# فرانس

| فرينچ ريپبلڪ République française (فرينچ) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | Emblem |

 |
|  *شُعار: **"*Liberté, égalité, fraternité*" "آزادي، برابري، برادري" |
| ترانو: **"La Marseillaise" "لا مارسيليس** |
| Show map of EuropeShow globeفرانس ۽ ان جا علائقا ڳاڙهي رنگ سان ڏيکاريل |
| * ليبل ٿيل نقشو
* گلوب ڏيکاريو
* يورپ ۾ ميٽروپوليٽن فرانس (فرانس جو يورپي حصو) ميٽروپوليٽن فرانس ۽ ان جا پاڙيسري
* فرانس، ان جا ٻاهرين علائقا ۽ ان جا خاص اقتصادي زون ڏيکاريو
* سڀ ڏيکاريو
 |
| گادي جو هنڌ | پيرس ﻿ / ﻿ |
| سڀ کان وڏو شهر | پيرس |
| تسلیم ٿيل مقامي  ٻوليون | ڏسو: فرانس جون ٻوليون |
| سرڪاري ٻولي قومي ٻولي | فرانسيسي |
| قوميت (2010) | * 89.4% فرانسيسي
 ڌاريا (فرانس ۾ پيدا ٿيڻ ڪري)%4.4
* 8.9% پناھگير (يورپي • آفريڪي • ٻيا يورپي • ايشيائي • ترڪ • آمريڪي)
 |
|  |
| مذهب (2025) | {{ubl |item\_style=white-space:nowrap; |51.1% عيسائيت |39.6% لامذھب |5.6% مسلمان |0.8% يھودي | 2.5% ۽ ٻيا |
| مقامي آبادي | فرينچ يا فرانسيسي |
| حڪومت | وحداني نيم صدارتي جمهوريه |
| • صدر | ايمانوئل ميڪرون |
| • وزيراعظم | سيبسٽين ليڪورنو |
| • سينيٽ جو صدر | جيرارد لارچر |
| • قومي اسيمبلي جو صدر | يال برائون-پيوٽ |
| مقننه  | فرينچ پارليامينٽ |
| •  مٿيون ایوان | سينيٽ |
| • ھيٺيون ایوان  | قومي اسيمبلي |
| فرانس جي تاريخ |
| • فرانس جو انضمام | 486 عيسوي |
| • وردن معاھدو | آگسٽ، 843ع |
| • بادشاھت جو خاتمو | 22 سيپٽمبر، 1792ع |
| • يورپين ايڪانامڪ ڪميونٽي ۾ بنيادي ميمبر طور شموليت جيڪا پوءِ يورپي يونين ۾ تبديل ٿي وئي | 1 جنوري، 1958ع |
| • فرانس جو موجوده آئين | 4 آڪٽوبر، 1958ع |
| پکيڙ |
| • جملي | 640,679 چورس ڪلوميٽر (247,368 چورس ميل) (42هون) |
| • ميٽروپولٽين فرانس جي ايراضي | 551,695 چورس ڪلوميٽر (213,011 چورس ميل) (50th) |
| • ميٽروپولٽين فرانس | 543,940.9 چورس ڪلوميٽر (210,016.8 چورس ميل) (50th) |
| آبادي |
| • 2021ع اندازو |  6,72,01,000 (21هون) |
| • ڳتيل آبادي جي شرح | 109 |
| • ميٽروپولٽين فرانس جو تخمينو |  6,50,58,000
 (22nd) |
| •  گھاٽائي | 116/km2 (300.4/sq mi) (89جون) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2026ع لڳ ڀڳ |
| • ڪل | 4.734 ٽريلين آمريڪي ڊالر (9هون) |
| • في سيڪڙو | 52,083 آمريڪي ڊالر (22هون) |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2026ع لڳ ڀڳ |
| • ڪل | 3.596 ٽريلين آمريڪي ڊالر (7هون) |
| • في سيڪڙو | 68,567 آمريڪي ڊالر (25هون) |
| جِينِي (2013ع) | 30.1 وچولو |
| ايڇ ڊي آء (2015) |  0.897 انتهائي اعلیٰ · 21هون |
| ڪرنسي | * يورو (€) (EUR)
* سي ايف پي فرينڪ (ايڪس پي ايف)
 |
| معياري وقت | وچ يورپي معياري وقت (متناسق عالمي وقت+1) |
| • اونھارو ( روشني جي روزاني بچت وارو وقت) | وچ يورپي اونهاري جو وقت (متناسق عالمي وقت +2) |
|  | Note: various other time zones are observed in overseas France.
 |
| تاریخ جو نمونو | dd/mm/yyyy (AD) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | ساڄي پاسي |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +33 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .fr |
| Source gives area of metropolitan France as 551,500 km2 (212,900 sq mi) and lists overseas regions separately, whose areas sum to 89,179 km2 (34,432 sq mi). Adding these give the total shown here for the entire French Republic. The CIA reports the total as 643,801 km2 (248,573 sq mi). |

فرانس جو جھنڊو
**فرانس** (**France**؛ فرانسيسي: **FrenchRepublic)**، سرڪاري طور تي فرانسيسي جمهوريه، يورپ جو هڪ وڏو ملڪ آهي جيڪو بنيادي طور تي اولهه يورپ ۾ واقع آهي. ان ۾، ائٽلانٽڪ، هندي سمنڊ، پئسفڪ سمنڊ ۽ آمريڪا ۾ ٻاهريان علائقا پڻ شامل آهن، جيڪا ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ڌار ڌار اقتصادي علائقن واري ملڪن مان هڪ بنائي ٿو. فرانس جي اتر ۾ بيلجيم ۽ لگزمبرگ، اتر اوڀر ۾ جرمني، اوڀر ۾ سوئٽزرلينڊ، ڏکڻ اوڀر ۾ اٽلي ۽ موناڪو، ڏکڻ ۾ اندورا ۽ اسپين ۽ اتر اولهه ۾ برطانيه سان هڪ سامونڊي سرحد آهي. ان جو ميٽروپوليٽن علائقو رائن کان ائٽلانٽڪ سمنڊ تائين ۽ ميڊيٽرينين سمنڊ کان انگلش چينل ۽ اتر سمنڊ تائين پکڙيل آهي. هن جي ٻاهرين علائقن ۾ آفريڪا ۾ مئيوٽ ۽ ري يونين، ڏکڻ آمريڪا ۾ فرينچ گيانا، اتر ائٽلانٽڪ ۾ سينٽ پيئر ۽ مگيلن، فرينچ ويسٽ انڊيز ۽ اوشينيا ۽ هندي سمنڊ ۾ ڪيترائي ٻيٽ شامل آهن. هن جا ارڙهن مربوط علائقا، جن مان پنج اوورسيز آهن، سان گڏيل علائقو **6,43,801** چورس ڪلوميٽر (**2,48,573** چورس ميل) تي مشتمل آهي ۽ جنوري **2024ع** تائين ان جي ڪل آبادي 6 ڪروڙ 84 لک آهي. فرانس جو گاديءَ جو هنڌ پئرس آهي.

فرانس هڪ واحد نيم صدارتي جمهوريه آهي. جنهن جو گاديءَ جو هنڌ پئرس، ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ۽ مکيه ثقافتي ۽ تجارتي مرڪز آهي. ٻين وڏن شهري علائقن ۾ مارسيل، ليون، ٽولوز، ليلي، بورڊيو، اسٽراسبرگ، نينٽس ۽ نيس شامل آهن.

فرانس صدين کان پنهنجي فن، سائنس، کاڌي ۽ فلسفي جي عالمي مرڪز جي حيثيت سان حيثيت برقرار رکي ٿو. اهو يونيسڪو جي عالمي ورثي جي جڳهن جي چوٿين نمبر تي آهي، جنهن ۾ ڪل 54 جڳهون آهن ۽ دنيا جو معروف سياحتي مقام آهي، جنهن کي 2025 ۾ 102 ملين پرڏيهي سياح مليا آهن. هڪ ترقي يافته ملڪ، فرانس جي عالمي سطح تي هڪ اعليٰ نامياتي في ماڻهو آمدني آهي ۽ ان جي معيشت نامياتي GDP ۽ PPP-ايڊجسٽ ٿيل GDP ٻنهي جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي ۾ شمار ٿئي ٿي. اهو هڪ عظيم طاقت آهي، گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي پنجن مستقل ميمبرن مان هڪ ۽ هڪ سرڪاري ايٽمي هٿيارن واري رياست آهي. ملڪ ڪيترن ئي بين الاقوامي تنظيمن ۽ فورمن جو حصو آهي.

## نالو

فرانس جو نالو "فرانڪس"، هڪ اولهه جرمن ماڻهن جو گروپ جيڪو اتر کان لڏي آيو ۽ هاڻي جي فرانس ۾ آباد ٿيو، مان نڪتل آهي. رومي سلطنت جي زوال کان پوءِ ۽ سڄي وچين دور ۾، اهو موجوده فرانس کي گهيريل زمين جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو هو. فرينڪس جي بادشاهه جي حيثيت سان "هيوڪيپٽ" جي تاجپوشي سان ان کي فرانسيا جي بادشاهت ۽ پوءِ سرڪاري طور تي فلپ آگسٽس جي سربراهي ۾ فرانس سڏيو ويو. اهو اڄ به فرانس جي نالي سان مشهور آهي.

اصل ۾ پوري فرينڪ سلطنت تي لاڳو ڪيو ويو، نالو "فرانس" لاطيني لفظ "فرانسيا" (فرينڪس جو دائرو) مان آيو آهي. فرينڪس جو نالو انگريزي لفظ "فرينڪ" (آزاد) سان لاڳاپيل آهي. بعد وارو لفظ پراڻي فرانسيسي جي "فرينڪ" (آزاد، عظيم، مخلص) مان نڪتل آهي ۽ آخرڪار وچين دور جي لاطيني لفظ "فرينڪس" (آزاد، خدمت کان مستثنيٰ؛ هڪ آزاد ماڻهو، هڪ فرينڪ) مان نڪتل آهي. قبائلي نالي جو هڪ عام ڪرڻ، جيڪو ٻيهر تعمير ٿيل فرينڪ اينڊنام فرينڪ جي پوء واري لاطيني قرض جي طور تي اڀريو، تجويز ڪيو ويو آهي ته 'آزاد' جي معنيٰ اختيار ڪئي وئي ڇاڪاڻ ته گال جي فتح کان پوءِ، صرف فرينڪس ٽيڪس کان آزاد هئا يا وڌيڪ عام طور تي ڇاڪاڻ ته انهن کي نوڪرن يا غلامن جي برعڪس آزاد ماڻهن جي حيثيت حاصل هئي. فرينڪ جي اشتقاق غير يقيني آهي. اهو روايتي طور تي پروٽو-جرمنڪ لفظ فرينڪون مان نڪتل آهي، جيڪو 'جيولين' يا 'لانس' جي طور تي ترجمو ڪري ٿو (فرينڪس جي اڇلائيندڙ ڪهاڙي کي فرانسسڪا سڏيو ويندو هو)، جيتوڻيڪ اهي هٿيار شايد فرينڪس پاران انهن جي استعمال جي ڪري نالو رکيا ويا هجن. ٻئي طريقي سان نه.

## تاريخ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوفرانس جي تاريخ
### ماقبل تاريخ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوفرانس جي قديم تاريخ
هاڻي فرانس ۾ قديم انسانن جا سڀ کان پراڻا نشان لڳ ڀڳ 18 لک سال اڳ جا آهن. نيندرٿل (Neanderthal) هن علائقي تي مٿين قديم پٿر جي دور (Upper Paleolithic) ۾ قبضو ڪيو پر آهستي آهستي 35,000 ق.م جي لڳ ڀڳ موجوده انساني شڪل (Homosapein) ۾ تبديل ٿيا. هن دور ۾ ڊورڊوگن ۽ پيرينيز ۾ غار جي نقاشي جو ظهور ٿيو، جنهن ۾ لاسڪئيو شامل آهي، جيڪو تقريباً 18,000 ق.م. جو آهي. آخري برفاني دور (10,000 ق.م) جي آخر ۾، آبهوا نرم ٿي وئي. لڳ ڀڳ 7,000 ق.م کان اولهه يورپ جو هي حصو جديد پٿر جي دور ۾ داخل ٿيو ۽ ان جا رهواسي هتي وسي ويا.

چوٿين ۽ ٽئين هزار سال قبل مسيح جي وچ ۾ آبادي ۽ زرعي ترقي کان پوءِ، شروعات ۾ سون، ٽامي ۽ ڪانسي تي ۽ پوءِ لوهه تي ڪم ڪرڻ سان ڌاتو سازي جي ابتدا ٿي. فرانس ۾ جديد پٿر جي دور کان ڪيترائي ميگاليٿڪ ماڳ موجود آهن، جن ۾ "ڪارنڪ پٿر جو ماڳ" (لڳ ڀڳ 3,300 ق.م) شامل آهي.

### قديم دور (600 ق.م - 500 عيسوي)

600 ق.م ۾، فوقايا کان آيل آيوني يوناني ماساليا (هاڻوڪي مارسيلئ) جي ڪالوني قائم ڪيا. ڪيلٽڪ قبيلا اوڀر ۽ اتر فرانس جي ڪجهه حصن ۾ داخل ٿيا. پنجين ۽ ٽين صدي قبل مسيح جي وچ ۾ ملڪ جي باقي حصي ۾ پکڙجي ويا. 390 ق.م جي لڳ ڀڳ، گيلڪ سردار برينس ۽ سندس فوج رومن اٽلي ڏانهن روانا ٿي، ايليا جي جنگ ۾ رومن کي شڪست ڏنو ۽ روم جو گهيرو ڪيو ۽ تاوان ورتو. ان ڪري روم ڪمزور ٿي ويو ۽ گال 345 ق.م تائين علائقي کي تنگ ڪندا رهيا، جڏهن اهي امن معاهدي ۾ داخل ٿيا. پر رومي ۽ گال صديون تائين هڪ ٻئي جا مخالف رهيا.

"ميسون ڪيري" گيلو-رومن شهر نيماؤسس (هاڻوڪي ڏينهن نميس) جو هڪ مندر هو ۽ اها ڪٿي به بهترين محفوظ ڪيل رومن مندرن مان هڪ آهي.
سال 125 ق.م. جي آس پاس، گال جي ڏکڻ کي رومن فتح ڪيا. جيڪي هن علائقي کي "پرووينشيا نوسٽرا" (اسان جو صوبو) سڏيندا هئا، جيڪو فرانسيسي ۾ پروونس ۾ تبديل ٿيو. جوليس سيزر گال جي باقي حصي کي فتح ڪيو ۽ 52 ق.م ۾ گيلڪ سردار ورسنگٽورس جي بغاوت تي قابو پاتو. گال کي آگسٽس صوبن ۾ ورهايو ۽ گالو-رومن دور ۾ ڪيترا ئي شهر قائم ڪيا ويا، جنهن ۾ لوگڊونم (هاڻوڪي ڏينهن ليون)، گال جي گاديءَ جو هنڌ، شامل آهي. سال 250-290 عيسوي ۾، رومن گال کي هڪ بحران جو سامنا ٿيو جنهن جي مضبوط حدن تي باربيرن پاران حملو ڪيو ويو. صورتحال چوٿين صدي جي پهرين اڌ ۾ بهتر ٿي، جن کي بحالي ۽ خوشحالي جو دور سڏيو ويو. سال 312ع ۾، رومن شهنشاهه قسطنطين اول عيسائيت اختيار ڪئي. عيسائي، جيڪا اڃا تائين ستايا ويندا هئا، وڌيا. پر 5هين صدي کان، باربيرن جا حملا ٻيهر شروع ٿيا. ٽيوٽوني قبيلا، ڏکڻ اولهه ۾ آباد ٿيندڙ ويزيگوٿ، رائن وادي سان گڏ برگنڊي ۽ اتر ۾ فرينڪس علائقي تي حملا ڪيا.

### شروعاتي وچين دور (5 هين-10 هين صدي)

قديم دور جي آخر ۾، گال جرمن بادشاهتن ۾ ورهايل هو ۽ باقي گالو-رومن علائقن ۾ ڪيلٽڪ برطانوي, برطانيه جي اينگلو-سيڪسن آبادڪاري کان ڀڄي، اولهه آرموريڪا ۾ آباد ٿيا. آرموريڪن جزيري نما جو نالو برٽاني رکيو ويو ۽ ڪيلٽڪ ڪلچر بحال ٿيو.

سڀني فرينڪس کي متحد ڪرڻ وارو پهريون اڳواڻ ڪلووس اول هو. جنهن سال 481ع ۾ سالين فرينڪس جي بادشاهه جي حيثيت سان پنهنجي حڪومت شروع ڪئي. سال 486ع ۾ رومن گورنرن جي آخري فوجن کي شڪست ڏنو. ڪلووس چيو ته ويزيگوٿڪ بادشاهت جي خلاف فتح جي صورت ۾ هو عيسائي طور بپتسما وٺندو، جنهن لاءِ چيو ويندو هو ته جنگ جي ضمانت ڏني هئي. ڪلووس ويزيگوٿن کان ڏکڻ اولهه واپس حاصل ڪيو ۽ سال 508ع ۾ هن کي بپتسما ڏنو ويو. ڪلووِس، اولهائين رومن سلطنت جي زوال کان پوءِ، پهريون جرمن فاتح هو، جنهن ڪيٿولڪ عيسائيت اختيار ڪئي. اهڙيءَ طرح فرانس کي پوپ جي عهد نامي طرفان "چرچ جي وڏي ڌيءَ" جو لقب ڏنو ويو ۽ فرانسيسي بادشاهن کي "فرانس جا سڀ کان وڌيڪ عيسائي بادشاهه" سڏيو ويندو ويو.

سال 498 عيسوي ۾ ڪلووِس جي ڪيٿولڪ مذهب ۾ تبديليءَ سان, فرينڪ بادشاهت (ان وقت تائين چونڊيل ۽ سيڪيولر) موروثي ۽ خدائي حق جي بڻجي وئي.
فرينڪن عيسائي گيلو-رومن ڪلچر کي قبول ڪيو ۽ گال جو نالو فرانسيا ("فرينڪن جي سرزمين") رکيو ويو. جرمن فرينڪن رومن ٻوليون اختيار ڪيون. ڪلووِس پيرس کي پنهنجو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ۽ ميرووِنگين خاندان قائم ڪيو. پر سندس بادشاهت سندس موت تائين نه رهي. فرينڪن زمين کي ذاتي ملڪيت سمجهيو ۽ ان کي پنهنجن وارثن ۾ ورهايو. تنهن ڪري ڪلووِس بادشاهت مان چار بادشاهتون وجود ۾ آيون. پيرس، اورلين، سوئيسن ۽ ريمس. آخري ميرووِنگين بادشاهن محل جي پنهنجن ميئرن (گهر جي سربراهه) کان طاقت وڃائي ڇڏي. محل جي هڪ ميئر، چارلس مارٽيل، 732 ۾ ٽورز جي جنگ ۾ اموي حملي کي شڪست ڏني. سندس پٽ، پيپن دي شارٽ، ڪمزور ميرووِنگن کان فرانسيا جو تاج کسي ورتو ۽ ڪيرولِنگن خاندان جي بنياد رکي. پيپن جو پٽ شارليمين, فرينڪ بادشاهتن کي ٻيهر گڏ ڪيو ۽ مغربي ۽ وچ يورپ ۾ هڪ سلطنت ٺاهي.

پوپ ليو III پاران پاڪ رومن شهنشاهه جو اعلان ڪيو ويو ۽ اهڙي طرح ڪيٿولڪ چرچ سان فرانسيسي حڪومت جي ڊگهي تاريخي وابستگي قائم ڪئي. شارليمين مغربي رومن سلطنت ۽ ان جي ثقافتي شان کي بحال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. شارليمين جي پٽ لوئس پهرين سلطنت کي متحد رکيو. بهرحال 843 ۾ اهو لوئس جي ٽن پٽن جي وچ ۾ ورهايو ويو. اوڀر فرانسيا، وچ فرانسيا ۽ اولهه فرانسيا ۾. اولهه فرانسيا جديد فرانس جي قبضي واري علائقي جي ويجهو آهي ۽ ان جو اڳواڻ آهي.

9 هين ۽ 10 هين صدي دوران, وائڪنگ جي حملي جي خطري کان, فرانس هڪ غير مرڪزي رياست بڻجي ويو. اميرن جا لقب ۽ زمينون موروثي بڻجي ويون ۽ بادشاهه جو اختيار سيڪيولر کان وڌيڪ مذهبي ٿي ويو ۽ تنهن ڪري گهٽ اثرائتو ۽ اميرن پاران چئلينج ڪيو ويو. اهڙي طرح فرانس ۾ جاگيرداري قائم ڪئي وئي. ڪجهه بادشاهه جا واسل تمام طاقتور ٿي ويا. اهي بادشاهه لاءِ خطرو بڻيا. 1066ع ۾ هيسٽنگز جي جنگ کان پوءِ وليم فاتح پنهنجي لقبن ۾ "انگلينڊ جو بادشاهه", فرانس جي بادشاهه جي برابر, شامل ڪيو جيڪو بار بار تڪرار پيدا ڪيو.

### آخري وچين دور (10هين-15هين صدي)

پڻ ڏسو: France in the Middle Ages
جون آف آرڪ, سو سالن جي جنگ (1337-1453) دوران فرانسيسي فوج کي ڪيترن ئي اهم فتحن تائين پهچايو, جنهن آخري فتح لاءِ رستو هموار ڪيو.
ڪيرولنگين خاندان 987 تائين فرانس تي حڪومت ڪئي. جڏهن هيو ڪيپٽ کي فرينڪس جو بادشاهه بڻايو ويو. سندس اولاد جنگين ۽ ورثي ذريعي ملڪ کي متحد ڪيو. 1190 کان. ڪيپيٽين حڪمرانن کي "فرينڪس جا بادشاهه" جي بدران "فرانس جا بادشاهه" سڏيو ويندو هو. بعد ۾ بادشاهن 15 صدي تائين جديد فرانس جي اڌ کان وڌيڪ حصي کي ڍڪڻ لاءِ پنهنجي سڌي طرح قبضي واري ڊومين رائل کي وڌايو. شاهي اختيار وڌيڪ زوردار ٿي ويو. هڪ درجي بندي واري تصور ڪيل سماج تي مرڪز. اميرن، پادرين ۽ عام ماڻهن کي فرق ڪرڻ. \*

شرافت (Nobility) صليبي جنگن ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو. پاڪ سرزمين تائين عيسائي رسائي بحال ڪرڻ لاءِ. فرانسيسي نائيٽس صليبي جنگن جي 200 سالن ۾ سڀ کان وڌيڪ مضبوطي ٺاهي. اهڙي طرح. ته عربن صليبي جنگين کي فرنگي سڏيو. فرانسيسي صليبي جنگين فرانسيسي کي ليونٽ ۾ درآمد ڪيو. پراڻي فرينچ کي صليبي رياستن جي لنگوا فرينڪا ("فرينڪ ٻولي") جو بنياد بڻائڻ. البيگينسين صليبي جنگ 1209 ۾ شروع ڪئي وئي ته جيئن جديد فرانس جي ڏکڻ اولهه ۾ بدعتي ڪيٿرن کي ختم ڪري سگهجي. \* 11 صدي کان. هائوس آف پلانٽيجينيٽ (انجو ڪائونٽي جا حڪمران) مين ۽ ٽورين جي آس پاس جي صوبن تي پنهنجو تسلط قائم ڪيو. پوءِ انگلينڊ کان پيرينيس تائين هڪ "سلطنت" ٺاهي. جديد فرانس جي اڌ حصي کي ڍڪي ڇڏيو. فرانس ۽ پلانٽيجينيٽ سلطنت جي وچ ۾ تڪرار هڪ سو سال تائين رهندو. جيستائين فرانس جي فلپ II (1202 ۽ 1214 جي وچ ۾) سلطنت جي اڪثر براعظمي ملڪيتن کي فتح نه ڪيو. انگلينڊ ۽ اڪيوٽين پلانٽيجينٽس کي ڇڏي ڏنو. \* چارلس IV فيئر 1328 ۾ وارث کان سواءِ فوت ٿي ويو. تاج ايڊورڊ پلانٽيجينيٽ جي بدران فلپ آف ويلوئس ڏانهن منتقل ٿيو. جيڪو گذريل سال انگلينڊ جو ايڊورڊ III بڻجي چڪو هو. فلپ جي دور ۾. بادشاهت پنهنجي وچئين دور جي طاقت جي عروج تي پهتي. ايڊورڊ 1337 ۾ فلپ جي تخت تي مقابلو ڪيو. انگلينڊ ۽ فرانس جي وچ ۾ وقفي وقفي سان سو سالن جي جنگ شروع ٿي. حدون تبديل ٿي ويون. پر فرانس اندر انگريزي بادشاهن جي زمينداري ڏهاڪن تائين وسيع رهي. جون آف آرڪ جهڙن ڪرشماتي اڳواڻن سان. فرانسيسي جوابي حملي گهڻا انگريزي براعظمي علائقا واپس کٽي ورتا. فرانس کي ڪاري موت جو شڪار ڪيو ويو. جنهن مان 17 ملين آبادي جو اڌ حصو مري ويو. \* ابتدائي جديد دور (15 صدي - 1789):

Carolingian dynasty ruled France until 987, when Hugh Capet was crowned king of the Franks. His descendants unified the country through wars and inheritance. From 1190, the Capetian rulers began to be referred as "kings of France" rather than "kings of the Franks". Later kings expanded their directly possessed *domaine royal* to cover over half of modern France by the 15th century. Royal authority became more assertive, centred on a hierarchically conceived society distinguishing nobility, clergy, and commoners.

The nobility played a prominent role in Crusades to restore Christian access to the Holy Land. French knights made up most reinforcements in the 200 years of the Crusades, in such a fashion that the Arabs referred to crusaders as *Franj*. French Crusaders imported French into the Levant, making Old French the base of the *lingua franca* ("Frankish language") of the Crusader states. The Albigensian Crusade was launched in 1209 to eliminate the heretical Cathars in the southwest of modern-day France.

From the 11th century, the House of Plantagenet, rulers of the County of Anjou, established its dominion over the surrounding provinces of Maine and Touraine, then built an "empire" from England to the Pyrenees, covering half of modern France. Tensions between France and the Plantagenet empire would last a hundred years, until Philip II of France conquered, between 1202 and 1214, most continental possessions of the empire, leaving England and Aquitaine to the Plantagenets.

Charles IV the Fair died without an heir in 1328. The crown passed to Philip of Valois rather than Edward Plantagenet, who had become Edward III of England the previous year. During the reign of Philip, the monarchy reached the height of its medieval power. Edward contested Philip's throne in 1337, beginning the intermittent Hundred Years' War between England and France. Boundaries changed, but landholdings inside France by English kings remained extensive for decades. With charismatic leaders such as Joan of Arc, French counterattacks won back most English continental territories. France was struck by the Black Death, from which half of the 17 million population died.

### Early modern period (15th century–1789)

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوFrance in the early modern period
The French Renaissance saw cultural development and standardisation of French, which became the official language of France and Europe's aristocracy. France became rivals of the House of Habsburg during the Italian Wars, which would dictate much of their later foreign policy until the mid-18th century. French explorers claimed lands in the Americas, paving expansion of the French colonial empire. The rise of Protestantism led France to a civil war known as the French Wars of Religion. This forced Huguenots to flee to Protestant regions such as the British Isles and Switzerland. The wars were ended by Henri IV's Edict of Nantes, which granted some freedom of religion to the Huguenots. Spanish troops assisted the Catholics from 1589 to 1594 and invaded France in 1597. Spain and France returned to all-out war between 1635 and 1659. The Franco-Spanish War cost France 300,000 casualties; total deaths on both sides were 200,000.

Under Louis XIII, Cardinal Richelieu promoted centralisation of the state and reinforced royal power. He destroyed castles of defiant lords and denounced the use of private armies. By the end of the 1620s, Richelieu established "the royal monopoly of force". France fought in the Thirty Years' War, supporting the Protestant side against the Habsburgs. From the 16th to the 19th century, France was responsible for about 10% of the transatlantic slave trade.

Louis XIV, the "Sun King", was the absolute monarch of France who made the country the leading power in Europe.
During Louis XIV's minority, trouble known as The Fronde occurred. This rebellion was driven by feudal lords and sovereign courts as a reaction to the royal absolute power. The monarchy reached its peak during the 17th century and reign of Louis XIV, during which France further increased its influence. By turning lords into courtiers at the Palace of Versailles, his command of the military went unchallenged. The "Sun King" made France the leading European power. France became the most populous European country and had tremendous influence over European politics, economy, and culture. French became the most-used language in diplomacy, science, and literature until the 20th century. France took control of territories in the Americas, Africa and Asia. In 1685, Louis XIV revoked the Edict of Nantes, forcing thousands of Huguenots into exile and published the *Code Noir* providing the legal framework for slavery and expelling Jews from French colonies.

Under the wars of Louis XV, France lost New France and most Indian possessions after its defeat in the Seven Years' War (1756–1763). Its European territory kept growing, however, with acquisitions such as Lorraine and Corsica. Louis XV's weak rule, including the decadence of his court, discredited the monarchy, which in part paved the way for the French Revolution.

Louis XVI supported America with money, fleets and armies, helping them win independence from Great Britain. France gained revenge but verged on bankruptcy—a factor that contributed to the Revolution. Some of the Enlightenment occurred in French intellectual circles, and scientific breakthroughs, such as the naming of oxygen and the first hot air balloon carrying passengers, were achieved by French scientists. French explorers took part in the voyages of scientific exploration through maritime expeditions. Enlightenment philosophy, in which reason is advocated as the primary source of legitimacy, undermined the power of and support for the monarchy and was a factor in the Revolution.

### Revolutionary France (1789–1799)

The Storming of the Bastille on 14 July 1789 was the most emblematic event of the French Revolution.
The French Revolution was a period of political and societal change that began with the Estates General of 1789, and ended with the coup of 18 Brumaire in 1799 and the formation of the French Consulate. Many of its ideas are fundamental principles of liberal democracy, while its values and institutions remain central to modern political discourse.

Its causes were a combination of social, political and economic factors, which the *Ancien Régime* proved unable to manage. A financial crisis and social distress led in May 1789 to the convocation of the Estates General, which was converted into a National Assembly in June. The Storming of the Bastille on 14 July led to a series of radical measures by the Assembly, among them the abolition of feudalism, state control over the Catholic Church in France, and a declaration of rights.

The next three years were dominated by a struggle for political control, exacerbated by economic depression. Military defeats following the outbreak of the French Revolutionary Wars in April 1792 resulted in the insurrection of 10 August 1792. The monarchy was abolished and replaced by the French First Republic in September, while Louis XVI was executed in January 1793.

After another revolt in June 1793, the constitution was suspended and power passed from the National Convention to the Committee of Public Safety. About 16,000 people were executed in a Reign of Terror, which ended in July 1794. Weakened by external threats and internal opposition, the Republic was replaced in 1795 by the Directory. Four years later in 1799, the Consulate seized power in a coup led by Napoleon.

### Napoleonic France (1799–1815)

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوFrance in the long nineteenth century
Napoleon, Emperor of the French, built a vast empire across Europe.
Napoleon became First Consul in 1799 and later Emperor of the French Empire. Changing sets of European coalitions declared wars on Napoleon's empire. His armies conquered most of continental Europe with swift victories such as the battles of Jena-Auerstadt and Austerlitz. Members of the Bonaparte family were appointed monarchs in some of the newly established kingdoms.

These victories led to the worldwide expansion of French revolutionary ideals and reforms, such as the metric system, Napoleonic Code and Declaration of the Rights of Man. In 1812 Napoleon attacked Russia, reaching Moscow. Thereafter his army disintegrated through supply problems, disease, Russian attacks, and finally winter. After this catastrophic campaign and the ensuing uprising of European monarchies against his rule, Napoleon was defeated. About a million Frenchmen died during the Napoleonic Wars, including 306,000 killed. After his brief return from exile, Napoleon was finally defeated in 1815 at the Battle of Waterloo, and the Bourbon monarchy was restored with new constitutional limitations.

### Colonial empire

The discredited Bourbon dynasty was overthrown by the July Revolution of 1830, which established the constitutional July Monarchy; French troops began the conquest of Algeria. Unrest led to the French Revolution of 1848 and the end of the July Monarchy. The abolition of slavery and the introduction of male universal suffrage was re-enacted in 1848. In 1852, president of the French Republic, Louis-Napoléon Bonaparte, Napoleon I's nephew, was proclaimed emperor of the Second Empire, as Napoleon III. He multiplied French interventions abroad, especially in Crimea, Mexico and Italy. Napoleon III was unseated following defeat in the Franco-Prussian War of 1870, and his regime was replaced by the Third Republic. By 1875, the French conquest of Algeria was complete, with approximately 825,000 Algerians killed from famine, disease, and violence. France suffered an estimated 10,000 killed and 35,000 wounded across all colonial campaigns. A few thousand died in Mexico or Vietnam, but the vast majority perished in Algeria. Disease claimed an even heavier toll; one estimate puts total French and Foreign Legion deaths from battle and disease for the entire 19th century at 110,000.

French colonial empires:   First   Second
France had colonial possessions since the beginning of the 17th century, but in the 19th and 20th centuries its empire extended greatly and became the second-largest behind the British Empire. Including metropolitan France, the total area reached almost 13 million square kilometres in the 1920s and 1930s, 9% of the world's land. Known as the *Belle Époque*, the turn of the century was characterised by optimism, regional peace, economic prosperity and technological, scientific and cultural innovations. In 1905, state secularism was officially established.

### Early to mid-20th century (1914–1946)

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوHistory of France (1900–present)
French Poilus posing with their war-torn flag in 1917, during World War I
France was invaded by Germany and defended by Great Britain at the start of World War I in August 1914. A rich industrial area in the north was occupied. France and the Allies emerged victorious against the Central Powers at tremendous human cost. It left 1.4 million French soldiers dead, 4% of its population. In addition, France suffered 4,266,000 wounded. Interwar was marked by intense international tensions and social reforms introduced by the Popular Front government (e.g., annual leave, eight-hour workdays, women in government).

In 1940, France was invaded and quickly defeated by Nazi Germany. France was divided into a German occupation zone in the north, an Italian occupation zone and an unoccupied territory, the rest of France, which consisted of southern France and the French empire. The Vichy government, an authoritarian regime collaborating with Germany, ruled the unoccupied territory. Free France, the government-in-exile led by Charles de Gaulle, was set up in London.

From 1942 to 1944, about 160,000 French citizens, including around 75,000 Jews, were deported to death and concentration camps. On 6 June 1944, the Allies invaded Normandy, and in August they invaded Provence. The Allies and French Resistance emerged victorious, and French sovereignty was restored with the Provisional Government of the French Republic (GPRF). This interim government, established by de Gaulle, continued to wage war against Germany and to purge collaborators from office. It made important reforms e.g. suffrage extended to women and the creation of a social security system.

### 1946–present

Charles de Gaulle, a hero of World War I, leader of the Free French during World War II, and President of France
A new constitution resulted in the Fourth Republic (1946–1958), which saw strong economic growth (*les Trente Glorieuses*). France was a founding member of NATO and attempted to regain control of French Indochina, but was defeated by the Viet Minh in 1954. France faced another anti-colonialist conflict in Algeria, then part of France and home to over one million European settlers (Pied-Noir). The French systematically used torture and repression, including extrajudicial killings to keep control. This conflict nearly led to a coup and civil war.

During the May 1958 crisis, the weak Fourth Republic gave way to the Fifth Republic, which included a strengthened presidency. The war concluded with the Évian Accords in 1962 which led to Algerian independence, at a high price: between half a million and one million deaths and over 2 million internally-displaced Algerians. Around one million Pied-Noirs and Harkis fled from Algeria to France. A vestige of the empire is the French overseas departments and territories.

During the Cold War, de Gaulle pursued a policy of "national independence" towards the Western and Eastern blocs. He withdrew from NATO's military-integrated command (while remaining within the alliance), launched a nuclear development programme and made France the fourth nuclear power. He restored cordial Franco-German relations to create a European counterweight between American and Soviet spheres of influence. However, he opposed any development of a supranational Europe, favouring sovereign nations. The revolt of May 1968 had an enormous social impact; it was a watershed moment when a conservative moral ideal (religion, patriotism, respect for authority) shifted to a more liberal moral ideal (secularism, individualism, sexual revolution). Although the revolt was a political failure (the Gaullist party emerged stronger than before) it announced a split between the French and de Gaulle, who resigned.

In the post-Gaullist era, France remained one of the most developed economies in the world but faced crises that resulted in high unemployment rates and increasing public debt. In the late 20th and early 21st centuries, France has been at the forefront of the development of a supranational European Union, notably by signing the Maastricht Treaty in 1992, establishing the eurozone in 1999 and signing the Treaty of Lisbon in 2007. France has fully reintegrated into NATO and since participated in most NATO-sponsored wars.

Calais Jungle
Since the 19th century, France has received many immigrants, often male foreign workers from European Catholic countries who generally returned home when not employed. During the 1970s France faced an economic crisis and allowed new immigrants (mostly from the Maghreb, in northwest Africa) to permanently settle in France with their families and acquire citizenship. It resulted in hundreds of thousands of Muslims living in subsidised public housing and suffering from high unemployment rates. The government had a policy of assimilation of immigrants, where they were expected to adhere to French values and norms. From the 2000s, France experienced continued immigration from Africa, the Middle East, and Asia. In addition, Calais became a transit area for migrants.

Since the 1995 public transport bombings, France has been targeted by Islamist organisations, notably the *Charlie Hebdo* attack in 2015 which provoked the largest public rallies in French history, gathering 4.4 million people, the November 2015 Paris attacks which resulted in 130 deaths, the deadliest attack on French soil since World War II and the deadliest in the European Union since the Madrid train bombings in 2004. Opération Chammal, France's military efforts to contain ISIS, killed over 1,000 ISIS troops between 2014 and 2015.

## جاگرافي

## سياست

## معيشت

## آباديات

## ثقافت

## گيلري

* مرتفعات مونت بلاك بجبال الألب.
* بوانت دو فان، في الطرف الغربي من بريتاني.
* قرية أوسون، المرتفعات الوسطى.
* شاطئ سانت آن، جواديلوب..
* نورماندي.
* منحدرات إتريت، نورماندي.
* أحواض وغابات سولونيا.
* تشاتينويس، ألزاس.
* مراعي, كروز (إقليم فرنسي).
* بورا بورا ومناخها الاستوائي.
* حقل الخزامى بروفنس.
* حقل الحبوب في إيسون (إقليم فرنسي).
* سيرك دي جافارني, البرانس.
* بحيرة فونتانالب الخضراء، الألب البحرية (إقليم فرنسي).
* Vignoble de la côte de Beaune، بورغندي.
* قمة درو، سافوا العليا (إقليم فرنسي).
* Calanques de Piana، كورسيكا.
* أبقار ليموزان، ليموزان.

## پڻ ڏسو

* فرانس ۾ اسلام
* فرانسيسي انقلاب
* فرانسيسي ٻولي

## حوالا

## وڌيڪ پڙهن

## ٻاهريان ڳنڍڻا

حوالي جي چڪ: "upper-roman" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ `<ref>` آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ `<references group="upper-roman"/>` نہ مليو