پنهنجي مددگارن سان گڏ
بشپ جين پيئر، ننسيو فرانڪو، ڪارڊينل جوزف ڊي ڪيسل ۽ بشپ گائي هارپيگني
ڪيٿولڪ چرچ ۾ مقرر ڪيل پادري يا ته ڊيڪن، پريست يا بشپ هوندا آهن. پوپ روم جو بشپ ۽ چرچ جو سڀ کان وڏو اڳواڻ آهي.
ڪينن لا (قانون) ظاهر ڪري ٿو ته "مذهبي خدمتگارن کي قانون ۾ ڪليرڪ (clerics) چيو وڃي ٿو؛ چرچ جي ٻين ميمبرن کي عام ماڻهو (lay persons) چيو وڃي ٿو".

## حوالا
# واپار جو توازن

**واپار جو توازن** (Balance of trade) هڪ ڏيھان ڏيھي واپار سان لڳاپيل اصطلاح آهي. پرڏيھ موڪليل ۽ اُتان گهرايل مال جي توازن کي ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هڪ خاص مُدي ۾ ڪنھن بہ ملڪ جي واپار جوڳي وَکر کي ڏيساور موڪلڻ (درآمد) ۽ پرڏيھ کان گهرايل مال (برآمد) جو اهڙو وچور، جنھن ۾ روڪ خريد ڪيل سامان لاءِ ڏنل رقم يا وِڪاميل مال جي بدلي ۾ مليل رقم جو تفصيل درج نہ هوندو آهي ۽ رڳو جنس جي بدلي ۾ مليل جنس جو واپار ليکي ۾ آڻبو آهي. جيڪڏهن توازن موڪليل مال جي حق ۾ آهي تہ واپار کي فائديمند (Trade Surplus) ۽ جيڪڏهن پرڏيھ مان گهرايل مال جي حق ۾ آهي تہ نقصانڪار (Trade Deficit) سمجهيو ويندو.

## حوالا
# نيو ڪلاسيڪيت

**نيو ڪلاسيڪيت** (Neo-Classic) ڪلاسيڪل روايتن جي تجديد ڪندڙ. هي هڪ تحريڪ هئي، جنهن ۾ ڪلاسيڪل فن تعمير ۽ هٿرادو هنر سان جوڙيل فن وغيره جي ٻيهر جياپي کي ورجايو ويو. هيءَ تحريڪ 1750 کان 19 صديءَ تائين جاري رهي. يورپ جي اڪثر ٻولين ۽ ادب ۾ ان تحريڪ ڪلاسيڪي ادب جي روايتن کي ٻيهر جيارڻ لاءِ ڪي اصول ۽ قاعدا مقرر ڪيا جن جي ڪري اعليٰ ادب پيدا ٿيو پر گهڻو وقت ان تي عمل ڪرڻ سان ادب ۾ هڪ قسم جو ورجاءُ، مصنوعيت طاري ٿي وئي، جنهن جي ڪري فطري ۽ اصلوڪي اظهار ۾ رنڊڪ پئي، نتيجي طور ليکڪن بغاوت ڪئي ۽ فطرت ڏانهن موٽ جي نعري سان رومانويت جي لاڙي کي آندو ويو. سنڌي ٻوليءَ ۾ ان قسم جو ادب فارسي ڪلاسيڪي روايت کي زنده رکڻ وارن شاعرن وڏي عرصي تائين لکيو، جنهن ۾ فارسي لفظ، اصطلاح، تشبيهون، منظر ۽ ماحول ضروري سمجهيا ويند اهئا.

## حوالا
# اليگزينڊر پشڪن

| اليگزينڊر پشڪن |
| --- |
| اوريسٽ ڪپرنسڪي جو ٺاھيل اليگزينڊر پشڪن جو پورٽريٽ |
| ڄمڻ | اليگزينڊر سرجيوچ پشڪن 6 جون 1799(1799-06-06) ماسڪو، روسي ايمپائر |
| وفات | 10 فيبروري 1837(1837-02-10) (عمر 37 سال) سينٽ پيٽرزبرگ،روسي ايمپائر |
| پيشو | شاعر، ناول نگار، ڊراما نويس |
| ٻولي | روسي ، فرينچ |
| قوميت | روسي |
| مادرِ علم | زرسڪئي سيلو ليسم |
| دور | روسي شاعري جو سونھري دؤر |
| صنف | ناول، شاعري وارو ناول، نظم، ڊرامو، ننڍڙي ڪھاڻي، پرين جي ڪھاڻي |
| ادبي تحريڪ | رومانويت حقيقت پسندي |
| نمايان ڪم | *يوجين انيگن*, *ڪيپٽنس ڊاٽر*, *بورس گوڊنوف*, *رسلان اينڊ لوڊميلا* |
| زال | نتاليا پشڪينا (ش. 1831) |
| اولاد | ماريا، اليگزينڊر فريمڪي، گريگوري نتاليا |
| مائٽ | سرجي لوووچ پشڪن، نديزدا اوسپوونا گئنيبا |
|

---

 |
| صحيح |  |

**اليگزينڊر سرجيوچ پشڪن**(انگريزي: **Alexander Sergeyevich Pushkin**)رومانوي دور جو روسي شاعر، ڊراما نويس ۽ ناول نويس ھيو ۽ جديد روسي ادب جو باني ھيو
ھن جو جنم ماسڪو جي امير خاندان ۾ ٿيو ھن جي پيءُ جو نالو سرجي لوووچ پشڪن ھيو. پندرهن سالن جي عمر ۾ پشڪن پنھنجو پھريون نظم لکيو. ھن گريجوئيشن مشھور تعليمي اداري زرسڪئي سيلو ليسم مان ڪئي ان موقعي تي ھن پنھنجو مشھور نظم *اوڊي ٽو لبرٽي* چيو ھو جيڪو ان وقت تڪراري بڻجي ويو جنھن تي روسي زار اليگزينڊر پھريون کيس جلاوطن ڪرڻ جو حڪم ڏنو

اڄ کان ڏيڍ سؤ سال اڳ سن 1833ع ۾ اليگزينڊر پُشڪن ادبي مواد گڏ ڪرڻ جي سلسلي ۾ روس جي ڪنهن پرانهين علائقي ۾ وڃي نڪتو هو. اُتان ٿي پشڪن اورين برگ وريو، جتي سندس دوست ڪائونٽ پيرو وسڪي گورنر ه و. پشڪن وٽس مهمان ٿي رهيو. هڪڙي ڏينهن صبح جو پشڪن اڃا اگهور ننڊ ۾ هو ته هن پنهنجي گورنر دوست جا وڏا وڏا ٽهڪ ٻُڌا ۽ هو ڇرڪ ڀري جاڳي پيو. سبب پُڇڻ تي گورنر پشڪن کي اُن علائقي جي گورنر جو ڏانهس موڪليل خط ڏيکاريو، جتان ڪي ڏينهن اڳ پشڪن موٽيو هو. خط ۾ لکيل هو:
”تازو پُشڪن هت آيل هو. اوهان کي خبر آهي ته هو ڪير آهي؟ اسان هن جي ڏاڍي خبرداري سان سار سنڀال لڌي. پر اسان کي يقين آهي ته هو ادبي مواد هٿ ڪرڻ لاءِ اُن سفر تي آيل ڪونهي، پر سرڪاري بدعنوانين جي انگن اکرن هٿ ڪرڻ جي لاءِ هو خفيه سفر تي نڪتل آهي. اوهين ڄاڻو ٿا ته اوهان جي لاءِ اسان وٽ وڏي عزت ۽ احترام آهي. تنهن ڪري اسان اهو پنهنجو فرض سمجهي اوهان کي خبردار رهڻ جي صلاح ڏيون ٿا.“
پُشڪن ۽ گوگول پاڻ ۾ دوست هوندا هئا. پوءِ پُشڪن جڏهن گوگول سان گڏيو ته ساڻس اُن دلچسپ واقعي جو ذڪر ڪيائين ۽ کيس صلاح ڏنائين ته اُن مزيدار واقعي کي ڪنهن ادبي روپ ۾ آڻجي. گوگول پُشڪن کي هڪ اهڙي ٺڳ جي ڳالهه ٻڌائي جيڪو ڪنهن ننڍي شهر ۾ وڃي پاڻ کي سرڪاري ڪامورو ظاهر ڪري اُتي جي ننڍن ڪامورن کان پئسا ڏوڪڙ ڇڏائي ڀڄي ويو. بهرحال اُنهن واقعن کي ذهن ۾ رکي گوگول ”دي انسپيڪٽر جنرل“ جي عناون سان ڊرامو لکڻ شروع ڪيو، جيڪو هن سن 1835ع ۾ لکي پورو ڪيو.

## حوالا
# خيرسون اوبلاسٽ (تڪراري)

| خيرسون اوبلاسٽ
Kherson Oblast Херсонська область |
| --- |
| اوبلاسٽ |
| Khersonska oblast |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Banner | Coat of arms |

 |
| Nickname(s):خيرسونشچينا |
| جولائي، 2020ع کان اڳ جي حدن ۾ ڏيکاريل |
| ملڪ |  روس
 ۽  يوڪرين
 جي وچ ۾ تڪراري |
| قيام | 1944ع |
| انتظامي مرڪز | Kherson |
| اڳوڻو مرڪز | 3 |
| حڪومت |
| • Governor | Oleksandr Prokudin |
| ايراضي |
| • ڪل | 28,461 چورس ڪلوميٽر (10,989 چورس ميل) |
| آبادي (2022) |
| • ڪل | 1,001,598 |
| • درجو | Ranked 22nd |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| GDP |
| وقتي علائقو | UTC+2 (EET) |
|  • اونهارو (ر.ب.و) | UTC+3 (EEST) |
| Area code | +380-55 |
| ISO 3166 ڪوڊ | UA-65 |
| گاڏي رجسٽريشن | ВT |
| Raions | 5 |
| Cities (total) | 9 |
| FIPS 10-4 | UP08 |
| NUTS statistical regions of Ukraine | UA43 |
| ويب سائيٽ | khoda.gov.ua |

**خيرسون اوبلاسٽ** (يوڪريني: Херсонська область، خيرسون اسڪا اوبلاسٽ؛ روسي: Херсонская область، خيرسون اسڪايا اوبلاسٽ)، جن کي خيرسونشچينا (روسي: Херсонщина) پڻ چيو ويندو آهي، ڏکڻ يوڪرين ۾ هڪ اوبلاسٽ (صوبو) آهي. اهو ڪريميا جزيري نما جي اتر ۾ واقع آهي. ان جو انتظامي مرڪز خيرسون شهر آهي. ڊنيپر نديءَ، جيڪي اوبلاسٽ کي ورهائي ٿي جي اترين يا ساڄي ڪناري تي شهر واقع آهي. اوبلاسٽ جي پکيڙ 28,461 چورس ڪلوميٽر ۽ آبادي سال 2022 ع جي اندازي مطابق 10,01,598 هئي. اوبلاسٽ کي يوڪرين جي "ميوي جي ٽوڪري" (Fruit Basket) سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان جي زرعي پيداوار جو گهڻو حصو سڄي ملڪ ۾ ورهايو ويندو آهي. پيداوار اونهاري ۾ عروج تي پهچندي آهي.

**خيرسون اوبلاسٽ** (يوڪريني: Херсонська область، روسي: Херсонская область، خيرسونسڪايا اوبلاسٽ)، خيرسونشچينا (يوڪريني: Херсонщина)جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ڏاکڻي يوڪرين ۾ هڪ اوبلاسٽ آهي.

اهو ڪريميا جزيري نما جي اتر ۾ واقع آهي. ان جو انتظامي مرڪز خيرسون شهر آهي، جيڪو ڊنيپر نديءَ جي اترئين يا ساڄي ڪناري تي آهي، جيڪي اوبلاسٽ کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿي. هن اوبلاسٽ جي پکيڙ 28,461 چورس ڪلوميٽر ۽ سال 2022ع جي اندازي موجب آبادي 10,01,598 هئي. ان کي يوڪرين جو 'ميوي جي ٽوڪري' سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان جي زرعي پيداوار جو گهڻو حصو سڄي ملڪ ۾ ورهايو ويندو آهي ۽ پيداوار اونهاري ۾ عروج تي پهچندي آهي.

سال 2022ع ۾ يوڪرين تي روسي حملو شروع ٿين کان وٺي اوبلاست جو گهڻو حصو روسي فوجي قبضي هيٺ آهي. سيپٽمبر، 2022ع ۾، روس هڪ تڪراري ريفرنڊم جو بندوبست ڪرڻ کانپوءِ، خيرسون اوبلاست کي ملائي ڇڏڻ جو دعويٰ ڪيو. ريفرنڊم ۽ دعويٰ ڪيل الحاق بين الاقوامي طور تي غير تسليم ٿيل آهي. جوابي ڪارروائي جي نتيجي ۾، يوڪريني فوجون نومبر، 2022ع جي وچ تائين ڊنيپر ندي جي ساڄي ڪناري تي سڄو علائقي، جن ۾ خيرسون شهر به شامل هو، تي ٻيهر قبضو ڪري ورتو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ `<ref>` آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ `<references group="lower-alpha"/>` نہ مليو
# ووهان

| ووھان 武汉市 |
| --- |
| چين جي صوبائي ڊويزن |
| Nickname(s):九省通衢
   ("China's Thoroughfare") The Chicago of China 江城
  ("River City") |
| Motto(s):武汉, 每天不一样
   ("Wuhan, Different Everyday!") |
|  |
| Location of Wuhan City jurisdiction in Hubei |
| ڏيھُ، مُلڪ | عوامي جمهوريا چين |
| صوبو |  ھوبئي |
| آباد ٿيل | پندرنھن سئو سال بي سي 1500 BC |
| پهريون ايڪو (يونيفائڊ) | جنوري 1, 1927 |
| ڊويزنون  ڏيھي-ليول  ٽائونشپ-ليول |  13 پُرڳڻا يا ضلعا 156 سب ڊسٽرڪٽس, 1 ٽائون, 3 ٽائوشنس |
| حڪومت |
| • پارٽي سيڪريٽري | وانگ زونگلن |
| • ميئر Mayor | زو زيانگوانگ |
| ايراضي |
| • چين جي صوبائي ڊويزن | 8,494.41 چورس ڪلوميٽر (3,279.71 چورس ميل) |
| • شھري | 1,528 چورس ڪلوميٽر (590 چورس ميل) |
| آبادي (سال 2018 مطابق) |
| • ڪل | 11,081,000 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| • شهري (2018) | 8,896,900 |
| • ميٽرو | 19 ملين |
| رهاڪو نالو | ووھنيز Wuhanese |
| ٻوليون |
| مُکيا نسلي گروپَ |
|  • مکيا نسلي گروپَ | ھان |
| ٽپال ڪوڊ | **4300**00–**4304**00 |
| علائقائي ڪوڊ | 0027 |
| ISO 3166 ڪوڊ | CN-HB-01 |
| City tree | ميٽاسوڪيا |
| ويب سائيٽ | 武汉政府门户网站 (وهان حڪومت ويب پورٽل) (in Chinese); English Wuhan (in English) |

| ووهان |
| --- |
|  |
| "Wuhan" in سَوِلا (سمپليفائيڊ) (top) and روايتي (bottom) Chinese characters |
| آسان چیني | 武汉 |
| روایتي چیني | 武漢 |
| لغوي معنیٰ | "[The combined cities of] Wǔ[chāng] and Hàn[kǒu]" |
|

| انتساخ |
| --- |
| مينڊرين |
| - ھانیو پنین | Wǔhàn |
| - وادي-جائلز | Wu3-han4 |
| - IPA | [ù.xân] (ٻڌو) |
| - گویو رومن | Wuuhann |
| - بوپوموفو | ㄨˇ   ㄏㄢˋ |
| من |
| - ھوڪین POJ | Bú-hàn |
| ڪینٽوني (یو) |
| - جیوٽپنگ | Mou5-hon3 |
| - IPA | [mo̬u.hɔ̄ːn] |
| -ييل رومن سازي | Móuh-hon |

 |

**ووهان** عوامي جمهوريا چين جي صوبو ھوبئي جو گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو هوبئي پرڳڻو جو وڏو شهر ۽ مرڪزي چين (مک زمين چين) ۾ سڀ کان وڏو شهر آھي، جنھن جي آبادي 11 ملين کان مٿي آھي، ان شھر جي گڏيل آبادي 10,120,000 ماڻھن تي مشتمل آھي ھي شھر آبادي جي لحاظ کان چين جو نائون سڀ کان وڌيڪ چيني شهر ۽ چين جو نوَ قومي مرڪزي شهرن منجھان هڪ آهي.

"وهان" جو نالو شهر جي تاريخي وڇنگ، هانڪاو ۽ هانانگ جو گڏيل نالن منجھان نڪتل آھي، ھي ٽي شھر (武汉三镇) جي نالي سان مشھور آھن، جن کي گڏيل طرح "وان 武汉三镇 آف وهان" ( 武汉三镇 ) جي ٽن نالن سان سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر جينان ميدن ۾، يانگٽيز نديء جي وڌي وھڪري واري سنگم تي آهي ۽، هان ندي، جو سڀ کان وڏو پاڻي ڇوڙ ڪرڻ جو ذريعو آھي ۽ "نون صوبائي دولت" جي نالي سان سُڃاتو ويندو آهي."

ووان ۾ تاريخي واقعن جو سلسلو، 1911 وڇانگ ضلعو کان شروع ٿيو. شھر جي کاٻي پاسي ونگ جي تحت 1927ع ۾ چين جي گاديء جو مختصر طور هو Kuomintang (KMT) جي حڪومت جي سربراهي ۾ وانگي Jingwei . ٻيو شهر بعد ۾ ٻه سال جاپاني جنگ دوران 1937ع ۾ ڏهن مهينن تائين چين جي ويرمي واري گاديء جي حيثيت سان قائم ھيو. ڪورونوايرس بيماري 2019 ۾ پهرين ڊسمبر 2019ع ۾ ووهان جي سڃاڻپ ٿي هئي.

## حوالا
# ڪارل فريڊرچ گائوس

| ڪارل فرائڊرچ گائوس |
| --- |
| فائل:Carl Friedrich Gauss 1840.jpgڪارل فرائڊرچ گائوس جو پورٽريٽ (1840ع) |
| پيدائش | 30 اپريل 1777ع برنزوڪ، برنزوڪ-وولفن بيٽل (هاڻوڪو جرمني) |
| وفات | 23 فيبروري 1855ع (عمر 77 سال) گوٽنگن، ڪنگڊم آف هانوور |
| پيشو | رياضي دان، ماهر فلڪيات، فزڪس دان، جيوڊسٽ |
| شھرت جو ڪارڻ | نمبر ٿيوري، گائوسي ڪرويچر، مئگنيٽزم، نارمل ڊسٽريبيوشن |
| ھٿ اکر |
| فائل:Carl Friedrich Gauss Signature.svg |

**يوهان ڪارل فرائڊرچ گائوس** (Carl Friedrich Gauss؛ 1777ع – 1855ع) هڪ جرمن رياضي دان ۽ سائنسدان هو، جنهن کي اڪثر "رياضي دانن جو شهنشاهه" (Princeps mathematicorum) چيو ويندو آهي. هن رياضيءَ جي تقريبن هر شاخ، بشمول نمبر ٿيوري، الجبرا، شماريات، ۽ فلڪيات ۾ اهڙيون خدمتون سرانجام ڏنيون جن جديد سائنس جو رخ بدلائي ڇڏيو.

## رياضي ۾ عظيم خدمتون

گائوس ننڍپڻ کان ئي هڪ ذهين ٻار (Child Prodigy) هو. سندس ڪجهه اهم ڪارناما هي آهن:

* **نمبر ٿيوري:** هن پنهنجو مشهور ڪتاب "Disquisitiones Arithmeticae" لکيو، جنهن نمبر ٿيوري کي هڪ جديد علم طور قائم ڪيو.
* **هپٽاڊيڪاگون (Heptadecagon):** صرف 19 سالن جي عمر ۾ هن ثابت ڪيو ته 17 ضلعن وارو باقاعده گهڻ پڙهو (Polygon) صرف پرڪار ۽ پٽي جي مدد سان ٺاهي سگهجي ٿو.
* **ڪانگروئنس (Congruence):** هن رياضيءَ ۾ ٽن لڪيرن واري نشاني (≡) متعارف ڪرائي.
* **نارمل ڊسٽريبيوشن:** شماريات ۾ مشهور "بيل ڪرو" (Bell Curve) يا گائوسي ورهاست سندس ئي نالي سان منسوب آهي.

## سائنس ۽ فزڪس ۾ خدمتون

گائوس صرف نظرياتي رياضي تائين محدود نه هو:

* **فلڪيات:** هن بونا سياري "سيريز" (Ceres) جو مدار معلوم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ گائوسي ثقلي مستقل (Gaussian gravitational constant) پيش ڪيو.
* **مئگنيٽزم:** هن زمين جي مقناطيسي فيلڊ جي پهرين مطلق ماپ ڪئي ۽ مقناطيسيت جا بنيادي اصول واضح ڪيا.
* **ٽيليگراف:** 1833ع ۾ هن وليهم ويبر سان ملي پهريون اليڪٽروميگنيٽڪ ٽيليگراف ايجاد ڪيو.

## جيوڊيسي ۽ جاميٽري

گائوس هانوور جي بادشاهت جو جيوڊيٽڪ سروي ڪيو. ان دوران هن **گائوسي ڪرويچر** جو تصور ڏنو، جيڪو مڙيل سطحن جي جاميٽريءَ کي سمجهڻ ۾ مدد ڪري ٿو. هن غير-يوڪليڊين جاميٽري (Non-Euclidean geometry) جي پڻ دريافت ڪئي، جيتوڻيڪ هن ان کي پنهنجي حياتيءَ ۾ شايع نه ڪرايو.

## ورثو

گائوس جا شاگرد، جهڙوڪ برن هارڊ ريمان ۽ رچرڊ ڊيڊيڪائونڊ، پاڻ وڏا رياضي دان بڻيا. هن جو چوڻ هو ته "ڄاڻ حاصل ڪرڻ جو عمل، ڄاڻ هجڻ کان وڌيڪ خوشي ڏيندڙ آهي." اڄ سائنس ۽ رياضيءَ جا 100 کان وڌيڪ تصور سندس نالي سان منسوب آهن.

## حوالا
# ٽٽيڪاڪا ڍنڍ

**ٽٽيڪاڪا** (Titicaca) بوليويا ۽ پيرو جي سرحد تي اينڊس جبلن ۾ تازي پاڻيءَ جي هڪ وڏي ڍنڍ آهي. اهو اڪثر ڪري دنيا جي بلند ترين ڪشتي رانی واری ڍنڍ سڏيو ويندو آهي. ٽٽيڪاڪا ڏکڻ آمريڪا ۾ پاڻي جي مقدار ۽ سطح جي ايراضي جي لحاظ کان سڀ کان وڏي ڍنڍ آهي.

## تفصیل

status=live }}</ref> For many years, the largest vessel afloat on the lake was the 2,200-ton (2,425 U.S. tons), 79 m (259 ft) SS *Ollanta*. Today, the largest vessel is most likely the similarly sized train barge/float *Manco Capac*, operated by [[PeruRail]

## حوالا
# نسلي متڀيد واري نيتي

**نسلي متڀيد واري نيتي** يا (انگريزي ٻولي: *Apartheid Policy*) اصل ۾ 1930ع ۾ (South African Bureau for Racial Affairs - SABRA) طرفان استعمال ٿيل آهي. هن اصطلاح جي لغوي معنيٰ آهي، ”نسلي تفاوت، متڀيد يا فرق“. انهيءَ پاليسيءَ جو بنياد 1921ع ۾ فيلڊ مارشل اسمٽر ڏکڻ آفريڪا ۾ وڌو، جنهن مطابق گورن ۽ ڪارن وچ ۾ مڪمل سياسي ۽ سماجي فرق کي قانوني شڪل ڏني وئي. ان قانون ٺهڻ کان پوءِ ڪارن کان سندن اباڻيون زمينون کسيون ويون ۽ انهن سان جانورن وارو ورتاءُ اختيار ڪيو ويو. هيءُ سرشتو 1948ع کان 1994ع تائين عمل ۾ رهيو. ان سلسلي ۾ 1950ع ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ قابض گورن جي نيشنل پارٽيءَ جي حُڪومت پاران ”گروپ ايرياز ايڪٽ“ پاس ڪيو ويو، جنهن مطابق ملڪن جي سموري آباديءَ کي ٽن حصن يعني گورن، ڪارن، رنگدار (ايشيائي آبادي) حصن ۾ ورهايو ويو ۽ رنگدار توڙي ڪارن تي غيرانساني پابنديون مڙهيون ويون. 1991ع ۾ نيلسن منڊيلا جي قيادت ۾ ڏکڻ آفريڪي عوام جي نمائندا پارٽي ”آفريڪي قومي ڪانگريس“ (ANC) جي جاکوڙ سان انهيءَ سرشتي جو خاتمو ٿيو. هيءُ تصور سياسي اصطلاح طور 1943ع ۾ پهريون ڀيرو استعمال هيٺ آيو، جڏهن ته ان جو بڻ بڻياد سترهين صديءَ عيسوي کان به اڳ جو آهي.

## حوالا
# ابوظهبي

| ابوظهبي أَبُو ظَبِي |
| --- |
| گاديء وارو شھر ء میتروپولس |
| Sheikh Zayed Mosque**From top, left to right**: Abu Dhabi's skyline, Emirates Palace, Al Ras Al Akhdar, Sheikh Zayed Grand Mosque, Ferrari World |
|

|  |
| --- |
| Banner |
| Coat of arms | Wordmark |

 |
| ملڪ | گڊیل عرب امارات |
| امارہ | سانچو:Country data Abu Dhabi
 |
| میونسپل علایقو | سینٽرل ڪيپيٽل ڊسٽرڪٽ
 |
| حڪومت |
| • طرز | بلدیا |
| • باڊي | ابوظبی شھر جی بلدیا |
| • شھری بلدیا جو ڊائیریڪٽر جنرل | سیف بدر القبیسي |
| ايراضي |
| • ڪل | 972 چورس ڪلوميٽر (375 چورس ميل) |
| آبادي (2023ع)
 |
| • ڪل | 18,07,000 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| GDP |
|  • Total | US$ 118.4 billion (2023) |
| وقتي علائقو | UAE Standard Time |
| ويب سائيٽ | tamm.abudhabi |

**ابوظهبي** (عربي ٻولي: أَبُو ظَبِي) گڏيل عرب امارات جو گاديء وارو شھر آھي. ابوظهبي جو شهر ابوظهبي جي امارات جي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي ۽ دبئي کانپوءِ گڏيل عرب امارات جو ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.

ابوظهبي جو شهر فارس جي نار ۾، وچ اولهه ساحل کان پري هڪ ٻيٽ تي واقع آهي. گهڻو ڪري شهر ۽ امارات باقي ملڪ سان ڳنڍيل مکيه زمين تي رهن ٿا (بمطابق

2021

). 2016ع تائين، ابو ظهبي جي شهري علائقي جي آبادي، ابوظهبي جي امارات جي ڪل 29 لک آبادي مان، اندازي مطابق 15 لک هئي.

ابوظهبي انويسٽمينٽ اٿارٽي جو هيڊ ڪوارٽر شهر ۾ آهي ۽ 2022ع ۾ دنيا جو ٽيون نمبر وڏو خود مختيار انويسٽمينٽ فنڊ هو. ابوظهبي پاڻ وٽ هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالرن کان وڌيڪ اثاثا آهن جيڪي انتظام هيٺ مختلف خود مختيار انويسٽمنٽفنڊز جي ميلاپ ۾ موجود آهن.

ابوظهبي ۾ مقامي ۽ وفاقي حڪومتي آفيسون آهن ۽ گڏيل عرب امارات جي حڪومت ۽ مالي ۽ اقتصادي معاملن لاءِ سپريم ڪائونسل جو گهر آهي. شهر گڏيل عرب امارات جي صدر جو گهر آهي، جيڪو النهيان خاندان جو ميمبر آهي. ابوظهبي جي تيزيءَ سان ترقي ۽ شهري آبادیت، تيل ۽ گئس جي وڏي ذخيرن ۽ پيداوار ۽ نسبتاً اعليٰ اوسط آمدني سان گڏ، ان کي هڪ وڏي، ترقي يافته شهر ۾ تبديل ڪري ڇڏيو آهي. اهو ملڪ جي سياست ۽ صنعت جو مرڪز آهي، ۽ هڪ اهم ثقافت ۽ واپار جو مرڪز آهي. ابوظهبي گڈیل عرب امارات جی معیشت م ٻه ٽيون حصو رکي تو (تقريبن 503 بلين آمريڪن ڊالر).

## حوالا