# اوپن اسٽريٽ ميپ

اوپن اسٽريٽ ميپ|  |
| هوم پيج، جيڪو دنيا جو نقشو ڏيکاري ٿو |
| دستياب ٻوليون | 96 ٻوليون ۽ انهن جون صورتون، نقشي جي ڊيٽا لاءِ مقامي ٻوليون |
| مرڪزي دفتر |  |
| اصل ملڪ | برطانيا |
| مالڪ | اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن |
| ٺاهيندڙ | اسٽيو ڪوسٽ |
| پيداوارون | ترميم لائق جاگرافيائي ڊيٽا، ٽائل ٿيل ويب نقشو ليئر |
| ويب سائيٽ | www.openstreetmap.org |
| تجارتي | نه |
| رجسٽريشن | حصو وٺندڙن لاءِ لازمي، ڏسڻ لاءِ لازمي ناهي |
| استعمال ڪندڙ | 10.6 ملين |
| شروعات | 9 آگسٽ 2004 (2004-08-09) |
| موجوده حيثيت | فعال |
| مواد جو لائسنس | اوپن ڊيٽابيس لائسنس |
| لکيل ٻولي | روبي، جاوا اسڪرپٽ |

**اوپن اسٽرٽ ميپ** (**او ايس ايم**) هڪ نقشي جو ڊيٽابيس آهي، جيڪو رضاڪارن جي هڪ برادري طرفان کليل گڏيل ڪم وسيلي سنڀاليو وڃي ٿو. حصو وٺندڙ ماڻهو ڊيٽا سروي مان گڏ ڪن ٿا، هوائي فوٽوگرافي يا سيٽلائيٽ تصويرون ٽريس ڪن ٿا، ۽ ٻين آزاد لائسنس يافته جاگرافيائي ڊيٽا ذريعن مان درآمد ڪن ٿا. اوپن اسٽرٽ ميپ آزاد مواد طور اوپن ڊيٽابيس لائسنس هيٺ مهيا ڪيل آهي، ۽ عام طور تي برقي نقشا ٺاهڻ، موڙ بہ موڙ نيويگيشن ۾ رهنمائي ڪرڻ، انساني امداد ۾ مدد ڏيڻ، ۽ ڊيٽا ۽ ڄاڻ جي بصري نمائش لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اوپن اسٽرٽ ميپ پنهنجي الڳ ڊيٽا ماڊل ذريعي جاگرافيائي خاصيتون محفوظ ڪري ٿو، جيڪي پوءِ ٻين جي آءِ ايس فائل فارميٽن ۾ برآمد ڪري سگهجن ٿيون. اوپن اسٽرٽ ميپ جي ويب سائيٽ پاڻ هڪ آن لائين نقشو، جاگرافيائي ڊيٽا لاءِ ڳولا انجڻ، ۽ ايڊيٽر پڻ آهي.

اوپن اسٽرٽ ميپ اسٽيو ڪوسٽ پاران 2004ع ۾ ان ردِعمل طور ٺهرايو ويو، جڏهن گڏيل بادشاهت جي قومي نقشه ساز اداري آرڊننس سروي پنهنجي ڊيٽا کي آزاد لائسنس هيٺ عوام لاءِ جاري نه ڪيو. شروعات ۾، او ايس ايم جا نقشا صرف جي پي ايس نشانين وسيلي تيار ڪيا ويندا هئا، پر جلد ئي انهن ۾ عوامي ملڪيت واري جاگرافيائي ڊيٽا، جهڙوڪ آمريڪا جو ٽائگر، درآمد ڪيو ويو ۽ اجازت يافته تصويرن کي ٽريس ڪيو ويو. اوپن اسٽرٽ ميپ جي قبوليت ۾ وڌيڪ تيزي آئي جڏهن ان سان لاڳاپيل سافٽويئر ۽ ايپليڪيشنون تيار ٿيون، ۽ 2012ع ۾ گوگل ميپس پاران قيمتن جو تعارف ڪرايو ويو.

هي ڊيٽابيس اوپن اسٽرٽ ميپ فائونڊيشن جي ميزباني هيٺ آهي، جيڪا انگلينڊ ۽ ويلز ۾ رجسٽر ٿيل هڪ غير منافع بخش تنظيم آهي، ۽ ان جي مالي مدد گهڻو ڪري چندن وسيلي ڪئي وڃي ٿي.

## تاريخ

اوپن اسٽريٽ ميپ 2004ع ۾ اسٽيو ڪوسٽ طرفان قائم ڪيو ويو.
اسٽيو ڪوسٽ هن منصوبي جي بنياد 2004ع ۾ وڌي، جڏهن هو يونيورسٽي ڪاليج لنڊن ۾ تعليم حاصل ڪري رهيو هو، ۽ شروعاتي طور هن جو ڌيان متحده بادشاهت جي نقشابندي تي هو. برطانيا سميت ٻين ملڪن ۾، حڪومت هلائيندڙ ۽ ٽيڪسن سان هلندڙ منصوبا جهڙوڪ آرڊيننس سروي تمام وڏا ڊيٽا سيٽ تيار ڪندا هئا، پر انهن کي آزاد ۽ وسيع پيماني تي عام ماڻهن لاءِ مهيا ڪرڻ کان انڪار ڪندا هئا. پهريون عملي حصو هڪ گهٽي هئي، جيڪا ڪوسٽ ڊسمبر 2004ع ۾ ريجنٽس پارڪ، لنڊن جي چوڌاري سائيڪل هلائيندي جي پي ايس ٽريڪنگ يونٽ جي مدد سان داخل ڪئي. اپريل 2006ع ۾، اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن قائم ڪئي وئي، جنهن جو مقصد آزاد جغرافيائي ڊيٽا جي واڌ، ترقي ۽ ورڇ کي هٿي ڏيڻ ۽ اهڙي ڊيٽا هر ڪنهن لاءِ استعمال ۽ ونڊ لاءِ مهيا ڪرڻ هو.
اپريل 2007ع ۾، آٽو موٽو نيويگيشن ڊيٽا (AND) منصوبي کي نيدرلينڊز لاءِ مڪمل روڊ ڊيٽا سيٽ ۽ ڀارت ۽ چين لاءِ مکيه روڊن جي ڊيٽا عطيو ڪئي.
جولاءِ 2007ع تائين، جڏهن پهرين “اسٽيٽ آف دي ميپ” (SotM) ڪانفرنس منعقد ٿي، تڏهن 9,000 رجسٽرڊ استعمال ڪندڙ موجود هئا.
آڪٽوبر 2007ع ۾، اوپن اسٽريٽ ميپ آمريڪا جي مردم شماري بيورو جي ٽي آءِ جي اي آر روڊ ڊيٽا سيٽ جي درآمد مڪمل ڪئي.
ڊسمبر 2007ع ۾، يونيورسٽي آف آڪسفورڊ پهريون وڏو ادارو بڻيو، جنهن پنهنجي مکيه ويب سائيٽ تي اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا استعمال ڪئي.
ڊيٽا درآمد ۽ برآمد جا طريقا مسلسل وڌندا رهيا—2008ع تائين، منصوبي اهڙا اوزار تيار ڪيا، جيڪي اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا کي پورٽبل جي پي ايس يونٽ ۾ منتقل ڪري سگهن، ۽ اهڙي طرح پراڻن ۽ ملڪيتي نقشن کي مٽائي ڇڏيو.
 مارچ 2008ع ۾، ڪلائوڊ ميڊ نالي واپاري ڪمپني (جيڪا اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا استعمال ڪري ٿي) جي ٻن باني ميمبرن اعلان ڪيو ته انهن کي €2.4 ملين جي وينچر ڪيپيٽل سيڙپ ملي آهي. 2010ع ۾، اي او ايل اوپن اسٽريٽ ميپ تي ٻڌل ميپ ڪوئسٽ جو نسخو جاري ڪيو ۽ پنهنجي پيچ ويب سائيٽ لاءِ مقامي برادرين جي نقشابندي وڌائڻ لاءِ $1 ملين مختص ڪيا.

2012ع ۾، گوگل ميپس جي قيمتي پاليسي متعارف ٿيڻ کان پوءِ، ڪيترين نمايان ويب سائيٽن گوگل جي سروس ڇڏي اوپن اسٽريٽ ميپ ۽ ٻين متبادلن ڏانهن رخ ڪيو. انهن مان اهم فورسڪوائر ۽ ڪريگ لسٽ هيون، جن اوپن اسٽريٽ ميپ اختيار ڪيو، جڏهن ته ايپل گوگل سان معاهدو ختم ڪري ٽام ٽام ۽ اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا استعمال ڪندي پنهنجي خودمختيار نقشابندي پليٽفارم متعارف ڪرايو.

2025ع تائين، ٽام ٽام، مائڪروسافٽ، ايسري ۽ ميٽا پليٽفارمز اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن جا سڀ کان اعليٰ درجي جا ڪارپوريٽ اسپانسر آهن.

## مواد

او ايس ايم منصوبي جو مقصد دنيا ڀر ۾ موجود بيٺل شين بابت ڊيٽا گڏ ڪرڻ آهي، جن ۾ ڍانچو ۽ تعمير ٿيل ماحول جون ٻيون ڳالهيون، دلچسپيءَ وارا هنڌ، زمين جو استعمال ۽ ڍڪ جون درجا بنديون، ۽ جاگرافيائي بناوت شامل آهن. نقشي جون خاصيتون پيماني ۾ عالمي سرحدن کان وٺي تمام مقامي تفصيلن تائين پکڙيل آهن، جهڙوڪ دڪان ۽ گهٽيءَ جو سامان. جيتوڻيڪ تاريخي اهميت وارا نقشياتي عنصر ۽ هلندڙ تعميراتي منصوبا عام طور ڊيٽابيس ۾ شامل ڪيا ويندا آهن، پر منصوبي جو دائرو ماضي يا مستقبل بدران رڳو موجوده وقت تائين محدود آهي.

### ڊيٽا جي بناوت

اوپن اسٽريٽ ميپ جي بنيادي ڊيٽا جزن (نوڊ، ويز ۽ رليشنز) جي تصويري وضاحت
او ايس ايم جو ڊيٽا ماڊل روايتي جي آءِ ايس يا ڪي اي ڊي نظام کان نمايان طور مختلف آهي. اهو هڪ ٽوپولاجيڪل گراف تي ٻڌل ڊيٽا بناوت آهي، جنهن ۾ “ليئر” جو رسمي تصور موجود ناهي؛ ان سبب موضوعاتي طور مختلف ڊيٽا گڏجي به رهي سگهي ٿي ۽ پاڻ ۾ ڳنڍجي به سگهي ٿي. ڪنهن نقشي واري خاصيت يا *عنصر* کي ٽن مان ڪنهن هڪ هندسي بنيادي جز جي صورت ۾ ماڊل ڪيو ويندو آهي:

* هڪ *نوڊ* نقطو هوندو آهي، جنهن سان جاگرافيائي هم آهنگيون جڙيل هونديون آهن، ۽ اهي ڊبليو جي ايس ٨٤ هم آهنگي نظام ۾ ظاهر ڪيون وينديون آهن. اڪيلو نوڊ دلچسپيءَ واري هنڌ جي نمائندگي ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ ڪنهن جبل جي چوٽي.
* هڪ *وي* نوڊن جي ترتيبوار فهرست هوندي آهي، جيڪا پولي لائين يا پوليگن جي نمائندگي ڪري ٿي—ان جو دارومدار ان جي مٽا ڊيٽا تي ۽ ان ڳالهه تي هوندو آهي ته ڇا اها بند ڦيري بڻائي ٿي يا نه. وي هڪ سڌي ريت واري خاصيت جهڙوڪ گهٽي يا درياهه جي نمائندگي ڪري سگهي ٿي، يا ڪنهن ايراضي جهڙوڪ ٻيلو، پارڪ، پارڪنگ جاءِ يا ڍنڍ جي. ڪيترائي ويز ساڳيو نوڊ ورهائي سگهن ٿا ته جيئن ڪنهن ڳانڍاپي جي نمائندگي ٿئي، جهڙوڪ گهٽيءَ جو چوراهو يا ٻن ندين جو سنگم. اهو ئي نوڊ ساڳي وقت ٻي خاصيت به ظاهر ڪري سگهي ٿو، مثال طور اهڙو داخلا رستو جيڪو پيادل واٽ کي ڪنهن عمارت سان ڳنڍي. 2007ع تائين، وي رسمي طور نوڊن جي جوڙن جي وچ ۾ واضح *سيگمينٽ* تي ٻڌل هوندي هئي.
* هڪ *رليشن* نوڊن، ويزن ۽ ٻين رليشنز جي ترتيبوار فهرست هوندي آهي (انهن کي گڏجي *ممبر* چيو ويندو آهي). رليشن اختياري طور هر ممبر جو *ڪردار* به مقرر ڪري سگهي ٿي. رليشنون پيچيده هندسي صورتون ٺاهين ٿيون يا ممبرن جي وچ ۾ تجريدي رشتن جي نمائندگي ڪن ٿيون. مثالن ۾ روڊن تي موڙ جون پابنديون، اهڙا رستا جيڪي ڪيترن موجوده ويزن تي پکڙيل هجن (مثال طور ڊگهي فاصلي واري موٽر وي)، ۽ اهڙيون ايراضيون جن ۾ خالي جڳهيون (سوراخ) هجن. ساڳيو ممبر ڪيترين رليشنن ۾ ٿي سگهي ٿو ته جيئن اوورليپ ڏيکارجي، مثال طور روٽ هم وقتي يا ٻه پاڻ سان لڳندڙ سياسي حدون.

اوپن اسٽريٽ ميپ جا اهي بنيادي ڊيٽا جز مختلف فارميٽن ۾ محفوظ ۽ پروسيس ڪيا ويندا آهن. اوپن اسٽريٽ ميپ سرور پوسٽگري ايس ڪيو ايل ڊيٽابيس استعمال ڪري ٿو، ۽ هر بنيادي جز لاءِ هڪ ٽيبل هوندي آهي، جنهن ۾ هر شئي قطارن جي صورت ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي.

ڊيٽا بناوت او ايس ايم اي پي آءِ جو حصو طور مقرر ٿيل آهي. اي پي آءِ جو موجوده نسخو v0.6، 2009ع ۾ جاري ٿيو. 2023ع جي هڪ اڀياس موجب، هن نسخي ۾ رليشن ڊيٽا بناوت بابت ڪيل تبديليون مجموعي رليشنن جي تعداد ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيون؛ ساڳي وقت، انهن نون رليشنن ٺاهڻ جي رڪاوٽ گهٽائي ۽ رليشنن کي نون استعمالن تي لاڳو ڪرڻ کي تيز ڪيو.

### "جيڪا ٽيگ وڻن، سو وڻن"

او ايس ايم مٽا ڊيٽا کي لوڪ سونومي جي صورت ۾ سنڀالي ٿو. هر عنصر ۾ ڪي–ويليو جوڙا هوندا آهن، جن کي *ٽيگ* چيو ويندو آهي؛ اهي خاصيت جي سڃاڻپ ۽ وضاحت ڪن ٿا. نقشي جون خاصيتون (يعني *ٽيگن* جا مطلب) بابت هڪ سفارش ڪيل اونٽالاجي وڪي تي سنڀالي ويندي آهي. نيون ٽيگنگ رٿائون هميشه لکت ۾ تجويز پيش ڪري ۽ اوپن اسٽريٽ ميپ وڪي ۾ مقبول ووٽ ذريعي پيش ڪري سگهجن ٿيون، پر هن طريقي جي پيروي لازمي ناهي: ايڊيٽرن کي آزادي آهي ته هو ڪنهن خاصيت کي بيان ڪرڻ لاءِ جيئن چاهين تيئن ٽيگ استعمال ڪن. جون 2017ع تائين 89 ملين کان وڌيڪ مختلف قسم جا ٽيگ استعمال ۾ هئا.

### ڍڪجڻ

اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا کي ملڪيتي ڊيٽا ذريعن سان سازگار نموني ڀيٽيو ويو آهي، جيتوڻيڪ بمطابق

2009

```
دنيا ڀر ۾ ڊيٽا جي معيار ۾ فرق موجود هو. 2011ع ۾ هڪ اڀياس جرمني لاءِ او ايس ايم ڊيٽا کي ٽام ٽام سان ڀيٽيو. ڪار نيويگيشن لاءِ ٽام ٽام وٽ 9٪ وڌيڪ ڄاڻ هئي، جڏهن ته پوري گهٽي نيٽ ورڪ بابت او ايس ايم وٽ 27٪ وڌيڪ ڄاڻ هئي. 2011ع ۾، ٽرائي ميٽ (جيڪو پورٽلينڊ ميٽروپوليٽن ايريا، اوريگن جي خدمت ڪري ٿو) ڏٺو ته او ايس ايم جو گهٽي ڊيٽا—جنهن کي روٽنگ انجڻ اوپن ٽرپ پلانر ۽ ڳولا انجڻ اپاچي سولر وسيلي استعمال ڪيو ويو—مقامي حڪومتن جي سنڀاليل مشابهت رکندڙ جي آءِ ايس ڊيٽا سيٽن کان بهتر نتيجا ڏئي ٿو.
```

2021ع جي هڪ اڀياس *اوپن اسٽريٽ ميپ ڪارٽو* انداز جي علامتن کي سوويت يونين جي جامع فوجي نقشابندي پروگرام سان ڀيٽيو، ۽ معلوم ڪيو ته او ايس ايم ڪجهه خاصيتن (جهڙوڪ روڊ ڍانچي) جي ڍڪجڻ ۾ سوويت نقشن جي برابر هئي، پر قدرتي ماحول کي گهٽ نمايان ڪري ٿي.

2021ع جي هڪ اڀياس موجب، جرمن علائقن بادن-وورٽمبرگ ۽ ساڪسوني ۾ دڪانن واري ڊيٽا جي سراسري مڪمليت ترتيبوار 88٪ ۽ 82٪ هئي. او ايس ايم کي ٻين ڊيٽا سيٽن سان سڌي ڀيٽڻ بدران، ليکڪن وقت سان گڏ دڪانن جي تعداد جي واڌ کي ڏٺو، پوءِ سنترپتي سطح جو اندازو لڳائي متوقع دڪانن جو تعداد مقرر ڪيو.

پائي پي ايس اي استعمال ڪندي 2024ع جي هڪ اڀياس موجب، او ايس ايم وٽ يورپ جي هاءِ وولٽيچ برقي گرڊ بابت سڀ کان وڌيڪ تفصيلي ۽ جديد عوامي طور موجود ڍڪجڻ آهي، جيڪا برقي ٽرانسميشن آپريٽرن جي يورپي نيٽ ورڪ جي سرڪاري ڊيٽا جي برابر آهي.

### لائسنس

منصوبي ۾ شامل ڪيل سموري ڊيٽا کي اهڙو لائسنس هجڻ گهرجي، جيڪو اوپن ڊيٽا ڪامنز اوپن ڊيٽابيس لائسنس (او ڊي بي ايل) سان هم آهنگ هجي. ان ۾ ڪاپي رائيٽ کان آزاد ٿيل ڄاڻ، عوامي ملڪيت، يا ٻيا لائسنس به اچي سگهن ٿا. اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا جي تياري ۽ پيشڪش ۾ استعمال ٿيندڙ سافٽويئر جون لائسنسنگ شرطون الڳ ٿي سگهن ٿيون.

اوپن اسٽريٽ ميپ جو ڊيٽا ۽ ان مان ٺهيل ٽائلس پهرين ڪريئيٽو ڪامنز اٽريبيوشن-شيئر الائيڪ لائسنس (سي سي بي واءِ-ايس اي) هيٺ شايع ٿيندا هئا، مقصد اهو هو ته ڊيٽا آزاد استعمال ۽ ٻيهر ورڇ کي هٿي ملي. سيپٽمبر 2012ع ۾، لائسنس کي او ڊي بي ايل ۾ تبديل ڪيو ويو ته جيئن ان جو اطلاق نمائندگي بدران خاص طور ڊيٽا تي واضح ٿئي. هن ٻيهر-لائسنسنگ عمل جي حصي طور، ڪجهه نقشياتي ڊيٽا عوامي ورڇ مان هٽائي وئي. ان ۾ اهي سڀ ڊيٽا شامل هئي جيڪا اهڙن ميمبرن طرفان ڏنل هئي جن نون لائسنس شرطن سان اتفاق نه ڪيو، ۽ انهن متاثر ٿيل شين تي ڪيل سڀ بعد وارا ايڊٽ به. ان سان گڏ اهڙي انپٽ ڊيٽا تي ٻڌل ڪا به حصيداري شامل هئي جيڪا نون شرطن سان مطابقت نه رکندي هئي.

اندازن موجب عالمي طور 97٪ کان وڌيڪ ڊيٽا برقرار رهندي، پر ڪجهه علائقا وڌيڪ متاثر ٿيندا، جهڙوڪ آسٽريليا جتي شين جي قسم تي مدار رکي 24٪ کان 84٪ تائين شين جي برقرار رهڻ جو امڪان ٻڌايو ويو. آخرڪار، 99٪ کان وڌيڪ ڊيٽا برقرار رهي، جڏهن ته آسٽريليا ۽ پولينڊ اهي ملڪ هئا جيڪي تبديلي سبب سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيا. لائسنس تبديلي ۽ حذفن کان پوءِ، اختلاف رکندڙ ميپرن جي هڪ گروهه “فري اوپن اسٽريٽ ميپ” (FOSM) قائم ڪيو، جيڪو او ايس ايم جو فورڪ هو ۽ اڳئين لائسنس تي ئي قائم رهيو.

اوپن اسٽريٽ ميپ منصوبي پاران فراهم ڪيل نقشي ٽائلس 1 آگسٽ 2020ع تائين سي سي-بي واءِ-ايس اي-2.0 هيٺ لائسنس ٿيل هئا. او ڊي بي ايل لائسنس اهو تقاضا ڪري ٿو ته اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا مان تيار ٿيندڙ نقشن سان اٽريبيوشن جڙيل هجي، پر اهو لازم نٿو ڪري ته انهن نقشن تي ڪنهن خاص لائسنس جو لاڳو ٿيڻ ضروري هجي. سائيٽ تي “©اوپن اسٽريٽ ميپ تعاون ڪندڙ” کي او ڊي بي ايل ڪاپي رائيٽ صفحي جي ڪڙي سان گڏ اٽريبيوشن شرط طور استعمال ڪيو ويندو آهي.

### ورڇ

او ايس ايم پوري “پلينيٽ” لاءِ ٻيهر استعمال جي مقصد سان سرڪاري ڊيٽابيس ڊمپ شايع ڪري ٿو، جيڪي منٽن وار ۽ هفتيوار وقفي سان جاري ٿين ٿا، ۽ ايڪس ايم ايل يا بائنري پروٽوڪول بفرز جي صورت ۾ هوندا آهن. متبادل طور ٽئين ڌر جون ورڇون او ايس ايم ڊيٽا کي ٻين فارميٽن ۾ يا ڊيٽا جي وڌيڪ سنڀال لائق ننڍن حصن جي صورت ۾ مهيا ڪن ٿيون. جيو فيبرڪ انفرادي ملڪن ۽ سياسي ذيلي وحدتن لاءِ ڊيٽابيس جا ايڪسٽريڪٽ او ايس ايم ۽ شيپ فائيل فارميٽن ۾ شايع ڪري ٿو. ايميزون ويب سروسز پلينيٽ کي ايس ٿري تي شايع ڪري ٿي ته جيئن اٿينا ۾ ان تي سوال ڪيا وڃن. ڪليور منصوبي جي حصي طور، يونيورسٽي آف فريبورگ ٽرٽل ڊمپ شايع ڪري ٿي، جيڪي لنڪڊ ڊيٽا نظامن لاءِ موزون آهن. 2020ع کان 2024ع تائين، ميٽا پليٽفارمز “ڊي لائٽ ميپ ڊسٽريبيوشن” شايع ڪندو رهيو، جنهن او ايس ايم ڊيٽا تي معيار جي پڪ جا عمل لاڳو ڪيا ۽ ڪجهه ٻاهرين ڊيٽا سيٽ شامل ڪري ان کي وڌيڪ پيداوار-تيار بڻايو. او ايس ايم ڊيٽا اوورچر ميپس فائونڊيشن جي ڊيٽا سيٽ جو به وڏو حصو آهي، ۽ ميپ باڪس ۽ ميپ ٽائلر جي واپاري ڊيٽا سيٽن ۾ پڻ شامل آهي.

## نقشابندي

### ڊيٽا جا ذريعا

زميني سروي کان پوءِ JOSM سان ايڊٽ ڪرڻ
نقشي جو ڊيٽا زميني سروي، ذاتي ڄاڻ، تصويرن مان ڊجيٽل ڪرڻ، ۽ سرڪاري ڊيٽا مان گڏ ڪيو ويندو آهي. زميني سروي جو ڊيٽا رضاڪار روايتي طور اهڙا اوزار استعمال ڪري گڏ ڪن ٿا جهڙوڪ هٿ ۾ رکڻ وارو جي پي ايس يونٽ، نوٽ بڪ، ڊجيٽل ڪئميرا ۽ آواز رڪارڊر.

سمارٽ فونن (موبائل ڊوائيسن) تي سافٽويئر ايپليڪيشنن هر ڪنهن لاءِ سروي ڪرڻ آسان بڻائي ڇڏيو آهي. پوءِ اهو ڊيٽا اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽابيس ۾ ڪيترن سافٽويئر اوزارن ذريعي داخل ڪيو ويندو آهي، جن ۾ JOSM، پوٽليچ ۽ مرڪئٽر شامل آهن.
ان کانسواءِ، تازن سالن ۾ اسٽريٽ ڪَمپليٽ جهڙيون ايپس صارفن کي ويجهي علائقي ۾ “ڪوئسٽ” ڏين ٿيون، جنهن سان اهي مخصوص دلچسپيءَ وارن هنڌن بابت مٽا ڊيٽا شامل ڪن ٿا (مثال طور ڪنهن هوٽل جا کليل رهڻ جا وقت يا ڪنهن مخصوص پيادل گذرگاهه وٽ ٽيڪٽائل پيوِنگ موجود آهي يا نه).

ميپاٿان مقابلي جا پروگرام پڻ مقامي اوپن اسٽريٽ ميپ ٽيمن، غير منافع بخش تنظيمن ۽ مقامي حڪومتن طرفان منعقد ڪيا ويندا آهن ته جيئن ڪنهن مخصوص علائقي جي نقشابندي ڪئي وڃي.

هوائي تصويرن ۽ واپاري ۽ سرڪاري ذريعن مان ٻين ڊيٽائن جي دستيابي دستي ايڊٽنگ ۽ خودڪار امپورٽن لاءِ اهم ذريعا وڌايا آهن. خودڪار امپورٽن کي سنڀالڻ ۽ قانوني ۽ فني مسئلا ٽارڻ لاءِ خاص طريقا لاڳو ڪيا ويندا آهن.

#### سروي ۽ ذاتي ڄاڻ

سيٽلائيٽ نيويگيشن ڊوائيس سان رستن جي سروي
زميني سروي عام طور ڪنهن ميپر طرفان پنڌ، سائيڪل، يا ڪار، موٽر سائيڪل يا ٻيڙي ۾ ڪئي ويندي آهي. نقشي جو ڊيٽا اڪثر جي پي ايس يونٽ تي يا نقشي واري ايپ سان سمارٽ فون تي رڪارڊ ڪيو ويندو آهي؛ عام فائيل فارميٽ GPX آهي.

ڊيٽا گڏ ٿيڻ کان پوءِ، اهو مناسب اٽريبيوٽ ڊيٽا سان گڏ منصوبي جي ويب سائيٽ تي اپ لوڊ ڪري ڊيٽابيس ۾ داخل ڪيو ويندو آهي. جيئن ته ڊيٽا گڏ ڪرڻ ۽ اپ لوڊ ڪرڻ جو عمل شين جي ايڊٽنگ کان الڳ ٿي سگهي ٿو، ان ڪري جي پي ايس يونٽ کان سواءِ به منصوبي ۾ حصو وٺڻ ممڪن آهي، مثال طور ڪاغذي نقشابندي استعمال ڪندي.

بلڪل اُنهيءَ طريقي سان جيئن صارف جي پي ايس يونٽ استعمال ڪري ڊيٽا شامل ڪن ٿا، وڏيون گاڏين جون بيڙيون رکندڙ ڪارپوريشنون (مثال طور ايمازون) پڻ گاڏين مان ٽيلي ميٽري ڊيٽا استعمال ڪري اوپن اسٽريٽ ميپ ۾ حصو وجهي سگهن ٿيون.

ڪجهه پابند مزاج حصيدار مڪمل شهرن ۽ ڳوٺن جي نقشابندي جو ڪم پاڻ اختيار ڪن ٿا، يا “ميپنگ پارٽيون” منظم ڪن ٿا ته جيئن ٻين جي سهڪار سان ڪنهن علائقي جو نقشو مڪمل ٿي سگهي.

گهٽ سرگرم صارفن جو وڏو انگ پڻ نقشي ۾ درستگيون ۽ ننڍيون واڌارا ڪندو رهي ٿو.

#### سيٽلائيٽ/هوائي تصويرون

ميڪزار، بِنگ، ESRI، ۽ ميپ باڪس انهن مان ڪجهه فراهم ڪندڙ آهن جيڪي هوائي/سيٽلائيٽ تصويرون مهيا ڪن ٿا ۽ اهي نقشابندي لاءِ پس منظر طور استعمال ٿينديون آهن.

ياهو! (2006–2011)، بِنگ (2010 – present)، ۽ ڊجيٽل گلوب (2017–2023) پنهنجون هوائي فوٽوگرافي ۽ سيٽلائيٽ تصويرون نقشابندي لاءِ پس منظر طور استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏني. 2009ع کان 2011ع تائين هڪ عرصي ۾، نئرمئپ پٽي لميٽيڊ پنهنجا اعليٰ ريزوليوشن فوٽو ميپس (آسٽريليا جي وڏن شهرن جا، ۽ ڪجهه ٻهراڙي وارن علائقن جا) CC BY-SA لائسنس هيٺ دستياب ڪيا.

#### گهٽي-سطح تصويري ڊيٽا

ڪيترن گهٽي-سطح تصويري پليٽفارمن مان ڊيٽا نقشي جي ڊيٽا فوٽو اوورليز طور دستياب آهي. بِنگ اسٽريٽ سائيڊ جي 360° تصوير ٽريڪس، ۽ کليل ۽ ڪروڊ سورسڊ Mapillary ۽ KartaView پليٽفارم عام طور سمارٽ فون ۽ ڊيش ڪيم تصويرون مهيا ڪن ٿا. ان کانسواءِ، ميپيلري جي ٽريفڪ سائن ڊيٽا ليئر (جيڪا صارفن جي موڪليل تصويرن تي ٻڌل پيداوار آهي) پڻ موجود آهي.

#### سرڪاري ڊيٽا

ڪجهه سرڪاري اداري مناسب لائسنسن هيٺ سرڪاري ڊيٽا جاري ڪئي آهي. ان ۾ آمريڪا شامل آهي، جتي وفاقي حڪومت جا ڪم عوامي ملڪيت ۾ رکيا ويندا آهن. آمريڪا ۾ گهڻا روڊ مردم شماري بيورو جي TIGER مان نڪرن ٿا. جاگرافيائي نالا شروعات ۾ Geographic Names Information System مان ورتا ويا، ۽ ڪجهه علائقن ۾ پاڻيءَ جون خاصيتون National Hydrography Dataset مان شامل ڪيون ويون. برطانيا ۾ Ordnance Survey جو ڪجهه اوپن ڊيٽا امپورٽ ڪيو وڃي ٿو. ڪئناڊا ۾ Natural Resources Canada جي CanVec ويڪٽر ڊيٽا ۽ جيوبيس زمين جي ڍڪ ۽ گهٽين بابت ڊيٽا مهيا ڪن ٿا.

عالمي طور، اوپن اسٽريٽ ميپ شروعات ۾ NOAA جي پروٽوٽائپ عالمي ساحلي ليڪ استعمال ڪئي. ڇاڪاڻ ته اها ضرورت کان وڌيڪ سادي ۽ اڻپوري هئي، تنهن ڪري اها گهڻو ڪري ٻين سرڪاري ذريعن يا دستي ٽريسنگ سان بدلجي چڪي آهي.

ڪاپي رائيٽ کان آزاد نقشا اهڙين خاصيتن بابت سٺا ذريعا ٿي سگهن ٿا جيڪي گهڻو تبديل ناهن ٿينديون. ڪاپي رائيٽ جو مدو ملڪن موجب مختلف هوندو آهي، پر برطانيا ۾ ڪرائون ڪاپي رائيٽ 50 سالن کان پوءِ ختم ٿي وڃي ٿو، تنهن ڪري پراڻا آرڊننس سروي نقشا قانوني طور استعمال ڪري سگهجن ٿا. برطانيا جا 1940ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1950ع واري ڏهاڪي جي شروعات جا 1 انچ/ميل نقشا مڪمل طور گڏ ڪيا ويا آهن، اسڪين ڪيا ويا آهن، ۽ آن لائن دستياب آهن ته جيئن حصيدار انهن کي وسيلي طور استعمال ڪري سگهن.

### ايڊٽنگ سافٽويئر

اسٽريٽ ڪَمپليٽ صارف کان سوال پڇي رهيو آهي. صارف جواب ڀري ڇڏيو. "OK" تي ٽيپ ڪرڻ کان پوءِ هي جواب اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽابيس ۾ شامل ڪيو ويندو.
نقشي جو ڊيٽا ڪيترين ايڊٽنگ ايپليڪيشنن ذريعي ايڊٽ ڪري سگهجي ٿو، جيڪي سيٽلائيٽ ۽ هوائي تصويرن، گهٽي-سطح تصويرن، جي پي ايس ٽريسز، ۽ فوٽو ۽ آواز وارن نوٽس سميت مختلف مددگار وسيلا مهيا ڪن ٿيون.

ڊيفالٽ طور، سرڪاري او ايس ايم ويب سائيٽ حصيدارن کي ويب-بنياد iD ايڊيٽر ڏانهن رهنمائي ڪري ٿي. ميٽا هن ايڊيٽر جو فورڪ “ريپڊ” تيار ڪري ٿي، جيڪو ٻاهرين ڊيٽا سيٽن تائين رسائي فراهم ڪري ٿو، جن مان ڪجهه مشين لرننگ ڊٽيڪشنز مان اخذ ڪيل آهن. پيچيده يا وڏي پيماني جي تبديلي لاءِ، تجربيڪار صارف اڪثر وڌيڪ طاقتور ڊيسڪ ٽاپ ايڊٽنگ ايپليڪيشنون جهڙوڪ JOSM ۽ پوٽليچ ڏانهن رجوع ڪن ٿا.
ڪيترين موبائل ايپليڪيشنن ذريعي پڻ او ايس ايم ايڊٽ ٿيندو آهي. Go Map!! ۽ Vespucci ترتيبوار iOS ۽ اينڊرائيڊ لاءِ بنيادي مڪمل-فيچر ايڊيٽر آهن. StreetComplete اينڊرائيڊ ايپليڪيشن آهي جيڪا عام ماڻهن لاءِ سوال-جواب واري رهنمائي ٿيل طريقي تحت ٺاهي وئي آهي. ڪو ميپس، ھر دروازو، ميپس.مي، آرگينڪ نقشا، ۽ اوسم اينڊ (OsmAnd) دلچسپيءَ وارن هنڌن جي ايڊٽنگ لاءِ بنيادي سهولت شامل ڪن ٿا.
2018ع کان 2023ع تائين، ايڊٽن جي تعداد جي لحاظ کان مٿيان پنج ايڊٽنگ اوزار JOSM، iD، StreetComplete، Rapid، ۽ Potlatch هئا.

### ڪوالٽي اَشيورنس

او ايس ايم عام ماڻهن کان موصول ٿيندڙ حصيدارين کي قبول ڪري ٿو. ايڊيٽرن ۽ او ايس ايم اي پي آءِ ذريعي جمع ڪرايل چينج سيٽ فوراً ڊيٽابيس ۾ داخل ٿي ويندا آهن ۽ بغير اڳواٽ پيئر ريويو جي، جلدي ٻيهر استعمال لاءِ شايع ٿي ويندا آهن. اي پي آءِ رڳو بنيادي درست-ترتيب (well-formedness) لاءِ تبديليون جانچي ٿو، پر نه ٽوپو لوجيڪل يا منطقي يڪسانيت لاءِ، ۽ نه ئي ڪميونٽي ضابطن جي پيروي لاءِ.
هڪ ڪرائوڊ سورسڊ (Crowdsourcing) منصوبي طور، او ايس ايم ڊيٽا جي وينڊلزم (vandalism) جي ڪيترن قسمن لاءِ حساس آهي، جن ۾ ڪاپي رائيٽ جي ڀڃڪڙي، گرافٽي، ۽ اسپام شامل آهن. مجموعي طور، وينڊلزم او ايس ايم ۾ ايڊٽن جي لڳ ڀڳ 0.2% جو اندازو ڪيو وڃي ٿو، جيڪو وڪيپيڊيا تي وينڊلزم جي ڀيٽ ۾ نسبتاً گهٽ آهي. ڪميونٽي جا ميمبر اڪثر غير ارادي غلطيون ۽ وينڊلزم جلدي سڃاڻي درست ڪن ٿا، جنهن لاءِ اهي مکيه ويب سائيٽ تي سلپي نقشو ۽ نظرثاني تاريخ (Changelog) مانيٽر ڪن ٿا، ۽ OSMCha، OSM Inspector، ۽ Osmose جهڙن اوزارن سان مسئلا ڳولين ٿا. ڪميونٽي جي نگراني کان علاوه، اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن جو ڊيٽا ورڪنگ گروپ ۽ ايڊمنسٽريٽرن جو هڪ گروپ وينڊلن جي معاملا سنڀالڻ جو ذميوار آهي. بمطابق

2022

, او ايس ايم ڊيٽا ماڊل جي جامع سيڪيورٽي اسيسمينٽ اڃا تائين نه ٿي سگهي آهي.
او ايس ايم ۾ وينڊلزم ۽ ٻين غلطين جا ڪيئي نمايان واقعا ٿيا آهن:

* 2012ع ۾ گوگل سان لاڳاپيل ٺيڪيدارن بابت معلوم ٿيو ته اهي دنيا جي وڏن شهرن ۾ او ايس ايم جي نيويگيشن ڊيٽا کي سبوٽاج ڪري رهيا هئا. گوگل جواب طور انهن ٺيڪيدارن کي برطرف ڪيو.
* 2018ع ۾ هڪ وينڊل نيو يارڪ سٽي ۽ ويجهن ڪجهہ نقشي وارن فيچرز جا نالا يهودي-مخالف (Antisemitism) نالن سان بدلائي ڇڏيا. جيتوڻيڪ وينڊلزم جلدي ختم ڪيو ويو، پر ٽئين ڌر جي ريپليڪيشن جي ليٽنسي سبب اهو وڪيپيڊيا پڙهندڙن وٽ ٻيهر ظاهر ٿيو، ۽ ميپ باڪس تي ٻڌل ايپليڪيشنن جهڙوڪ زمرو (Zillow، سنيپ چيٽ، ۽ سٽيبائيڪ جي استعمال ڪندڙن وٽ پڻ.
* 2020ع ۾ *مائيڪروسافٽ فلائيٽ سميوليٽر* جي رانديگرن هڪ ميلبورن جي مضافات ۾ انتهائي پتلي، 212 ماڙ عمارت دريافت ڪئي، جيڪا هڪ ٽائپ جي غلطي سان لاڳاپيل ثابت ٿي، جيڪا او ايس ايم ۾ هڪ سال کان نظرانداز ٿي رهي هئي.
* 2021ع ۾ او ايس ايم تي ٻڌل موبائل نيويگيشن ايپليڪيشنن جو ايراني ڊولپر Balad، او ايس ايم ڪميونٽي پاران هڪ ملازم جي ايران ۾ گهٽين جي وينڊلزم پڪڙجڻ کان پوءِ معافي گهري.
* 2023ع ۾ تاج محل کي 13 ڏينهن تائين "شو ڪشيترا (شو مندر)" (يعني هندو مندر جيڪو شِو جي نالي سان منسوب هو) طور غلط سڃاتو ويو، جيستائين ڪيرالا مان حصيدارن ان کي معلوم ڪري درست ڪيو.

*پوڪيمين گو* جا رانديگر او ايس ايم ۾ وينڊلزم ڪرڻ لاءِ مشهور رهيا آهن، ڇاڪاڻ ته اها راند جي نقشي جي ڊيٽا جي ذريعن مان هڪ آهي ۽ راند جي کيڏڻ ۾ ڦيرڦار لاءِ اهو ڪيو ويندو آهي. بهرحال، هي وينڊلزم عام طور هلڪو ڦلڪو، گهٽ برقرار رهندڙ، ۽ راند جي ميڪينڪس جي بنياد تي اڳواٽ اندازو لائق هوندو آهي.

## ڪميونٽي

گواگوا جي مختلف حصن ۾ ميپرن جي هڪ ٽولي پاران فيلڊ سروي. هنن نوٽس ۽ تصويرون ڪڍيون، ۽ جي پي ايس ٽريڪس رڪارڊ ڪيا. تصوير ۾ بيٽِس ٽولي باتان ڊيٿ مارچ جي متاثرين لاءِ يادگارن جي فهرست مان هڪ “ڊيٿ مارچ ٽريل” جي يادگاري ستون ڀرسان بيٺل ڏيکاري وئي آهي.
هي منصوبو جغرافيائي طور گهڻ رخو يوزر-بيس رکي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊيٽا گڏ ڪرڻ جي عمل ۾ مقامي ڄاڻ ۽ “زميني حقيقت” (on-the-ground) واري صورتحال تي زور ڏنو وڃي ٿو. ڪيترائي شروعاتي حصيدار سائيڪل سوار هئا، جيڪي ٻين سائيڪل سوارن سان گڏ ۽ انهن لاءِ سروي ڪندا هئا، سائيڪل رستن ۽ هلڻ/هلائڻ لائق پيچرن جون ڄاڻون درج ڪندا هئا. ٻيا حصيدار جغرافيائي معلوماتي نظام (جي آءِ ايس) جا ماهر آهن. حصيدارن ۾ گهڻو ڪري مرد شامل آهن، جڏهن⁠تہ عورتون رڳو 3–5٪ آهن.
آگسٽ 2008ع ۾، ٻي “دي اسٽيٽ آف دي ميپ” ڪانفرنس ٿوري ئي دير پوءِ، 50,000 کان وڌيڪ رجسٽرڊ حصيدار هئا؛ مارچ 2009ع تائين 100,000 ٿيا ۽ 2009ع جي آخر تائين انگ تقريباً 200,000 ٿي ويو. اپريل 2012ع ۾ اوپن اسٽريٽ ميپ 600,000 رجسٽرڊ حصيدارن کان مٿي نڪري ويو. 6 جنوري 2013ع تي اوپن اسٽريٽ ميپ هڪ ملين رجسٽرڊ يوزرن تائين پهتو. لڳ ڀڳ 30٪ يوزرن گهٽ ۾ گهٽ هڪ پوائنٽ اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽابيس ۾ شامل ڪيو آهي.
2011ع ۾ ٿيل هڪ مطالعي مطابق، صرف 38٪ ميمبرن گهٽ ۾ گهٽ هڪ ايڊٽ ڪئي ۽ رڳو 5٪ ميمبرن 1000 کان وڌيڪ نوڊس ٺاهيا. گهڻا ميمبر يورپ ۾ آهن (72٪). هڪ ٻي مطالعي موجب، جڏهن ڪو مقابلي وارو ميپس پليٽفارم لانچ ٿئي ٿو ته او ايس ايم ڏانهن نون حصيدارن جي آمد گهٽجي ٿي ۽ اڳ ۾ موجود حصيدار پنهنجو حصو وڌائين ٿا—ممڪن آهي ته پليٽفارم سان سندن نظرياتي وابستگي سبب. مجموعي طور، حصيدارين جي مقدار تي منفي اثر پوي ٿو.

### تجارتي حصيدار

ڪجهه ڪمپنيون سيٽلائيٽ/هوائي/گهٽي-سطح تصويرن جا ذريعا آزاد لائسنس هيٺ مهيا ڪن ٿيون، جن تان اوپن اسٽريٽ ميپ جا حصيدار روڊن ۽ فيچرز کي ٽريس ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ ڪجهه ٻيون ڪمپنيون ميپ ڊيٽا امپورٽ ڪرڻ لاءِ ڊيٽا دستياب ڪن ٿيون. آٽو موٽو نيويگيشن ڊيٽا (اين ڊي) نيدرلينڊز لاءِ مڪمل روڊ ڊيٽا سيٽ ۽ چين ۽ ڀارت لاءِ ٽرنڪ روڊن جو ڊيٽا مهيا ڪيو. ايميزون لاجسٽڪس نيويگيشن لاءِ اوپن اسٽريٽ ميپ استعمال ڪري ٿي ۽ ان وٽ هڪ ٽيم آهي جيڪا ڊرائيورن جي جي پي ايس ٽريسز ۽ فيڊبيڪ جي بنياد تي نقشو اپڊيٽ ڪري ٿي. ڏکڻ اوڀر ايشيا جي اٺ ملڪن ۾ گِرئب هولڊنگز ڊرائيورن جي جي پي ايس ٽريسز جي بنياد تي 800,000 ڪلوميٽر (500,000 mi) کان وڌيڪ روڊ شامل ڪيا آهن، جن ۾ ڪيترائي تنگ گهٽيون به شامل آهن جيڪي ٻين ميپنگ پليٽفارمن ۾ موجود نه هيون. اي ڪوريئر پڻ پنهنجن ڊرائيورن جون جي پي ايس ٽريسز او ايس ايم ۾ شامل ڪري ٿو.
هڪ مطالعي مطابق، مارچ 2020ع ۾ روڊ ڪلوميٽرن مان لڳ ڀڳ 17٪ آخري ڀيرو ڪارپوريٽ ٽيمين هٿ لڌا هئا. 2014ع کان 2020ع تائين مٿيان 13 ڪارپوريٽ حصيدار ايپل، ڪارٽ، ايميزون، فيس بُڪ، ميپ باڪس، ڊجيٽل ايجپٽ، گِرئب، مائڪروسافٽ، ٽيلي ناو، ڊيولپمينٽ سيڊ، اوبر، لائٽ سائيڦرز ۽ لِفٽ شامل هئا.
اوپن اسٽريٽ ميپ اسٽيٽسٽڪس موجب، ڪارپوريشنن طرفان ايڊٽن جو مجموعي سيڪڙو 2020ع ۽ 2021ع ۾ لڳ ڀڳ 10٪ تائين پهتو ۽ پوءِ 2024ع ۾ گهٽجي لڳ ڀڳ 2–3٪ رهجي ويو.

### غير سرڪاري تنظيمون

**هڪ غير سرڪاري تنظيم ڪيرالا جا نقشا تيار ڪري ٿي—‏ اوپن اسٽريٽ ميپس ۽ وڪي وويئج جي بنياد تي**
Humanitarian OpenStreetMap Team (HOT) هڪ غير نفعي بخش تنظيم آهي جيڪا دنيا ڀر ۾ ڪميونٽي ميپنگ کي فروغ ڏئي ٿي. هن تعاون لاءِ اوپن سورس HOT ٽاسڪنگ مئنيجر تيار ڪيو، ۽ اپريل 2015ع نيپال زلزلي، 2016ع ڪوماموٽو زلزلن ۽ 2016ع اِڪواڊور زلزلي کان پوءِ ميپنگ ڪوششن ۾ حصو ورتو. مِسنگ ميپس منصوبي، جيڪو آمريڪن ريڊ ڪراس، ڊاڪٽرز وِٿ آئوٽ بارڊرز، ۽ ٻين اين جي اوز قائم ڪيو، HOT ٽاسڪنگ مئنيجر استعمال ڪري ٿو. هيڊلبرگ يونيورسٽي ڊزاسٽرميپرز منصوبي جي ميزباني ڪري ٿي ته جيئن يونيورسٽي شاگردن کي انسان دوست مقصدن لاءِ ميپنگ جي تربيت ڏني وڃي. جڏهن 2014ع ۾ ايبولا وبا ڦهلجي، تڏهن رضاڪارن صرف پنجن ڏينهن ۾ گني ۾ 100,000 عمارتون ۽ سوين ميل روڊ ميپ ڪيا. راماني هوريا جهڙا مڪاني گروهه دارالسلام ۾ او ايس ايم ميپنگ کي پنهنجي ڪميونٽي رِزِليئنس پروگرامن ۾ شامل ڪن ٿا. ڪميونٽي ايمرجنسي ريسپانس ٽيمون سان فرانسسڪو ۽ ٻين هنڌن تي فيلڊ سروي ۽ ميپٿان منظم ڪن ٿيون ته جيئن فائر الارم ڪال باڪس، خطرن جا نشان، ۽ ٻين لاڳاپيل فيچرز بابت ڄاڻ شامل ڪئي وڃي.

### ڪانفرنسون

2022ع ۾، 600 کان وڌيڪ ماڻهو فلورينس يا آن لائن “اسٽيٽ آف دي ميپ” ۾ شرڪت ڪئي.
2007ع کان، اوپن اسٽريٽ ميپ ڪميونٽي “اسٽيٽ آف دي ميپ” (SotM) منظم ڪري ٿي، جيڪا سالياني عالمي ڪانفرنس آهي، جتي اسٽيڪ هولڊرز ٽيڪنيڪي ترقي بابت پيشڪشون ڪن ٿا ۽ پاليسي معاملن تي بحث ڪن ٿا. هي ڪانفرنس هر سال دنيا جي ڪنهن مختلف شهر ۾ ٿيندي آهي. “اسٽيٽ آف دي ميپ” جون مختلف علائقائي ايڊيشنون به ٿينديون آهن—هر کنڊ لاءِ، بالٽڪس ۽ لاطيني آمريڪا جهڙن علائقن لاءِ، ۽ ڪجهه اهڙن ملڪن لاءِ جتي مقامي ڪميونٽيون خاص طور سرگرم آهن، جهڙوڪ فرانس، جرمني، ۽ گڏيل رياستون.

## آپريشن

او ايس ايم ايپليڪيشن جا ڍانچاتي جزا
اوپن اسٽريٽ ميپ جي سرڪاري ويب سائيٽ openstreetmap.org منصوبي لاءِ حصيدارن جو مرڪزي مرڪز آهي. هتي سلپي ميپ (جنهن ۾ ٽئين ڌر جي ٽائل ليئرن جو چونڊيل مجموعو شامل آهي)، نظرثاني لاگ، ۽ بنيادي جيوڪوڊرن ۽ رُوٽ پلانرن سان انضمام مهيا ڪيو وڃي ٿو، جنهن سان ڪميونٽي ڊيٽابيس جي مواد جو انتظام ڪري ٿي. لاگ اِن يوزر ايمبيڊ ٿيل آئي ڊي ايڊيٽر تائين رسائي حاصل ڪري سگهن ٿا ۽ ڊيسڪ ٽاپ ايڊيٽرن جا شارٽ ڪٽس استعمال ڪري ڊيٽابيس ۾ حصو وجهي سگهن ٿا، ان سان گڏ ڪجهه سادا سماجي نيٽ ورڪنگ فيچرز جهڙوڪ يوزر پروفائل ۽ ڊائريون پڻ موجود آهن. ويب سائيٽ جو اندروني ريسٽ اي پي آءِ ۽ او آٿ تصديق ٽئين ڌر جي ايپليڪيشنن کي سائيٽ جي اهم ڪارڪردگين سان پروگرامنگ ذريعي رابطي جي اجازت ڏين ٿا، جنهن ۾ تبديليون موڪلڻ به شامل آهي. ويب سائيٽ جو وڏو حصو روبي آن ريلز ايپليڪيشن طور هلي ٿو، جيڪا پوسٽگري ايس ڪيو ايل ڊيٽابيس تي ٻڌل آهي.

## سافٽويئر ڊولپمينٽ

سخت معنيٰ ۾، او ايس ايم منصوبو رڳو هڪ جاگرافيائي ڊيٽابيس تيار ڪري ٿو، جڏهن⁠تہ ڊيٽا استعمال ڪندڙن تي ڇڏي ٿو ته هو ڊيٽا جي پوسٽ پروسيسنگ ۽ آخري يوزرن آڏو پيشڪش جا سڀ پهلو پاڻ سنڀالين. تنهن هوندي به، او ايس ايم جي چوڌاري ڪمانڊ لائين اوزارن، سافٽويئر لائبريرين، ۽ ڪلائوڊ خدمتن جو هڪ وڏو ماحولياتي نظام ٺهي چڪو آهي، جنهن مان گهڻو حصو آزاد ۽ اوپن سورس سافٽويئر طور موجود آهي.
او ايس ايم ڊيٽا کي هڪ انٽرايڪٽو سلپي ميپ طور ڏيکارڻ لاءِ ٻه قسم جا سافٽويئر اسٽيڪ وجود ۾ آيا آهن. هڪ طريقي ۾، سرور پاسي رينڊرنگ انجڻ جهڙوڪ ميپ نِڪ ڊيٽا کي اڳواٽ راسٽر تصوير ٽائلس جي صورت ۾ تيار ڪري ٿي، پوءِ انهن کي *mod\_tile* جهڙي لائبريري وسيلي مهيا ڪيو وڃي ٿو. پوءِ اوپن ليئرز يا ليف لِيٽ جهڙي لائبريري ڪلائنٽ پاسي انهن ٽائلس کي سلپي ميپ تي ڏيکاري ٿي. ٻئي طريقي ۾، سرور ايپليڪيشن خام او ايس ايم ڊيٽا کي ڪنهن اسڪيما مطابق ویکٽر ٽائلس ۾ تبديل ڪري ٿي، جهڙوڪ ميپ باڪس اسٽريٽس، اوپن ميپ ٽائلس، يا شارٽ بريڊ. اهي ٽائلس پوءِ ڪلائنٽ پاسي ميپ باڪس ميپس ايس ڊي ڪي، ميپ لِبري، ميپ زين ٽينگرامز، يا اوپن ليئرز جهڙين لائبريرين وسيلي رينڊر ڪيا وڃن ٿا. ميپ باڪس اسٽوڊيو جهڙيون ايپليڪيشنون ڊيزائنرن کي هڪ انٽرايڪٽو ۽ بصري ماحول ۾ ویکٽر اسٽائيل ٺاهڻ جي سهولت ڏين ٿيون. ویکٽر نقشا خاص طور ٽن-رخا نقشا ٺاهڻ واري ايپليڪيشنن ۽ موبائل ايپس ۾ عام آهن. مواد مينيجمينٽ سسٽم جهڙوڪ ورڊپريس ۾ سلپي ميپس شامل ڪرڻ لاءِ پلگ اِنز پڻ موجود آهن.
هڪ جيوڪوڊر نقشياتي ڊيٽا کي انڊيڪس ڪري ٿو ته جيئن يوزر نالن ۽ پتن جي بنياد تي ڳولا ڪري سگهن (جيوڪوڊنگ) يا ڏنل هم آهنگين جي جوڙي مان پتو معلوم ڪري سگهن (ريورس جيوڪوڊنگ). ڪيترائي جيوڪوڊر او ايس ايم ڊيٽا کي انڊيڪس ڪرڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن، جن ۾ نوميناٽِم (لاطيني لفظ، “نالي سان”) شامل آهي، جيڪو سرڪاري او ايس ايم ويب سائيٽ ۾ جيو نيمز سان گڏ شامل ٿيل آهي. ڪوموٽ جو فوٽن سرچ انجڻ نوميناٽِم ڊيٽابيس جي بنياد تي واڌو ڳولا جي سهولت مهيا ڪري ٿو. غير نفعي بخش سوشل ويب فائونڊيشن جو places.pub او ايس ايم جڳهن کي ايڪٽوٽي پب شين طور فارميٽ ڪري ٿو، جنهن سان سماجي ميڊيا ايپليڪيشنون چيڪ اِن سان لاڳاپيل جيوڪوڊز کي وڌيڪ معلومات سان مالا مال ڪري سگهن ٿيون. ايليمينٽ 84 جو قدرتي ٻولي جيوڪوڊر وڏي ٻولي ماڊل استعمال ڪري او ايس ايم جاميٽري سڃاڻي ٿو ۽ نتيجا ڏئي ٿو.
او ايس ايم ڊيٽا تي ٻڌل رُوٽ پلاننگ لائبريرين ۽ خدمتن جو وڏو مجموعو موجود آهي. او ايس ايم جي سرڪاري ويب سائيٽ فيبروري 2015ع کان گراف هوپر، اوپن سورس رُوٽنگ مشين، ۽ ويلهيلا کي نمايان ڪري رهي آهي. ٻين وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ رُوٽنگ انجڻن ۾ اوپن روٽ سروس ۽ اوپن ٽرپ پلانر شامل آهن، جيڪو خاص طور عوامي ٽرانسپورٽ رُوٽنگ تي ڌيان ڏئي ٿو.

## سافٽ ويئر جي ترقي

سخت معنيٰ ۾، او ايس ايم منصوبو رڳو هڪ جغرافيائي ڊيٽابيس تيار ڪري ٿو؛ پوءِ ڊيٽا استعمال ڪندڙن تي ڇڏي ٿو ته اهي ڊيٽا جي پوسٽ-پروسيسنگ جا سمورا پهلو سنڀالين ۽ ان کي آخري يوزرن آڏو ڪيئن پيش ڪجي. تنهن هوندي به، او ايس ايم جي چوڌاري ڪمانڊ لائين اوزارن، سافٽ ويئر لائبريرين، ۽ ڪلائوڊ خدمتن جو هڪ وڏو ايڪو سسٽم ترقي ڪري چڪو آهي، جنهن جو وڏو حصو مفت ۽ اوپن-سورس سافٽ ويئر جي صورت ۾ آهي.
او ايس ايم ڊيٽا کي هڪ انٽرايڪٽو سلِپي ميپ طور رينڊر ڪرڻ لاءِ ٻه قسمن جا سافٽ ويئر اسٽيڪ سامهون آيا آهن. هڪ طريقي ۾، سرور-سائيڊ رينڊرنگ انجڻ جهڙوڪ ميپ نِڪ ڊيٽا کي اڳواٽ رينڊر ڪري راسٽر تصوير ٽائلس جي سلسلي طور تيار ڪري ٿي، پوءِ انهن کي *mod\_tile* جهڙي لائبريري وسيلي سروس ڪيو وڃي ٿو. پوءِ اوپن ليئرز يا ليفلٽ جهڙي لائبريري ڪلائنٽ-سائيڊ تي اهي ٽائلس ڏيکاري ٿي ۽ سلِپي ميپ تي پيش ڪري ٿي. متبادل طور، هڪ سرور ايپليڪيشن خام او ايس ايم ڊيٽا کي ڪنهن اسڪيما مطابق وِيڪٽر ٽائلس ۾ تبديل ڪري ٿي—مثال طور Mapbox Streets، OpenMapTiles يا Shortbread. پوءِ اهي ٽائلس ڪلائنٽ-سائيڊ تي ميپ باڪس Maps SDK، ميپ لائبر، ميپ زين جي Tangrams، يا اوپن ليئرز جهڙي لائبريري ذريعي رينڊر ڪيا وڃن ٿا. ميپ باڪس اسٽوڊيو جهڙيون ايپليڪيشنون ڊزائنرن کي انٽرايڪٽو، بصري ماحول ۾ وِيڪٽر اسٽائل لکڻ/تيار ڪرڻ جي سهولت ڏين ٿيون. وِيڪٽر نقشا خاص طور ٽن-رخا ميپنگ ايپليڪيشنن ۽ موبائل ايپليڪيشنن ۾ وڌيڪ عام آهن. ڪنٽينٽ مئنيجمينٽ سسٽمن جهڙوڪ ورڊپريس ۾ سلِپي ميپس امبيڊ ڪرڻ لاءِ پلگ اِنز به موجود آهن.
هڪ جيوڪوڊر ميپ ڊيٽا کي انڊيڪس ڪري ٿو ته جيئن يوزر نالي ۽ پتي ذريعي ڳولا ڪري سگهن (جيوڪوڊنگ)، يا ڏنل ڪوآرڊينيٽ جوڙي جي بنياد تي پتو ڳولي/واپس ڪڍي سگهن (ريورس جيوڪوڊنگ). او ايس ايم ڊيٽا کي انڊيڪس ڪرڻ لاءِ ڪيترائي جيوڪوڊرز ٺاهيا ويا آهن، جن ۾ نوميناٽم (لاطيني مان: ‘نالي سان’) به شامل آهي، جيڪو سرڪاري او ايس ايم ويب سائيٽ ۾ جيو نيمز سان گڏ بلٽ-اِن طور موجود آهي. ڪوموٽ جو Photon سرچ انجڻ نوميناٽم ڊيٽابيس جي بنياد تي انڪريمنٽل سرچ واري سهولت فراهم ڪري ٿو. غير نفعي بخش سوشل ويب فائونڊيشن جو places.pub او ايس ايم جڳهن کي ايڪٽيوٽي پب آبجيڪٽس طور فارميٽ ڪري ٿو، جنهن سان سوشل ميڊيا ايپليڪيشنون چيڪ-اِنن سان لاڳاپيل جيوڪوڊس کي وڌيڪ مالا مال ڪري سگهن ٿيون. Element 84 جو قدرتي ٻولي جيوڪوڊر وڏي ٻولي ماڊل جي مدد سان او ايس ايم جيوميٽريز سڃاڻي نتيجا واپس ڪري ٿو.

روٽ پلاننگ جون ڪيتريون لائبريريون ۽ خدمتون او ايس ايم ڊيٽا تي ٻڌل آهن. او ايس ايم جي سرڪاري ويب سائيٽ فيبروري 2015ع کان وٺي گراف هاپر، اوپن سورس روٽنگ مشين، ۽ Valhalla کي فيچر ڪندي اچي ٿي. ٻين وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ روٽنگ انجڻن ۾ Openrouteservice ۽ اوپن ٽرپ پلانر شامل آهن، جيڪو عوامي ٽرانسپورٽ روٽنگ ۾ خاص مهارت رکي ٿو.

## استعمال

او ايس ايم ڪيترن ئي شعبن ۾ جاگرافيائي ڊيٽا جو اهم ذريعو آهي، جن ۾ آمدورفت، تجزيو، عوامي خدمتون، ۽ انسان دوست مدد شامل آهن. تنهن هوندي به، استعمال ڪندڙن طرفان ان جو وڏو حصو سڌيءَ ريت نه پر ٽئين ڌر جي شين وسيلي اڻ سڌي نموني ٿيندو آهي، ڇو ته گراهڪ جائزو ۽ هوائي ۽ سيٽلائيٽ تصويرون منصوبي جو پاڻ ۾ حصو نه آهن.

### نقشه نگاري

مرڪزي لنڊن جي سوهو جو اوپن اسٽريٽ ميپ، “ڪارٽو” اوپن اسٽريٽ ميپ ليئر ۾ ڏيکاريل
مختلف ايپليڪيشنون ۽ خدمتون يوزرن کي او ايس ايم ڊيٽا کي نقشي جي صورت ۾ ڏسڻ جي اجازت ڏين ٿيون. سرڪاري او ايس ايم ويب سائيٽ هڪ انٽرايڪٽو سلپي ميپ انٽرفيس مهيا ڪري ٿي، ته جيئن يوزر ڪارائتي نموني نقشا ايڊٽ ڪري سگهن ۽ چينج سيٽ ڏسي سگهن. اها عام مقصد لاءِ *اوپن اسٽريٽ ميپ ڪارٽو* اسٽائل کي سائيڪل هلائڻ ۽ عوامي ٽرانسپورٽ لاءِ خاص اسٽائلن جي هڪ چونڊ سان گڏ پيش ڪري ٿي.
هن حوالا-لاڳو (ريفرنس) عملدرآمد کان اڳتي، ڪميونٽي طرفان سنڀاليل نقشا ايپليڪيشنون متبادل نقشا-نگاري نمائشن ۽ خاص استعمالن تي ڌيان ڏين ٿيون. مثال طور، اوپن ريلوي ميپ دنيا جي ريلوي ڍانچي جو هڪ تفصيلي آن لائن نقشو آهي، جيڪو او ايس ايم ڊيٽا تي ٻڌل آهي. اوپن سي ميپ هڪ عالمي بحري نقشو آهي، جيڪو اوپن اسٽريٽ ميپ، گڏيل مدد سان گڏ ڪيل پاڻيءَ جي کوٽائي جا ٽريڪس، ۽ ٽئين ڌر جي موسم ۽ باتھيميٽرڪ ڊيٽا جي ميش اپ طور ٺهيل آهي. اوپن ٽوپو ميپ او ايس ايم ۽ ايس آر ٽي ايم ڊيٽا استعمال ڪري ٽوپوگرافي نقشو ٺاهيندو آهي. ٽيڪٽائل ميپ خودڪار پيداوار او ايس ايم مان اڀريل (ايمبوسڊ) گهٽين، پيچرن ۽ ريلوي لائينن سان ٽيڪٽائل نقشو ڇاپيندي آهي.
ڊيسڪ ٽاپ تي، جينووم ميپس ۽ ماربل جهڙيون ايپليڪيشنون پنهنجا الڳ انٽرايڪٽو اسٽائل مهيا ڪن ٿيون. جيو آءِ ايس سوٽ جهڙوڪ ڪيو جي آءِ ايس يوزرن کي ساڳي ڊيٽا جي بنياد تي پنهنجا ڪسٽم نقشا ٺاهڻ جي اجازت ڏين ٿا.

### جڳهه سڃاڻپ

Wikimedia | © OpenStreetMapوڪي ميڊيا ميپس (`{{Maplink}}`) جو مثال، زنده اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا استعمال ڪندي آئفل ٽاور کي نمايان ڪندي
ڪيترين تجارتي ۽ غير تجارتي ويب سائيٽن تي او ايس ايم ڊيٽا تي هلندڙ نقشا لوڪيٽر نقشون، اسٽور لوڪيٽرن، انفوگرافڪن، اسٽوري ميپس، ۽ ٻين ميش اپن ۾ نظر اچن ٿا. وڪيپيڊيا ۽ وڪي وويئج ۾ شهرن ۽ دلچسپي وارن هنڌن بابت مضمونن جا لوڪيٽر نقشا هڪ ميڊيا وڪي ايڪسٽينشن ۽ او ايس ايم تي ٻڌل وڪي ميڊيا ميپس سروس ذريعي هلن ٿا. ڪريگ لسٽ، فيس بُڪ، فلِڪَر، فور اسڪوائر سِٽي گائيڊ، گُرتام جي وِيئالون، ۽ سنيپ چيٽ به او ايس ايم تي هلندڙ آهن. 2013ع کان 2022ع تائين، گِٽ هب اپلوڊ ڪيل جيو جي ايس او اين ڊيٽا کي او ايس ايم تي ٻڌل ميپ باڪس بيس ميپ تي ڏيکاريندو هو.
2012ع ۾، ايپل خاموشي سان آئي فوٽو ۾ لوڪيٽر نقشو گوگل ميپس کان او ايس ايم ڏانهن مٽايو. او ايس ايم تي ٻڌل انٽرايڪٽو نقشا ڪيترين واڌايل حقيقت واري راندن، موبائل نيويگيشن ايپس، ۽ فٽنيس ايپس ۾ نظر اچن ٿا، جهڙوڪ اسٽراوا.

### جيو اسپيشل تجزيو

تجزئي ۽ نقشا ٺاهڻ لاءِ ڪيو جي آءِ ايس ۾ ڀارت جو خام اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا لوڊ ٿيندي ڏيکاري رهيو آهي
اوورپاس اي پي آءِ او ايس ايم ڊيٽابيس ۾ اهڙن فيچرز جي ڳولا ڪري ٿو جن جي ميٽاڊيٽا يا ٽوپالاجي ڪنهن منظم ڪوئري ٻولي ۾ ڏنل معيارن سان ميل کائي. اوورپاس ٽربو هن اي پي آءِ لاءِ هڪ انٽيگريٽيڊ ڊولپمينٽ انوائرمينٽ آهي. بيلنگ ڪيٽ فوٽوگرافس جي جڳهه سڃاڻپ لاءِ اوورپاس جو هڪ متبادل فرنٽ اينڊ تيار ڪري ٿو.
ڪيو ليور ۽ سوفوڪس ٽرپل اسٽور آهن، جيڪي معياري ايس پار ڪيو ايل ڪوئريز قبول ڪن ٿا ۽ او ايس ايم ڊيٽابيس بابت حقيقتون واپس ڪن ٿا. جاگرافيائي معلومات حاصل ڪرڻ جا نظام جهڙوڪ اين ايل ميپس ويب ۽ او ايس ڪار او ايس ايم ڊيٽا جي بنياد تي قدرتي ٻولي وارا سوال جواب ڪن ٿا. او ايس ايم اين ايڪس هڪ پائٿن پيڪيج آهي، جيڪو او ايس ايم جي روڊ نيٽ ورڪ جي تجزئي ۽ ڏيک لاءِ استعمال ٿئي ٿو.
او ايس ايم اڪثر حقيقت پسند، وڏي پيماني جي ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ تجزيون لاءِ ذريعو هوندو آهي ڇو ته خام روڊ نيٽ ورڪ ڊيٽا آزادانه موجود آهي يا ڪوريج جا ڪي اهڙا پهلو موجود آهن جيڪي مالڪيانا متبادلن ۾ گهٽ ملن ٿا. او ايس ايم ڊيٽا کي پروفيشنل درجي جي ٽريفڪ سموليشن فريم ورڪ جهڙوڪ ايمسَن نيڪسٽ ۾ امپورٽ ڪري سگهجي ٿو, ايڪليپس سومو, ۽ ميٽ سم ۾, ۽ گڏوگڏ شهري منصوبابندي تي مرڪوز سموليٽر جهڙوڪ اي/بي اسٽريٽ ۾ به. ورجينيا ٽيڪ ٽرانسپورٽيشن انسٽيٽيوٽ جي هڪ ٽيم ويلهيلا جي ميپ ميچنگ فنڪشن استعمال ڪري ايڊوانسڊ ڊرائيور اسسٽنس سسٽمن جو جائزو ورتو آهي. آمريڪي مردم شماري بيورو اوپن سورس رُوٽنگ مشين مان ٺهيل رستن کي آمريڪن ڪميونٽي سروي ڊيٽا سان گڏ تجزيو ڪري فرانسس اسڪاٽ ڪي پل ڊهي پوڻ کان متاثر ٿيندڙ ڪميوٽرن جو سماجي-اقتصادي خاڪو تيار ڪيو آهي.
او ايس ايم تحفظِ فطرت ۽ زمين جي استعمال جي منصوبابندي واري تحقيق ۾ به استعمال ٿئي ٿو. ساليانو فاريسٽ لينڊ اسڪيپ انٽيگريٽي انڊيڪس او ايس ايم جي روڊ نيٽ ورڪ مان ڪڍيل باقي رهيل بي روڊ علائقن جي جامع نقشي تي ٻڌل آهي. ڪمپيوٽر وژن جا محقق او ايس ايم جي زمين جو استعمال وارن علائقن تي ڪنولوشنل نيورل نيٽ ورڪ ٽرين ڪيا آهن ته جيئن فيچر ڊيٽيڪشن ۽ تصوير سيگمينٽيشن سينٽينل-٢ سيٽلائيٽ تصويرن تي سرانجام ڏئي سگهن—عالمي سطح تي (اوپن سينٽينل ميپ) ۽ يورپ ۾ (او ايس ايم لينڊ يوز) پڻ.

ڪجهه نيوز روم باقاعدگي سان پنهنجي ڪم جي وهڪري ۽ ڊيٽا جرنلزم منصوبن ۾ او ايس ايم ڊيٽا شامل ڪن ٿا. *شڪاگو ٽرِبيون* شڪاگو ۾ ڏوهن بابت هڪ ڊيش بورڊ سنڀالي ٿي، جيڪو او ايس ايم بيس ميپ جي مٿان ڏسائپ سان ڏيکاريل آهي. *دي واشنگٽن پوسٽ* ۽ *لاس اينجلس ٽائمز* مضمونن سان گڏ لوڪيٽر نقشا ۽ وڌيڪ تفصيلي بصري مواد پيش ڪن ٿا، جيڪو او ايس ايم جي انتهائي مقامي (هائپر لوڪل) ڪوريج تي ڀاڙي ٿو—اهڙن هنڌن لاءِ جن بابت مالڪيانا نقشا گهٽ تفصيل رکن ٿا.
مختلف گروهه—جن ۾ محقق، ڊيٽا جرنلسٽ، اوپن نالج فائونڊيشن، ۽ جيوچيڪاس شامل آهن—او ايس ايم کي وڪي ڊيٽا سان گڏ استعمال ڪري گهٽين جي نالن وسيلي عزت ڏنل ماڻهن جي آباديائي (ڊيموگرافڪ) پهلوئن کي کوٽيو آهي ۽ نالن رکڻ جي فيصلن ۾ صنفي تعصب بابت آگاهي وڌائي آهي.

### نيويگيشن

ڊينمارڪ ۾ سِڊ ٽرافِڪ بس جي ڊيش بورڊ تي هڪ ڊيوائس او ايس ايم ڊيٽا استعمال ڪندي آپريٽر جو روٽ ٽريڪ ڪري ٿي.
او ايس ايم ڪجهه ويب-بنياد نقشي خدمتن لاءِ ڊيٽا جو ذريعو آهي. 2010ع ۾، بِنگ ميپس او ايس ايم تي ٻڌل نقشو ڏيکارڻ جو اختيار متعارف ڪرايو ۽ پوءِ ڊيفالٽ طور او ايس ايم مان عمارتن جو ڊيٽا به شامل ڪرڻ شروع ڪيو. ويل ميپ.او آر جي ويل چيئر سان پهچ لائق هنڌن جي ڳولا لاءِ هڪ پورٽل آهي، جيڪو او ايس ايم ڊيٽا کي الڳ، گڏيل مدد سان ٺهيل گراهڪ جائزو ڊيٽابيس سان ميش اپ ڪري ٿو.
موبائل ايپس جهڙوڪ ڪو ميپس، سائيڪل اسٽريٽس، ڪارٽا جي پي ايس، ڪوموٽ، لوڪس ميپ، ميپس.مي، آرگينڪ ميپس، ۽ اوسم اينڊ به آف لائين روٽ پلاننگ جون سهولتون ڏين ٿيون. ايپل ميپس ڪيترن ملڪن ۾ او ايس ايم ڊيٽا استعمال ڪري ٿو. گارمن جي ڪجهه جي پي ايس پراڊڪٽس ۾ او ايس ايم ڊيٽا شامل هوندي آهي. او ايس ايم ايراني نيويگيشن ايپس ۾ روڊ ڊيٽا لاءِ به مشهور ذريعو آهي، جهڙوڪ بالاد. جيوٽيب ۽ ٽيلي نيو به پنهنجي ڪار اندر نيويگيشن سسٽمن ۾ او ايس ايم ڊيٽا استعمال ڪن ٿا.
ڪجهه عوامي ٽرانسپورٽ فراهم ڪندڙ پنهنجين روٽ پلاننگ خدمتن ۽ ٻين تجزياتي ضرورتن لاءِ اوپن اسٽريٽ ميپ ڊيٽا تي ڀاڙين ٿا.
او ايس ايم ڊيٽا ڊرائيور يا سوار واري ايپ ۾ ڏيکاري ٿي يا رائيڊ شيئرنگ ڪمپنين ۽ لاڳاپيل خدمتن لاءِ بيڪ اينڊ آپريشنز هلائي ٿي. 2022ع ۾، گِرئب گوگل ميپس ۽ هِئر ميپس مان پنهنجي اندروني، او ايس ايم تي ٻڌل نيويگيشن حل ڏانهن منتقلي مڪمل ڪئي، جنهن سان سفر جو وقت لڳ ڀڳ 90 سيڪنڊ گهٽ ٿيو. 2024ع ۾، او لا او ايس ايم ڊيٽا تي جزوي طور ٻڌل هڪ ميپنگ پليٽفارم متعارف ڪرايو.
2019ع ۾، ٽيسلا گاڏين جي مالڪن ڏٺو ته ٽيسلا آٽو پائلٽ اندر سمارٽ سمّن خودڪار ويلٽ پارڪنگ فيچر پارڪنگ لاٽ جي تفصيلن بابت او ايس ايم جي ڪوريج تي ڀاڙيندو هو. ويبُوٽس خودڪار گاڏين لاءِ حقيقت پسند ماحول سموليٽ ڪرڻ ۾ او ايس ايم ڊيٽا استعمال ڪري ٿو.

### انسان دوست مدد

پڻ ڏسو: Crisis mapping, Smart mob, ۽ Ushahidi
اوپن اسٽريٽ ميپ فلپائنز جو جي پي ايس نقشو، جيڪو 2013ع واري هائيان انسان دوست چالوائي دوران هزار کان وڌيڪ بحران-ميپرن جي ڪم جو نتيجو آهي—هنن لڳ ڀڳ 5 ملين ميپ اپڊيٽس ڪيون.
انسان دوست مددي ادارا او ايس ايم ڊيٽا کي اڳواٽ (پروئئڪٽو) ۽ حادثي کان پوءِ (ري ايڪٽو) ٻنهي نمونن سان استعمال ڪن ٿا. او ايس ايم جي روڊن ۽ عمارتن جي ڪوريج کين بيمارين جي ڦهلاءَ جي نمونن کي سڃاڻڻ ۽ پري پيل ڳوٺن ڏانهن مليريا خلاف دوا جهڙيون مداخلتون ٽارگيٽ ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿي. آفت اچڻ کان پوءِ، اهي وڏي سائيز جا ڇپيل نقشا ۽ جي پي ايس ٽريڪنگ يونٽن لاءِ ڊائونلوڊ لائق نقشا تيار ڪن ٿا ته جيئن ميدان ۾ ڪم ڪندڙ امدادي ڪارڪن انهن کي استعمال ڪن.
2010 هائيٽي زلزلو غير سرڪاري تنظيمن (اين جي اوز) لاءِ هڪ ماڊل قائم ڪيو ته اهي بين الاقوامي تنظيمن سان گڏجي ڪم ڪن. اوپن اسٽريٽ ميپ ۽ ڪرائسس ڪامنز جي رضاڪارن موجود سيٽلائيٽ تصويرن کي استعمال ڪري صرف ٻن ڏينهن ۾ پورٽ-او-پرنس جا روڊ، عمارتون ۽ پناهگير ڪيمپ ميپ ڪيا، ۽ “هائيٽي جي روڊن جو سڀ کان مڪمل ڊجيٽل نقشو” تيار ڪيو. نتيجي ۾ ٺهيل ڊيٽا ۽ نقشا ڪيترين امدادي تنظيمن استعمال ڪيا، جهڙوڪ ورلڊ بينڪ، يورپي ڪميشن جو جوائنٽ ريسرچ سينٽر، انسان دوست معاملن جي هم آهنگي لاءِ آفيس، يونو سيٽ ۽ ٻيا.
هائيٽي کان پوءِ، اوپن اسٽريٽ ميپ ڪميونٽي مختلف بحرانن ۽ آفتن ۾ انسان دوست تنظيمن جي سهائتا لاءِ ميپنگ جاري رکي. اتر مالي تڪرار (جنوري 2013ع) کان پوءِ، فلپائنز ۾ (نومبر 2013ع) ٽائيفون هائيان ۽ اولهه آفريڪا ۾ ايبولا وائرس وبا (مارچ 2014ع) کان پوءِ، اوپن اسٽريٽ ميپ ڪميونٽي غير سرڪاري تنظيم هيومينيٽيرين اوپن اسٽريٽ ميپ ٽيم (هوٽ) سان گڏجي ڏيکاريو آهي ته اها انسان دوست تنظيمن جي مدد ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگهي ٿي.

### گيمينگ

او ايس ايم ڪيترين لوڪيشن-بنياد راندن لاءِ ميپ ڊيٽا جو ذريعو آهي، جن کي گهٽين ۽ عمارتن جهڙين مقامي تفصيلن جي وسيع ڪوريج گهربل هوندي آهي. اهڙين شروعاتي راندين مان هڪ هيزبرو جي ٿوري عرصي لاءِ هلندڙ *مونوپولي سٽي اسٽريٽس* (2009) هئي، جنهن ۾ کيڏڻ لاءِ بورڊ طور او ايس ايم ۽ گوگل ميپس مان چونڊ جو اختيار موجود هو. *بيٽل فيلڊ 4* (2013) پنهنجي ليڊر بورڊن ۾ او ايس ايم تي ٻڌل ڪسٽمائز ڪيل ميپ باڪس نقشو استعمال ڪيو. 2013ع ۾، بالارڊيا *ورلڊ آف دي لِونگ ڊيڊ: ريزَرڪشن* جي ٽيسٽنگ بند ڪئي، ڇاڪاڻ⁠تہ تمام گهڻن رانديگرن گوگل ميپس تي ٻڌل راند استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي؛ پوءِ او ايس ايم ڏانهن مٽجڻ کان پوءِ ان کي ٻيهر لانچ ڪيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ او ايس ايم هزارين رانديگرن کي سنڀالي سگهي ٿي.

*فلائيٽ گيئر فلائيٽ سميوليٽر* ۾ اِنسبرُڪ
فلائيٽ سميوليٽر او ايس ايم جي روڊن ۽ بناوٽن واري ڪوريج کي قدرتي ماحول واري ڊيٽا جي ٻين ذريعن سان گڏائين ٿا، ۽ زمين جي سطح کي وڌيڪ حقيقت پسند بنائڻ لاءِ نفيس ٽن-رخا (3D) ميپ رينڊرر طور ڪم ڪن ٿا. *ايڪس-پلين 10* (2011) روڊن، ريلوي لائينن ۽ ڪجهه پاڻي وارن حصن لاءِ ٽي آءِ جي اي آر ۽ وي ميپ 0 جي بدران او ايس ايم کي اختيار ڪيو. *مائيڪروسافٽ فلائيٽ سميوليٽر* (2020) سافٽ ويئر ذريعي ٺهيل عمارتن جا ماڊل متعارف ڪرايا، جيڪي جزوي طور او ايس ايم ڊيٽا تي ٻڌل هئا. 2020ع ۾، *فلائيٽ گيئر فلائيٽ سميوليٽر* سرڪاري طور او ايس ايم عمارتن ۽ روڊن کي سرڪاري سينري ۾ ضم ڪيو.
سٽي-بلڊنگ راندون ۽ ڪاروباري سميوليشن راندون او ايس ايم ڊيٽا جو هڪ حصو بنيادي ليئر طور استعمال ڪن ٿيون ته جيئن رانديگر کي پنهنجي آس پاس سان واقفيت جو فائدو ملي سگهي. *نِمبي ريلز* (2021) ۾ رانديگر اهڙو ريلوي نيٽ ورڪ ٺاهي ٿو جيڪو حقيقي دنيا جي روڊن ۽ پاڻي وارن جسمن سان گڏ موجود رهي ٿو. جُتسو گيمز جي *انفيڪشن فري زون* (2024) ۾ رانديگر او ايس ايم گهٽين ۽ عمارتن تي ٻڌل پس-آخرالزماني دنيا ۾ قلعا بنديون ٺاهي ٿو. ٻين عنوانن ۾ *سِٽي بس مئنيجر*، *گلوبل فارمر* ۽ *لاجسٽيڪل: ارٿ* شامل آهن. اهي رانديون حقيقت پسند عنصر شامل ڪن ٿيون، پر راند کي دلچسپ بنائڻ ۽ او ايس ايم ڪوريج ۾ خالن کي گهٽائڻ لاءِ ڪجهه آزاديون به وٺن ٿيون.
الٽرنيٽ ريئلٽي راندون او ايس ايم ڊيٽا تي ڀاڙين ٿيون ته جيئن رانديگر جي موجودگي ۾ انعامن ۽ راند جي ٻين عنصرن جو هنڌ طئي ٿي سگهي—مثال طور *اِن گريس* ۾ “پورٽلز”، *پوڪيمون گو* ۾ “پوڪي اسٽاپس” ۽ “پوڪيمون جم”، ۽ *مائين ڪرافٽ ارٿ* (2019) ۾ “ٽيپيبلز”. 2017ع ۾، جڏهن نيانٽڪ پنهنجي واڌايل حقيقت وارن عنوانن—جن ۾ *اِن گريس* ۽ *پوڪيمون گو* شامل هئا—کي گوگل ميپس مان او ايس ايم ڏانهن منتقل ڪيو، ته انهن راندين جا اوور ورلڊ نقشا ڪجهه رانديگرن لاءِ شروع ۾ وڌيڪ تفصيلي ٿي ويا، پر ٻين لاءِ مڪمل طور خالي نظر آيا، ڇاڪاڻ⁠تہ ان وقت او ايس ايم جي جغرافيائي ڪوريج هڪجهڙي نه هئي. ڏکڻ ڪوريا ۾ لانچ ٿيڻ کان پوءِ پهرين ڇهن هفتن اندر *پوڪيمون گو* ملڪ اندر روزاني او ايس ايم حصيدارين ۾ سترهن ڀيرا اضافو آندو. 2024ع ۾، نيانٽڪ پنهنجا عنوان اوورچر ميپس فائونڊيشن جي ڊيٽا ڏانهن منتقل ڪيا، جنهن ۾ ڪجهه او ايس ايم ڊيٽا به شامل آهي.

## سڃاڻپ

او ايس ايم ۽ ان تي ٻڌل منصوبن کي ڊزائين ۽ عوامي ڀلائي ۾ ڪيل خدمتن جي اعتراف طور سڃاڻپ ۽ انعام مليا آهن:

* 2014ع ۾، فري سافٽ ويئر فائونڊيشن يورپ اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن کي ڊاڪيومينٽ فريڊم ڊي برطانيه ايوارڊ سان نوازيو.

* 2014ع ۾، جاپان انسٽيٽيوٽ آف ڊزائين پروموشن او ايس ايم کي گُڊ ڊزائين ايوارڊ عطا ڪيو.

* 2018ع ۾، سوئس سوسائٽي آف ڪارٽوگرافي او ايس ايم تي ٻڌل OpenMapTiles منصوبي کي ڊجيٽل ڪارٽوگرافي لاءِ Prix Carto ايوارڊ سان نوازيو.

* 2019ع ۾، فري سافٽ ويئر فائونڊيشن او ايس ايم کي 2018ع جو *سماجي ڀلائي وارن منصوبن لاءِ فري سافٽ ويئر ايوارڊ* عطا ڪيو.

* 2021ع ۾، اسٽيمن ڊزائين جو او ايس ايم تي ٻڌل ٽائيل ليئر *Watercolor* (2010) پهريون لائيو ويب سائيٽ بڻيو جيڪو ڪوپر هيوٽ، اسميتھسونين ڊزائين ميوزيم جي مستقل مجموعي ۾ شامل ٿيو.

* 2023ع ۾، گڏيل قومن جي توثيق يافته شروعات ڊجيٽل پبلڪ گُڊز الائنس او ايس ايم کي گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جا مقصد ڏانهن ان جي ڀاڱيداري سبب ڊجيٽل عوامي ڀلائي طور تسليم ڪيو.

## اثر

اوپن ڊيٽا انسٽيٽيوٽ موجب، او ايس ايم موجوده دور جي سڀ کان ڪامياب گڏيل طور سنڀاليل کليل ڊيٽا سيٽن مان هڪ آهي. 2020ع ۾ ايڪسينچر طرفان تيار ڪيل هڪ تحقيقي رپورٽ موجب، او ايس ايم ڊيٽابيس جي مجموعي متبادل قيمت، او ايس ايم سافٽ ويئر ڊولپمينٽ جي محنت، ۽ سار سنڀال جي خرچن جو اندازو $1.67 بلين لڳايو ويو، جيڪا تقريباً 2008ع ۾ لينڪس ڪرنل جي قيمت جي برابر هئي. ڪيترين ئي اسٽارٽ اپ ڪمپنين او ايس ايم تي ٻڌل سافٽ ويئر بطور سروس کي ڪاروباري ماڊل طور اختيار ڪيو آهي، جن ۾ ڪارٽو، ميپ باڪس، ميپ ٽائلر، ۽ ميپ زين شامل آهن. اوورچر ميپس فائونڊيشن پنهنجي ڪجهه جي آءِ ايس ليئرز ۾ او ايس ايم ڊيٽا شامل ڪري ٿي.

ڪيترائي کليل گڏيل ميپنگ منصوبا او ايس ايم جي ماڊل تي تيار ڪيا ويا آهن ۽ او ايس ايم سافٽ ويئر تي ڀاڙين ٿا. اوپن هسٽاريڪل ميپ هڪ عالمي تاريخي ايٽلس آهي جيڪو وقت سان گڏ انساني جغرافيه جي ارتقا کي ٽريڪ ڪري ٿو، قديم دور کان وٺي اڄ تائين. اوپن جيوفڪشن خيالي ڪارٽوگرافي ۽ دنيا سازي تي ڌيان ڏئي ٿو. او ايس ايم ڪميونٽي انهن منصوبن کي جغرافيه جي انهن پهلوئن لاءِ تڪميل سمجهي ٿي جيڪي او ايس ايم جي دائري کان ٻاهر آهن.

## پڻ ڏسو

* تعاون واري نقشي سازي - ويب ميپنگ ۽ صارف جي مواد جو مجموعو
* نيوروجاگرافي - شوقين-مرڪوز جاگرافي
* موڙ ذريعي نيويگيشن - GPS نيويگيشن ڊوائيسز جي خاصيت
* رضاڪارانه جاگرافيائي معلومات - صارف جي ٺاهيل مواد جو قسم
* اوپن ڊرون ميپ (OpenDroneMap) - اوپن سورس فوٽوگراميٽري ٽول ڪٽ

## وڌيڪ پڙھو

* Bennett, Jonathan (2010). *اوپن اسٽريٽ ميپ: پاڻ جو ڪارٽوگرافر بڻجو*. پيڪٽ پبلشنگ. ISBN 978-1-84719-750-4.
* Murdoch, Robin; Kelly, Christian; Quinlan, Matthew; Harpster, Jubal (2020). اوپن اسٽريٽ ميپ ۾ رهنمائي: وڌندڙ اهميت رکندڙ ميپنگ اثاثي مان وڌ ۾ وڌ فائدو ڪيئن ورتو وڃي (PDF) (Report). ڊبلن: ايڪسينچر. اصل نسخو (PDF) مان 17 نومبر 2020 تي محفوظ ڪيل.
* Ramm, Frederik; Topf, Jochen; Chilton, Steve (سيپٽمبر 2010). *اوپن اسٽريٽ ميپ: دنيا جي مفت ميپ جو استعمال ۽ بهتري* (پهريون ڇاپو). يو آءِ ٽي ڪيمبرج. ISBN 978-1-906860-11-0.
* Topf, Jochen (15 آگسٽ 2022). او ايس ايم ڊيٽا ماڊل جي ارتقا (PDF) (Report). ڪيمبرج: اوپن اسٽريٽ ميپ فائونڊيشن.

## ٻاهريون ڪڙيون

* Official website
* سرڪاري وڪي

سانچو:اوپن اسٽريٽ ميپ
سانچو:سيٽلائيٽ نيويگيشن
سانچو:رضاڪاراڻي جغرافيائي معلومات
سانچو:اختياري ڪنٽرول

## حوالا