Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# گھڙي

*لفظ گھڙي جي ٻي استعمال جي لاءِ ڏسو: وقت*

‏ھڪ جديد گھڙي
**گھڙي** (watch)، وقت ٻڌائڻ وارو آلو (ننڍو گھڙيال) جيڪو ھڪ ئي شخص جي استعمال جي لاءِ ٺاھيو ويندو آھي. اڄ ڪالھ اِن مان مُراد عموماً ويڻي جي گھڙي (ھٿ گھڙي يا دستي گھڙي) ھوندي آھي جنھن کي ھٿڪڙي يا پٽّي جي ذريعي ويڻي تي ٻڌو ويندو آھي. جديد گھڙيون وقت سان گڏوگڏ ڏينھن، تاريخ، مھينو ۽ سال بہ ٻڌائن ٿيون جڏھن تہ برقي گھڙين ۾ ٻيون بہ اِضافي خصوصيتون ٿي سگھن ٿيون.

## پڻ ڏسو

* گھڙيال
* آلاتي گھڙي
* حسابگر گھڙي
* ساعتيات

## حوالا
# آرگون

| آرگون 18Ar |
| --- |
| Argon |
|  |
| علامت | Ar |
| ايٽمي انگ (Z) | 18 |
| ايٽمي وزن (A) | 39.948 |
| گروپ | 18 (نوبل گئس) |
| سيريز | 3 |
| بلاڪ | p-block |
| اليڪٽران جي ترتيب | Ne + 3s2 3p6 |
| اليڪٽران في شيل | 8 ، 8 ، 2 |
| ايٽمي ريڊيس | 106±10 پيڪو ميٽر |
| آئيونائزيشن انرجي (ڪلو جول في مول) | پهرين: 1520.6 ٻين: 2665.8 ٽيون: 3931 |
| آڪسائيڊيشن نمبر | 0، ڪوبه نه |
| گھاٽائي (STP تي) | 1.784 گرام في ليٽر |
| حالت (STP تي) | گئس |
| وجود | شروع کان |
| حڪومتطبيعي خاصيتون |
| • طرز | نوبل گئس |
| • اُبلڻ جو نقطو | 87.302 K
(185.848-) C |
| • پگھلڻ جو نقطو | 83.81 K
(189.34-) C |
| • پگھرائڻ لاء حرارت | 1.18 ڪلو جول في مول |
| • ٻاڦ جي حرارت | 6.53 ڪلو جول في مول |
| • مولر گرميء گنجائش | 20.85 جول في مول.ڪيلون |

**آرگون** (Argon) ھڪ ڪيميائي تت آھي جنھن جو نشان "Ar" ۽ ايٽمي نمبر "18" آهي. اها دوري جدول جي گروپ 18 ۾ آهي ۽ هڪ نوبل گئس آهي. آرگن زمين جي فضا ۾ ٽئين سڀ کان وڌيڪ گهڻائي واري گئس (%0.934) ۽ زمين جي ڪرسٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ گهڻائي واري نوبل گئس آهي، جيڪا زمين جي ڪرسٽ جي %0.00015 تي مشتمل آهي.

زمين جي فضا ۾ تقريبن سڀئي آرگن ريڊيوجينڪ آرگن-40 جي شڪل ۾ آهي، جيڪا زمين جي ڪرسٽ ۾ پوٽاشيم-40 جي زوال مان نڪتل آهي. ڪائنات ۾، آرگن-36 سڀ کان وڌيڪ عام آرگن آئسوٽوپ آهي، ڇاڪاڻ ته اهو سپرنووا ۾ اسٽيلر نيوڪليوسنٿيسس ذريعي سڀ کان وڌيڪ آساني سان پيدا ٿئي ٿو.

"آرگن" نالو يوناني لفظ "ἀργόν" مان نڪتل آهي، جنهن جو مطلب آهي 'غير فعال' جيڪا هن حقيقت جو حوالو آهي ته عنصر تقريبن ڪو به ڪيميائي رد عمل نه ٿو ڪري. ٻاهرين ايٽمي شيل ۾ مڪمل آڪٽيٽ (اٺ اليڪٽران) جي موجودگي آرگن کي مستحڪم ۽ ٻين عنصرن سان ڳنڍڻ لاء مزاحمتي بڻائي ٿو. ان جو ٽرپل پوائنٽ گرمي پد 83.8058 ڪيلون سال 1990ع جي بين الاقوامي گرمي پد جي پيماني تي حوالي جو مقرر ٿيل نقطو آهي.

آرگن کي صنعتي طور تي مائع هوا (Liquid Air ) جي جزوي آسون (fractional distillation) ذريعي ڪڍيو ويندو آهي. اهو گهڻو ڪري ويلڊنگ ۽ ٻين اعلي گرميء پد واري صنعتي عملن ۾ هڪ غير فعال شيلڊنگ گيس جي طور تي استعمال ڪيو ويندو آهي، جتي عام طور تي غير فعال مادا رد عمل وارا (reactive) بڻجي ويندا آهن؛ مثال طور، گريفائٽ کي ساڙڻ کان روڪڻ لاءِ گريفائٽ برقي ڀٽي ۾ آرگن گئس کي استعمال ڪيو ويندو آهي. اهو تاپديپت (incandescent) ۽ فلوريسينٽ بتين ۾ روشني لاء ۽ ٻين گئس ڊسچارج ٽيوبن ۾ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي. اهو هڪ مخصوص نيري-سائي گئس ليزر ٺاهيندو آهي. اهو فلوريسينٽ گلو اسٽارٽرز ۾ پڻ استعمال ٿيندو آهي.

آرگون
## حوالا
# آرمئٽائموناڊيٽز

| آرمئٽائموناڊيٽز |
| --- |
| سائنسي درجا بندي |
| Domain: | بئڪٽيريا |
| تقسم: |  **آرمئٽائموناڊيٽز** تماڪي ايٽ ايل
2011 |
| درجو |
| * فمبرئيموناڊئي
* آرمئٽائموناڊئا
* ڪٿونوموناڊيٽز
 |

**آرمئٽائموناڊيٽز** (Armatimonadetes) گرام نيگيٽو (gram-negative) بئڪٽيريا جي فائلم جو نالو آهي. ھي فائلم اصل ۾ 16 ايس رائبوسومل آر اين اي (16S rRNA) جين (gene) جي ڪلون (clone) جي ترتيب جي بنياد تي بيان ڪيو ويو ۽ عارضي طور تي ان جو نالو ڪينڊيڊيٽ فائلم OP10 رکيو ويو. 2011ع ۾ جاپان ۾ ھن فائلم سان لاڳاپيل ھڪ نسل کي آبي ٻوٽن کان ڌار ڪري ان جو نالو "آرمئٽائموناس روسي" رکي ھڪ الڳ فائلم، نسل ۽ نوع ۾ گروھه بندي ڪئي وئي.

## حوالا
# ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريا

| ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريا |
| --- |
| سائنسي درجا بندي  |
| Unrecognized taxon (fix): | ٿرمو ڊي سلفو بئڪٽيرياسيئاء |
| نسل |
| * *ڪئلڊي مايڪروبيم*
* "*جيو ٿرمو بئڪٽيريم*"
* *ٿرمو ڊي سلفيٽيٽر*
* *ٿرمو ڊيسلفو بئڪٽيريم*
* *ٿرمو ڊي سلفرريمونس*
 |
| هم معنيٰ |
| * ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريئوٽاآورن ايٽ ايل (2015)
 |

**ٿرمو ڊي سلفو بئڪٽيريئوٽا** (Thermodesulfobacteria)، بئڪٽيريا جي ھڪ فائلم جو نالو آهي، جن کي ٿرمو فائلڪ پڻ چون ٿا. انھن ۾ سلفيٽ کي گھٽائيندڙ بئڪٽيريا شامل آهن.

## حوالا
# برايوزوئا

| برايوزوئا Temporal range: سانچو:پنڊپھڻ جو دؤر |
| --- |
|  |
| "Bryozoa", from Ernst Haeckel's *Kunstformen der Natur*, 1904 |
| سائنسي درجا بندي  |
| Unrecognized taxon (fix): | [[برايوزوئا<Bryozoa]] |
| هم معنيٰ |
|
ايڪٽوپروڪٽا
( نٽشي، 1869) شروع ۾ ايڪٽوپروڪٽا ھن برايوزوئا جو ذيلي فائلم ھيو  |

**برايوزوآ** (Bryozoa)، جنھن کي پوليزوئا يا ايڪٽوپروڪٽا يا عام طور تي سينور وارا جاندار به چوڻ ٿا، غير ڪرنگھيدار آبي جانورن جو هڪ فائلم آھي. اھي عام طور تي اڌ انچ جيترا ٿيندا آهن ۽ اھي فلٽر فيڊر جاندار آھن، جيڪا پاڻي مان کاڌي جا ذرڙا ڇاڻي حاصل ڪندا آهن ۽ ان لاءِ ھي پنھنجي کل م لڳل لوفوفور (lophophore) ۽ سونڍن جي مدد وٺندا آهن. وڌيڪ تر ھي ٽراپڪ جي علائقن جي سمنڊن ۾ رھندا آھن. ھن جاندار جون 4000 کان مٿي ڄاتل نوعون آھن، جن مان رڳو ھڪ نسل وارين نوعون الڳ الڳ رھنديون آھن ۽ باقي سڀني نوعون نسلن جي ڪالونين جي شڪل م رھنديون آھن. پھرين ھن فائلم جو نالو "پوليزوآ" ھيو، پر سال 1831ع ۾ تبديل ڪري "برايوزوآ" رکيو ويو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Index to Bryozoa Bryozoa Home Page, was at RMIT; now bryozoa.net
* Other Bryozoan WWW Resources
* International Bryozoology Association official website
* Neogene Bryozoa of Britain
* Bryozoan Introduction آرڪائيو ڪيا ويا 23 September 2006 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
* The Phylum Ectoprocta (Bryozoa)
* Phylum Bryozoa at Wikispecies
* Bryozoans in the Connecticut River
* Bryozoa Fact Sheet

سانچو:Animalia
سانچو:Life on Earth
سانچو:Taxonbar

* برائيوزو جو انڊيڪس برائيوزو هوم پيج، آر ايم آءِ ٽي تي هو؛ هاڻي bryozoa.net \*ٻيا برائيوزوئن ڊبليو ڊبليو ڊبليو وسيلا \*بين الاقوامي برائيوزولوجي ايسوسيئيشن سرڪاري ويب سائيٽ \*برطانيه جو نيوجين برائيوزو \*برائيوزوئن تعارف آرڪائيو ڪيا ويا 23 September 2006[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. \*فائيلم ايڪٽوپروڪٽا (برائوزوا) \*Phylum Bryozoa وڪي اسپيسيز تي \*ڪنيڪٽيڪٽ درياءَ ۾ برائوزوا \* برائوزوا فيڪٽ شيٽ
# پالتو بڻائڻ

سانچو:Infobox social issue

**پالتو بڻائڻ** (Domestication) هڪ گهڻ-نسلي گڏيل تعلق آهي جنهن ۾ هڪ نوع (Species)، جهڙوڪ انسان، ٻي نوع جي سار سنڀال ۽ ضابطو پنهنجي هٿ ۾ کڻي ٿي ته جيئن ان مان کاڌو (گوشت، کير)، وسيلو (ان، چمڙو) يا محنت حاصل ڪري سگهجي. هي هڪ تدريجي عمل آهي جيڪو آزمائش ۽ غلطيءَ جي بنياد تي صدين تائين هلندو رهيو آهي.

## جانورن کي پالتو بڻائڻ

جانورن کي پالتو بڻائڻ سان انهن جي جينياتي بناوٽ ۽ رويي ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن سان اهي گهٽ وحشي ۽ وڌيڪ فرمانبردار بڻجي وڃن ٿا:

* **ڪتو:** انسان جو پهريون پالتو جانور، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 15,000 سال اڳ پالتو بڻايو ويو.
* **چوپايو مال:** ٻڪريون، رڍون ۽ ڳئون لڳ ڀڳ 11,000 سال اڳ پالتو بڻايون ويون.
* **گهوڙو:** وچ ايشيا ۾ تقريباً 5,500 سال اڳ سواري ۽ محنت لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو.
* **پکين ۽ جيتن جو استعمال:** ڪڪڙن کي اوڀر ايشيا ۾ 3,250 سال اڳ، جڏهن ته ريشمي ڪيڙن ۽ ماکيءَ جي مکين کي 5,000 سال اڳ پالتو بڻايو ويو.

## ٻوٽن کي پالتو بڻائڻ

ٻوٽن کي پالتو بڻائڻ (زراعت) جي شروعات لڳ ڀڳ 13,000 کان 11,000 سال اڳ وچ اوڀر (Middle East) ۾ ٿي.

* **اناج:** ڪڻڪ ۽ جَو سڀ کان اڳيان هئا. چين ۾ 9,000 سال اڳ سارين (چانورن) جي پوک شروع ٿي.
* **آمريڪا جو حصو:** آمريڪا جي مقامي ماڻهن 10,000 سال اڳ مڪئي، پٽاٽا، مڱيرا ۽ ڪپهه پوکڻ شروع ڪئي.
* **خاصيتون:** پالتو ٻوٽن جا ٻج جهنگلي ٻوٽن جي ڀيٽ ۾ وڏا ٿين ٿا ۽ انهن جي پنهنجي مدد پاڻ بقا جي صلاحيت گهٽجي وڃي ٿي.

## جيتن ۾ پالتو بڻائڻ جو عمل

انسانن کان علاوه ڪجهه جيت به ٻين نسلن کي پالتو بڻائين ٿا. مثال طور:

* **اڏوهي (Termites)** ۽ **ڪيڙيون (Ants):** ڪجهه خاص ڪڙيون ۽ اڏوهيون فنگس (Fungi) جي پرورش ڪن ٿيون، جنهن کي اهي خوراڪ طور استعمال ڪن ٿيون. هي تعلق ايترو مضبوط آهي جو ٻئي هڪٻئي کان سواءِ زنده نٿا رهي سگهن.

## وڌيڪ ڏسو

* زراعت
* ارتقا
* انساني تاريخ

## حوالا
# چنڊ گرهڻ

مڪمل چنڊ گرهڻ جنھن ۾ زمين جي ڪري چنڊ طرف ويندڙ اس رڪجڻ بعد زميني جي گولي تي ڪرندڙ اس چنڊ تي منعطف ٿيندي ڳاڙھاڻ جي صورت ۾ ڏيکاريل
برطانيا جي شھر گلاسيسٽر شائر ۾ جولاء 2019 ۾ جزوي چنڊ گرھڻ جا پويان منظر
**چنڊ گرهڻ**(انگريزي:  **Lunar Eclipse**) تڏھن ٿيندو آهي جڏهن چنڊ ڌرتي جي بلڪل پٺيان گذرندو آھي ۽ ڌرتي سج ۽ چنڊ جي بلڪل وچ ۾ اچي ويندي آهي جنھن سان زمين جو پاڇو چنڊ تي پوندو آھي. جڏھن زمين سج جي اس کي چنڊ تي پھچڻ کان مڪمل روڪيندي آهي تہ اھو مڪمل چنڊ گرھڻ سڏبو آهي. ان وقت رڳو ڌرتي تي ڪرندڙ اس جي روشني چنڊ تي منعڪس ٿيندي آهي ۽ چنڊ تي اھڙي ڳاڙھاڻ نظر ايندي آهي جيئين زمين تي سج اڀرڻ يا سج لھڻ وقت نظر ايندي آهي.

 ڊائگرام جي صورت ۾ چنڊ گرهڻ وقت سج ۽ زمين جي مخصوص بيھڪ سان چنڊ جي مختلف بيھڪن تي زمين جا ڪرندڙ پاڇا جيڪي جزوي ۽ مڪمل چنڊ گرھڻن کي ظاھر ڪن ٿا.
مڪمل چنڊ گرھڻ ۾ ان ڳاڙھاڻ جي ڪري انگريزي ۾ ان کي بلڊ مون (Blood Moon) يا قرمزي چنڊ پڻ چوندا آهن. سج گرھڻ زمين تي ڪن خاص ھنڌن کان چند منٽن تائين مس نظر ايندو آهي، ان جي برعڪس چنڊ گرھڻ زمين جي رات واري پاسي کان ھر ھنڌ ٻن ڪلاڪن تائين نظر ايندو آهي. چنڊ گرهڻ ڏسڻ ۾ اکين کي نقصان نہ ٿيندو آهي ۽ سج گرھڻ وانگر ان کي ڏسڻ لاء ڪنھن اک جي بچاء واري اوزار جي ضرورت نہ پوندي آهي.

چنڊ گرھڻ سان چنڊ تي ڳاڙھاڻ ٺھڻ جو منظر
## حوالا
# صيهونيت

**صيھونيت** (Zionism) مان مراد آهي يھوديت يا يھودين جي سياسي ۽ مذهبي تحريڪ. هن نظريي يا تحريڪ جي اصل شروعات تہ پھرين صدي عيسويءَ دوران، يھودين جي، وچ اوڀر مان جلاوطنيءَ سان ٿي، جيڪا مختلف روپن ۾ صدين تائين جيئري رهي. جديد صيھوني تحريڪ جي شروعات 1897ع ڌاري سئٽزرلينڊ جي شھر بيسل (Basle) ۾ سڏيل عالمي يھودي ڪانگريس ۾ ٿي. آسٽرو-هنگريائي رياست جي شھر پيسٽ ۾ ڄاول مشھور صيھعني صحافي ۽ اڳواڻ ٿيوڊورهَرزل 1896ع ۾ **يھودي رياست** (Der Jude Stat) جي عنوان سان پمفليٽ لکي، هن تحريڪ ۾ سرگرم ڪردار ادا ڪيو. هن نظريي جي سلسلي ۾ کيس اوڀر يورپ مان بہ سٺي حمايت حاصل ٿي. صيھونيت يا زاينزم جو مقصد دُنيا ۾ يھودين لاءِ هڪڙي رياست قائم ڪرڻ هو، جيڪا قدامت پسند يھودي نظريي موجب سندن مفادن جو بچاءُ ڪري ۽ کين پنھنجي عقيدي مُوجب زندگي گذارڻ جو حق ملي. هن تحريڪ جو پورائو 1948ع ۾ ٿيو، جڏهن وچ اوڀر ۾ اسرائيل وجود ۾ آيو.

## حوالا
# طبعيات جي لغت

**فزڪس جي هي لغت** طبيعيات، ان جي ذيلي شعبن ۽ لاڳاپيل شعبن سان لاڳاپيل اصطلاحن ۽ تصورن جي تعريفن جي هڪ فهرست آهي، جنهن ۾ ميڪانيات، مواد سائنس، نيوڪليئر فزڪس، پارٽيڪل فزڪس ۽ ٿرموڊائنامڪس شامل آهن. سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي لاڳاپيل شعبن بابت وڌيڪ جامع لغتن لاءِ، ڪيمسٽري جي اصطلاحن جي لغت، فلڪيات جي لغت، رياضيات جي شعبن جي لغت ۽ انجنيئرنگ جي لغت ڏسو.
# سيريلي رسم الخط

| Cyrillic script  |
| --- |
| 1850s Romanian text (Lord's Prayer), written with the Cyrillic script |
| قسم |  Alphabet
 |
| ٻوليون | See Languages using Cyrillic |
| زمانو | Earliest variants exist ت. 893 – ت. 940 |
| مادري نظام | Egyptian hieroglyphs* Proto-Sinaitic
	+ Phoenician
		- Greek script augmented by Glagolitic
			* Early Cyrillic script
				+ Cyrillic script
 |
| Child systems | Old Permic script |
| Sister systems | * Armenian
* Coptic
* Latin
 |
| لکت پاسو | کاٻي کان ساڄو |
| آئي ايس او 15924 | `Cyrl, 220`چار اکرن وارا آئي ايس او 15924 رسم الخط `Cyrs` (Old Church Slavonic variant) |
| يونيڪوڊ عرفيت | Cyrillic |
| يونيڪوڊ حد | * U+0400–U+04FF Cyrillic
* U+0500–U+052F Cyrillic Supplement
* U+2DE0–U+2DFF Cyrillic Extended-A
* U+A640–U+A69F Cyrillic Extended-B
* U+1C80–U+1C8F Cyrillic Extended-C
* U+1E030–U+1E08F Cyrillic Extended-D
 |
|
Names: Belarusian: кірыліца, سانچو:Lang-bg سانچو:IPA-bg, سانچو:Lang-mk سانچو:IPA-mk, Russian: кириллица ru, سانچو:Lang-sr سانچو:IPA-sr, Ukrainian: кирилиця
 uk |
|

**سائيريلڪ** (Cyrillic) رسمِ خط، سيريلڪ اسڪرپٽ، سلوونڪ اسڪرپٽ يا سلاف اسڪرپٽ هڪ لکت وارو نظام آهي جيڪو يوريشيا جي مختلف ٻولين لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ھڪ لکت جو نظام آھي جن جو ارتقا 10ھين صدي عيسوي ۾ بلغاريائي سلطنت جي دوران ٿيو. اهو مختلف سلاوي، ترڪ، منگول، يورالڪ، ڪاڪيشيائي ۽ ايراني ڳالهائيندڙ ملڪن ۾ مقرر ڪيل قومي رسم الخط آهي، جيڪو ڏکڻ اوڀر يورپ، مشرقي يورپ، قفقاز، وچ ايشيا، اتر ايشيا ۽ اوڀر ايشيا ۾ آهي، ۽ ٻين ڪيترن ئي اقليتي ٻولين پاران استعمال ڪيو ويندو آهي.

2019ع تائين، يوريشيا ۾ لڳ ڀڳ پنجويهه ڪروڙ (250 ملين) ماڻهو سيريلڪ کي پنهنجي قومي ٻولين لاءِ سرڪاري رسم الخط طور استعمال ڪن ٿا، جنهن جو اڌ حصو روس جا رهواسي آهن. پهرئين جنوري، 2007ع تي بلغاريا جي يورپي يونين ۾ الحاق سان، سيريلڪ لاطيني ۽ يوناني الفابيٽ جي پٺيان، يورپي يونين جو ٽيون سرڪاري رسم الخط بڻجي ويو.

ابتدائي سيريلڪ الفابيٽ 9هين صدي عيسويءَ دوران فرسٽ بلغاريا سلطنت جي پريسلاو لٽريري اسڪول ۾ زار شمعون اول جي دور ۾ ترقي ڪئي وئي، غالباً ٻن بازنطيني ڀائرن سائرل ۽ ميٿوڊيس جا شاگرد، جن اڳ ۾ گلاگوليٽڪ ٻولي جو اسڪرپٽ ٺاهيا هئا، انهن ۾، اوهريڊ جو ڪليمنٽ، پريسلاو جو ناوم، پريسلاو جو قسطنطين، جان اڪزار، چرنوريزٽس هرابر، انجلر، ساوا ۽ ٻيا عالم شامل هئا. رسم الخط جو نالو سينٽ سائرل جي اعزاز ۾ رکيو ويو آهي.

## سائيريلڪ اکر

سيريليڪ اکر| А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | Ѕ | Z | З | И | І | К | Л | М | Н | О | П | Р | С | Т | Ȣ | Ѹ |
| Ф | Х | Ѿ | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ꙑ | Ь | Ѣ | Ꙗ | Ѥ | Ю | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѡ | Ѻ | Ѯ | Ѱ | Ѳ | Ѵ |

### سائيريلڪ انگ

سيريليڪ انگ| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| А | В | Г | Д | Є | Ѕ | З | И | Ѳ |
|  |
| 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 |
| І | К | Л | М | Н | Ѯ | Ѻ | П | Ч ( Ҁ ) |
|  |
| 100 | 200 | 300 | 400 | 500 | 600 | 700 | 800 | 900 |
| Р | С | Т | Ѵ | Ф | Х | Ѱ | Ѿ | Ц |

سيريليڪ رسم الخط جو خطو
سانچو:رسم ہائے خط کی فہرست

## پڻ ڏسو

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا
# بانس

```
ھن مضمون ۾ مناسب زمرا وڌا وڃن.** آگسٽ 2017ع*
```

بانس
بانس** هڪ قسم جو وڻ، جنهن جون ڪاٺيون ڊگهيون، پوريون ۽ ڳُريدار ٿين. هن وڻ جون ڪاٺيون اڏاوت ۽ ڪاغذ ٺاهڻ ۾ ڪم اينديون آهن. هيءُ گرم ۽ معتدل ملڪن ۾ سامونڊي ساحل کان وٺي جابلو علائقن ۾ پيدا ٿئي ٿو. ڪڏهن ڪڏهن وڻ جي ڊيگهه 80 ميٽر ۽ ٿولهه هڪ فوٽ تائين ٿيندي آهي. بانس جي ڪاٺي مڙندڙ، مضبوط ۽ جهالو به آهي، ان جو رس ۽ پن دواسازيءَ جي ڪم ۾ ايندا آهن. بانس جا گهاٽا ٻيلا ٿيندا آهن. ڊگهي ۾ ڊگهو بانس 120 فوٽ اُوچو ٿئي ٿو. بانس مان گهر جوڙيا ويندا آهن ۽ فرنيچر ٺاهيو ويندو آهي. هن وقت سنڌ ۾ ڪافي هنڌن تي بانس جي تجرباتي طور پوک ٿئي ٿي. بانس بنگلاديش ۾ عام ٿئي ٿو.*
هي گاهن ۾ داخل آهي. بانس کي انگريزيءَ ۾ بامبُو چوندا آهن. هن جا گهڻا قسم آهن. اڪثر باغن ۾ هن جا ڪي وڻ يا ٻوڙا سونهن لاءِ رکندا آهن. ٻج توڙي قلمن هئڻ سان ٿيندو آهي.

## *حوالا*
# رزميه شاعري

**رزميہ شاعري** (epic) ان ڪلام کي چئبو اھي، جنھن ۾ جنگ جي ميدان ۽ بھادرن جي ڪارنامن جو ذڪر وڏي اب ۽ تاب سان ڪيو وڃي. ھن قسم جي شاعريءَ ۾ حب الوطنيءَ جو اثر گھڻو غالب ھوندو اھي، ان ڪري ان ۾ بھادريءَ جا ڪارناما ۽ سپاھين جي شجاعت جا جوھر ۽ جذبا دلچسپ نموني بيان ڪيا ويندا اھن. سنڌي شاعريءَ ۾ سڀ کان اول سومرن جي دؤر (1050-1350ع)حڪومت ۾ رزميہ کاھون چيون ويون. جھڙوڪ سومرن ۽ گجرن، سومرن ۽ علاءُ الدين جي جنگ ۽ دودو ۽ چنيسر جي جنگ وغيره جون لڙايون. هي شاعريءَ جا نمونا رزميہ شاعريءَ ۾ شمار ٿين ٿا.رزميہ شاعري (Ramzia shaairi) ان ڪلام کي چئبو اھي، جنھن ۾ جنگ جي ميدان ۽ بھادرن جي ڪارنامن جو ذڪر وڏي اب ۽ تاب سان ڪيو وڃي. ھن قسم جي شاعريءَ ۾ حب الوطنيءَ جو اثر گھڻو غالب ھوندو اھي، ان ڪري ان ۾ بھادريءَ جا ڪارناما ۽ سپاھين جي شجاعت جا جوھر ۽ جذبا دلچسپ نموني بيان ڪيا ويندا اھن. سنڌي شاعريءَ ۾ سڀ کان اول سومرن جي دؤر (1050-1350ع) حڪومت ۾ رزميہ کاھون چيون ويون. جھڙوڪ سومرن ۽ گجرن، سومرن ۽ علاءُ الدين جي جنگ ۽ دودو ۽ چنيسر جي جنگ وغيره جون ويڙهون. هي شاعريءَ جا نمونا رزميہ شاعريءَ (epic poetry) ۾ شمار ٿين ٿا.

## جنگ نامو

**جنگ ناما** (Epics) جنگ ناما واقعاتي شاعريءَ جو اهو نمونو آهي، جن ۾ ڪنھن جنگ جي يادگيري، منظر نگاري، جيت يا هار جو نقشو چٽيل هجي. جنگ ناما، اصل ۾ رزميہ شاعري هوندا آهن. سنڌي لوڪ ادب سلسلي جو ڪتاب ’جنگ ناما‘ ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ جو ترتيب ڏنل آهي.

## راسو

ٿر ۽ راجستان ۾ رزميہ شاعريءَ کي **راسو** يا **راسوڙو** چوندا آهن. جنھن ۾ جوڌن جي سورهيائيءَ جي واکاڻ ڪيل هوندي آهي. پروفيسر محرم خان لکي ٿو تہ ”دودي چنيسر واري رزميه ڳاھ/داستان کي ”دودل راسو“ چئجي تہ وڌاءُ نہ ٿيندو.

## حوالا
# اولهائين يورپ

Member states of the Western European Union (1995–2011)
**مغربي يورپ** (Western Europe) يورپ جو مغربي علائقو آهي. علائقي جي حد مختلف حالتن جي لحاظ کان مختلف آهي. "مغرب" جو تصور يورپ ۾ "اوڀر" سان جڙيل ۽ مخالف طور تي ظاهر ٿيو ۽ اصل ۾ قديم ميڊيٽرينين دنيا، رومن سلطنت (ٻئي مغربي ۽ مشرقي) ۽ قرون وسطي جي "عيسائيت" تي لاڳو ٿيو. ريناسنس ۽ دريافت جي دور سان شروع ٿي، تقريباً 15 صدي عيسويءَ کان، يورپ جو تصور ”مغرب“ جي طور تي آهستي آهستي ڌار ٿيڻ لڳو ۽ آخرڪار خطي ۾ ”مسيحيت“ جي غالب استعمال کي ترجيح ڏني وئي. روشن خياليءَ ۽ صنعتي انقلاب جي دور ۾، ”مشرقي يورپ“ ۽ ”مغربي يورپ“ جا تصور وڌيڪ باقاعدي استعمال ٿيڻ لڳا. مغربي يورپ جي مخصوصيت سرد جنگ دوران سڀ کان وڌيڪ واضح ٿي وئي، جڏهن يورپ کي 40 سالن تائين لوهي پردي (Iron Curtain) ذريعي، هر هڪ الڳ سياسي ۽ اقتصادي نظام جي ڪري، مغربي بلاڪ ۽ مشرقي بلاڪ ۾ ورهايو ويو.

## تاريخي ڀاڱا

## جديد ڀاڱا

## آبادي

## موسم

## ٻوليون

## معيشت

## پڻ ڏسو

## ٻاهريان ڳنڍڻا

سانچو:Commons and category

* The European sub-regions according to the UN
* Teaching about Western Europe آرڪائيو ڪيا ويا 1 June 2006 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

سانچو:Regions of the world
سانچو:Europe topics (small)

## حوالا
# اسٽيريا

| اسٽيريا Styria Steiermark |
| --- |
|  آسٽريا |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Banner | Coat of arms |

 |
|  |
| ملڪ |  آسٽريا
 |
| گادي جو هنڌ | گراتس |
| حڪومت |
| • گورنر | ھرمين شتزينھوفر (آسٽرين پيپلز پارٽي) |
| ايراضي |
| • ڪل | 16,401.04 چورس ڪلوميٽر (6,332.48 چورس ميل) |
| آبادي (1 جنوري
 2020) |
| • ڪل | 1,246,576 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| وقتي علائقو | UTC+1 (سينٽرل يورپين ٽائيم) |
|  • اونهارو (ر.ب.و) | UTC+2 (سينٽرل يورپين سمر ٽائيم) |
| ISO 3166 ڪوڊ | AT-6 |
| انساني ترقي جو اشاريو (2017) | 0.902 very high · 4th |
| وفاق ۾ نمائندگي | 9 (62 مان) |
| ويب سائيٽ | www.verwaltung.steiermark.at |

**اسٽيريا**(انگريزي:  **Styria**) آسٽريا جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع ان جي ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي پکيڙ 16,401 چورس ڪلوميٽر (6,332 چورس ميل) آھي ۽ اھا آسٽريا جي پکيڙ ۾ لوئر آسٽريا کان پوءِ ٻين وڏي رياست آهي. ھن رياست جون حدون ڏکڻ ۾ سلووينيا سان ۽ باقي آسٽريا جي رياستن ڪارنٿيا، سلزبرگ، اپر آسٽريا، برجنلينڊ ۽ لوئر آسٽريا سان ملن ٿيون. ھن رياست جي گادي جو هنڌ گراتس (Graz) آھي. 2018 ۾ ھن رياست جي جي ڊي پي 49.6 ارب يورو ھئي جيڪا آسٽريا جي ڪل جي ڊي پي جو 12.9 سيڪڙو ھئي. ھي رياست 13 ضلعن ۾ ورھايل آھي جن مان ھڪ ضلعو رياستي شھر آھي.

## حوالا
# علم ڪلام

**علم ڪلام**، اڪثر ڪري "ڪلام" طور مختصر ڪيو ويندو آهي، اسلامي عقيدن جو علمي يا فلسفياڻو مطالعو آهي. ان کي اها سائنس به چئي سگهجو ٿا جيڪا اسلام جي بنيادي عقيدن جو مطالعو ڪري، انهنجي درستگي ثابت ڪري ء انهن بابت شڪ کي رد ڪري.

علم ڪلام اسلام جي اصولن کي قائم ڪرڻ ۽ فلسفي جي شڪ ڪندڙن جي خلاف دفاع ڪرڻ جي ضرورت مان پيدا ٿيو.

لفظ ڪلام جو مطلب آهي "تقرير"، "لفظ"، يا "گالھہ". اتي ڪيتريون ئي ممڪن تشريحون آهن ته هن نظم کي اصل ۾ ائين ڇو سڏيو ويو؛ هڪ اهو آهي ته هن نظم ۾ سڀ کان وڏو تڪرار، هجري جي ٻي ۽ ٽين صدي عيسويءَ ۾، ان ڳالهه تي آهي ته ڇا ”خدا جو ڪلام“ "ڪلام الله"، جيئن قرآن مجيد ۾ نازل ٿيو آهي، خدا جي هڪ ابدي صفت آهي ۽ ان ڪري پيدا نه ڪيو ويو آهي، يا ڇا اهو لفظ ٺاهيل آهي.

علم ڪلام جي عالم کي "متڪلم" چيو ويندو آهي، هڪ ڪردار جيڪو اسلامي فيلسوفن ۽ فقهائن کان ممتاز آهي.

## حوالا
# ھيلي وارو پڇڙ تارو

**هيلي جو پڇڙ تارو** يا **پڇ وارو تارو** تقريباً هر 76 سال بعد زمين وٽان گزرندو آهي، برطانوي ماهر فلڪيات ايڊمنڊ هيلي تحقيق ڪئي تہ هي پڇڙ تارو 1758ع تي هڪ ڀيرو ٻيهر ظاهر ٿيندو تہ هن پنهنجي دوست نیوٽن کي اِن بابت آگاهي ڏني. پر 76 سالن بعد 1758ع ۾ جڏهين واقعی بہ پوڇڙ تارو ظاهر ٿيو تہ ايڊمونڊ هيلي اُن تاري کي ڏسڻ لاءِ جيئرو نہ هويو، ايڊمونڊ هيلي پڇڙ تاري جي ظاهر ٿيئڻ کان ڇھ سال اڳ فوت ٿي چُڪو هو، عالمي فلڪياتي اِداري ايڊمونڊ هيلي جي هِن بھترين ڪاوش کي مدِنظر رکي ڪري نہ رڳو جس لھڻو چئيو پر پڇڙ تاري کي "هيلي پڇڙ تارو" جو نالو ڏنو.

ھيلي وارو پڇڙ تارو 8 مارچ 1986ع تي
ایڊمنڊ ھیلي کي پڇ وارن تارن سان ڏاڍي دلچسپي ھوندي ھئي ۽ اھا سندس خوشقسمتي ھئي تہ سندس حياتيءَ ۾ 1682ع ۾ پڇ وارو تارو ظاھر ٿيو. ھن پاران ان جي دريافت تي ان جو نالو ھيلي جي نالي سان منصوب ڪيو ويو. فلڪياتي رڪارڊ جي جاچ پڙتال مان اھو ظاھر ٿيو تہ جيڪو پڇ وارو تارو ان ڏٺو ھو ساڳيو ئي ھيو 1530ع ۽ 1606ع ۾ ظاهر ٿيو ھو ۽ ٽنھي جي تاريخن ۾ 76 سال ۽ 10 ڏينھن جو فرق ھيو جنھن ڪري ان جي نمودار ٿيڻ واري مدي جو يقين ٿي ويو. ايڊمنڊ ھيلي جي اڳڪٿي مطابق اھو تارو وري 1758ع – 1834ع – 1910ع ۽ 1986ع ۾ ظاھر ٿيو هي ٿيندو. اڳڪٿي مطابق آخري ڀيرو اھو پڇڙ تارو 1986ع ۾ ڏٺو ويو ۽ وري اھو 28 جولاءِ 2061ع ۾ ظاھر ٿيندو ھي تارو سج جي چوڌاري بيضوي مدار تي گول چڪر لڳائيندو آهي. اھو تارو برف جو ٺھيل ھوندو آھي ۽ گرمي لڳڻ جي ڪري ان مان بخار نڪرندا آھن جنھن سان ان جو ڊگهو پڇ ٺھي ويندو آهي.
# ڪرسٽلوگرافي

**ڪرسٽلوگرافي** (Crystallography) سائنس جي هڪ شاخ آهي جيڪا ماليڪيولن ۽ ڪرسٽلن جي ڍانچن (Structure) ۽ خاصيتن جي مطالعي لاءِ وقف ڪئي وئي آهي. نالو قديم يوناني لفظن، ڪرسٽلوس (κρύσταλλος؛ برف، ڪرسٽل پٿر) ۽ گرافيئن (γράφειν؛ لکڻ) مان نڪتل آهي. جولاءِ 2012ع ۾، گڏيل قومن جو ادارو، سال 2014ع کي ڪرسٽلوگرافي جو عالمي سال قرار ڏيندي ڪرسٽلوگرافي جي سائنس جي اهميت کي تسليم ڪيو.

A crystalline solid: atomic resolution image of strontium titanate. Brighter spots are columns of strontium atoms and darker ones are titanium-oxygen columns.
Octahedral and tetrahedral interstitial sites in a face centered cubic structure
ڪيڪوچي لائينون هڪ اليڪٽران جي پٺڀرائي واري تفاوت واري نموني ۾ مونوڪريسٽل لائن سليڪون، 20 ڪلو وولٽ تي ورتل فيلڊ-اخراج اليڪٽران ماخذ سان حاصل ڪيو ويون.
ڪرسٽالوگرافي هڪ وسيع موضوع آهي ۽ ان جا ڪيترائي ذيلي علائقا، جهڙوڪ ايڪس-ري ڪرسٽالگرافي پاڻ ۾ اهم سائنسي موضوع آهن. ڪرسٽل ڍانچي جي بنيادي اصولن کان وٺي ڪرسٽل جاميٽري جي رياضي تائين، جن ۾ اهي جيڪي وقتي يا ڪواسي ڪرسٽل نه هوندا آهن، انهن ۾ شامل آهن. ايٽمي پيماني تي اهو تجرباتي ڊيٽا پيدا ڪرڻ لاءِ ايڪس-ري تفاوت جو استعمال شامل ڪري سگھي ٿو ته ايڪس-ري ڪرسٽلوگرافي جا اوزار ايٽم جي تفصيلي پوزيشن ۽ ڪڏهن ڪڏهن اليڪٽران جي کثافت ۾ تبديلي ڪري سگهن ٿا. وڏي پيماني تي ان ۾ تجرباتي اوزار، جهڙوڪ اورينٽيشنل اميجنگ جيڪا مادي ۾ داڻي جي حد تي لاڳاپا واقفيت کي جانچڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا، شامل آهن. ڪرسٽلوگرافي حياتيات، ڪيميا ۽ فزڪس جي ڪيترن ئي شعبن ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي، انهي سان گڏ انهن شعبن ۾ نئين ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.

## تاريخ ۽ خاڪو

## طريقو

## مختلف شعبن ۾ ايپليڪيشنون

## نوٽيشن

## پڻ ڏسو

## خارجي لنڪس

* Free book, Geometry of Crystals, Polycrystals and Phase Transformations
* American Crystallographic Association
* Learning Crystallography
* Web Course on Crystallography
* Crystallographic Space Groups

## حوالا
# انفرا ريڊ

ھڪ ڪوڙي رنگجي ٻن ماڻهن جي تصوير جيڪا انفرا ريڊ روشني جي ڊگھي لھرن وسيلي نڪتل آهي
انفرا ريڊ خلائي دوربيني جي ھڪ تصوير جنھن ۾ (ڪوڙا رنگ) نيرا، ساوا ۽ ڳاڙھا جيڪي 3.4 ، 4.6 ۽ 12µm لھرن سان ٺھڪندڙ آھن
**انفرا ريڊ تابڪاري** (انگريزي: Infrared radiation) يا (**IR**) جنھن کي "انفرا ريڊ روشنی" بہ چئن تا، ھڪ برقي مقناطيسي تابڪاري آھي جنھن جي روشني جون لھرون عام روشني جي لھرن کان ڊگھيون ھونديون آھن ۽ انساني اک سان ڏسي نہ سگھبيون آھن. جيتوڻيڪ ڪن حالتن ۾ 1050 نينو ميٽرن تي پلس واري ليزر مان نظر اينديون آهن. انفرا ريڊ لھرون نظر ايندڙ شعاعي لھرن جي ڳاڙهي رنگ جي ڪناري تي 700 نينو ميٽرن کان 430 ٽيرا ھرٽز جي فريڪئنسي (ھڪ ملي ميٽر= 300 گيگا ھرٽز) وڌنديون آهن. ڪمري جي گرمي ۾ شين مان نڪرندڙ حرارتي تابڪاري گھڻي ڀاڱي انفرا ريڊ ئي ھوندي آھي ڇوتہ سموري برقي مقناطيسي تابڪاري ۾ انفرا ريڊ روشن توانائي کڻندي آهي ۽ اھا ساڳي وقت روشني جي لھر ۽ ڪوانٽم ذرو يعني ڦوٽان ھوندي آھي. انفرا ريڊ تابڪاري سال 1800ع ۾ فلڪياتي ماھر سر وليم ھرشيل دريافت ڪئي. ھن شعاعي لڪيرن (انگريزي: Spectrum) ۾ نظر نہ ايندڙ تابڪاري لڌي جيڪا ٿرماميٽر تي اثر وجھڻ ۾ ڳاڙهي رنگ جي ڀيٽ ۾ گھٽ توانائي واري ھئي. سج جي زمين تي پھچندڙ توانائي جو اڌ کان ٿورڙو وڌيڪ توانائي انفرا ريڊ جي صورت ۾ ھوندو آھي. جذب ٿيل ۽ ٻاھر نڪرندڙ انفرا ريڊ تابڪاري جي توازن جو زمين جي آبهوا تي تمام وڏو اثر ھوندو آھي. انفرا ريڊ تابڪاري ماليڪيولن ذريعي ان وقت ٻاھر نڪرندي ۽ جذب ٿيندي آھي جڏھن ماليڪيولن جي ڦيري واري لرزش جي حرڪت ۾ تبديلي ايندي آهي. انفرا ريڊ مالڪيولي ڊائپول واري گھڙي (moment) کي بدلائي ماليڪيولن جي لرزشي حالت کي تيز ڪندي آهي. انفرا ريڊ تابڪاري جو استعمال صنعتي، سائنسي، فوجي ۽ طب ۾ ٿيندو آهي. رات جو اوندھ ۾ ڏسڻ وارن اوزارن ۾ انفرا ريڊ جو استعمال ٿيندو آهي. انفرا ريڊ فلڪياتي دوربين جنھن ۾ سينسر لڳل ھوندا آھن ۽ ان دوربين جي مدد سان خلا جي اندر ڌوڙ وارين جاين جھڙوڪ ماليڪيولي ڪڪرن ۾ شيون يا گرھ ڏسي سگھجن ٿا.

## حوالا
# 1764ع

## ڊسمبر

| ارڙنھين صدي جي ڇھين ڏھائي |
| --- |
| 1761ء | 1762ء | 1763ء | 1764ء | 1765ء | 1766ء | 1767ء | 1768ء | 1769ء | 1760ء |
|
<<< ڇھين ڏھائي <<< **ستين ڏھائي** >>> اٺين ڏھائي>>>

 |
# 21 فيبروري

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **فيبروري** | >> |
| سومر | اڱارو | اربع | خميس | جمعو | ڇنڇر | آچر |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| **2026** |

**21 فيبروري** سال جو **اظھاري چُڪَ: غير متوقع < عامل.**th ڏينهن آهي.**اظھاري چُڪَ: غير متوقع < عامل.** عيسوي ڪلينڊر ۾;  سال جي ختم ٿيڻ ۾ باقي **اظھاري چُڪَ: غير متوقع < عامل.** ڏينهن آهن. **اظھاري چُڪَ: غير متوقع < عامل.**.

## واقعا

## پيدائشون

## وفاتون
# سينسرشپ

سينسرشپ (Censorship) جو مطلب خبرن ۾ ڇپجندڙ مواد ۽ فلمن وغيره جي اشاعت يا رليز ٿيڻ کان اڳ چڪاس ڪري اخلاقي، فني ۽ ملڪي پاليسيءَ جي مدنظر سڄي مواد يا ان جي ڪن حصن کي پرکي، اشاعت يا رليز ڪرڻ کان روڪڻ آهي. ان سان گڏ ان مان اھا مراد پڻ آھي تہ اهڙو معاشرتي نظم ۽ ضبط جنهن ۾ اخلاقي قدر، ملڪي سالميت، مذهبي پابنديون، قومي تشحص ۽ ديني قدرن جي تحفظ جي لاءِ اديبن ۽ ليکڪن تي حڪومت طرفان مقرر ڪيل حدون لاڳو ڪيون وڃن..

## حوالا