Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# خواندگي

**خواندگي** (Literacy) مان مراد پڙهڻ ۽ لکڻ جي صلاحيت آهي، جڏهن تہ **ناخواندگي** (Illiteracy) مان مراد پڙهڻ ۽ لکڻ جي صلاحيت نه هجڻ آهي. ڪجهه محققن جو خيال آهي ته خواندگي جي تصور کي ٻن دورن ۾ ورهايو وئي سگهجي ٿو:

1. **1950ع کان اڳ وارو دور:** هن دور ۾ خواندگي کي صرف الفابيٽ يا اکرن جي سڃاڻپ تائين محدود سمجهيو ويندو هو (يعني لفظن جي معنيٰ سمجهڻ، پر ضروري ناهي ته انهن لفظن کي استعمال ڪرڻ جي صلاحيت به هجي).
2. **1950ع کان پوءِ وارو دور:** هن دور ۾ خواندگي کي هڪ وسيع تصور ۽ عمل طور ڏٺو وڃڻ لڳو، جنهن ۾ پڙهڻ ۽ لکڻ جا سماجي توڻي ثقافتي پهلو، ۽ **فنڪشنل خواندگي** (Functional literacy) پڻ شامل ڪئي وئي.

خواندگي اڄڪلهہ رڳو اکرن جي سڃاڻپ تائين محدود ناهي، پر ان ۾ معلومات کي سمجهڻ، تجزيو ڪرڻ ۽ روزمره جي زندگيءَ ۾ ان جو فائديمند استعمال به شامل آهي.

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

* تعليم
* علم
* اسڪول
# سليس چيني ٻولي

| سليس چيني |
| --- |
| معياري چيني ٻولي |
| ٻولي جو وطن | چين، تائيوان، سنگاپور |
|
ٻولي ڳالهائيندڙ  | مادري زبان وارا مقامي ماڻھو ٻين ٻولي ڳالھائيندڙ: چين جا %70 ماڻھو جن مان %7 فصيح (2014) |
| ٻولي جو خاندان  | چيني-تبتي* سائنٽڪ
	+ مينڊرين
		- بيجنگ مينڊرين
			* **سليس چيني**
 |
| پراڻي صورت | وچولي مينڊرين
 |
| لپي | روايتي چيني ٻولي آسان چيني ٻولي چيني برائلي تائيواني برائلي |
|  نشانن جا نمونا

en:Line-handling templates | چيني ۾ دستخط ڪيل |
| سرڪاري حيثيت |
|  سرڪاري ٻولي وغيره | * تائيوان
 (*ڊي فيڪٽو*; تائيواني مينڊرين)
* سنگاپور
 ( سنگاپوري مينڊرين)
* گڏيل قومون
* شنگھائي ڪوآپريشن آرگنائيزيشن
* سانچو:Country data ASEAN
 |
| ريگيوليٽر  | سانچو:Ill |
| ٻولي جا ڪوڊ |
| ISO 639-3 | – |
| ISO 639-6 | `گويو (گئويو)
ھويو (ھوئيو) cosc (پوٽانگوئا)` |
| گلوٽولوگ | `نه ڪوبہ نه` |
|

| چيني سرزمين ۾ عام نالو |
| --- |
| روایتي چیني | 普通話 |
| آسان چیني اکر | 普通话 |
| لغوي معنیٰ | عام ڳالھ ٻولھ |
|

| انتساخ |
| --- |
| مينڊرين |
| - ھانیو پنین | Pǔtōnghuà |
| - وادي-جائلز | P'u3-t'ung1-hua4 |
| - IPA | [pʰùtʰʊ́ŋxwâ] |
| - ییل | پوٽانگوئا |

 |
| تائيوان ۾ عام نالو |
| روایتي چیني | 國語 |
| آسان چیني | 国语 |
| لغوي معنی | قومي ٻولي |
|

| انتساخ |
| --- |
| مينڊرين |
| - ھانیو پنین | گوئيو |
| - وادي-جائلز | Kuo2-yü3 |
| - IPA | [kwɔ̌.ỳ] |
| - ييل رومن سازي | gwóyǔ |

 |
| سنگاپور ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ عام نالو |
| روایتي چیني | 華語 |
| آسان چیني | 华语 |
| لغوي معنی | چيني ٻولي |
|

| انتساخ |
| --- |
| مينڊرين |
| - ھانیو پنین | ھئايو |
| - وادي-جائلز | Hua2-yü3 |
| - IPA | [xwǎ.ỳ] |
| - مينڊرين ییل رومن سازي | hwáyǔ |

 |

**معياري چيني** (انگريزي:  **Standard Chinese** ) يا **اترئين منڊارن،معياري بيجنگ منڊارن،سليس چيني** يا آسان **منڊارن،** ھڪ منڊارن لھجو آھي جيڪو منڊارن ۽ چيني ٻولي جي ٻين قسمن جھڙوڪ: ڪينٽوني، ڏاکڻي من يا ھاڪيئن، معياري منڊارن وغيره جي ڳالھائيندڙن لاء رابطي واري زبان آھي. معياري چيني گڏيل قومن، چيني سرزمين، تائيوان ۽ سنگاپور جي سڀ کان وڏي ٻولي آھي. ٻين چيني ٻولين وانگر معياري چيني واڪي واري ٻولي آھي. ان ٻولي ۾ شروعاتي حروف صحيح ڪثرت ۾ آھن پر حروف علت، پويان حروف صحيح ٻين چيني ٻولين جي ڀيٽ ۾ گھٽ آھن.

اوڀر چين ۽ تائيوان جي نقشي ۾ مينڊرين چيني جي نمونن جي تاريخي ورھاست ڏيکاريل جن ۾ ھلڪي ناسي رنگ ۾ مينڊرين جي بيجنگ لھجي واري معياري چيني ٻولي ڏيکاريل آهي
1912ع ۾ جمهوريه چين جي قيام سان ھڪ مشترڪ چيني ٻولي جي قيام لاء ڪافي پيش رفت عمل ۾ آئي. سڄي ملڪ مان نمائندگي ڏيندي چيني ٻولي جي اچارن کي ھموار ڪرڻ لاء قومي ٻولي جي ڪميشن قائم ڪئي وئي. ان ڪميشن بيجنگ واري چيني لھجي کي معياري چيني ٻولي جو درجو ڏنو ۽ سال 1932ع ۾ لغت تيار ڪئي وئي جنھن ۾ اڳي وارين لغتن جي اچارن کي بيجنگ واري لھجي ۾ آندو ويو. عوامي جمھوري انقلاب بعد 1956ع ۾ عوامي جمهوريه چين جي معياري ٻولي جي ڪيل تشريح مطابق "پوٽانگوئا" جديد چيني ٻولي جي معياري صورت آھي جنھن ۾ بيجنگ وارو صوتي نظام ان جي اچارن جي معيار طور شامل آهن ۽ اتريان لھجا ان جي لھجي جو بنياد آھن.

## حوالا
# ٽيليفون

**ٽيليفون** هڪ برقي اوزار آهي، جيڪو ماڻهن کي هڪ جاءِ کان ٻي جاءِ تائين آواز منتقل ڪرڻ جي سهولت فراهم ڪري ٿو. ٽيليفون جو مکيه مقصد آواز ذريعي رابطي کي آسان بڻائڻ آهي، ۽ اهو عام طور تي شخصي، ڪاروباري ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ٽيليفون انساني زندگيءَ ۾ انقلاب آڻي ڇڏيو آهي. ان جي بدولت دنيا جا فاصلا گهٽجي ويا آهن، ۽ رابطي جا ذريعا وڌيڪ تيز ۽ موثر ٿي ويا آهن.

ٽيليفون
## تاريخ

ٽيليفون جي ايجاد جو اعزاز عام طور تي اليگزينڊر گراهم بيل کي ڏنو ويندو آهي، جنهن 1876ع ۾ پهريون ٽيليفون پيٽنٽ حاصل ڪيو. ان کان اڳ ڪيترائي سائنسدان ۽ ايجادڪار آواز منتقل ڪرڻ لاءِ تجربا ڪري رهيا هئا، پر بيل جي ڊوائيس ڪامياب ثابت ٿي.

## ڪم ڪرڻ جو اصول

ٽيليفون آواز کي برقي سگنلن ۾ تبديل ڪري، ان کي تار يا وائرليس ذريعن ذريعي ٻي جاءِ تي منتقل ڪري ٿو، جتي ان کي ٻيهر آواز ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي.

ٽيليفون جي مکيه حصن ۾ شامل آهن:

**مائڪروفون**: آواز کي برقي سگنلن ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ.
**اسپيڪر**: برقي سگنلن کي آواز ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ.
**ڊائلنگ سسٽم**: نمبر ڊائل ڪرڻ لاءِ.
**ڪنيڪشن ميڪانزم**: جيڪا ڪال کي گهربل نمبر تائين پهچائي ٿي.
## ارتقا

شروع ۾ ٽيليفون ڪيبلن ذريعي ڪم ڪندا هئا، پر جديد دور ۾ موبائل ٽيليفون ۽ انٽرنيٽ ٽيليفوني عام ٿي وئي آهي.

**زميني ٽيليفون** (Landline): هي روايتي قسم آهي، جيڪو تار ذريعي ڪم ڪندو آهي.
**موبائل فون**: وائرليس رابطي جو اوزار، جيڪو سيلولر نيٽورڪ ذريعي ڪم ڪري ٿو.
**سمارٽ فون**: موبائل فون جو جديد روپ، جنهن ۾ انٽرنيٽ، ڪئميرا، ۽ مختلف ايپس موجود آهن.
## ٽيليفون جا فائدا

1. **تيز رابطو**: ڪنهن به جاءِ تان آسانيءَ سان رابطو ڪرڻ جي سهولت.
2. **دنيا کي ويجهو آڻڻ**: جغرافيائي حدون ختم ڪري ٿي.
3. **ڪاروبار ۾ اهميت**: ڪاروباري رابطن کي آسان بڻائڻ.
4. **ايمرجنسي مدد**: جلدي ۽ بروقت مدد حاصل ڪرڻ لاءِ.

## ٽيليفون جا نقصان

1. **خرچ**: ڊگهي ڪالز يا انٽرنيٽ استعمال ڪرڻ جي قيمت.
2. **گهٽ شخصيت پسند رابطا**: سامهون ڳالهائڻ وارو جذباتي رابطو گهٽ ٿي سگهي ٿو.
3. **اڻڄاتل خطرا**: فون ذريعي فراڊ ۽ ڌوڪيبازي جا واقعا.

## حوالا