# اشتھار سازي

ٽوڪيو، جاپان ۾ اشتھار (2005ع)
**اشتھار سازي** اها طريقو آهي جنهن ۾ هڪ ڪمپني ماڻهن کي پنهنجا پيداوار خريد ڪرڻ، خدمت استعمال ڪرڻ يا خيالن کي اپنائڻ لاءِ ترغيب ڏئي ٿي.

اشتھار (مختصر ۾ "ايڊ") عام طور تي اشتھار سازي ايجنسي پاران اسپانسر يا برانڊ لاءِ ٺاهيو ويندو آهي ۽ مختلف ميڊيا ذريعي عوام آڏو آندو ويندو آهي. اشتھار ٽيلي ويزن، ريڊيو، اخبار، رسالا، ۽ شهرن ۽ گهٽين ۾ بل بورڊن تي نظر اچن ٿا. اشتھار ساز ڌيان ڇڪائڻ وارا طريقا استعمال ڪندا آهن.

اشتھار ساز اسان جي جذبات تي اثر انداز ٿين ٿا، جن ۾ اسٽيريو ٽائپنگ ۽ ٽارگيٽ سامعين شامل آهن: اسين ڪير آهيون. جذبات اسان جي پيشي، عقيدن، شخصيت، خود اعتمادي، لائف اسٽائل، رشتا، دوستن، اسان جي ظاهر ۽ لباس سان لاڳاپيل هوندا آهن.

## تاريخ

ايڊو دور جو 1806ع جو فلائر هڪ روايتي دوائي *Kinseitan* لاءِ
تجارتي پيغام ۽ سياسي مهم جا ڊسپلي پومپئي جي کوٽائي ۽ قديم عربيه ۾ مليا آهن. گم ٿيل ۽ مليل اشتھار پيپرس تي قديم يونان ۽ روم ۾ عام هئا. وال يا راڪ پينٽنگ تجارتي اشتھارن لاءِ اڄ به ايشيا، آفريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ موجود آهي. وال پينٽنگ جي روايت 4000 ق.م کان هندستاني راڪ آرٽ پينٽنگز تائين پهچي ٿي.

لنڊن جي ٿامس جي. بيريٽ (1841–1914) کي "جديد اشتھار سازيءَ جو پيءُ" سڏيو ويو آهي. هن پيئرس صابڻ ڪمپني لاءِ ڪم ڪيو ۽ آخرڪار ان جو چيئرمين ٿيو. بيريٽ ڪمپني جي پيداوار لاءِ اشتھاري مهم ٺاهي. ان ۾ ٽارگيٽ سلگن، تصويرون ۽ جملا استعمال ٿيا. هن جو مشهور سلگن "صبح جو سلام. ڇا توهان پيئرس صابڻ استعمال ڪيو آهي؟" ان دور ۽ 20هين صديءَ ۾ مشهور هو.

بيريٽ ڪيترائي اهم خيال پيش ڪيا جيڪي ڪامياب اشتھار سازيءَ جي بنياد تي آهن، ۽ اهي ان دور ۾ وڏي پيماني تي گردش ۾ هئا. هن پيئرس لاءِ مضبوط ۽ خاص برانڊ تصوير جي اهميت تي زور ڏنو ۽ پيداوار جي دستيابي کي سيچوريشن مهم ذريعي زور ڏنو. هن مارڪيٽ جي تبديل ٿيندڙ ذوق ۽ رواجن جي مسلسل جائزي جي اهميت به سمجهي، 1907ع ۾ چيائين ته "ذوق بدلجن ٿا، فئشن بدلجن ٿا، ۽ اشتھار ساز کي به انهن سان بدلجڻو پوي ٿو. هڪ خيال جيڪو هڪ نسل اڳ موثر هو، اڄ عوام آڏو پيش ڪرڻ سان بيڪار، پراڻو ۽ غير منافع بخش ٿي ويندو. اڄ جو خيال هميشه پراڻي کان بهتر نه هوندو آهي، پر مختلف آهي – اهو موجوده ذوق کي هٽائي ٿو."

19هين صديءَ ۾ معيشت جي عالمي توسيع سان اشتھار سازي به وڌي. آمريڪا ۾ هن اشتھاري فارميٽ جي ڪاميابي ميل آرڊر اشتھار سازي جي واڌاري جو سبب بڻي.
ماس ميڊيا جي واڌاري تمام اهم هئي، جنهن ۾ 19هين صديءَ جي آخر ۾ وڏي گردش وارا مصور اخبارون، پوءِ فلمون، ريڊيو ۽ ٽيلي ويزن شامل ٿيون.

## اشتھار سازي جا قسم

اشتھار سازي ڪيترن ئي طريقن سان ٿئي ٿي. ڪيترائي پيداوار ٽيلي ويزن تي اشتھار ڏيکاريا وڃن ٿا، جيتوڻيڪ سڀني چئنلن کي اجازت نه هجي. اشتھار عام طور تي پروگرامن جي وقفي دوران نظر اچن ٿا. اهي پيداوار، ٻين ٽي وي شوز يا فلمن لاءِ هوندا آهن. اهي اشتھار عام طور تي 30 سيڪنڊن کان وڌيڪ نه هوندا آهن. ڪجهه ريڊيو اسٽيشنن تي پروگرامن جي وچ ۾ آڊيو اشتھار هلن ٿا.

فلم جو اشتھار ٽريئلر سڏجي ٿو. اهو فلم جا مختصر ڪلپس جو مجموعو ڏيکاري ٿو ۽ سينيما ۾ رليز جي تاريخ ڏيکاري ٿو.

اشتھار سازي ويب سائيٽن تي به ٿئي ٿي. اهي "بينر اشتھار" يا "پاپ اپ" طور نظر اچن ٿا. اهي اڪثر غير متحرڪ تصويرون يا فليش اينيميشن هوندا آهن. ويب سائيٽ جو مالڪ پئسا حاصل ڪري ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ اشتھار تي ڪلڪ ڪري. ڪڏهن ڪڏهن خريد ڪرڻ تي سيڪڙو به ملي ٿو.

بل بورڊ هاءِ وين ۽ شهري گهٽين تي پيداوار اشتھار ڏين ٿا. اهي آزاد بيٺل بل بورڊ يا بس شيلٽر جهڙي اسٽريٽ فرنيچر جو حصو هوندا آهن. بس ۽ ٽيڪسي اڪثر اشتھارن سان ڍڪيل هونديون آهن، جڏهن ته بجيٽ ايئر لائنز ڪڏهن ڪڏهن پنهنجي جهازن جي اندر اشتھار ڏيکارين ٿيون. اشتھار اخبارن، رسالن ۽ راندين جي پروگرامن ۾ به نظر اچن ٿا. ڪيترائي راند جو اسٽيڊيم انهن جي چوڌاري اشتھار رکيل هوندا آهن. رانديون ٽيمون، ٽورنامينٽ، ٽي وي پروگرام ۽ عوامي واقعا اسپانسر رکن ٿا جيڪو مکيه يا ڪڏهن ڪڏهن واحد اشتھار ساز هوندو آهي.

اڄڪلهه، آن لائن اشتھار سازي جو مقدار وڌي رهيو آهي، جيڪو اخبار ۽ ٻين روايتي اشتھارن جي مقابلي ۾ وڌيڪ آهي.

## طريقا

اشتھار ساز ڌيان ڇڪائڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪندا آهن، اڪثر ارادي سان چونڪائيندڙ يا سيڪسي تصويرون استعمال ڪندا آهن. اشتھار ڏسڻ کان پوءِ، پيداوار يا برانڊ کي "وڪڻڻ" جي ضرورت هوندي آهي. اهي پيداوار کي دلڪش ڏيکارڻ جي ڪوشش ڪندا آهن، پر اڪثر مزاح استعمال ڪندا آهن ته جيئن ماڻهو برانڊ کي ياد رکندا آهن بغير پيداوار جي واڌاري جي. خراب اشتھار وڪرو گهٽائي سگهن ٿا يا برانڊ جي سڃاڻپ کي خراب ڪري سگهن ٿا.

## ضابطا

اشتھار سازي اڪثر سخت ضابطن هيٺ هوندي آهي، مثال طور برطانيه ۾ تمباکو جو اشتھار غير قانوني آهي، سواءِ دڪان ۾ جتي وڪرو ٿئي ۽ اهو به محدود آهي. فرانس ۾ شراب جو اشتھار غير قانوني آهي، جنهن ڪري يورپي فٽبال ٽيمن کي فرانس ۾ پنهنجي عام شرٽ ۾ نه کيڏڻو پوي ٿو ڇو ته بريوريز اڪثر راندين جي شرٽن تي اشتھار ڏينديون آهن. ڪجهه ٽي وي چئنلن تي اشتھار غير قانوني آهي، بي بي سي برطانيه ۾ ۽ آر ٽي اي آئرلينڊ جمهوريت ۾ اشتھار نه ڏيکاري سگهن ٿا ۽ ان جي بدران لازمي ٽي وي لاءِسنس وڪڻي آمدني حاصل ڪن ٿا. ڪجهه ملڪن جهڙوڪ ڪئناڊا ۾ ٺڳي واري اشتھار ۽ ليبلنگ تي ضابطا آهن ته جيئن صارفين جي حفاظت ٿئي.

## حوالا