# خود مختيار رياستن جي فهرست

"پئليس آف نيشنز"، جينيوا، سوئٽزرلينڊ جي سامهون لڳل گڏيل قومن جي رڪن ملڪن ۽ مبصر رياستن جا جهنڊا
هي **خودمختيار رياستن جي فهرست**، دنيا سڀ ئي رياستن، جيڪا پنهنجي خودمختياري جو دعوو ڪنديون آهن، جو هڪ جائزو پيش ڪري ٿي، جن ۾ هن رياستن جي خودمختياري ۽ ٻين ملڪن طرفان سڃاڻپ جي حيثيت متعلق ڄاڻ ڏنل آهي.

اها 206 رياستون جيڪا فهرست ۾ شامل آهن، کي ٽن ڀاڱن ۾ ورهايو ويو آهي؛ 193 رياستون، جيڪيون گڏيل قومن جي اداري جي مڪمل رڪن آهن، 2 رياستون، جيڪيون گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي مبصر رياستون آھن ۽ 10 ٻيون تڪراري رياستون شامل آهن. 188 رياستون، جنهن ۾ 187 گڏيل قومن جي مڪمل رڪنيت واريون رياستون ۽ هڪ مبصر رياست شامل آهي، جي خودمختياري تي ڪو به تنازعو ناهي، جڏهن ته 15 رياستون جنهن جي خودمختياري تڪراري آهي، مان 6 گڏيل قومن جي تنظيم جي مڪمل رڪن رياستون، هڪ مبصر رياست، 6 ڊي فيڪٽو رياستون ۽ ٻه خاص حيثيت رکندڙ رياستون (ٻنهي نيوزيلينڊ سان آزاد لاڳاپيل ۾ آهن) شامل آهن.

## فهرست ۾ شامل ڪرڻ لاء معيار

اهڙي نوعيت جي فهرست ترتيب ڏيڻ هڪ پيچيده ۽ تڪراري عمل ٿي سگهي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ قومن جي عالمي برادري جي سڀني ميمبرن تي پابند اهڙي ڪا هڪجهڙي تعريف موجود ناهي، جيڪا رياست لاءِ معيار مقرر ڪري. هن فهرست ۾ شامل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ معيارن بابت وڌيڪ ڄاڻ لاءِ مهرباني ڪري هيٺ ڏنل *شموليت جا معيار* وارو حصو ڏسو. هن فهرست جو مقصد انهن ادارن کي شامل ڪرڻ آهي، جيڪي پاڻ کي خودمختيار رياست طور *ڊي فيڪٽو* حيثيت سان تسليم ڪرايو ويٺا آهن؛ ۽ هن فهرست ۾ شموليت کي ڪنهن به اداري جي رياستي بابت قانوني حيثيت جي حمايت يا توثيق طور نه سمجهيو وڃي.
بين الاقوامي رواجي قانون ۾ رياست بابت غالب معيار کي رياست جو اعلامي نظريو چيو وڃي ٿو، جيڪو 1933ع جي مونٽيوڊيو ڪنوينشن ذريعي ضابطه بند ڪيو ويو. هن ڪنوينشن موجب، بين الاقوامي قانون جي تحت هڪ رياست کي قانوني شخص ان صورت ۾ سمجهيو ويندو، جيڪڏهن اها هيٺيان شرط پوري ڪري:

* (a) مستقل آبادي؛
* (b) مقرر ٿيل علائقو؛
* (c) حڪومت؛ ۽
* (d) ٻين رياستن سان لاڳاپا قائم ڪرڻ جي صلاحيت؛

بشرطيڪه اها رياست زبردستي ذريعي حاصل نه ڪئي وئي هجي، ڇا اهو هٿيارن جي استعمال، سفارتي ڌمڪين، يا ڪنهن ٻئي اثرائتي جبر واري طريقي سان هجي. ان ڳالهه تي به بحث موجود آهي ته سفارتي سڃاڻپ کي رياستيت جو لازمي معيار سمجهيو وڃي يا نه. رياستيت جو اعلامي نظريو ان ڳالهه جو حامي آهي ته رياستيت هڪ مڪمل طور تي موضوعي حيثيت رکي ٿي، ۽ ٻين رياستن طرفان سڃاڻپ غير لاڳاپيل آهي. ان جي ابتڙ، رياست جو تشڪيلي نظريو چوي ٿو ته ڪا به رياست تڏهن ئي بين الاقوامي قانون جي تحت شخصيت حاصل ڪري ٿي، جڏهن ٻين رياستن طرفان ان کي خودمختيار طور تسليم ڪيو وڃي.
هن فهرست جي مقصد لاءِ، اهي سڀئي سياسي ادارا شامل ڪيا ويا آهن، جيڪي پاڻ کي خودمختيار رياست سمجهن ٿا (چاهي آزاديءَ جي اعلان ذريعي يا ڪنهن ٻئي طريقي سان) ۽ گڏوگڏ هيٺين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ شرط پوري ڪن:
اڪثر حالتن ۾ رياستيت جي اعلامي نظريي مطابق سمجهيا وڃن، *يا*گهٽ ۾ گهٽ گڏيل قومن جي تنظيم جي هڪ ميمبر رياست طرفان خودمختيار رياست طور سڃاتا وڃن. ڪجهه حالتن ۾ پهرين شرط جي تشريح بابت اختلاف موجود آهي، ۽ اهو تڪراري بڻيل آهي ته ڪو ادارو واقعي ان معيار تي پورو لهي ٿو يا نه. اهڙا منفرد سياسي ادارا، جيڪي مڪمل خودمختيار رياست جي درجي تي پورا نٿا لهن، نيم رياستون يا ابتدائي رياستون (proto-states) سڏجن ٿيون1107161627}}.
مٿين معيارن جي بنياد تي، هن فهرست ۾ ڪُل 205 ادارا شامل ڪيا ويا آهن:{{efn|هيٺ ڏنل نقطا ٻن معيارن ((a) يا (b)) لاءِ ذريعن جي دستيابي جي بنياد تي ترتيب ڏنل آهن. هي ترتيب ٻنهي نظريائن جي اهميت جي ڀيٽ کي ظاهر ڪرڻ لاءِ نه آهي. وڌيڪ تفصيل هر رياست جي الڳ اندراج ۾ ڏنل آهن.مالٽا جو خودمختيار مليٽري آرڊر کي هن فهرست ۾ شامل نه ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻ ⁠تہ خودمختيار حيثيت باوجود ان وٽ علائقو موجود ناهي ۽ نه ئي اها رياست جي دعويٰ ڪري ٿي. ننڍڙي رياست (micronation) طور سڃاتل ادارا به شامل ناهن ڪيا ويا، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن جي دعويٰ ڪيل علائقن تي حقيقي ڪنٽرول اڪثر تڪراري هوندو آهي. ان سان گڏ، سڀئي غير رابطي وارا ماڻھو پڻ خارج ڪيا ويا آهن، جيڪي يا ته اهڙين سماجن ۾ رهن ٿا جن کي رياست نٿو چئي سگهجي، يا جن جي حيثيت قطعي طور معلوم ناهي.
203 رياستون جيڪي گڏيل قومن جي تنظيم جي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ميمبر رياست طرفان تسليم ٿيل آهن
هڪ رياست جيڪا رياستيت جي اعلامي نظريي تي پوري لهي ٿي ۽ رڳو غير گڏيل قومن جي ميمبر رياستن طرفان سڃاتي وڃي ٿي
هڪ رياست جيڪا رياستيت جي اعلامي نظريي تي پوري لهي ٿي پر ڪنهن به ٻي رياست طرفان سڃاتي نه وئي آهي
ٽيبل جي ساڄي پاسي واري ڪالم ۾ اهي ادارا نشان لڳايل آهن، جيڪي يا ته مڪمل خودمختيار رياستون ناهن يا ڪنهن ٻي خودمختيار رياست سان ويجهڙي لاڳاپي ۾ آهن. ان ۾ اهي ذيلي قومي علائقا به شامل آهن، جتي نالي واري رياست جي خودمختياري ڪنهن بين الاقوامي معاهدي سبب محدود ٿيل آهي. گڏيل طور تي، انهن ۾ هيٺيان شامل آهن:
اهي ادارا جيڪي ڪنهن ٻي رياست سان آزاد وابستگي واري رياست (associated state) جي لاڳاپي ۾ آهن
پاڪستان جي ڪنٽرول هيٺ ٻه ادارا، جيڪي نه خودمختيار رياستون آهن، نه ماتحت علائقا، ۽ نه ئي ڪنهن ٻي رياست جو حصو آهن: آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان ڪنهن ٻي رياست جا ماتحت علائقا، يا اهڙا علائقا جيڪي ماتحت علائقا واري صفحي مطابق ماتحت علائقن جون گهڻيون خاصيتون رکن ٿا
اهي ذيلي قومي ادارا، جيڪي بين الاقوامي معاهدن تحت قائم ڪيا ويا آهن

گڏيل قومن جي تنظيم جي نظام ۾ رڪنيت واري ڪالم جي ليجنڊ:

گڏيل قومن جي تنظيم جي نظام ۾ رڪنيت واري ڪالم جي ليجنڊ:
1. گڏيل قومن جي تنظيم جون مڪمل رڪنيت واري رياستون
2. گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي مبصر رياستون
محدود سڃاڻپ واري رياستن جي فهرست واري ڪالم جي ليجنڊ:
3. غير متنازع خودمختياري
4. تڪراري خودمختياري

## رياستن جي فهرست

### گڏيل قومن جي تنظيم جي مڪمل رڪن ۽ مبصر رياستن جي فهرست

گڏيل قومن جي تنظيم جي نظام ۾ رڪنيت واري ڪالم جي ليجنڊ:
* گڏيل قومن جي تنظيم جون مڪمل رڪنيت واري رياستون
* گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي مبصر رياستون
محدود سڃاڻپ واري رياستن جي فهرست واري ڪالم جي ليجنڊ:
* غير متنازع خودمختياري
* تڪراري خودمختياري

| عام ۽ رسمي نالا | گڏيل قومن ۾ رڪنيت؟ | خودمختياري تڪرار | راڄڌاني ۽ وڏا شهر |
| --- | --- | --- | --- |
| **افغانستان، سرڪاري نالو،** امارت اسلامي افغانستان | رياست تنظيم جي رڪن آهي. | **ڪو به نا**
امارت اسلامي افغانستان جي حڪومت کي گڏيل قومن يا ڪنهن ٻئي رياست (روس کان سواءِ) تسليم نه ڪيو آهي. جڏهن ته ختم ٿيل اڳوڻي حڪومت، اڃا تائين اداري پاران تسليم ٿيل آهي. | ڪابل (راڄڌاني) غزني ھرات |
|
**البانيا،  سرڪاري نالو،** جمهوريه البانيه | رياست تنظيم جي رڪن آهي. | **ڪو به نا** | تيرانا (راڄڌاني) دريس ويلوري |
|
**الجزائر، سرڪاري نالو،** عوامي جمهوري جمهوريه الجزائر | رياست تنظيم جي رڪن آهي. | **ڪو به نا** | الجزائر شھر (راڄڌاني) وهران قسطنطينه |
| **انڊورا– انڊورا جي پرنسيپلٽي**  | رياست تنظيم جي رڪن آهي. | **ڪو به نا**
سانچو:Extentانڊورا هڪ مشترڪ پرنسپلٽي آهي، جنهن ۾ سربراههءِ رياست جو عهدو سرڪاري حيثيت سان گڏيل طور تي فرانس جي صدر ۽ رومن ڪيٿولڪ ڊائيوسيس آف ارگيل جي بشپ وٽ هوندو آهي، جنهن کي پاڻ Holy See جي منظوري سان مقرر ڪيو ويندو آهي. |
| **انگولا– Republic of Angola** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **انٽيگوا ۽ باربودا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentAntigua and Barbuda is a Commonwealth realm with one autonomous region, Barbuda. |
| **ارجنٽائن– Argentine Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentArgentina is a federation of 23 provinces and one autonomous city. |
| **آرمينيا– Republic of Armenia** | A UN member state | Not recognised by Pakistan
سانچو:ExtentArmenia is not recognised by Pakistan due to the dispute over Artsakh. |
| **آسٽريليا– Commonwealth of Australia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentAustralia is a Commonwealth realm and a federation of both states and territories. There are six states, three internal territories, six external territories and one claimed Antarctic external territory. The external territories of Australia are:
* Ashmore and Cartier Islands
* ڪرسمس ٻيٽ
* [[Image:|22x20px|border |link=]] ڪوڪوس ٻيٽ
* Coral Sea Islands Territory
* Heard Island and McDonald Islands
* نيرو فيڪا ٻيٽ
* *Australian Antarctic Territory*
 |
| **آسٽريا– Republic of Austria** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the European Union. Austria is a federation of nine states. |
| **آذربائيجان– Republic of Azerbaijan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentAzerbaijan contains one autonomous region, Nakhchivan. |
| **بهاماس– Commonwealth of The Bahamas** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentThe Bahamas is a Commonwealth realm. |
| **بحرين– Kingdom of Bahrain** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بنگلا ديش– People's Republic of Bangladesh** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بارباڊوس**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بيلاروس– Republic of Belarus** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMany states rescinded their recognition of President Alexander Lukashenko following the disputed 2020 election. Lithuania currently recognises Sviatlana Tsikhanouskaya's Coordination Council as the legitimate government of Belarus. |
| **بيلجيئم– Kingdom of Belgium** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Belgium is a federation of three linguistic communities and three regions. |
| **بليز**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentBelize is a Commonwealth realm. |
| **بینن– Republic of Benin** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڀوٽان– Kingdom of Bhutan** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بوليويا– Plurinational State of Bolivia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بوسينيا ۽ هرزيگووينا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentBosnia and Herzegovina has two constituent *entities*:
* Federation of Bosnia and Herzegovina
* سانچو:Country data Republika Srpska

and Brčko District, a self-governing administrative *district*. |
| **بوٽسوانا– Republic of Botswana** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **برازيل– Federative Republic of Brazil** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentBrazil is a federation of 26 states and one federal district. |
| **برونائي– Brunei Darussalam** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **بلغاريه– Republic of Bulgaria** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **برڪينا فاسو**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **برونڊي– Republic of Burundi** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪمبوڊيا– Kingdom of Cambodia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪيمرون– Republic of Cameroon** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪينيڊا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentCanada is a Commonwealth realm and a federation of 10 provinces and three territories. |
| **ڪيپ ورڊي– Republic of Cabo Verde** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **وسطي آفريقي جمهوريا**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **چاڊ– Republic of Chad** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **چلي– Republic of Chile** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentChile has one special territory, Easter Island. |
| **چين– People's Republic of China** | A UN member state | Partially unrecognised. سانچو:Claimedby
سانچو:ExtentChina contains five autonomous regions, Guangxi, Inner Mongolia, Ningxia, Tibet, and Xinjiang. Additionally, it has sovereignty over two Special Administrative Regions:
* هانگ ڪانگ
* مڪائو

China claims, but does not control, Taiwan, which is governed by a rival administration (the Republic of China) that claims all of China as its territory.
China is not recognised by [[Foreign relations of China#Countries without diplomatic relations with the PRC|سانچو:Numrec]] UN member states and Vatican City, which, with the exception of Bhutan, all recognise the Republic of China (Taiwan) instead. |
| **ڪولمبيا– Republic of Colombia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪوموروس– Union of the Comoros** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentComoros is a federation of three islands. |
| **عوامي جمهوريه ڪانگو**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **جمهوريا ڪانگو**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪوسٽاريڪا– Republic of Costa Rica** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪروشيا– Republic of Croatia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **ڪيوبا– Republic of Cuba** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **قبرص– Republic of Cyprus** | A UN member state | Not recognised by Turkey
سانچو:ExtentMember of the EU. The northeastern part of the island is the de facto state of Northern Cyprus.
Cyprus is not recognised by Turkey due to the Cyprus problem, with Turkey recognising Northern Cyprus. |
| **چيڪ جمهوريا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **سانچو:Country data Kingdom of Denmark– Kingdom of Denmark** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. The Kingdom of Denmark includes two self-governing territories:
* فريبو ٻيٽ
* گرين لينڊ

The metropolitan territory of Denmark, the Faroe Islands and Greenland form the three constituent countries of the Kingdom. The Kingdom of Denmark as a whole is a member of the EU, but EU law (in most cases) does not apply to the Faroe Islands and Greenland. See Greenland and the European Union, and Faroe Islands and the European Union. |
| **جبوتي– Republic of Djibouti** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڊومينيڪا– Commonwealth of Dominica** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڊومينيڪن ريپبلڪ**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ايڪواڊور– Republic of Ecuador** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **مصر– Arab Republic of Egypt** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ايل سلواڊور– Republic of El Salvador** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ايڪوٽوريل گائينا– Republic of Equatorial Guinea** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **اريٽيريا– State of Eritrea** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **اسٽونيا– Republic of Estonia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **سوازيلينڊ– Kingdom of Eswatini** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ايٿوپيا– Federal Democratic Republic of Ethiopia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentEthiopia is a federation of 12 regions and two chartered cities.
 |
| **فجي– Republic of Fiji** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentFiji contains one autonomous region, Rotuma. |
| **فن لينڊ– Republic of Finland** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU.
* آلند ٻيٽ
 is a neutral and demilitarized autonomous region of Finland.
 |
| **فرانس– French Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. France contains five overseas regions/departments; French Guiana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, and Réunion. France also includes eight overseas territories:
* Clipperton Island
* فرينچ پولينسيا
* نيو ڪيليڊونيا
* Saint Barthélemy
* Saint Martin
* Saint Pierre and Miquelon
* Wallis and Futuna
* ڏکڻ فرينچ ۽ انٽارڪٽيڪا زمين
 |
| **گيبون– Gabonese Republic** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **گيمبيا– Republic of The Gambia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سانچو:Country data Georgia (country)**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentGeorgia contains two autonomous republics, Adjara and Abkhazia. In Abkhazia and South Ossetia, de facto states have been formed. |
| **جرمني– Federal Republic of Germany** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Germany is a federation of 16 states. |
| **گهانا– Republic of Ghana** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **يونان– Hellenic Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Greece contains one autonomous area, Mount Athos. |
| **گريناڊا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentGrenada is a Commonwealth realm. |
| **گوئٽي مالا– Republic of Guatemala** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **گائينا– Republic of Guinea** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **گائينا بسيو– Republic of Guinea-Bissau** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **گيانا– Co-operative Republic of Guyana** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **هيٽي– Republic of Haiti** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **هنڊوراس– Republic of Honduras** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ھنگري**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **آئس لينڊ**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڀارت– Republic of India** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentIndia is a federation of 28 states and eight union territories. |
| **انڊونيشيا– Republic of Indonesia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentIndonesia has nine autonomous provinces: Aceh, Jakarta, Central Papua, Highland Papua, Papua, South Papua, Southwest Papua, West Papua, and Yogyakarta. |
| **ايران– Islamic Republic of Iran** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **عراق– Republic of Iraq** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentIraq is a federation of 19 governorates, four of which make up the autonomous Kurdistan Region. |
| **آئرلينڊ**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **اسرائيل– State of Israel** | A UN member state | Partially unrecognised
سانچو:ExtentIsrael exerts strong control over the territory claimed by Palestine. It has annexed East Jerusalem, an act not recognised by the international community. Israel has varying levels of control over the rest of the West Bank, and although it ended its permanent civilian or military presence in the Gaza Strip, it is still considered to be the occupying power under international law.
Israel is not recognised as a state by 28 UN members and the Sahrawi Republic. The Palestine Liberation Organization, recognised by a majority of UN member states as the representative of the Palestinian people, recognised Israel in 1993. |
| **اٽلي– Italian Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Italy has five autonomous regions: Aosta Valley, Friuli-Venezia Giulia, Sardinia, Sicily and Trentino-Alto Adige/Südtirol. |
| **آئيوري ڪوسٽ– Republic of Côte d'Ivoire** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **جميڪا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentJamaica is a Commonwealth realm. |
| **جاپان**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **اردن– Hashemite Kingdom of Jordan** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **قازقستان– Republic of Kazakhstan** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪينيا– Republic of Kenya** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪريبتي– Republic of Kiribati** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪويت– State of Kuwait** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڪرغزستان– Kyrgyz Republic** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **لائوس– Lao People's Democratic Republic** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ليٽويا– Republic of Latvia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **لبنان– Republic of Lebanon** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ليسوٿو– Kingdom of Lesotho** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **لابيريا– Republic of Liberia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **لبيا– State of Libya** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **لڪٽنسٽائين– Principality of Liechtenstein** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **لٿوينيا– Republic of Lithuania** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **لڪسمبرگ– Grand Duchy of Luxembourg** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **مڊگاسڪر– Republic of Madagascar** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ملاوي– Republic of Malawi** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ملائيشيا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMalaysia is a federation of 13 states and three federal territories. |
| **مالديپ– Republic of Maldives** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **مالي– Republic of Mali** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **مالٽا– Republic of Malta** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **مارشل ٻيٽ– Republic of the Marshall Islands** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentUnder Compact of Free Association with the United States. |
| **موريتانيا– Islamic Republic of Mauritania** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **موريشس– Republic of Mauritius** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMauritius has an autonomous island, Rodrigues. |
| **ميڪسيڪو– United Mexican States** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMexico is a federation of 31 states and one autonomous city. |
| **فيڊرل اسٽيس آف مائڪرونيشا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentUnder Compact of Free Association with the United States. The Federated States of Micronesia is a federation of four states. |
| **مولڊووا– Republic of Moldova** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMoldova has two autonomous territorial units, Gagauzia and the Left Bank of the Dniester. The latter and a city, Bender (Tighina), are under the *de facto* control of Transnistria. |
| **موناڪو– Principality of Monaco** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **منگوليا**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **مونٽينيگرو**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **مراڪش– Kingdom of Morocco** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentPart of the Moroccan-claimed Western Sahara is controlled by the partially recognised Sahrawi Republic. |
| **موزمبيق– Republic of Mozambique** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **برما– Republic of the Union of Myanmar** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentWa State is a de facto autonomous state within Myanmar. The United Nations has not recognised the de facto ruling government of Myanmar, the State Administration Council. |
| **نميبيا– Republic of Namibia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **نائورو– Republic of Nauru** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **نيپال– Federal Democratic Republic of Nepal** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentNepal is a federation composed of seven provinces. |
| **نيدرلينڊز جي بادشاھت– Kingdom of the Netherlands** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. The Kingdom of the Netherlands includes four areas with substantial autonomy:
* آروبا
* ڪوراسائو
* نيدرلينڊز
* سنٽ مارٽن

The Metropolitan Netherlands, Aruba, Curaçao and Sint Maarten form the four constituent countries of the Kingdom. Three overseas parts of the Netherlands (Bonaire, Saba and Sint Eustatius) are special municipalities of the metropolitan Netherlands. The Kingdom of the Netherlands as a whole is a member of the EU, but EU law only wholly applies to parts within Europe. |
| **نيوزي لينڊ**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentNew Zealand is a Commonwealth realm, and has one dependent territory and one claimed Antarctic dependent territory:
* ٽوڪليا
* *Ross Dependency*

The New Zealand Government acts for the entire Realm of New Zealand in all international contexts, which has responsibilities for (but no rights of control over) two freely associated states:
* ڪوڪ ٻيٽ
* نائيو

The Cook Islands and Niue have diplomatic relations with سانچو:Numrel and سانچو:Numrel UN members respectively. They have full treaty-making capacity in the UN, and are members of some UN specialized agencies. |
| **نڪاراگوا– Republic of Nicaragua** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentNicaragua contains two autonomous regions, North Caribbean Coast and South Caribbean Coast. |
| **نائيجر– Republic of the Niger** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **نائجيريا– Federal Republic of Nigeria** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentNigeria is a federation of 36 states and one federal territory. |
| **اتر ڪوريا– Democratic People's Republic of Korea** | A UN member state | سانچو:Claimedby
سانچو:ExtentNorth Korea is not recognised by one UN member, South Korea, which claims to be the sole legitimate government of Korea. |
| **اتر مقدونيا– Republic of North Macedonia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ناروي– Kingdom of Norway** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentNorway has two unincorporated areas in Europe:
* Svalbard is an integral part of Norway, but has a special status due to the Svalbard Treaty.
* Jan Mayen is an uninhabited island that is an integral part of Norway, although unincorporated.

Norway has one dependent territory and two claimed Antarctic dependent territories in the Southern Hemisphere:
* Bouvet Island
* *Peter I Island*
* *Queen Maud Land*
 |
| **عمان– Sultanate of Oman** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **پاڪستان– Islamic Republic of Pakistan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentPakistan is a federation of four provinces and one capital territory. Pakistan exercises control over certain portions of Kashmir, but has not officially annexed any of it, instead regarding it as a disputed territory. The portions that it controls are divided into two territories, administered separately from Pakistan proper:
* آزاد ڪشمير
* Gilgit-Baltistan

Azad Kashmir describes itself as a "self-governing state under Pakistani control", while Gilgit-Baltistan is described in its governance order as a group of "areas" with self-government. These territories are not usually regarded as sovereign, as they do not fulfil the criteria set out by the declarative theory of statehood (for example, their current laws do not allow them to engage independently in relations with other states). Several state functions of these territories (such as foreign affairs and defense) are performed by Pakistan. |
| **پالائو– Republic of Palau** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentUnder Compact of Free Association with the United States. |
| **فلسطين جي رياست– State of Palestine** | A UN General Assembly observer state; member of two UN specialized agencies | Partially unrecognised. Occupied by Israel.
سانچو:ExtentThe State of Palestine, declared in 1988, is not recognised as a state by Israel but has received diplomatic recognition from سانچو:Numrec states. The proclaimed state has no agreed territorial borders, or effective control over much of the territory that it proclaimed. The Palestinian Authority is an interim administrative body formed as a result of the Oslo Accords that exercises limited autonomous jurisdiction within the occupied Palestinian territories. In foreign relations, Palestine is represented by the Palestine Liberation Organization. The State of Palestine is a member state of UNESCO, UNIDO and other international organizations. |
| **پاناما– Republic of Panama** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **پاپوا نيو گني– Independent State of Papua New Guinea** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentPapua New Guinea is a Commonwealth realm with one autonomous region, Bougainville. |
| **پيراگوئي– Republic of Paraguay** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **پيرو– Republic of Peru** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **فلپائن– Republic of the Philippines** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentThe Philippines contains one autonomous region, Bangsamoro. |
| **پولينڊ– Republic of Poland** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **پورچوگال– Portuguese Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Portugal contains two autonomous regions, the Azores and Madeira. |
| **قطر– State of Qatar** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **رومانيا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **روس– Russian Federation** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentRussia is a federation of 83 internationally recognised federal subjects (republics, oblasts, krais, autonomous okrugs, federal cities, and an autonomous oblast). Several of the federal subjects are ethnic republics. |
| **روانڊا– Republic of Rwanda** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سينٽ ڪيٽس ۽ نيوس– Federation of Saint Christopher and Nevis** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSaint Kitts and Nevis is a Commonwealth realm and is a federation of two islands, Saint Kitts and Nevis. |
| **سينٽ لوسيا**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSaint Lucia is a Commonwealth realm. |
| **سينٽ وينسينٽ ۽ گريناڊائنز**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSaint Vincent and the Grenadines is a Commonwealth realm. |
| **ساموآ– Independent State of Samoa** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سان مارينو– Republic of San Marino** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سائوٽوم– Democratic Republic of São Tomé and Príncipe** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSão Tomé and Príncipe contains one autonomous province, Príncipe. |
| **سعودي عرب– Kingdom of Saudi Arabia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent

 |
| **سينيگال– Republic of Senegal** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سربيا– Republic of Serbia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSerbia contains two autonomous provinces, Vojvodina and Kosovo and Metohija. The latter is under the de facto control of Kosovo. |
| **سيليڪاز– Republic of Seychelles** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سيرا ليون– Republic of Sierra Leone** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سنگاپور– Republic of Singapore** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سلوواڪيا– Slovak Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **سلووينیا– Republic of Slovenia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **سولومن آئلينڊز**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSolomon Islands is a Commonwealth realm. |
| **صوماليا– Federal Republic of Somalia** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSomalia is a federation of six states. Two, Puntland and Galmudug, have self-declared autonomy, while one, Somaliland, is de facto independent. |
| **ڏکڻ آفريقا– Republic of South Africa** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ڏکڻ ڪوريا– Republic of Korea** | A UN member state | سانچو:Claimedby
سانچو:ExtentSouth Korea has one autonomous region, Jeju Province.
South Korea is not recognised by North Korea, which claims to be the sole legitimate government of Korea. |
| **ڏکڻ سوڊان– Republic of South Sudan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSouth Sudan is a federation of 10 states and three administrative areas.
The Abyei Area is a zone with "special administrative status" established by the Comprehensive Peace Agreement in 2005. It is de jure a condominium of South Sudan and Sudan, but de facto administered by two competing administrations and the United Nations. |
| **اسپين– Kingdom of Spain** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. Spain is divided into 17 autonomous communities and two special autonomous cities. |
| **سري لنڪا– Democratic Socialist Republic of Sri Lanka** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سوڊان– Republic of the Sudan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSudan is a federation of 18 states.
The Abyei Area is a zone with "special administrative status" established by the Comprehensive Peace Agreement in 2005. It is de jure a condominium of South Sudan and Sudan, but de facto administered by two competing administrations and the United Nations. |
| **سورينام– Republic of Suriname** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **سويڊن– Kingdom of Sweden** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentMember of the EU. |
| **سوئٽزرلينڊ– Swiss Confederation** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentSwitzerland is a federation of 26 cantons. |
| **شام– Syrian Arab Republic** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentDuring the Syrian civil war, the Syrian National Coalition (SNC) was recognised as the legitimate representative of the Syrian people by 20 UN members and established an interim government to rule rebel-controlled territory. After the fall of the Assad regime, the SNC declared its allegiance to the new government.
Syria has one self-declared autonomous region, Rojava. |
| **تاجڪستان– Republic of Tajikistan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentTajikistan contains one autonomous region, Gorno-Badakhshan. |
| **تنزانيا– United Republic of Tanzania** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentTanzania contains one autonomous region, Zanzibar. |
| **ٿائي لينڊ– Kingdom of Thailand** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **اوڀر تيمور– Democratic Republic of Timor-Leste** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ٽوگو– Togolese Republic** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ٽونگا– Kingdom of Tonga** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو– Republic of Trinidad and Tobago** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentTrinidad and Tobago contains one autonomous region, Tobago. |
| **تيونس– Republic of Tunisia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ترڪي– Republic of Türkiye** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ترڪمانستان**
 | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ٽوالو**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentTuvalu is a Commonwealth realm. |
| **يوگينڊا– Republic of Uganda** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **يوڪرين**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentUkraine contains one autonomous region, the Autonomous Republic of Crimea, which is under the control of Russia. Seven other areas of Ukraine are under full or partial Russian control, including Donetsk, Kharkiv, Kherson, Luhansk, Mykolaiv, Zaporizhzhia oblasts and Sevastopol. |
| **گڏيل عرب امارات**
 | A UN member state | A None
سانچو:ExtentThe United Arab Emirates is a federation of seven emirates. |
| **يونائيٽيڊ ڪنگڊم– United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentThe United Kingdom is a Commonwealth realm consisting of four constituent countries: England, Northern Ireland, Scotland, and Wales. The United Kingdom has the following 13 overseas territories and one claimed Antarctic dependent territory:
* Akrotiri and Dhekelia
* ائنگوِيلا
* برموڊا
* بِرٽِش اِنڊيَن اوشَن ٽيريٽري
* برٽش ورجن آئلينڊز
* ڪيمين ٻيٽ
* فاڪلينڊ ٻيٽَ
* جبرالٽر
* مانٽسيرئٽ
* پِٽڪائِرن ٻيٽَ
* Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha
* ڏکڻ جارجيا ۽ ڏکڻ سينڊوچ ٻيٽَ
* ٽَرڪِس ۽ ڪَيڪوس ٻيٽَ
* *سانچو:Country data British Antarctic Territory*

The British monarch also has direct sovereignty over three self-governing Crown Dependencies:
* بَيليوِڪ آف گَرنزي
* آئل آف مين
* جرزي
 |
| **گڏيل آمريڪي رياستون– United States of America** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentThe United States is a federation of 50 states, one federal district, and one incorporated territory (Palmyra Atoll).
Additionally, the federal government of the United States has sovereignty over 13 unincorporated territories. Of these unincorporated territories, five are inhabited possessions:
* آمريڪي ساموا
* گوام
* نادرن مرينا ٻيٽَ
* پورٽو ريڪو
* سانچو:Country data U.S. Virgin Islands

The United States also has sovereignty over eight uninhabited territories:
* Baker Island
* Howland Island
* Jarvis Island
* Johnston Atoll
* Kingman Reef
* Midway Atoll
* Navassa Island
* Wake Island

The United States disputes sovereignty over two territories:
* *Bajo Nuevo Bank*
* *Serranilla Bank*

Three sovereign states have become associated states of the United States under the Compact of Free Association:
* مارشل ٻيٽ
* فيڊرل اسٽيس آف مائڪرونيشا
* پالائو
 |
| **يوروگائي– Oriental Republic of Uruguay** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ازبڪستان– Republic of Uzbekistan** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentUzbekistan contains one autonomous region, Karakalpakstan. |
| **وانوآتو– Republic of Vanuatu** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **ويٽيڪن سٽي– Vatican City State** | A UN General Assembly observer state under the designation of "Holy See"; member of three UN specialized agencies | A None
سانچو:ExtentAdministered by the Holy See, a sovereign entity with diplomatic relations to سانچو:Numrec (including سانچو:Numrec UN member states, the Cook Islands, the Republic of China (Taiwan), and Palestine). In addition, the European Union and the Sovereign Military Order of Malta maintain diplomatic relations with the Holy See. The Holy See is a member of three UN specialized agencies (ITU, UPU, and WIPO) and the IAEA, as well as being a permanent observer of the UN (in the category of "Non-member State") and multiple other UN System organizations. The Vatican City is governed by officials appointed by the Pope, who is the Bishop of the Diocese of Rome and *ex officio* sovereign of Vatican City. |
| **وينزويلا– Bolivarian Republic of Venezuela** | A UN member state | A None
سانچو:ExtentVenezuela is a federation of 23 states, one capital district, and federal dependencies. |
| **ويت نام– Socialist Republic of Vietnam** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **يمن– Republic of Yemen** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
| **زيمبيا– Republic of Zambia** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |
|
 زمبابوي
**– Republic of Zimbabwe** | A UN member state | A None
سانچو:Extent |

### Other states

|  |  |
| --- | --- |
| **"Membership within the UN System" column legend**
  Member state of a UN Specialized Agency
  No membership | **"Sovereignty dispute" column legend**
  Undisputed sovereignty
  Disputed sovereignty
 |

| Common and formal names | Membership within the UN System | Sovereignty dispute | Further information on status and recognition of sovereignty |
| --- | --- | --- | --- |
| **ابخازيا– Republic of Abkhazia** | D No membership | Claimed by Georgia. Occupied by Russia.
سانچو:ExtentRecognised by Russia, Nicaragua, Nauru, Syria, Venezuela, South Ossetia, and Transnistria. Claimed in whole by Georgia as the Autonomous Republic of Abkhazia. |
| **ڪوڪ ٻيٽ**
 | D Member of eight UN specialized agencies | A None (See political status)
سانچو:ExtentA state in free association with New Zealand, the Cook Islands maintains diplomatic relations with at least 63 other states and is recognized as a sovereign state by a number of them. The Cook Islands is a member of multiple UN agencies with full treaty-making capacity. It shares a head of state with New Zealand as well as having shared citizenship. |
| **ڪوسوو– Republic of Kosovo** | D Member of two UN specialized agencies | سانچو:Claimedby
سانچو:ExtentPursuant to United Nations Security Council Resolution 1244, Kosovo was placed under the administration of the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo in 1999. Kosovo declared independence in 2008, and it has سانچو:Numrec and the Republic of China (Taiwan), while 18 of those states have recognised Kosovo only to later withdraw their recognition. Serbia continues to maintain its sovereignty claim over Kosovo. Other UN member states and non UN member states continue to recognise Serbian sovereignty or have taken no position on the question. Kosovo is a member of the International Monetary Fund and the World Bank Group. The Republic of Kosovo has de facto control over most of the territory, with limited control in North Kosovo. |
| **نائيو**
 | D Member of five UN specialized agencies | A None (See political status)
سانچو:ExtentA state in free association with New Zealand, Niue maintains diplomatic relations with at least 28 other states and is recognized as a sovereign state by a number of them. Niue is a member of multiple UN agencies with full treaty-making capacity. It shares a head of state with New Zealand as well as having shared citizenship. |
| **اتر ڪپرس– Turkish Republic of Northern Cyprus** | D No membership | Claimed by Cyprus. Occupied by Turkey.
سانچو:Extent Recognised only by Turkey. Under the name "Turkish Cypriot State", it is an observer state of the Organisation of Islamic Cooperation and the Economic Cooperation Organization. Northern Cyprus is claimed in whole by the Republic of Cyprus. |
| **سانچو:Country data Sahrawi Republic– Sahrawi Arab Democratic Republic** | D No membership | Claimed and occupied by Morocco.
سانچو:ExtentThe Polisario Front, which administers the Sahrawi Republic, is recognized by the UN as the legitimate representative of the people of Western Sahara. Recognised at some stage by سانچو:Numrec, سانچو:Numrec of which have since withdrawn or frozen their recognition. It is a founding member of the African Union, an international organization with permanent observer status at the UN General Assembly.
The territories under its control, the so-called Free Zone, are claimed in whole by Morocco as part of its Southern Provinces. In turn, the Sahrawi Republic claims the part of Western Sahara to the west of the Moroccan sand wall controlled by Morocco. Its government resides in exile in Tindouf, Algeria. |
| **صومالي لينڊ– Republic of Somaliland** | D No membership | سانچو:Claimedby
سانچو:ExtentA de facto independent state not formally diplomatically recognised by any other state and claimed in whole by the Federal Republic of Somalia. |
| **ڏکڻ اوسيشيا– Republic of South Ossetia–the State of Alania** | D No membership | Claimed by Georgia. Occupied by Russia.
سانچو:ExtentA de facto independent state, recognised by Russia, Nicaragua, Nauru, Syria, Venezuela, Abkhazia, and Transnistria. Claimed in whole by Georgia through the Administration of South Ossetia. |
| **تائيوان– Republic of China** | D UN member state until 1971, now no membership | Partially unrecognised. سانچو:Claimedby.
سانچو:ExtentA state competing (nominally) for recognition with the People's Republic of China (PRC) as the government of China since 1949. The Republic of China (ROC) controls the islands of Taiwan, Penghu, Kinmen, the Matsu Islands, and Pratas Island, as well as Taiping Island and Zhongzhou Reef of the Spratly Islands, and has not renounced claims over its annexed territories on the mainland. The ROC is recognised by سانچو:Numrec UN member states and Vatican City, none of which recognise the PRC. Additionally, one UN member (Bhutan) has refrained from recognising either the ROC or the PRC.
In addition to these relations, the ROC also maintains unofficial relations with 58 UN member states, one self-declared state (Somaliland), three territories (Guam, Hong Kong, and Macau), and the European Union via its representative offices and consulates under the One China principle. Taiwan has the 31st-largest diplomatic network in the world with 110 offices.
The territory of the ROC is claimed in whole by the PRC. The ROC participates in international organizations under a variety of pseudonyms, most commonly "Chinese Taipei". In the WTO, the ROC has full membership under the designation of "Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu". The ROC was a founding member of the UN and enjoyed membership from 1945 to 1971, with veto power in the UN Security Council. See China and the United Nations. |
| **ٽرانسنسٽريا– Pridnestrovian Moldavian Republic** | D No membership | Claimed by Moldova. Occupied by Russia.
سانچو:ExtentA de facto independent state, recognised only by Abkhazia and South Ossetia. Claimed in whole by Moldova. |

## پڻ ڏسو

| **رياست جو نالو** | **گڏيل قومن ۾ حيثيت** | **خودمختياري تي تنازعو** | **حيثيت ۽ خودمختياري جي اقرار بابت وڌيڪ ڄاڻ** |
| --- | --- | --- | --- |
|  **ريپبلڪ آف آئرلينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو |
|  **آسٽريليا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | آسٽريليا دولته مشترڪه جو ميمبر ۽ 6 رياستن جو وفاق ۽ 10 علائقن تي مشتمل ملڪ آهي. ٻاهريان علائقا هيٺ ڏيکاريل آهن.
* اشمور ۽ ڪارٽير ٻيٽ
* آسٽريليوي انٽارڪٽيڪي علائقا
* ڪرسمس ٻيٽ
* ڪوڪوس (ڪيلينگ) ٻيٽ
* مرجاني ٻيٽ وارو علائقو
* هيئرڊ ٻيٽ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ
* نيرو فيڪا ٻيٽَ
 |
|  **آئيوري ڪوسٽ** |  |  |  |
|  **آذربائيجان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | آذربائيجان ۾ ٻه خودمختيار رياستون نخجوان ۽ نگورنو ڪاراباخ شامل آهن. |
|  **آرمينيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | پاڪستان آرمينيا کي آزاد ملڪ طور تسليم ناهي ڪيو. |
|  **آسٽريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو ۽ 9 رياستن تي مشتمل وفاق آهي. |
|  **آئس لينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ابخازيہ** | گڏيل قومن جو رڪن ناهي | جارجيا پاران دعوا ڪيل | ابخازيه کي روس، وينزويلا کان سواءِ ڪو به گڏيل قومن جو رڪن ملڪ، آزاد ملڪ تسليم نٿو ڪري. هن علائقي مٿان جارجيا جي دعوا آهي ۽ جارجيا هن کي ريپبلڪ آف ابخايزه جو خودمختيار علائقو تسليم ڪري ٿو. |
|  **اوڀر تيمور** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اتر ڪوريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ڏکڻ ڪوريا پاران دعوا ڪيل | اتر ڪوريا کي گڏيل قومن جي اداري جا ٽي رڪن، فرانس، جاپان ۽ ڏکڻ ڪوريا آزاد ملڪ تسليم نٿا ڪن. |
|  **انگولا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اٽلي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو آهي ۽ 5 خودمختيار رياستون شامل آهن جن کي سرڪاري طور ”خاص حيثيت وارا علائقا” چيو ويندو آهي.
* اوستا وادي
* فريولي وينيزيا جوليا
* سرڊينيا
* سسيله
* ترينتينو ڏکڻ ٽائرول
 |
|  **ارجنٽائن** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | ارجنٽائن 23 صوبن تي مشتعمل وفاق آهي ۽ 1 شهر خودمختيار آهي. |
|  **اردن** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اريٽيريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ازبڪستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | ازبڪستان ۾ هڪ خودمختيار علائقو قراقل پاقستان شامل آهي. |
|  **استوائي گني** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اسرائيل** | گڏيل قومن جو رڪن | جزوي طور خودمختياري تسليم نه ڪيل | اسرائيل جو انهن علائقن تي مظبوط اختيار آهي جن علائقن تي فلسطين جي دعوا آهي. اسرائيل اوڀر بيت المقدس کي پنهنجي رياست ۾ شامل ڪري ڇڏيو، پر عالمي دنيا ان فيصلي کي تسليم نه ڪيو. اسرائيل جو اولهندي ڪناري تي پڻ ڪنٽرول آهي. توڙي جو عزا پٽي تي اسرائيلي شهري توڙي فوجي موجود ناهن پر خيال آهي ته عالمي قانون موجب اڄ به اسرائيل اتي قابض آهي. اسرائيل کي گڏيل قومن جي 32 رڪن ملڪن پاران تسليم ناهي ڪيو ويو. |
|  **اسٽونيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو |
|  **اسپين** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو آهي. اسپين 18 خودمختيار برادرين ۽ 2 خاص خودمختيار شهرن تي ٻڌيل ملڪ آهي. |
|  **افغانستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **البانيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **الجيريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اينڊورا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **انڊونيشيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | اندونيشيا 5 صوبن، آچي، جڪارتا، یوگیاڪارتا، پاپوا، اولهندو پاپوا تي ٻڌل ملڪ آهي، اندونيشيا ۾ صوبن کي خاص قسم جي خودمختياري پڻ ڏنل آهي. |
|  **ايٿوپيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | اٿوپيا 9 علائقن ۽ ٻن خاص شهرن تي مشتمل ملڪ آهي. |
|  **ايران** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ايل سيلويڊور** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **اينٽيگا ۽ باربوڊا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | دولته مشترڪه جو ميمبر ملڪ آهي. هڪ خومختيار علائقو باربوڊا پڻ شامل اٿس. |
|  **ايڪواڊور** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **بيلاروس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | بيلاروس روس سان گڏيل رياست جوڙي آهي. |
|  **بارباڊوس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | دولته مشترڪه جو حصو |
|  **بحرين** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **برازيل** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | برازيل 26 رياستن ۽ 1 وفاقي صوبي تي مشتمل ملڪ آهي |
|  **برما** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **برونائي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **برونڊي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **برڪينا فاسو** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **بلغاريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو |
|  **بنگلاديش** | گڏيل قومن جو حصو | ناهي |  |
|  **بوسنيا ۽ هرزيگووينا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | بوسنيا ۽ هرزيگووينا ٽن علائقن جو وفاق آهي.
* بوسنيا ۽ هرزيگووينا جو وفاق
* ريپبلڪ آف سرپسڪا
* براڪو ضلعو، جيڪو هڪ آزاد اتنظامي علائقو آهي.
 |
|  **بوليويا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **بوٽسوانا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **بهاماس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | دولت مشترڪه جو رڪن |
|  **بيلجيئم** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | يورپي اتحاد جو حصو آهي. بيلجيم هڪ وفاق آهي، جيڪو مختلف ٻولين ڳالهائڻ وارن علائقن ۾ ورهايل آهي. |
|  **بيليز** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | دولت مشترڪه جو رڪن |
|  **بينن** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڀارت** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | ڀارت يا هندوستان 29 رياستن ۽ 7 اتحادي علائقن تي مشتعمل وفاق آهي. انڊيا سڄي ڪشمير تي دعوا رکي ٿو، پر انڊيا جي دعوا واري ڪشمير جا علائقا پاڪستان ۽ چين وٽ آهن. |
|  **ڀوٽان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **تاجڪستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | تاجڪستان ۾ هڪ خودمختيار علائقو گورنو بدخشان شامل آهي. |
|  **ترڪمانستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ترڪي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **تنزانيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | تنزانيا ۾ هڪ خودمختيار علائقو زنجبار شامل آهي. |
|  **تيونس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **تائيوان** | گڏيل قومن جو اڳوڻو رُڪن (ريپبلڪ آف چائينا طور 1945 کان 1971ع تائين) چيني تائپي جي نالي سان گڏيل قومن جي هڪ خاص ايجنسي جو مبصر | چين پاران دعوا ڪيل | (رهيل) |
|  **ٿائي لينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **ٽونگا** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **ٽوگو** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **ٽرانس نسٽريا** |  |  |  |
|  **ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو** |  |  |  |
|  **ٽوالو** |  |  |  |
|  **پالائو**  |  |  |  |
|  **پاناما** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **پاپوا نيو گني** |  |  |  |
|  **پاڪستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي | پاڪستان چئن صوبن، هڪ وفاقي گادي جو هنڌ ۽ قبائلي علائقن تي مشتمل هڪ وفاق آهي. ڪشمير جي علائقي تي پاڪستان جو انڊيا ۽ چين سان تڪرار آهي، ڪشمير جا ڪجهه حصا پاڪستان جي اثر هيٺ آهن، پر اهي سرڪاري طور پاڪستان ۾ شامل نه آهن ۽ انهن کي تڪراري علائقا چيو وڃي ٿو. ڪشمير جا جيڪي علائقا پاڪستان جي قبضي هيٺ آهن اهي ٻن حصن ۾ ورهايل آهن.
* آزاد ڪشمير
* گلگت بلتستان

آزاد ڪشمير پاڻ کي پاڪستان جي ڪنٽرول واري خودمختيار حڪومت ڪوٺي ٿي. هي علائقا آزاد نه آهن، ڇو ته اهي علائقا پاڻ مرادو ڪنهن ملڪ سان لهه وچڙ نٿا ڪن ۽ هنن جي دفاعي فوج پڻ پاڪستان فوج آهي. |
|  **پورچوگال** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **پولينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **پيراگوئي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **پيرو** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **جارجيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **جاپان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **جبوتي** |  | ناهي |  |
|  **جرمني** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **جميڪا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **چاڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **چلي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **چين** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **چيڪ ريپبلڪ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **چيچن ريپبلڪ** |  |  |  |
|  **ڏکڻ آفريڪا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڏکڻ ڪوريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڏکڻ سوڊان** |  | ناهي |  |
|  **ڊومينيڪا** |  | ناهي |  |
|  **ڊومينيڪن ريپبلڪ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڊينمارڪ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **روانڊا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **رُوس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **رومانيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **زمبابوي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **زيمبيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سولومن آئلينڊز** |  |  |  |
|  **سلطنت عمان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سائوٽام ۽ پرنسپ** |  | ناهي |  |
|  **سان مرينو** |  | ناهي |  |
|  **سربيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سريلنڪا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سعودي عرب** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سلوواڪيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سلووينیا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ساموآ** |  |  |  |
|  **سنگاپور** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سوئٽزرلينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سوازي لينڊ** |  |  |  |
|  **سورينام** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سوڊان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سويڊن** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سيرا ليون** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سیشلز** |  | ناهي |  |
|  **سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **سينٽ لوسيا** |  | ناهي |  |
|  **سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز** |  |  |  |
|  **سينٽ ڪٽس ۽ نيوس** |  |  |  |
|  **سينيگال** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **شام** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **صوماليا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **عراق** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **فجي** |  | ناهي |  |
|  **فرانس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **فلسطين** | گڏيل قومن جو مبصر | متنازعه | اسرائيل جي قبضي ۾ |
|  **فلپائن**‏ | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **فن لينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **قازقستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **قبرص** | گڏيل قومن جو رڪن | ترڪي جي مدد سان اتر قبرص جو تنازعو | اتر قبرص جي ترڪ آبادي ترڪي جي فوجي مدد سان پاڻمرادو خودمختياري جو اعلان ڪيو جيڪو تنازعو ھلندڙ آھي |
|  **قطر** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪانگو جي ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ** |  | ناهي |  |
|  **ڪانگو جي ريپبلڪ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪرغزستان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪوموروس** |  | ناهي |  |
|  **ڪروشيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪريبتي** |  | ناهي |  |
|  **ڪمبوڊيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪوسٽاريڪا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪولمبيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪويت** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **ڪيمرون** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪينيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪيناڊا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪيوبا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ڪيپ ورڊي** |  | ناهي |  |
|  **گريناڊا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **گني** |  | ناهي |  |
|  **گني بساؤ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **گوئٽي مالا** |  | ناهي |  |
|  **گيانا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **گيبون** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **گيمبيا** |  | ناهي |  |
|  **گهانا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **لائبيریا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **لائوس** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **لبنان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **لٿوينيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ليٽويا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **لڪسمبرگ** |  | ناهي |  |
|  **ليبيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ليسوٿو** |  | ناهي |  |
|  **لڪٽنسٽائين** |  |  |  |
|  **مارشل آئلينڊز** |  |  |  |
|  **مراڪش** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس** |  | ناهي |  |
|  **موريطانيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **مالديپ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **مالٽا** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **مولدووا** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **مالي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **مصر** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **مغربي صحارا** |  |  |  |
|  **مقدونيا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ملائيشيا** |  | ناهي |  |
|  **ملاوي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **منگوليا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **موريشس** |  | ناهي |  |
|  **موزمبيق** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **موناڪو** |  | ناهي |  |
|  **مڊگاسڪر** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ميڪسيڪو** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **نڪاراگوا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **نائورو** |  | ناهي |  |
|  **نائيجر** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **نائيجيريا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ناروي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **نميبيا** |  | ناهي |  |
|  **نيوزي لینڊ** |  | ناهي |  |
|  **نيپال** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **وانوآتو** |  | ناهي |  |
|  **ويت نام** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **وينزويلا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ويٽيڪن سٽي** |  | ناهي |  |
|  **هالينڊ** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **ھنگري** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **هنڊوراس** |  | ناهي |  |
|  **هيٽي** |  | ناهي |  |
|  **يونائيٽيڊ ڪنگڊم** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يونائٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يونائيٽيڊ عرب امارات** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يمن** | گڏيل قومن جو رڪن |  |  |
|  **يوراگوئي** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يونان** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يوگنڊا** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |
|  **يوڪرين** | گڏيل قومن جو رڪن | ناهي |  |

|  |  |
| --- | --- |
| **قطار: گڏيل قومن ۾ حيثيت**
  گڏيل قومن جو رڪن
  گڏيل قومن ۾ مبصر
  گڏيل قومن جي 1 خاص اداري جو رڪن
  گڏيل قومن جي خاص اداري جو مبصر
  گڏيل قومن جو رڪن ناهي | **قطار: خودمختياري تي تنازعو**
  غير متنازعه
  متنازعه |

## حوالا

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ `<ref>` آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ `<references group="lower-alpha"/>` نہ مليو