# وڪيميڊيا ڪامنز

وڪيميڊيا ڪامنز|  |
| وڪيميڊيا ڪامنز جو مکيه صفحو (2024) |
| ويب سائيٽ جو قسم | ميڊيا ذخيرو |
| قيام | سيپٽمبر 7, 2004 (2004-09-07) |
| مرڪزي دفتر |  |
| مالڪ | وڪيميڊيا فائونڊيشن |
| ٺاهيندڙ | وڪيميڊيا تحريڪ |
| ويب سائيٽ | commons.wikimedia.org |
| تجارتي | نه |
| رجسٽريشن | اختياري (فائيل اپلوڊ ڪرڻ لاءِ ضروري) |
| موجوده حيثيت | فعال |
| مواد جو لائسنس | کليل |

**وڪيميڊيا ڪامنز يا وڪيمیڊيا العام** (انگريزي ٻولي: *Wikimedia Commons*) تصويرن، آوازن ۽ ٻين ملٽي ميڊيا  جي آنلائن ذخيرو آهي۔  هي **ویڪيميڊيا فائونڊيشن** جو هڪ منصوبو آهي جنهن جي وسيلي هتي  چاڙهيا (Upload) ويندڙ ملٽي ميڊيا فائيلن کي وڪيپيڊيا جي تمام منصوبن، جيئن وڪيپيڊيا، ویڪي ڪتاب، ویڪي اخبار وغيره ۾ سَوِلائيءَ سان استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ هتي موجود مواد وڪيپيڊيا جي آئين جي تحت ڪُل حقَ کان آزاد آهي ۽ ان کي آف لائن استعمال جي لاء ڊائون لوڊ (Download) به ڪري سگھجي ٿو۔ هن ذخيري ۾ پنج ملين کان وڌيڪ فائيلن تي شامل مواد موجود آهي۔ هنن سمورين ويب سائيٽن کي ميڊيا وڪي سافٽويئر وسيلي ٽيڪنيڪل سهائتا ملندي آهي
**وڪيميڊيا ڪامنز**، جنهن کي **وڪي ڪامنز** يا سادي لفظن ۾ **ڪامنز** پڻ چيو وڃي ٿو، هڪ وڪي بنياد تي ٺهيل ڊجيٽل لائبريري آهي، جتي آزاد استعمال لائق تصويرون، آواز، وڊيو ۽ ٻيو ميڊيا مواد موجود آهي. هي وڪيميڊيا فائونڊيشن جو هڪ منصوبو آهي.
وڪيميڊيا ڪامنز مان فائيلون سڀني وڪيميڊيا منصوبن ۾ استعمال ڪري سگهجن ٿيون، سڀني ٻولين ۾، جن ۾ وڪيپيڊيا، وڪي وويج، وڪي ذريعو، وڪي قول، وڪي لغت، وڪي نيوز، وڪي ڪتاب ۽ وڪي جنسون شامل آهن، ۽ انهن کي ٻاهرين استعمال لاءِ پڻ ڊائونلوڊ ڪري سگهجي ٿو. نومبر 2025 تائين هن ذخيره ۾ 13 ڪروڙ کان وڌيڪ آزاد استعمال لائق ميڊيا فائيل موجود آهن، جيڪي رجسٽرڊ رضاڪارن پاران سنڀاليا ۽ ترميم ڪيا وڃن ٿا.

## تاريخ

ڪامنز ۾ ڳولا نتيجن جو هڪ صفحو
هن منصوبي جو تصور مارچ 2004ع ۾ ايريڪ مولر طرفان پيش ڪيو ويو ۽ وڪيميڊيا ڪامنز 7 سيپٽمبر 2004ع تي شروع ڪيو ويو. جولاءِ 2013ع ۾ ڪامنز تي ترميمن جو انگ 100,000,000 تائين پهچي ويو.
2018ع ۾ هن سائيٽ تي 3-ڊي ماڊل ايس ٽي ايل فارميٽ ۾ اپلوڊ ڪرڻ ممڪن بڻيو. ڪامنز تي اپلوڊ ٿيندڙ پهرين ماڊلن مان هڪ اللات جو شير جي مجسمي جي ٻيهر تعمير هئي، جيڪا پالميرا، شام ۾ موجود هئي ۽ 2015ع ۾ داعش جي ويڙهاڪن پاران سخت نقصان پهچايو ويو هو.
ڪيترين مشهور ادارن پڻ ڪامنز تي پنهنجا فائيل اپلوڊ ڪيا آهن. 2012ع ۾ نيشنل آرڪائيوز اينڊ ريڪارڊز ايڊمنسٽريشن پنهنجي ذخيرن مان 100,000 ڊجيٽل تصويرون اپلوڊ ڪيون.
2020ع ۾ ڊجيٽل پبلڪ لائبريري آف امريڪا (ڊي پي ايل اي) پنهنجا مجموعا ڪامنز تي اپلوڊ ڪرڻ شروع ڪيا. 2022ع ۾ ڊي پي ايل اي ٻه ملين کان وڌيڪ فائيل اپلوڊ ڪيا.
ساڳي طرح يورپانا، جيڪو يورپي ثقافتي ورثي کي گڏ ڪندڙ هڪ ويب سائيٽ آهي، پنهنجون ڊجيٽل تصويرون ڪامنز ذريعي شيئر ڪري ٿو.

## قريبي منصوبن سان لاڳاپو

وڪيميڊيا ڪامنز جو اعلانيل مقصد هڪ اهڙو ميڊيا فائيل ذخيرو مهيا ڪرڻ آهي، "جيڪو عوامي ملڪيت ۽ آزاد لائسنس هيٺ تعليمي ميڊيا مواد سڀني لاءِ دستياب بڻائي، ۽ جيڪو وڪيميڊيا فائونڊيشن جي مختلف منصوبن لاءِ گڏيل ذخيرو طور ڪم ڪري."
گهڻا وڪيميڊيا منصوبا اڃا تائين مقامي اپلوڊ جي اجازت ڏين ٿا، جيڪي ٻين منصوبن يا ٻولين ۾ نظر نٿا اچن، پر هي اختيار بنيادي طور اهڙي مواد لاءِ رکيو ويو آهي (جهڙوڪ منصفاڻي استعمال وارو مواد) جنهن جي اجازت مقامي منصوبي جون پاليسيون ڏين ٿيون، پر جيڪو ڪامنز جي حقِ تصنيف پاليسي موجب قبول نه هوندو. انهيءَ سبب وڪيميڊيا ڪامنز حقِ تصنيف جي ڀڃڪڙي ڪندڙ مواد کي حذف ڪري ٿو ۽ ڪوشش ڪري ٿو ته صرف آزاد لائسنس يافته ميڊيا ميزباني ڪري، جهڙوڪ ڪريئيٽو ڪامنز انتساب ۽ انتساب/ساڳئي شيئر لائسنس هيٺ مواد، ٻيو آزاد مواد ۽ آزاد سافٽويئر لائسنس، ۽ عوامي ملڪيت وارو ميڊيا.

## تڪراري مواد

هن سائيٽ تي وڏي مقدار ۾ غير پيشه ور فحش مواد ميزباني ڪرڻ بابت تنقيد ڪئي وئي آهي، جيڪو گهڻو ڪري نمائش پسندي سان لاڳاپيل ماڻهن طرفان ذاتي تسڪين لاءِ اپلوڊ ڪيو ويندو آهي، ۽ جن کي همدرد منتظمين جي سهولت حاصل هوندي آهي. 2012ع ۾ بز فيڊ وڪيميڊيا ڪامنز کي "انساني عضوي تناسل سان ڀريل" قرار ڏنو.
2010ع ۾ وڪيپيڊيا جي هم باني ليري سينگر وڪيميڊيا ڪامنز بابت ايف بي آءِ کي رپورٽ ڪئي، ڇاڪاڻ⁠ته هتي ٻارن جون جنسي نوعيت واريون تصويرون، جن کي "لوليڪون" سڏيو ويندو آهي، ميزباني ڪيون ويون هيون. جڏهن هي معاملو ميڊيا ۾ سامهون آيو، ته جمي ويلز، جيڪو وڪيميڊيا فائونڊيشن جو باني آهي ۽ جيڪو ڪامنز جي ميزباني ڪري ٿو، پنهنجي منتظم حيثيت استعمال ڪندي ڪامنز برادري سان بغير بحث جي ڪيترين تصويرن کي حذف ڪيو. ڪامنز برادري جي ردعمل کان پوءِ ويلز رضاکارانه طور ڪجهه اعليٰ درجي جي اختيارن کان دستبردار ٿيو، جن ۾ فائيل حذف ڪرڻ جي صلاحيت پڻ شامل هئي.

## سهولتون

وقت سان گڏ، وڪيميڊيا ڪامنز کي ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍڻ لاءِ وڌيڪ ڪارڪردگيون تيار ڪيون ويون آهن. مثال طور، برادري طرفان سنڀاليل ڪامنز جي هڪ موبائل ايپ موجود آهي، جيڪا دنيا جي تصويرن کي اپلوڊ ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي، خاص ڪري اهڙيون نمايان شيون جيڪي ايپ ۾ "ويجهو فهرست" واري نقشي ۾ ڏسي سگهجن ٿيون (جتي هم‎آهنگن سان گڏ ويڪي ڊيٽا جون شيون ڏيکاريون وڃن ٿيون). هي ايپ 2012ع ۾ سرڪاري وڪيميڊيا ايپ طور شروع ٿي، ۽ مئي 2016ع کان سرڪاري وڪيميڊيا ڪامنز نالو ۽ لوگو استعمال ڪري ٿي.

کنڊ جي ٽڪرن جي تصوير لاءِ منظم ڊيٽا بيان
ڪامنز تي منظم ڊيٽا (ايس ڊي سي) هڪ ٽي سالن جو سافٽويئر ترقي منصوبو آهي، جنهن کي سلون فائونڊيشن جي مالي مدد حاصل آهي، جنهن جو مقصد وڪيميڊيا ڪامنز جي رضاڪارن کي ميڊيا فائيلن بابت ڊيٽا کي هڪجهڙي نموني سان ترتيب ڏيڻ لاءِ ڍانچو فراهم ڪرڻ آهي. هي ڊيٽا وڌيڪ منظم بڻائي وڃي ٿي ۽ ان کي مشيني پڙهڻ لائق ڊيٽا بڻايو وڃي ٿو.

## معيار

هر مهيني ڪامياب نمايان تصوير نامزدگيون (2004–2019)
سائيٽ تي اعليٰ معيار جي ڪم کي سڃاڻڻ لاءِ ٽي طريقا موجود آهن. انهن مان هڪ کي "نمايان تصويرون" چيو وڃي ٿو، جتي ڪم نامزد ڪيو ويندو آهي ۽ برادري جا ٻيا ميمبر ان نامزدگي کي قبول يا رد ڪرڻ لاءِ ووٽ ڏيندا آهن. هي عمل نومبر 2004ع ۾ شروع ٿيو. ٻيو طريقو "معياري تصويرون" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو جون 2006ع ۾ شروع ٿيو، ۽ ان ۾ نامزدگي جو عمل "نمايان تصويرون" جي ڀيٽ ۾ سادو آهي. "معياري تصويرون" صرف اهي ڪم قبول ڪري ٿو جيڪي وڪيميڊيا استعمال ڪندڙن پاران تيار ڪيا ويا هجن، جڏهن⁠ته "نمايان تصويرون" ٽئين ڌر جهڙوڪ ناسا پاران تيار ڪيل ڪم جي نامزدگي پڻ قبول ڪري ٿو. ٽيون تصويري جائزي وارو منصوبو، جيڪو "قدرائتي تصويرون" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، 1 جون 2008ع تي شروع ٿيو، جنهن جو مقصد "پنهنجي قسم جي سڀ کان وڌيڪ قدرائتي تصوير" کي سڃاڻڻ آهي، جڏهن⁠ته ٻيا ٻه عمل گهڻو ڪري تصويرن کي فني معيار جي بنياد تي پرکين ٿا.

### وڪيميڊيا ڪامنز سال جي تصوير

2023 ۾ پوٽي مقابلي جي کٽيندڙ تصوير. هڪ هاري اڳربتي جون لٺيون ڪوانگ فو ڪاؤ، ويٽنام ۾ ترتيب ڏئي رهيو آهي.
"ڪامنز سال جي تصوير" (پوٽي) هڪ مقابلو آهي جيڪو 2006ع کان هر سال منعقد ڪيو وڃي ٿو. هن جو مقصد ڪامنز تي جمع ڪرايل بهترين آزاد لائسنس هيٺ جاري ڪيل تصويرون سڃاڻڻ آهي، جن ۾ اهي به شامل آهن جيڪي سال دوران "نمايان تصوير" جو درجو حاصل ڪري چڪيون هجن.

## گيلري

* جنوري 2015ع تائين، وڪيميڊيا ڪامنز ۾ لڳ ڀڳ 5.2 ملين جغرافيائي هم‎آهنگن سان لاڳاپيل تصويرون موجود هيون.
* 2004ع کان 2025ع تائين وڪيميڊيا ڪامنز جي واڌ کي ڏيکاريندڙ خاڪو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Official website
* وڪيميڊيا ڪامنز جو آئيني نقل بذريعه وڪي ٽيم

سانچو:ڪريئيٽو ڪامنز موضوع

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

* سرڪاري ويب سائٽ (Mobile)
* Commons:Picture of the Year
* سانچو:F-Droid
* سانچو:Google Play
* Commonist – Java-based tool for uploading images to Wikimedia Commons
* Multimedia Usability Project – aims to improve multimedia uploading on Wikimedia Commons
* Mirror of Wikimedia Commons by WikiTeam