Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1991ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **15 جُونِ** – سک آزادي پسندن ڀارتي رياست پنجاب ۾ ھڪ ريل تي حملو ڪري 80 کان وڌيڪ ھندو مسافر قتل ڪري ڇڏيا.
* **1 جُولاءِ** – سرد جنگ: پراگ ۾ ٿيل ھڪ گڏجاڻي ۾ وارسا معاھدي کي ختم ڪيو ويو.
* **10 جُولاءِ** – بين الاقوامي ڪرڪيٽ ڪائونسل ڏکڻ آفريڪا جي ڪرڪيٽ ٽيم کي نسلي متڀيد واري راڄ جي خاتمي تي ٻيھر رڪنيت ڏني.
* **11 جُولاءِ** – برطانيا ۾ ليبر پارٽي جي ميمبر ٽيري فيلڊس کي، ٽيڪس جمع نه ڪرڻ سبب 60 ڏينهن لاءِ جيل موڪليو ويو.
* **16 آگسٽ** – جنرل مرزا اسلم بیگ جي رٽائر ٿيڻ کانپوءِ جنرل آصف نواز پاڪستان فوج جو نئون سربراه مقرر ٿيو.
* **19 آگسٽ** – گوربا چوف خلاف فوجي بغاوت ٿي، انهي عمل سويت يونين جي ٽٽڻ تي دنگ ڪيو.
* **25 آگسٽ** – بيلاروس سويت يونين کان آزادي حاصل ڪئي.
* **1 سيپٽمبر** – ازبڪستان سوويت يونين کان آزادي جو اعلان ڪيو.
* **5 سيپٽمبر** – نيلسن منڊيلا کي ڏکڻ آفريڪي قومي ڪانگريس جو صدر منتخب ڪيو ويو.
* **6 سيپٽمبر** – روس اسٽونيا جي آزادي کي تسليم ڪيو.
* **8 سيپٽمبر** – اتر مقدونيا، ريفرينڊم ذريعي يوگوسلاويا کان آزادي حاصل ڪئي.
* **9 سيپٽمبر** – تاجڪستان سويت يونين کان آزادي ورتي.
* **17 سيپٽمبر** – گڏيل مفادن واري ڪائونسل پاران انڊس واٽر سسٽم اٿارٽي جوڙڻ جو فيصلو ڪيو ويو.
* **3 آڪٽوبر** – ناڊينگور ڊيمر پهرين ڏکڻ آفريڪا جي شهري هئي جنهن امن جو نوبل انعام ماڻيو.
* **27 آڪٽوبر** – ترڪمانستان سويت يونين کان آزادي حاصل ڪئي.

## پيدائش

## فوتگيون

* **2 جنوري** – حبيب ابراهيم رحمت الله، پاڪستاني سياستدان

| 1990ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1990ع **·**  1991ع **·**  1992ع **·**  1993ع **·**  1994ع **·**  1995ع **·**  1996ع **·**  1997ع **·**  1998ع **·**  1999ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# جل ٿيليا

**جل ٿل واسي** يا **جل ٿيليا** (Amphibians)، ٿڌي رت وارا، غير امنيوٽڪ، امنيوٽڪ ٽيٽراپاڊ جي ابتڙ، جنهن ۾ ايمنيٽڪ جھلي هوندي آهي، جهڙوڪ ريپٽائل، پکي ۽ مماليا، چار ٽنگن وارا ڪرنگھيدار جانور آھن جيڪي جماعت، امڦيبيا (Amphibia) ٺاھيندا آھن. جل ٿيليا اھڙا جانور آهن جيڪي پنھنجي زندگي پاڻي ۽ خشڪ زمين، ٻن تي گذاريندا آھن. مثال طور: ڏيڏر، ڪمي، سليمينڊر وغيره.

جل ٿيليا، ڏيڏر، سليمينڊر، ڪمي
**جل ٿل واسي** يا **جل ٿيليا** (Amphibians)، ٿڌي رت وارا، غير امنيوٽڪ، چار ٽنگن وارا ڪرنگھيدار جانور آھن جيڪي جماعت، امفڦيبيا (Amphibia) ٺاھيندا آھن. وسيع معنيٰ ۾ هي هڪ پيرافيليٽڪ گروهه آهي، جن ۾ سڀني ٽيٽراپوڊ سواءِ امنيوٽس (ٽيٽراپاڊ جنهن ۾ ايمنيٽڪ جھلي آهي، جهڙوڪ ريپٽائل، پکي ۽ مماليا)، شامل آهن. سڀ موجود جل ٿيلن جو تعلق مونوفيليٽڪ ذيلي ڪلاس ليسامفيبيا سان آهي، جن ۾ ٽن حياتياتي آرڊر آهن: انوويرا (ڏندڪ ۽ ٽاڊز)، يوروڊيلا (سلامندر) ۽ جمنوفيونا (سيسيلين). گهڻو ڪري سيميواٽڪ جي طور تي ترقي ڪئي وئي آهي، جل ٿيلا مختلف قسم جي رهائشن کي آباد ڪرڻ لاء موافقت ڪيو آهي، اڪثر نسلن سان گڏ مٺي پاڻي، ويٽ لينڊ يا زميني ماحولياتي نظام (جهڙوڪ riparian woodland، fossorial ۽ حتي arboreal habitats). انهن جي زندگي جو چڪر عام طور تي آبي لاروا جي طور تي شروع ٿئي ٿو جن کي گلن سان گڏ ٽيڊپولس جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر ڪجهه نسلن ان کي نظرانداز ڪرڻ لاء رويي جي موافقت ٺاهيا آهن.

## حوالا