# ڊگھائي جي لحاظ کان دريائن جي نظامن جي فهرست

نيل دریاھہ جيئن ته مصر ۾ لڪسر ۽ اسوان جي وچ ۾ هڪ بحري ٻيڙي مان ڏٺو ويو
هي **ڌرتيءَ تي سڀ کان ڊگھي ندين جي فهرست** آهي. ان ۾ درياهه شامل آهن، جن جي ڊيگهه 1,000 ڪلوميٽر (620 ميل) کان مٿي آهي.

## ڊگھائي جي تعريف

اتي ڪيترائي عنصر آھن، جھڙوڪ ماخذ جي سڃاڻپ، وات جي سڃاڻپ يا وصف، ۽ ماخذ ۽ دھانی جي وچ ۾ دريا جي ڊيگهه جي ماپ جو اندازو، جيڪي "درياھ جي ڊيگهه" جي صحيح معني کي طئي ڪن ٿا. نتيجي طور، گھڻن دريائن جي ڊگھائي ماپون رڳو لڳ ڀڳ آھن (ڏسو ساحلي ٽڪراءُ پڻ). خاص طور تي، اتي موجود اختلاف لڳي ٿو ته ڇا نيل يا ايمازون دنيا جو سڀ کان ڊگهو درياء آهي. نيل کي روايتي طور تي ڊگهو سمجهيو ويندو آهي، پر سال 2007ع ۽ 2008ع ۾ ڪجهه سائنسدانن دعويٰ ڪئي ته ايمازون درياهه کي ماپڻ ۽ ڀرپاسي پارا کاڑي ۽ سڀ کان ڊگهو ڳنڍيندڙ ٽائل ڪئنال جي حساب سان ڊگهو آهي. بين الاقوامي جرنل آف ڊجيٽل ارٿ ۾ سال 2009ع ۾ شايع ٿيل هڪ پير (peer) جائزو ورتو مضمون اهو نتيجو آهي ته نيل ڊگهو آهي.

جيتوڻيڪ تفصيلي نقشا موجود آهن، ڊيگهه جي ماپ هميشه واضح ناهي. هڪ نديءَ جا ڪيترائي چينل، يا انابرانچ ٿي سگهن ٿا. ڊگھائي انحصار ڪري سگھي ٿي ته ڇا مرڪز يا درياهه جي ڪنارن کي ماپيو وڃي ٿو. اهو واضح نه ٿي سگھي ٿو ته ڍنڍ يا حوض ذريعي ڊيگهه کي ڪيئن ماپڻ. موسمي ۽ سالياني تبديليون ٻنهي دريائن ۽ ڍنڍن کي تبديل ڪري سگھن ٿيون. ٻيا عنصر جيڪي درياهه جي ڊيگهه کي تبديل ڪري سگھن ٿا انهن ۾ ڪٽ ۽ ٻوڏ جا چڪر، ڊيم، ليويز ۽ چينلائيزيشن شامل آهن. ان کان علاوه، قدرتي يا مصنوعي ڪٽڻ جي ڪري، وقت سان گڏ ميڊرن جي ڊيگهه خاص طور تي تبديل ٿي سگهي ٿي، جڏهن هڪ نئين چينل زمين جي هڪ تنگ پٽي ۾ ڪٽي ٿي، هڪ وڏي درياء جي موڙ کي پاس ڪندي. مثال طور، سال 1766ع ۽ 1885ع جي وچ ۾ پيدا ٿيل 18 ڪٽ آفن جي ڪري، قاهره، ايلينوائس، نيو اورلينز، لوئزيانا کان مسیسيپي درياء جي ڊيگهه 351 ڪلوميٽر (218 ميل) کان گهٽجي وئي. اهي نقطا درياهه جي ڊگھائي جي صحيح ماپ حاصل ڪرڻ لاءِ جيڪڏهن ناممڪن نه ته مشڪل بڻجن ٿا. مختلف درياهن جي وچ ۾ ڊگھائي موازنہ ڪرڻ، بغير ڪنهن غير يقيني جي، به مشڪل بنائي ٿي.

## 1,000 ڪلوميٽر کان ڊگھي دريائن جي نظام جي فهرست

اڪثر درياهن لاءِ، مختلف ذريعا هڪ درياهه جي نظام جي ڊيگهه بابت متضاد معلومات مهيا ڪن ٿا. مختلف ذريعن ۾ معلومات قوس جي وچ ۾ آهي.

مکيه جدول ۾ استعمال ٿيل رنگن جي ڏند ڪٿا، براعظم طرفان.| براعظم رنگ جي چاٻي |
| --- |
| آفريڪا | ايشيا | آسٽريليا | يورپ | اتر آمريڪا | ڏکڻ آمريڪا |

| رتبو | درياهه | ڊگھائي (ڪلوميٽرن۾) | ڊگھائي (ميلن ۾) | پاڻي ڪڍڻ واري جاءِ (اسڪوائر ڪلوميٽر م) | سراسري خارج ٿيڻ (مڪعب ميٽر/سيڪنڊ) | ٻاھر نڪرڻ | نڪاس جي طاس ۾ رهندڙ ملڪ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | **نيل**۔**سفيد نيل۔ڪجيرا۔نيبارونگو۔موووگو۔روکارا** | 6,650 (7,088) | 4,130 (4,404) | 3,254,555 | 2,800 | ميڊيٽرينين سمنڊ | **ايٿوپيا، ايريٽريا، سوڊان، يوگنڊا، تنزانيا، ڪينيا، روانڊا، برونڊي،مصر، ڪانگو جمهوري جمهوريه، ڏکڻ سوڊان.** |
| 2. | **ايمازون**۔**اڪائیالی۔ٽامبو۔اینی۔مانتارو** | 6,400 (6,575) | 3,976 (4,086) | 7,000,000 | 209,000 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | **برازيل، پيرو، بوليويا، ڪولمبيا، ايڪواڊور، وينزويلا، گيانا.** |
| 3. | **يانگزي**۔جنشا۔ٽونگٽيان۔ڊانگڪو
(چانگ جیانگ) | 6,300 (6,418) | 3,917 (3,988) | 1,800,000 | 30,166 | اوڀر چين سمنڊ | چين |
| 4. | **مسيسپي**۔مسوري۔جيفرسن۔بيور هيڊ۔ريڊ راڪ۔هيل روئرنگ | 6,275  | 3,902  | 2,980,000 | 16,792 | ميڪسيڪو جي نار | آمريڪا (%98.5)، ڪئناڊا (%1.5) |
| 5. | **ينيسي**۔انگارا۔سلينگا۔آئيڊر | 5,539  | 3,445  | 2,580,000 | 18,050 | ڪارا سمنڊ | روس (%97)، منگوليا (%2.9) |
| 6. | **يالو ندي/پيلو ندي** (هوانگ هي) | 5,464  | 3,395  | 745,000 | 2,571 | بوهائي سمنڊ | چين |
| 7. | **اوب۔ارتش** | 5,410 | 3,364 | 2,990,000 | 12,475 | گلف آف اوب | روس، قزاقستان، چين، منگوليا. |
| 8. | **ريو دي لا پلاٽا۔**پرانا۔ريو گرانڊ | 4,880  | 3,030  | 2,582,672 | 22,000 | ريو دي لا پلاٽا | **برازيل (%46.7)، ارجنٽائن (%27.7)، پيراگوئي (%13.5)، بوليويا (%8.3)، يوراگوئي (%3.8)** |
| 9. | **ڪانگو**۔لوالابا۔لواپولا۔چمبیشی (زائر) | 4,700  | 2,922  | 3,680,000 | 41,800 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | **ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو، سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ، انگولا، ريپبلڪ آف ڪانگو، تنزانيا، ڪيمرون، زامبيا، برونڊي، روانڊا** |
| 10. | **آمور**۔ارگون۔کيرلن (هيلونگ جيانگ) | 4,444 | 2,763 | 1,855,000 | 11,400 | اوکوتسڪ سمنڊ | روس، چين، منگوليا |
| 11. | **لينا** | 4,400  | 2,736  | 2,490,000 | 15,500 | لیپٽيو سمنڊ | روس |
| 12. | **ميڪونگ** (لانکانگ جیانگ) | 4,350 | 2,705 | 810,000 | 16,000 | ڏکڻ چين سمنڊ | چين، ميانمار، لاوس، ٿائلينڊ، ڪمبوڊيا، ويٽنام |
| 13. | **ميڪنزي**۔سلیو۔پیس۔فنلي۔ | 4,241  | 2,637  | 1,790,000 | 10,300 | بيوفورٽ سمنڊ | ڪينيڊا |
| 14. | **نائجر** | 4,200  | 2,611  | 2,090,000 | 5,589 | گني جي نار | **نائيجيريا (%26.6)، مالي (%25.6)، نائيجر (%23.6)، الجيريا(%7.6)، گني (%4.5)، ڪيمرون (%4.2)، برڪينا فاسو (%3.9)، ڪوٽ ڊي آئيور، بينين، چار** |
| 15. | **برهم پترا**۔يارلونگ۔سانگپو | 3,969 | 2,466 | 712,035 | 19,800 | گنگا | **هندستان (%58.0)، چين (%19.7)، نيپال (%9.0)، بنگلاديش(%6.6)، تڪراري هندستان/چين (%4.2)، ڀوٽان (%2.4)** |
| 16. | **مري**۔ڊارلنگ۔ڪلگوا۔بالونی۔ڪنڊامين | 3,672 | 2,282  | 1,061,000 | 767 | ڏاکڻي سمنڊ | آسٽريليا |
| 17. | **ٽوڪانٽنز** (اراگوائیا) | 3,650 | 2,270 | 950,000 | 13,598 | **ائٽلانٽڪ سمنڊ (مراجو خلیج)، ايمازون ڊيلٽا** | برازيل |
| 18. | **وولگا** | 3,645 | 2,266 | 1,380,000 | 8,080 | ڪئسپين سمنڊ | روس |
| 19. | **شط العرب**۔فرات۔مرات | 3,596  | 2,236  | 884,000 | 856 | فارس جي نار | عراق، ترڪي، شام، ايران |
| 20. | **میدیرا**۔مامورے۔گرانڈے۔کین۔روچا | 3,380 | 2,100 | 1,485,200 | 31,200 | ايمازون | برازيل، بوليويا، پيرو |
| 21. | **پورو** | 3,211 | 1,995 | 63,166 | 8,400 | ايمازون | برازيل، پيرو |
| 22. | **يوڪون** | 3,185 | 1,980 | 850,000 | 6,210 | بیرنگ سمنڊ | آمريڪا (%59.8)، ڪئناڊا (%40.2) |
| 23. | **سنڌو**۔سینگے۔زانگبو | 3,180 | 1,976 | 960,000 | 7,160 | عربي سمنڊ | پاڪستان (%93)، ڀارت ۽ چين |
| 24. | **ساؤ فرانسسڪو** | 3,180\* (2,900) | 1,976\* (1,802) | 610,000 | 3,300 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | برازيل |
| 25. | **سیر دريا**۔نارين | 3,078 | 1,913 | 219,000 | 703 | ارال سمنڊ | قزاقستان، ڪرغزستان، ازبڪستان، تاجڪستان. |
| 26. | سالوین ندي (نو جيانگ)  | 3,060 | 1,901 | 324,000 | 3,153 | انڊمان سمنڊ | چين (%52.4)، ميانمار (%43.9)، ٿائيلينڊ (%3.7) |
| 27. | سينٽ لارنس۔نيگارا۔ڊيٽرائيٽ۔ سينٽ ڪليئر۔سينٽ مريس۔سينٽ لوئس۔اتر (وڏيون ڍنڍون) | 3,058 | 1,900 | 1,030,000 | 10,100 | سينٽ لارنس جي نار | ڪينيڊا (%52.1)، آمريڪا (%47.9) |
| 28. | ريو گرانڊ | 3,057 | 1,900 | 570,000 | 82 | ميڪسيڪو جي نار | آمريڪا (52.1٪)، ميڪسيڪو (47.9٪) |
| 29. | لوئر ٽنگوسڪا | 2,989 | 1,857 | 473,000 | 3,600 | ينيسي درياھہ | روس |
| 30. | ڪولوراڊو-گرين (اولهه يو ايس) | 2,945 | 1,830 | 390,000 | 1,200 | ڪيليفورنيا جي نار | آمريڪا، ميڪسيڪو |
| 31. | **ڊينيوب**۔بريگ (دُوناوَ، دُونَرَ، دُونا، دُوناج، دُناج) | 2,888\* | 1,795\* | 817,000 | 7,130 | ڪارو سمنڊ | رومانيا (%28.9)، هنگري (%11.7)، آسٽريا (%10.3)، سربيا (%10.3)، جرمني (%7.5)، سلوواکيا (%5.8)، بلغاريا (%5.2)، ڪروشيا (%4.5)، يوڪرين (% 3.8) |
| 32. | اروادي۔نيانگ مائي۔ڊولونگ ندي۔ڪيلاولو۔گادا قو. | 2,809\* | 1,745.8\* | 404,200\* | 13,000\* | انڊمان سمنڊ | چين، ميانمار |
| 33. | **زمبیزي** درياھہ (زمبيسي) | 2,740\* | 1,703\* | 1,330,000 | 4,880 | موزمبيق چينل | زامبيا (41.6٪)، انگولا (18.4٪)، زمبابوي (15.6٪)، موزمبيق (11.8٪)، مالوي (8.0٪)، تنزانيا (2.0٪)، نميبيا، بوٽسوانا. |
| 34. | وليوئي ندي | 2,720 | 1,700 | 454,000 | 1,480 | لينا درياھہ | روس |
| 35. | پدما۔گنگا۔الڪنندا (گنگا) | 2,704 | 1,690 | 1,024,000 | 12,037 | خليج بنگال | انڊيا، بنگلاديش، نيپال |
| 36. | آمو دريا۔پنج دريا | 2,620 | 1,628 | 534,739 | 1,400 | ارال سمنڊ | ازبڪستان، ترڪمانستان، تاجڪستان، افغانستان |
| 37. | جپورا ندي (ڪاڪویٽا) | 2,615\* | 1,625\* | 242,259 | 6,000 | ایمازون درياھہ | برازيل، ڪولمبيا |
| 38. | نيلسن۔ساسڪاچيوان ڏکڻ۔ساسڪاچيوان درياءُ | 2,570 | 1,597 | 1,093,000 | 2,575 | هڊسن بي | ڪئناڊا، آمريڪا |
| 39. | پيراگوئي ندي (ريو پيراگوئي) | 2,549 | 1,584 | 900,000 | 4,300 | پرانا ندي | برازيل، پيراگوئي، بوليويا، ارجنٽائن |
| 40. | ڪوليما ندي | 2,513 | 1,562 | 644,000 | 3,800 | اوڀر سائبرين سمنڊ | روس |
| 41. | پلڪومايو ندي | 2,500 | 1,553 | 270,000 |  | پيراگوئي دریاھہ | پيراگوئي، ارجنٽائن، بوليويا |
| 42. | مٿو اوب۔کٽون | 2,490 | 1,547 |  |  | اوب درياھہ | روس |
| 43. | ایشم ندي | 2,450 | 1,522 | 177,000 | 56 | ارٽيش ندي | قزاقستان، روس |
| 44. | يورال ندي | 2,428 | 1,509 | 237,000 | 475 | ڪئسپين سمنڊ | روس، قزاقستان |
| 45. | جوروا ندي | 2,410 | 1,498 | 200,000 | 6,000 | ايمازون درياھہ | پيرو، برازيل |
| 46. | آرڪنساس ندي | 2,348 | 1,459 | 505,000 (435,122) | 1,066 | مسيسپي درياھہ | آمريڪا |
| 47. | اولينيوڪ ندي | 2,292 | 1,424 | 219,000 | 1,210 | لیپٽيو سمنڊ | روس |
| 48. | ڊنپر ندي | 2,287 | 1,421 | 516,300 | 1,670 | ڪارو سمنڊ | يوڪرين، بيلاروس، روس |
| 49. | الدن ندي | 2,273 | 1,412 | 729,000 | 5,060 | لينا درياھہ | روس |
| 50. | اُبنگي۔اولي  | 2,270 | 1,410 | 772,800 | 4,000 | ڪانگو درياھہ | ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو، سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ، ريپبلڪ آف ڪانگو |
| 51. | نيگرو درياهه | 2,250 | 1,398 | 720,114 | 26,700 | ایمازون ندي | برازيل، وينزويلا، ڪولمبيا |
| 52. | ڪولمبيا۔اسنیڪ درياهه | 2,250 | 1,398 | 415,211 | 7,500 | پئسفڪ سمنڊ | آمريڪا |
| 53. | پرل۔زي۔زن۔چيان۔هانگ شوئي۔نانپن درياهه | 2,200 | 1,376 | 437,000 | 13,600 | ڏکڻ چين سمنڊ | چين (%98.5)
ويٽنام (%1.5) |
| 54. | لال (آمريڪا) | 2,188 | 1,360 | 78,592 | 875 | مسيسپي درياء | آمريڪا |
| 55. | ڪاسائي ندي | 2,153 | 1,338 | 880,200 | 10,000 | ڪانگو ندي | انگولا، جمهوري جمهوريه ڪانگو |
| 56. | اوهائيو۔الگيني درياهه | 2,102 | 1,306 | 490,603 | 7,957 | مسيسپي | آمريڪا |
| 57. | اورينوڪو ندي | 2,101 | 1,306 | 1,380,000 | 33,000 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | وينزويلا، ڪولمبيا، گيانا |
| 58. | تارم ندي | 2,100 | 1,305 | 557,000 |  | لوپ نور | چين |
| 59. | زنگو ندي | 2,100 | 1,305 |  |  | ایمازون دریاھہ | برازيل |
| 60. | اورنج درياهه | 2,092 | 1,300 |   |   | ائٽلانٽڪ سمنڊ | ڏکڻ آفريڪا، نميبيا، بوٽسوانا، ليسوٿو |
| 61. | برازوس۔ڊبل مائونٽين فورڪ۔اتر فورڪ۔بليڪ واٽر ڊرا | 2,060 | 1,280 |  |  | خليج ميڪسيڪو | آمريڪا |
| 62. | اتر سالاڊو ندي | 2,010 | 1,249 |  |  | پرانا ندي | ارجنٽينا |
| 63. | ويٽیم ندي | 1,978 | 1,229 |  |  | لينا ندي | روس |
| 64. | درياهه دجلہ
دجله ندي | 1,950 | 1,212 |  |  | شط العرب | ترڪي، عراق، شام، ايران |
| 65. | سونگهوا ندي | 1,927 | 1,197 |  |  | آمور ندي | چين |
| 66. | ٽاپاجوز ندي | 1,900 | 1,181 |  |  | ایمازون دریاھہ | برازيل |
| 67. | ڊان ندي | 1,870 | 1,162 | 425,600 | 935 | ازوف جو سمنڊ | روس، يوڪرين |
| 68. | اسٽوني ٽنگوسڪا | 1,865 | 1,159 | 240,000 |  | ينیسي دریاھہ | روس |
| 69. | پيچورا ندي | 1,809 | 1,124 | 322,000 | 4,100 | بئرینٽس سمنڊ | روس |
| 70. | ڪاما ندي | 1,805 | 1,122 | 507,000 | 4,100 | وولگا ندي | روس |
| 71. | لمپوپو درياهه | 1,800 | 1,118 | 413,000 |  | هندي سمنڊ | موزمبيق، زمبابوي، ڏکڻ آفريڪا، بوٽسوانا |
| 72. | چولم ندي | 1,799 | 1,118 | 134,000 |  | اوب ندي | روس |
| 73. | گواپور ( آئیتینیز) ندي | 1,749 | 1,087 |  |  | مامور درياهه | برازيل، بوليويا |
| 73. | انديگرڪا ندي | 1,726 | 1,072 | 360,400 | 1,810 | اوڀر سائبرين سمنڊ | روس |
| 75. | سينيگال ندي | 1,641 | 1,020 | 419,659 |  | ائٽلانٽڪ سمنڊ | گني، سينيگال، مالي، موريتانيا. |
| 76. | يوروگوائي درياهه | 1,610 | 1,000 | 370,000 | 4,622 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | يوراگوئي، ارجنٽائن، برازيل |
| 77. | نيرو نيل دریاھہ | 1,600 | 994 | 326,400 |  | نيل ندي | ايٿوپيا، سوڊان |
| 77. | چرچل ندي | 1,600 | 994 |  |  | هڊسن بي | ڪينيڊا |
| 77. | کٽنگا۔ڪوٽئي ندي | 1,600 | 994 |  |  | لپٽيو سمنڊ | روس |
| 77. | اوڪاوانگو (ڪيبانگو) ندي | 1,600 | 994 |  |  | اوڪاوانگو ڊيلٽا | نميبيا، انگولا، بوٽسوانا |
| 77. | وولٽا ندي | 1,600 | 994 |  |  | گني جو نار | گھانا، برڪينا فاسو، ٽوگو، ڪوٽ ڊي آئيور، بينين |
| 82. | بيني ندي | 1,599 | 994 | 283,350 | 8,900 | میديرا ندي | بوليويا |
| 83. | پلیٽی درياهه | 1,594 | 990 |  |  | مسوري ندي | آمريڪا |
| 84. | ٽوبول ندي | 1,591 | 989 |  |  | ارتش ندي | قزاقستان، روس |
| 85. | الازيا ندي | 1,590 | 988 | 64,700 |  | اوڀر سائبرين سمنڊ | روس |
| 86. | جوبا۔شيبیلي ندي | 1,580\* | 982\* |  |  | هندي سمنڊ | ايٿوپيا، صوماليا |
| 87. | اڪا (پوٽومايو) ندي | 1,575 | 979 |  |  | ایمازون | برازيل، پيرو، ڪولمبيا، ايڪواڊور |
| 88. | مگدالينا ندي | 1,550 | 963 | 263,858 | 9,000 | ڪيريبين سمنڊ | ڪولمبيا |
| 89. | هان درياهه | 1,532 | 952 |  |  | يانگزي | چين |
| 90. | ڪورا/متڪواري ندي | 1,515 | 941 | 188,400 | 575 | ڪئسپين سمنڊ | ترڪي، جارجيا، آذربائيجان |
| 91. | اوڪادرياهه | 1,500 | 932 | 245,000 | 1,258 | وولگا ندي | روس |
| 92. | اپر مري ندي | 1,500 | 932  |  |  | لوئر مري درياهه | آسٽريليا |
| 93. | گوويائري ندي | 1,497 | 930 |  |  | اورينوڪو درياهه | ڪولمبيا |
| 94. | پیڪوس ندي | 1,490 | 926 |  |  | ريو گرانڊ | آمريڪا |
| 95. | مورومبجي درياهه | 1,485  | 923 | 84,917 | 120 | مري درياهه | آسٽريليا |
| 96. | اپر ینیسی۔لٹل ینیسی (کا۔ھیم ) | 1,480 | 920 |  |  | ينیسي درياهه | روس، منگوليا |
| 97. | گوداوري ندي | 1,465 | 910 | 312,812 | 3,061 | خليج بنگال | انڊيا |
| 98. | ستلج ندي | 1,450 | 900 |  |  | چناب ندي | چين، ڀارت، پاڪستان |
| 99. | ڪولوراڊو ندي | 1,438 | 894 |  |  | ميڪسيڪو جي نار | آمريڪا |
| 100. | اپر ڪولمبيا ندي | 1,430 | 889 | 292,316 | 3,364 | ڪولمبيا ندي | آمريڪا، ڪئناڊا |
| 101. | اپر ٽوڪانٽن ندي | 1,427 | 887 |  |  | ٽوڪانٽنز | برازيل |
| 102. | بلايا ندي | 1,420 | 882 | 142,000 | 858 | ڪاما ندي | روس |
| 103. | ڪوپر۔بارڪو | 1,420 | 880 |  |  | آئر ڍنڍ | آسٽريليا |
| 104. | مارانون ندي | 1,415 | 879 |  |  | **ايمازون دریاھہ** | پيرو |
| 105. | ڊنيسٽر ندي | 1,411 (1,352) | 877 (840) | 72,100 | 310 | ڪارو سمنڊ | يوڪرين، مالدووا |
| 106. | بنيو ندي | 1,400 | 870 |  |  | نائجر ندي | ڪيمرون، نائيجيريا |
| 107. | چاري ندي | 1,400 | 870 |  |  | چاڊ ڍنڍ | چاڊ، ڪيمرون، نائجر، نائيجيريا |
| 108. | **ايلي (يلي) ندي** | 1,400 | 870 |  |  | بلخش ڍنڍ | چين، قزاقستان |
| 109. | **واربرٽن۔جیورجينا** | 1,400 | 870 | 365,000 |  | آئر ڍنڍ | آسٽريليا |
| 110. | جمنا ندي | 1,370 | 851 | 366,223 | 2,950 | گنگا ندي | انڊيا |
| 111. | ویاتڪا ندي | 1,370 | 851 | 129,000 | 890 | ڪاما ندي | روس |
| 112. | فريزر ندي | 1,368 | 850 | 220,000 | 3,475 | پئسفڪ سمنڊ | ڪئناڊا، آمريڪا |
| 114. | گرانڊي ندي | 1,360 | 845 |  |  | پرانا دریاھہ | برازيل |
| 115. | **لياو۔زيلياو۔لاوها** | 1,345 | 836 |  |  | بوهائي سمنڊ | چين |
| 116. | لاچلان ندي | 1,339  | 832 | 84,700 | 49 | مُرُومبيجي ندي | آسٽريليا |
| 117. | نرمدا ندي | 1,333  | 815 | 98,796 | 1,447 | عربي سمنڊ | انڊيا |
| 118. | يالونگ ندي | 1,323 | 822 |  |  | يانگسي دریاھہ | چين |
| 119. | اگواخو ندي | 1,320 | 820 |  |  | پرانا دریاھہ | برازيل، ارجنٽائن |
| 120. | اولیوڪما ندي | 1,320 | 820 |  |  | لينا دریاھہ | روس |
| 121. | اتر ڊيوينا۔سخونا | 1,302 | 809 | 357,052 | 3,332 | اڇو سمنڊ | روس |
| 122. | ڪرشنا ندي | 1,300 | 808 |  |  | خليج بنگال | انڊيا |
| 123. | آئيریري ندي | 1,300 | 808 |  |  | زينگو ندي | برازيل |
| 124. | لومامي ندي
 | 1,280 | 795 |  |  | ڪانگو دریاھہ | عوامي جمهوريه ڪانگو |
| 125. | اوٽاوا ندي | 1,271 | 790 | 146,300 | 1,950 | سينٽ لارنس | ڪينيڊا |
| 126. | ریو گراندی سانتیاگو۔لیرما | 1,270 | 789 | 119,543 |  | پئسفڪ سمنڊ | ميڪسيڪو |
| 128. | ايلبي۔ولٽاوا | 1,252 | 778 | 148,268 | 711 | اتر سمنڊ | جرمني، چيڪ جمهوريا |
| 128. | زئيا ندي | 1,242 | 772 |  |  | آمور دریاھہ | روس |
| 129. | جوروینا ندي | 1,240 | 771 |  |  | تاپاجوز ندي | برازيل |
| 130. | اپر مسسيپي ندي | 1,236 | 768 |  |  | مسيسپي دریاھہ | آمريڪا |
| 129. | رھائن ندي | 1,233 | 768 | 185,000  | 2,330 | اتر سمنڊ | **جرمني (%57.3)، سوئٽزرلينڊ (%15.1)، هالينڊ (%12.3)، فرانس (%12.2)، لگزمبرگ (%1.4)، آسٽريا (%1.3)، بيلجيم (%0.4)، ليچينسٽين (%0.1)، اٽلي (%0.03)** |
| 130. | اٿاباسڪا ندي | 1,231 | 765 | 95,300 |  | ميڪنزي ندي | ڪينيڊا |
| 131. | ڪينيڊین ندي | 1,223 | 760 |  |  | آرڪنساس ندي | آمريڪا |
| 132. | **اتر ساسڪاتوان** | 1,220 | 758 |  |  | ساسڪاچوان ندي | ڪينيڊا |
| 133. | وسٽولا۔ناریو۔بگ | 1,213 | 754 | 194,424 | 1,080 | بالٽڪ سمنڊ | پولينڊ، بيلاروس، يوڪرين |
| 134. | وال ندي | 1,210 | 752 |  |  | اورنج درياهه | ڏکڻ آفريڪا |
| 135. | شاير ندي | 1,200 | 746 |  |  | زمبيزي درياهه | موزمبيق، ملاوي |
| 135. | اوگووي ندي | 1,200 | 746 | 223,856 | 4,706 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | گبون، جمهوريه ڪانگو. |
| 137. | نين (نوني) | 1,190 | 739 |  |  | سونگھوا ندي | چين |
| 138. | ڪزل ندي | 1,182 | 734 | 115,000 | 400 | ڪارو سمنڊ | ترڪي |
| 139. | مارکو ندي | 1,181 | 734 | 99,000 | 405 | ولیوئي ندي | روس |
| 140. | ملڪ درياهه | 1,173 | 729 |  |  |
مسوري دریاھہ  | آمريڪا، ڪئناڊا |
| 141. | من۔چي | 1,162 | 722 |  |  | ميڪونگ دریاھہ | ٿائيليند |
| 141. | وائٹ (اڇو)درياهه | 1,162 | 722 |  |  | مسيسپي دریاھہ | آمريڪا |
| 143. | چھندون درياهه | 1,158 | 720 |  |  | ایئاروادي ندي | میانمار |
| 144. | سانڪورو ندي | 1,150 | 715 |  |  | ڪاسائي ندي | عوامي جمهوريه ڪانگو |
| 144. | وو ندي | 1,150 | 715 | 80,300 | 1,108 | يانگسي دریاھہ | چين |
| 146. | لال (ايشيا) | 1,149 | 714 | 143,700 | 2,640 | ٽونڪن جي نار | چين، ويٽنام |
| 147. | جيمس (ڊاڪوٽاز) | 1,143 | 710 |  |  | مسوري درياھہ | آمريڪا |
| 147. | کاپواس ندي | 1,143 | 710 | 98,749 | 6,507 | ناتونا سمنڊ | انڊونيشيا |
| 149. | ديسنا درياهه | 1,130 | 702 | 88,900 | 360 | ڊنيپر | روس، بيلاروس، يوڪرين |
| 149. | هلمند دریاھہ | 1,130 | 702 |  |  | هامن۔هلمند | افغانستان، ايران |
| 149. | ميڊري ڊي ڊيوس | 1,130 | 702 | 125,000 | 4,915 | بيني ندي | پيرو، بوليويا |
| 149. | ٽائيٽي دریاھہ | 1,130 | 702 |  |  | پرانا دریاھہ | برازيل |
| 149. | ويچیگڈا ندي | 1,130 | 702 | 121,000 | 1160 | اتر ڊيوينا | روس |
| 154. | سيپڪ ندي | 1,126 | 700 | 77,700 |  | پئسفڪ سمنڊ | پاپوا نيو گني، انڊونيشيا |
| 155. | سمارون ندي | 1,123 | 698 |  |  | آرڪنساس ندي | آمريڪا |
| 156. | انادر درياهه | 1,120 | 696 |  |  | انادر جي نار | روس |
| 156. | پارائبا ڈی سول | 1,120 | 696 |  |  | ائٽلانٽڪ سمنڊ | برازيل |
| 158. | جيالنگ درياهه | 1,119 | 695 |  |  | يانگزي دریاھہ | چين |
| 159. | لیئرڈ درياهه | 1,115 | 693 |  |  | ميڪینزي درياهه | ڪينيڊا |
| 160. | مامبيرامو درياهه | 1,112 | 691 | 78,992 | 5,923 | پئسفڪ سمنڊ | انڊونيشيا |
| 161. | ڪمبرلينڊ ندي | 1,105 | 687 | 46,830 | 862 | مسيسپي دریاھہ | آمريڪا |
| 162. | هوالگا ندي | 1,100 | 684 |  |  | مارانون ندي | پيرو |
| 162. | ڪوانگو ندي | 1,100 | 684 | 263,500 | 2,700 | ڪاسائي ندي | انگولا، ڪانگو جي جمهوري جمهوريه |
| 162. | درا ندي | 1,100 | 684 |  |  | ائٽلانٽڪ سمنڊ | مراڪش |
| 165. | گامبيا ندي | 1,094 | 680 |  |  | ائٽلانٽڪ سمنڊ | گيمبيا، سينيگال، گني |
| 166. | ٽيونگ ندي | 1,092 | 679 | 49,800 |  | ولیوئي ندي | روس |
| 167. | باریٽو درياهه | 1,090 | 680 | 81,675 | 5,497 | جاوا سمنڊ | انڊونيشيا |
| 168. | چناب ندي | 1,086 | 675 |  |  | سنڌو دریاھہ | انڊيا، پاڪستان |
| 169. | یلو اسٹون ندي | 1,080 | 671 | 114,260 |  | مسوري دریاھہ | آمريڪا |
| 169. | گهاگھرا ندي | 1,080 | 671 | 127,950 | 2,990 | گنگا ندي | انڊيا، نيپال، چين |
| 171. | هوائي ندي | 1,078 | 670 | 270,000 | 1,110 | يانگزي دریاھہ | چين |
| 172. | آراس ندي | 1,072 | 665 | 102,000 | 285 | ڪورا ندي | ترڪي، آرمينيا، آذربائيجان، ايران |
| 173. | چو درياهه | 1,067 | 663 | 62,500 |  | ڪو به نا | ڪرغزستان، قزاقستان |
| 174. | سيورسڪي ڊونٽس | 1,053 (1,078) | 654 (670) | 98,900 | 159 | ڊان دریاھہ | روس، يوڪرين |
| 175. | برميجو ندي | 1,050 | 652 |  |  | پيراگوائي دریاھہ | ارجنٽائن، بوليويا |
| 175. | فلائي درياهه | 1,050 | 652 |  |  | پاپوا جي نار | پاپوا نيو گني، انڊونيشيا |
| 175. | ڪسڪوڪ وم | 1,050 | 652 |  |  | بئرنگ سمنڊ | آمريڪا |
| 178. | ٽينيسي ندي | 1,049 | 652 |  |  | اوهائیو ندي | آمريڪا |
| 179. | اوڊر۔وارتا | 1,045 | 649 | 118,861 | 550 | بالٽڪ سمنڊ | پولينڊ، جرمني، چيڪ جمهوريا |
| 180. | آرووامی ندي
 | 1,030 | 640 |  |  | ڪانگو دریاھہ | عوامي جمهوريه ڪانگو |
| 181. | چنبل ندي | 1,024 | 636 |  |  | جمنا ندي | انڊيا |
| 182. | داوگاوا ندي | 1,020 | 634 | 87,900 | 678 | ريگا جي نار | لاتويا، بيلاروس، روس |
| 183. | گیلا ندي | 1,015 | 631 |  |  | ڪولوراڊو دریاھہ (اولهه يو ايس) | آمريڪا |
| 184. | لوائري ندي | 1,012 | 629 | 115,271 | 840 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | فرانس |
| 185. | ايسيڪيبو ندي | 1,010 | 628 |  |  | ائٽلانٽڪ سمنڊ | گيانا |
| 185. | کوپيور ندي | 1,010 | 628 | 61,100 | 150 | ڊان درياهه | روس |
| 187. | ٽيگس ندي (تاجو/تيجو) | 1,006 | 625 | 80,100 | 444 | ائٽلانٽڪ سمنڊ | اسپين، پرتگال |
| 188. | فلانڊر درياهه | 1,004  | 624 | 109,000 | 122 | ڪارپينٽیريا نار | آسٽريليا |

### نوٽ

* جڏهن هڪ نديءَ جي ڊگھائي هڪ اسٽیرڪ (\*) جي پٺيان لڳندي آهي، اهو هڪ سراسري معلوماتي ذريعن جو هوندو آهي. جيڪڏهن ڏنل معلومات جي ذريعن جي وچ ۾ ڊيگهه ۾ فرق اهم آهي، سڀ ڊگھائي درج ٿيل آهن. پر جيڪڏهن ثانوي معلومات جي ذريعن کان ڊگھيون ساڳيون آهن، اهي سراسري آهن ۽ انهي انگن اکرن کي اسٽیرڪ (\*) آهي.

* سائنسدان بحث ڪري رهيا آهن ته ڇا ايمازون دنيا جو سڀ کان ڊگهو درياء آهي يا نيل دریاھہ؟ روايتي طور تي، نيل دریاھہ کي ڊگهو سمجهيو ويندو آهي، پر تازي معلومات ڏيکاري ٿي ته ايمازون ڊگهو ٿي سگهي ٿو. ايمازون جي رڪارڊ ٿيل ڊگھائي ۾ فرق خاص طور تي ان ڳالهه تي منحصر آهي ته ڇا ايمازون جي دھانی ۾ الھا دی ماراجو (Ilha de Marajó) جي ڏکڻ واري رستي کي ايمازون دریاھہ جو حصو سمجهيو وڃي يا الڳ ٹوکانٹنس ندی (Tocantins River) جو حصو سمجهيو وڃي.

نئون ثبوت (16 جون، 2007ع) اینڈیز (Andes) ۾ هڪ اعلي-اوچائي سائنسي منصوبي مان حاصل ڪيو ويو آهي، دعوي ڪئي آهي ته "ايمازون نيل کان 100 ڪلوميٽر ڊگهو آهي، ان جو سڀ کان ڊگهو پاڻي آهي کارھواسانتا Carhuasanta وهڪرو آهي جيڪو پيرو جي ڏکڻ ۾ نڪرندو آهي. نيواڊو میسمی (Nevado Mismi) جبل جي اترين ٻڪريون ۽ اپوریمیک ندی (Apurímac River) ۾ وهڻ. بهرحال، نيواڊو مسمي ۾ درياهه جي اصليت هڪ ڏهاڪي کان به وڌيڪ اڳ ئي معلوم ٿي چڪي هئي (ڏسو: جاسیک پالکائیوز)، ۽ سيٽلائيٽ جي بنياد تي ماپيندڙ هن ماڳ کان وٺي ایمازون جي دھانی تائين 6,400 ڪلوميٽرن کان وڌيڪ نه ٿي سگهيو آهي.

## درياهه جو نظام جيڪو شايد ماضي ۾ موجود هجي

## پڻ ڏسو

* ندين جي فهرست
* ايمازون درياھہ
* نيل درياھہ
* سنڌو درياھہ

## خارجي لنڪس

* Principal Rivers of the World

## حوالا