# فائلم

طبقاتي نظام حياتياتي درجابندي جا اٺ وڏا ٽئڪسانامي وارا درجاسانچو:بائيولاجيڪل جنسوار ورڇ\مرڪزي وچ وارا ننڍا درجا ناھن ڏيکاريل
**حياتياتي بڻياد** يا **فائلم** (phylum؛ /ˈfaɪləm/) جنھن جو جمع فائلا (phyla) آھي، حياتياتي درجابندي يا ٽيڪسانومي جي گروھه بندي جو ھڪ گروھه يا درجو آھي جيڪو ڪنگڊم کان پوءِ جو درجو آھي. زندگيءَ جا ٽي دائرا جن جي گروھه بندي ڪنگڊمن ۾ ٿيل آھي. ھر ڪنگڊم جي گروھه بندي وري بنيادن يا فائلا ۾ ٿيل آھي ۽ ھر حياتياتي بڻياد يا فائلم وري طبقن يا ڪلاسن ۾ ورھايل آھي. حياتياتي بڻياد يا فائلم بہ ھڪ قسم جي تقسيم آھي. اينيميليا ڪنگڊم 32 فائلا ۾ ورھايل آھي. پلانٽا ڪنگڊم 14 ۽ فنگس ڪنگڊم 8 فائلا (بنياد) ۾ ورھايل آھي. فائلوجينياتيات (Phylogenetics) ۾ موجوده تحقيق، وڏين ڪلئڊن، جهڙوڪ ايڪڊيسوزوآ ۽ ايمبريوفائٽا ۽ فائلا جي وچ ۾ لاڳاپن کي پڌرو ڪري ٿو.

## تفصيل

اصطلاح، "فائلم" سال 1866ع ۾ ارنسٽ هيڪل پاران يوناني لفظ، "فائلون" (φῦλον، معني "نسل") مان ٺاهي وئي، جيڪا "فائل" (φυλή، معني"قبيلي") سان لاڳاپيل آهي. هيڪل نوٽ ڪيو ته ذاتون مسلسل نئين نسلن ۾ ترقي ڪنديون رهيون آهن جيڪي پاڻ ۾ ڪجهه لاڳيتي خاصيتون برقرار رکنديون آهن ۽ تنهن ڪري ڪجهه خاصيتون جيڪي انهن کي هڪ گروهه ("هڪ خودمختاري اتحاد") جي طور تي فرق ڪن ٿيون:

"شايد اهڙي حقيقي ۽ مڪمل طور تي خودمختاري اتحاد سڀني نسلن جو مجموعو آهي، جيڪي آهستي آهستي هڪ ئي عام اصل شڪل مان نڪرندا آهن، مثال طور، سڀئي فقرا. "

ٻوٽن جي درجه بندي ۾، آگسٽ ڊبليو. ايکلر (1883) ٻوٽن کي پنجن گروپن ۾ ورهايو، جنهن جو نالو "ڊويزن" آهي، اصطلاح جيڪي اڄ به ٻوٽن، الجي ۽ فنگس جي گروپن لاءِ استعمال ۾ اچي ٿي. حيواني فائلا جون وصفون ڇهن لينيئن طبقن ۽ جارجز ڪيوئر جي چئن شاخن ۾ انهن جي اصليت کان تبديل ٿي چڪيون آهن.

غير رسمي طور تي، فائلا کي جسم جي منصوبي جي عام خاصيتن جي بنياد تي جاندارن جي گروپن جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. بنيادي طور تي، هڪ فائلم کي ٻن طريقن سان بيان ڪري سگهجي ٿو: جاندارن جي هڪ گروهه جي طور تي هڪ خاص حد تائين مورفولوجيڪل يا ترقياتي هڪجهڙائي (فينيٽڪ وصف)، يا هڪ خاص درجي جي ارتقائي تعلق سان، جاندارن جو هڪ گروهه (فائلوجينياتياتي تعريف). (ارتقائي) لاڳاپن جي حوالي کان سواءِ لينئي جي درجي بندي جي سطح کي بيان ڪرڻ جي ڪوشش غير اطمينان بخش رهندي آهي، پر هڪ مورفولوجيڪل نوعيت جي سوال، جهڙوڪ مختلف جسماني منصوبا ڪيئن ڪامياب هئا؟، کي خطاب ڪندي، هڪ فينيٽڪ تعريف مفيد آهي.

term phylum was coined in 1866 by Ernst Haeckel from the Greek phylon (φῦλον, "race, stock"), related to phyle (φυλή, "tribe, clan"). Haeckel noted that species constantly evolved into new species that seemed to retain few consistent features among themselves and therefore few features that distinguished them as a group ("a self-contained unity"): "perhaps such a real and completely self-contained unity is the aggregate of all species which have gradually evolved from one and the same common original form, as, for example, all vertebrates. We name this aggregate [a] *Stamm* [i.e., stock / tribe] (*Phylon*)." In plant taxonomy, August W. Eichler (1883) classified plants into five groups named divisions, a term that remains in use today for groups of plants, algae and fungi.
The definitions of zoological phyla have changed from their origins in the six Linnaean classes and the four *embranchements* of Georges Cuvier.

Informally, phyla can be thought of as groupings of organisms based on general specialization of body plan. At its most basic, a phylum can be defined in two ways: as a group of organisms with a certain degree of morphological or developmental similarity (the phenetic definition), or a group of organisms with a certain degree of evolutionary relatedness (the phylogenetic definition). Attempting to define a level of the Linnean hierarchy without referring to (evolutionary) relatedness is unsatisfactory, but a phenetic definition is useful when addressing questions of a morphological nature—such as how successful different body plans were.

### جينياتيات جي بنياد تي تعريف

مٿين تعريفن ۾ سڀ کان اهم مقصدي طريقو، ”ڪجهه درجو“ آهي. اهو بيان ڪري ٿو ته ڪيئن مختلف جاندارن کي مختلف فيلا جا ميمبر ٿيڻ گهرجن. گھٽ ۾ گھٽ ضرورت اھا آھي ته فيلم ۾ موجود سڀئي جاندار ھڪ ٻئي سان واضع طور تي ڪنھن ٻئي گروھ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويجھا ھجن. جيتوڻيڪ اهو مسئلو آهي ڇو ته گهرج جو دارومدار جاندارن جي رشتن جي ڄاڻ تي آهي: جيئن وڌيڪ ڊيٽا دستياب ٿئي ٿي، خاص طور تي ماليڪيولر مطالعي مان، اسان بهتر طور تي گروپن جي وچ ۾ لاڳاپا طئي ڪرڻ جي قابل آهيون. تنهن ڪري فائلا کي ضم يا ورهائي سگهجي ٿو جيڪڏهن اهو ظاهر ٿئي ٿو ته اهي هڪ ٻئي سان لاڳاپيل آهن يا نه. مثال طور، ڏاڙهي وارا ڪيڙا 20 صدي جي وچ ڌاري هڪ نئين فائيلم (پوگونوفورا) جي طور تي بيان ڪيا ويا، پر ماليڪيولر ڪم تقريبن اڌ صدي کان پوءِ انهن کي اينيليڊس جو هڪ گروهه مليو، تنهن ڪري فائلا کي ضم ڪيو ويو (ڏاڙهي وارا ڪيڙا هاڻي هڪ اينيليڊ خاندان آهن). ٻئي طرف، انتهائي پرازيتي طفيلي فائيلم، ميسوزوئا (Mesozoa) کي ٻن فائلا؛ رومبوزووا (Rhombozoa) ۽ آرٿونيڪٽيڊا (Orthonectida)، ۾ ورهايو ويو جڏهن اهو دريافت ڪيو ويو ته آرٿونيڪٽيڊا شايد ڊيوٽروسٽومس آهن ۽ رومبوزوا پروٽوسٽومس آهن.

فائلا جي هي تبديليون، ڪجهه حياتيات جي ماهرن کي، گروپ سائيز جي ڪنهن به رسمي درجه بندي کان سواءِ، ڪليڊن (Clades) کي درجه بندي جي ميمبر طور، فائلا کي ختم ڪرڻ جي طرف وٺي ويون.

most important objective measure in the above definitions is the "certain degree" that defines how different organisms need to be members of different phyla. The minimal requirement is that all organisms in a phylum should be clearly more closely related to one another than to any other group. Even this is problematic because the requirement depends on knowledge of organisms' relationships: as more data become available, particularly from molecular studies, we are better able to determine the relationships between groups. So phyla can be merged or split if it becomes apparent that they are related to one another or not. For example, the bearded worms were described as a new phylum (the Pogonophora) in the middle of the 20th century, but molecular work almost half a century later found them to be a group of annelids, so the phyla were merged (the bearded worms are now an annelid family). On the other hand, the highly parasitic phylum Mesozoa was divided into two phyla (Orthonectida and Rhombozoa) when it was discovered the Orthonectida are probably deuterostomes and the Rhombozoa protostomes.

This changeability of phyla has led some biologists to call for the concept of a phylum to be abandoned in favour of placing taxa in clades without any formal ranking of group size.

### جسماني منصوبي جي بنياد تي تعريف

جسماني منصوبي جي بنياد تي فائلم جي هڪ تعريف، پيلينٽالوجسٽ گراهام بڊ ۽ سورن جينسن پيش ڪي وئي آهي (جيئن ته هيڪل هڪ صدي اڳ ڪيو هو). تعريف پيش ڪئي وئي ڇاڪاڻ ته ناپيد جاندارن جي درجه بندي ڪرڻ تمام مشڪل آهي: اهي اهي شاخون ٿي سگهن ٿيون جيڪي فيلم جي لڪير کان ڌار ٿي ويا آهن ان کان اڳ جيڪي ڪردارن کي جديد فيلم جي وضاحت ڪن ٿا اهي سڀ حاصل ڪيا ويا. بڊ ۽ جينسن جي وصف موجب، هڪ فيلم جي وضاحت ڪيل ڪردارن جي هڪ سيٽ سان ڪئي وئي آهي جنهن جي سڀني جاندار نمائندن طرفان حصيداري ڪئي وئي آهي.

اهو طريقو ڪجهه ننڍا مسئلا آڻيندو آهي؛ مثال طور، ابن ڏاڏن جا اکر جيڪي اڪثر فائلم جي ميمبرن ۾ عام هوندا آهن، شايد ڪجهه ميمبرن کان گم ٿي ويا هجن. انهي سان گڏ، هي تعريف وقت جي هڪ خودمختيار نقطي، "حال" تي ٻڌل آهي. بهرحال، جيئن ته اهو ڪردار تي ٻڌل آهي، اهو فوسل رڪارڊ تي لاڳو ڪرڻ آسان آهي. هڪ وڏو مسئلو اهو آهي ته اهو هڪ موضوعي فيصلي تي ڀاڙي ٿو جنهن بابت جاندارن جي ڪهڙن گروپن کي فيلا سمجهيو وڃي.

اهو طريقو ڪارائتو آهي ڇاڪاڻ ته اهو ناپيد ٿيندڙ جاندارن کي ”اسٽيم گروپس“ جي درجي بندي ڪرڻ آسان بڻائي ٿو، جنهن سان اهي سڀ کان وڌيڪ مشابهت رکن ٿا، رڳو ٽيڪنيڪي لحاظ کان اهم مماثلتن جي بنياد تي. بهرحال، اهو ثابت ڪرڻ ته فوسل جو تعلق فيلم جي تاج گروپ سان آهي، ڇاڪاڻ ته ان کي لازمي طور تي تاج گروپ جي هڪ ذيلي سيٽ لاءِ منفرد ڪردار ڏيکارڻ گهرجي. ان کان علاوه، هڪ فيلم جي اسٽيم گروپ ۾ موجود جاندارن کي فيلم جي "جسم جو منصوبو" حاصل ڪري سگهي ٿو، ان ۾ شامل ٿيڻ جي سڀني خاصيتن کان سواء. هي ان خيال کي ڪمزور ڪري ٿو ته هر هڪ فيلا هڪ الڳ جسماني منصوبي جي نمائندگي ڪري ٿو.

هن وصف کي استعمال ڪندي هڪ درجه بندي شايد نادر گروپن جي بقا جي موقعي تي سختي سان متاثر ٿي سگهي ٿي، جيڪو هڪ فيلم کي ان کان وڌيڪ متنوع بڻائي سگهي ٿو جيڪو ٻي صورت ۾ هوندو.

definition of a phylum based on body plan has been proposed by paleontologists Graham Budd and Sören Jensen (as Haeckel had done a century earlier). The definition was posited because extinct organisms are hardest to classify: they can be offshoots that diverged from a phylum's line before the characters that define the modern phylum were all acquired. By Budd and Jensen's definition, a phylum is defined by a set of characters shared by all its living representatives.

This approach brings some small problems—for instance, ancestral characters common to most members of a phylum may have been lost by some members. Also, this definition is based on an arbitrary point of time: the present. However, as it is character based, it is easy to apply to the fossil record. A greater problem is that it relies on a subjective decision about which groups of organisms should be considered as phyla.

The approach is useful because it makes it easy to classify extinct organisms as "stem groups" to the phyla with which they bear the most resemblance, based only on the taxonomically important similarities. However, proving that a fossil belongs to the crown group of a phylum is difficult, as it must display a character unique to a sub-set of the crown group. Furthermore, organisms in the stem group of a phylum can possess the "body plan" of the phylum without all the characteristics necessary to fall within it. This weakens the idea that each of the phyla represents a distinct body plan.

A classification using this definition may be strongly affected by the chance survival of rare groups, which can make a phylum much more diverse than it would be otherwise.

## ڄاتل فائلا

### حيوانات

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوحيوانات
ڪل انگ تخمينو آهن؛ مختلف ليکڪن جا انگ اکر مختلف آهن، گهٽ ۾ گهٽ نه ته ڪجهه بيان ڪيل نوعن تي ٻڌل آهن ۽ ڪجهه غير بيان ڪيل نوعن جي انگن اکرن جي رد و بدل (extrapolation) تي ٻڌل آهن. مثال طور، نيماٽوڊز جي تقريبن 25,000 کان 27,000 نوعن جو بيان ڪيو ويو آهن، جڏهن ته نيماٽوڊز جي شايع ٿيل تخميني نوعن جي ڪل تعداد ۾ 10,000 کان 20,000؛ پنج لک؛ هڪ ڪروڙ ۽ ڏهه ڪروڙ تائين شامل آهن.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | پروٽوسٽومز
 | بيلئٽيريا
 | نيفروزوآ |
|  | ڊيوٽيروسٽومز |
|  | بنيادي/تڪراري
 | غير بيلئٽيريا |
|  | وينڊوبايونٽا |
|  | پئرازوآ |
|  | ٻيا |

| فائلم | معني | عام نالا | ممتاز خصوصيتون | بيان ڪيل ٽئڪسا جي تعداد |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **اگماتا** | ٽڪرا ٽڪرا |  | مخروطي خول | 5 نوعون، ناپيد |
| **اينئلڊا** | ننڍا ڇلا | ڀاڳي وارا جيت، اينيلڊز | گهڻ گول سيگمينٽ | 7004220000000000000♠22,000+ معدوم |
| **آرٿروپوڊا** | جڙيل پير | آرٿروپاڊز | چٽن وارو، ڦاڪدار ٻاھرين جسماني کوپو | 7006125000000000000♠1,250,000+ موجود 20,000+ معدوم |
| **براڪيوپوڊا** | بازو پير | چمڪندڙ خول
s | لوفوفور ۽ پيڊيڪل | 7002300000000000000♠300–500 موجود
12,000+ معدوم |
| **برايوزوآ**(ايڪٽوپروڪٽا) | سينور جا جانور | سينور جا جانور، سامونڊي ميٽ، ايڪٽوپروڪٽس | لوفوفور، بنا پيڊيڪل، | 7003600000000000000♠6,000 موجود
t |
| **چائٽوگناٿا** | ڊگهي وار وارا جبڙا | تير جيهڙا جيت | سر جي ٻنهي پاسن کان چتين واري اسپائنس، پنن | تقريبن 100 موجود |
| **ڪورڊيٽا** | تنتن جي ڊور وارا | ڪورڊيٽس | پٺ جي هڏي ۾ تنتي جي ڊور، نوٽوڪورڊ، گلڦڙا، اينڊو اسٽائل مقعد، پوڇڙ | تقريبن 55,000 مٿان
+ |
| **نائڊريا** | ڪاٽي وارا نيٽل | نڊاريئن | نيماٽوسسٽ (چڀڻ وارا گھرڙا) | 7004160000000000000♠approx. 16,000تقريبن 16,000 |
| **ٽينوفورا** | ڪنگهي رکندڙ | ڪَنگي نما جيلي
s | فيوز ٿيل سليا جون اٺ ”ڪنگ قطارون“ | تقريبن 100 کان 150 موجود |
| **سائڪليوفورا** | ڦيٽو رکندڙ |  | گول وات جي چوڌاري ننڍڙا سيليا، ٿيلي جهڙو جسم | 7000300000000000000♠3+ |
| **ڊائيئسميڊا** | لوزئنجي جانور |  | سنگل اينٽروپوسٽريئر جي چوڌاري محوري گھرڙا انڊوپاراسائٽس، جن جي چوڌاري سيليا وارا گھرڙا | 7002100000000000000♠100+ |
| **ڪئنوڊرماٽا** | ڇلڪي دار چمڙي | ڪئنوڊرمز | جاندار شڪلين ۾ پنج فولڊ ريڊيل سميٽري، ميسوڊرمل ڪئلشيم واري اسپائنس | تقريبن 7,500 موجود;
تقريبن 13,000 معدوم |
| **اينٽوپروڪٽا** | اندرين مقعد وارا
anus | گوبلٽ ڪيڙا | مقعد جي اندر جو سِليا جو ڇلو | تقريبن 150 |
| **گيسٽروٽريڪا** | وار وارو پيٽ
stomach | وار وارا پيٽ | ٻه ٽرمينل چپڪ ٽيوب | تقريبن 690 |
| **نيٿوسٽاميولڊا** | orifice | جبري وارا جيت
worms | Tiny worms related to rotifers with no body cavity
ننڍڙا ڪيڙا  | تقريبن 100 |
| **هيميڪورڊيٽا** | اڌ ڪورڊ وارا
cord | ھيمي ڪورڊيٽ، اڪورن ڪيڙا | Stomochord in collar, pharyngeal slits | تقريبن 130 موجود |
| **ڪنورينڪا** | حرڪت بغير | ڪيچڙ وارا | Eleven segments, each with a dorsal plate | تقريبن 150 |
| **لوريسيفيرا** | هٿيار وارا | برش مٿي وارا | Umbrella-like scales at each end | تقريبن 122 |
| **مائڪرونئٿوزوآ** | ننڍڙي جهٻر وارا |  | Accordion-like extensible thorax | 7000100000000000000♠1 |
| **مولسڪا** | Softنرم | مولسڪ، گهوگهيتا | Muscular foot and mantle round shell | 7004850000000000000♠85,000+ موجود
extant;
80,000+ معدوم
extinct |
| **مونوبلاسٽوزوآ** (*Nomen inquirendum*) | One sprout animals |  | distinct anterior/posterior parts and being densely ciliated, especially around the "mouth" and "anus". | 1 |
| **نيماٽوڊا** | ڏور جيهڙا | Roundworms, threadworms, eelworms, nematodes | Round cross section, keratin cuticle | 7004250000000000000♠25,000 |
| **نيماٽومارفا** | Thread form | Horsehair worms, Gordian worms | Long, thin parasitic worms closely related to nematodes | 7002320000000000000♠approx. 320 |
| **نيميرٽيا** | سامونڊي پري
sea nymph | Ribbon worms | Unsegmented worms, with a proboscis housed in a cavity derived from the coelom called the rhynchocoel | 7003120000000000000♠approx. 1,200 |
| **اونيڪوڦورا** | Claw bearer | Velvet worms | Worm-like animal with legs tipped by chitinous claws | 7002200000000000000♠approx. 200 extant |
| **آرٿونيڪٽيڊا** | Straight swimmer |  | Parasitic, microscopic, simple, wormlike organisms | 20 |
| **پئٽئلونئمائي** | پنن جيهڙا |  | An extinct phylum from the Ediacaran. They are bottom-dwelling and immobile, shaped like leaves (frondomorphs), feathers or spindles. | 3 classes, extinct |
| **ڦورونيڊا** | زيوس ديوتا جي رکيل | گهوڙي جي نعل جيهڙا ڪيڙا | U-shaped gut | 7001110000000000000♠11 |
| **پليڪوزوآ** | قرصي جيت | Trichoplaxes, placozoans | Differentiated top and bottom surfaces, two ciliated cell layers, amoeboid fiber cells in between | 7000400000000000000♠4+ |
| **پلئٽيھيلمنٿس** | Flat wormچپٽا ڪيڙا | Flatwormsچپٽا ڪيڙا | Flattened worms with no body cavity. Many are parasitic. | 7004295000000000000♠approx. 29,500 |
| **پوريفيرا** | سوراخ وارا | Spongesاسفنج | Perforated interior wall, simplest of all known animals | 7004108000000000000♠10,800 extant |
| **پراياپوليڊا** | Little Priapus | Penis worms | Penis-shaped worms | 7001200000000000000♠approx. 20 |
| **پروآرٽيڪيولاٽا** | Before articulates |  | An extinct group of mattress-like organisms that display "glide symmetry." Found during the Ediacaran. | 3 classes, extinct |
| **روٽيفيرا** | ڦيٽي وارا | Rotifers | Anterior crown of cilia | 7003350000000000000♠approx. 3,500 |
| **سئڪوريٽڊا** | ٿيلي ۽ جهرين وارا |  | سئڪوريٽس، سائز ۾ صرف هڪ ملي ميٽر (1.3 mm) تائين، هڪ ڪروي يا نيم ڪروي جسم ۽ مستقل وات کان ممتاز ڪيو ويندو آهي. هنن جا جسم هڪ ٿلهي پر لچڪدار ڪيوٽيڪل سان ڍڪيل آهن. هن جي وات جي مٿان هڪ نو ڊيول هوندو آهي. هن جي جسم جي چوڌاري 8 سوراخ هڪ ڪٽيل مخروط ۾ ريڊيل پرتن جي شڪل ۾ هوندا آهن. هڪ ڊيوٽيروسٽوم يا هڪ ابتدائي اڪديسوزوئا سمجهيو ويندو آهي.ecdysozoan. | 2 نوعون، ناپيد |
| **ٽارڊيگراڊا** | سست قدم | پاڻي جا رڇ Water Bear
سينور جا سوئر piglets | آرٿروپاڊز جا خوردبيني مائٽ، چار ڀاڱي وارو جسم ۽ مٿو رکندا آهن. | 7003100000000000000♠1,000 |
| **ٽرائلوبوزوآ** | ٽي لٽ وارا جانور

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 | ٽرائلوبوزوآ

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 | ڊسڪوائڊل جاندارن جو هڪ ٽيڪسون جيڪو ٽرائي سينٽرڪ سميٽري ڏيکاري ٿو. سڀ ايڊياڪرن دور جا آهن. | 18 نسلون، معدوم |
| **ويچوليڪوليا** | قديم رهاڪو | ويٽيوڪوليئن | ٿي سگهي ٿو ته ڪورڊيٽ جو هڪ ذيلي فائلم هجي. انهن جو جسم ٻن حصن تي مشتمل آهي: هڪ وڏو اڳيون حصو ۽ هڪ وڏي ”وات“ سان ڍڪيل آهي ۽ هر پاسي کان سؤ گول گول شيون جن کي گلڦڙن يا گلڦڙن جي ويجهي سوراخ سان تعبير ڪيو ويو آهي. انهن جي پوئين فرينڪس 7 حصن تي مشتمل آهي. | 15 نوعون، معدوم |
| **زيناڪوئلومارفا** | عجيب گفا واري شڪل | زيناڪوئلومارف | ننڍا، سادا جانور، ٻه طرفي، پر عام ٻه طرفي ڍانچي جو فقدان آهي جهڙوڪ گٽ جي گفا، مقعد ۽ گردش جا نظام
s | 7002400000000000000♠400+ |
| **ڪل: 39** |  |  |  | **1,525,000** |

### ٻوٽا

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوٻوٽا
ٻوٽن جي بادشاھت (Kingdom Plantae) مختلف حياتيات جي ماهرن طرفان، مختلف طريقن سان بيان ڪئي وي آهي. سڀني تعريفن ۾ زنده ايمبريوفائٽس (زمين جا ٻوٽا) شامل آهن، جنهن ۾، ڪلئڊ، وريڊيپلانٽائي (Viridiplantae) ٺاهڻ لاء ٻه سائي الجي جا ڊويزن؛ ڪلوروفائٽا ۽ ڪروفائٽا، شامل ڪيا ويا آهن. هيٺ ڏنل جدول "پلانٽائي" (Plantae) کي " آرڪئيپلاسٽيڊا" (Archaeplastida)، هڪ گروپ جنهن ۾ ويريڊيپلانٽائي ۽ الجي جا ڊويزن، روڊوفائٽا ۽ گلوڪوفائٽا، شامل آهن، سان برابر ڪرڻ ۾، ڪيواليئر-اسمٿ نظام (Cavalier-Smith System) جي پيروي ڪري ٿو.

ڊويزن جي سطح تي ٻوٽن جي تعريف ۽ درجه بندي پڻ هڪ کان ٻئي ذريعي تائين مختلف آهن ۽ تازيء سالن ۾ ترقي سان تبديل ٿي وئي آهي. اهڙيءَ طرح ڪجهه ذريعا هارس ٽيل کي ڊويزن، آرٿروفائٽا (Arthrophyta) ۾ ۽ برسيان (Ferns) کي ڊويزن، مونيلوفائٽا (Monilophyta) ۾ رکن ٿا، جڏهن ته ٻيا ان ٻنهي کي هڪئي مونيلوفائٽا ۾ رکن ٿا، جيئن هيٺ ڏنل جدول ۾ ڏيکاريل آهي. ڊويزن، پائنوفائٽا (Pinophyta) سڀني جمنواسپرمز (يعني سائڪڊز، جنگوز ۽ نيٽوفائٽس سميت)، يا اڪيلي ڪونيفيرن لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جهڙوڪ هيٺ ڏنل آهي.

سال 1998ع ۾ اي پي جي نظام (APG System) جي پهرين اشاعت کان وٺي، جن ۾ اينجيوسپرمز جي آرڊر جي سطح تائين جي درجه بندي جي تجويز ڏني وئي، ڪيترن ئي ذريعا، ترتيب (Order) کان اعلي درجن کي، غير رسمي ڪلئڊن (informal clades) طور تي استعمال ڪرڻ لاء ترجيح ڏنا. هيٺ ڏنل روايتي ڀاڱن کي، جتي رسمي درجا مهيا ڪيا ويا آهن، تمام گھڻي هيٺين سطح، مثال طور ذيلي ڪلاس، تائين گهٽايو ويو آهي.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | زميني ٻوٽا
 | ويريڊيپلانٽائي |
|  | سائي الجي |
|  | ٻيون الجيون، (بليفائٽا) |

| ڊويزن | معنا | عام نالو | ممتاز خصوصيتون | Species described |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **انٿوسيروٽوفائٽا** | انٿوسيروس جيهڙا ٻوٽا | هارن وورٽ | Horn-shaped sporophytes, no vascular system
سڱ جي شڪل وارا  | 7002100000000000000♠100–300+ |
| **برايوفائٽا** | *بريوم*
موس  | موس | Persistent unbranched sporophytes, no vascular system | 7004120000000000000♠approx. 12,000 |
| **ڪئروفائٽا** | الجي جيهڙا ٻوٽا | ڪئروفائٽس |  | 7003100000000000000♠approx. 1,000 |
| **ڪلوروفائٽا** | سائي رنگ جا الجي ٻوٽا
s | ڪلوروفائٽس |  | 7003700000000000000♠approx. 7,000 |
| **سائيڪاڊوفائٽا** | پالم، ناريل، کجي جيهڙا ٻوٽا | سائيڪاڊز | Seeds, crown of compound leaves | 7002100000000000000♠approx. 100–200 |
| **جنڪگوفائٽا** | جنڪگو جيهڙا ٻوٽا | جِنڪگوفائٽس | Seeds not protected by fruit | 7000100000000000000♠only 1 extant; 50+ extinct |
| **گلوڪوفائٽا** | نيري-سائي رنگ جا ٻوٽا | گلوڪوفائٽس |  | 7001150000000000000♠15 |
| **نيٽوفائٽا** | جيهڙا ٻوٽا | نيٽوفائٽس | Seeds and woody vascular system with vessels | 7001700000000000000♠approx. 70 |
| **لڪوفائٽا** | بگهڙ جي پير جيهڙا ٻوٽا | ڪلب موس (سينور) | Microphyll leaves, vascular system | 7003129000000000000♠1,290 extant |
| **اينجيوسپرمائي** | ٻج وارا | گلن وارا ٻوٽا، اينجيوسپرمز | Flowers and fruit, vascular system with vessels | 7005300000000000000♠300,000 |
| **مرڪنٽيوفائٽا،هيپاٽوفائٽا** | جگر جي شڪل وارا ٻوٽا | ليور وورٽ | Ephemeral unbranched sporophytes, no vascular system | 7003900000000000000♠approx. 9,000 |
| **پوليپوڊيوفائٽا** | پوليپوڊيئم جيهڙا ٻوٽا | برسيان | Megaphyll leaves, vascular system | 7004105600000000000♠approx. 10,560 |
| **پائڪوزوآ** | ڏاڍا ننڍڙا جانور | Picozoans, picobiliphytes |  | 1 |
| **پائنوفائٽا**،
**ڪونيفيروفائٽا** | نوڪدار ٻوٽا ڪون وارا ٻوٽا | ڪونيفر، پائن | Cones containing seeds and wood composed of tracheids | 7002629000000000000♠629 extant |
| **پرئسينوڊرميٽا** | پراسينوڊرما جيهڙا ٻوٽا | Picozoans, picobiliphytes, biliphytes |  | 8 |
| **روڊوفائٽا** | گلابي رنگ جا ٻوٽا | ڳاڙهي الجي | Use phycobiliproteins as accessory pigments. | 7003700000000000000♠approx. 7,000 |
| **ڪل: 14 ڊويزن** |  |  |  |

### فنگس

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوفنگس

| Division | Meaning | Common name | Distinguishing characteristics | Species described |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ascomycota | Bladder fungus | Ascomycetes, sac fungi | Tend to have fruiting bodies (ascocarp). Filamentous, producing hyphae separated by septa. Can reproduce asexually. | 30,000 |
| Basidiomycota | Small base fungus | Basidiomycetes, club fungi | Bracket fungi, toadstools, smuts and rust. Sexual reproduction. | 31,515 |
| Blastocladiomycota | Offshoot branch fungus | Blastoclads |  | Less than 200 |
| Chytridiomycota | Little cooking pot fungus | Chytrids | Predominantly Aquatic saprotrophic or parasitic. Have a posterior flagellum. Tend to be single celled but can also be multicellular. | 1000+ |
| Glomeromycota | Ball of yarn fungus | Glomeromycetes, AM fungi | Mainly arbuscular mycorrhizae present, terrestrial with a small presence on wetlands. Reproduction is asexual but requires plant roots. | 284 |
| Microsporidia | Small seeds | Microsporans |  | 1400 |
| Neocallimastigomycota | New beautiful whip fungus | Neocallimastigomycetes | Predominantly located in digestive tract of herbivorous animals. Anaerobic, terrestrial and aquatic. | approx. 20  |
| Zygomycota | Pair fungus | Zygomycetes | Most are saprobes and reproduce sexually and asexually. | approx. 1060 |
| **Total: 8** |  |  |  |

Phylum Microsporidia is generally included in kingdom Fungi, though its exact relations remain uncertain, and it is considered a protozoan by the International Society of Protistologists (see Protista, below). Molecular analysis of Zygomycota has found it to be polyphyletic (its members do not share an immediate ancestor), which is considered undesirable by many biologists. Accordingly, there is a proposal to abolish the Zygomycota phylum. Its members would be divided between phylum Glomeromycota and four new subphyla *incertae sedis* (of uncertain placement): Entomophthoromycotina, Kickxellomycotina, Mucoromycotina, and Zoopagomycotina.

### پروٽسٽا

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوپروٽسٽ
Kingdom Protista (or Protoctista) is included in the traditional five- or six-kingdom model, where it can be defined as containing all eukaryotes that are not plants, animals, or fungi. Protista is a paraphyletic taxon, which is less acceptable to present-day biologists than in the past. Proposals have been made to divide it among several new kingdoms, such as Protozoa and Chromista in the Cavalier-Smith system.

Protist taxonomy has long been unstable, with different approaches and definitions resulting in many competing classification schemes. Many of the phyla listed below are used by the Catalogue of Life, and correspond to the Protozoa-Chromista scheme, with updates from the latest (2022) publication by Cavalier-Smith. Other phyla are used commonly by other authors, and are adapted from the system used by the International Society of Protistologists (ISP). Some of the descriptions are based on the 2019 revision of eukaryotes by the ISP.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Stramenopiles | "Chromista" |
|  | Alveolata |
|  | Rhizaria |
|  | "Hacrobia" |
|  | "Sarcomastigota" | "Protozoa" |
|  | "Excavata" |
|  | Orphan groups |

| Phylum | Meaning | Common name | Distinguishing characteristics | Species described | Image |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Amoebozoa | Amorphous animals | Amoebozoans | Presence of pseudopodia for amoeboid movement, tubular cristae. | 7003240000000000000♠approx. 2,400 |  |
| Apicomplexa | Apical infolds | Apicomplexans, sporozoans | Mostly parasitic, at least one stage of the life cycle with flattened subpellicular vesicles and a complete apical complex, non-photosynthetic apicoplast. | 7003600000000000000♠over 6,000 |  |
| Apusozoa (paraphyletic) | *Apusomonas*-like animals |  | Gliding biciliates with two or three connectors between centrioles | 32 |  |
| Bigyra | Two rings |  | Stramenopiles with a double helix in ciliary transition zone |  |  |
| Cercozoa | Flagellated animal | Cercozoans | Defined by molecular phylogeny, lacking distinctive morphological or behavioural characters. |  |  |
| Chromerida | *Chromera*-like organisms | Chrompodellids, chromerids, colpodellids | Biflagellates, chloroplasts with four membranes, incomplete apical complex, cortical alveoli, tubular cristae. | 8 |  |
| Choanozoa (paraphyletic) | Funnel animals | Opisthokont protists | Filose pseudopods; some with a colar of microvilli surrounding a flagellum | 7002300000000000000♠approx. 300 |  |
| Ciliophora | Cilia bearers | Ciliates | Presence of multiple cilia and a cytostome. | 7003450000000000000♠approx. 4,500 |  |
| Cryptista | Hidden |  | Defined by molecular phylogeny, flat cristae. | 7002246000000000000♠246 |  |
| Dinoflagellata | Whirling flagellates | Dinoflagellates | Biflagellates with a transverse ribbon-like flagellum with multiple waves beating to the cell’s left and a longitudinal flagellum beating posteriorly with only one or few waves. | 7003295700000000000♠2,957 extant 955 fossil |  |
| Endomyxa | Within mucus |  | Defined by molecular phylogeny, typically plasmodial endoparasites of other eukaryotes. |  |  |
| Eolouka (paraphyletic) | Early groove |  | Heterotrophic biflagellates with ventral feeding groove. | 7001230000000000000♠23 |  |
| Euglenozoa | True eye animals |  | Biflagellates, one of the two cilia inserted into an apical or subapical pocket, unique ciliary configuration. | 7003203700000000000♠2,037 extant 20 fossil |  |
| Ochrophyta, Heterokontophyta | Ochre plants, heterokont plants | Heterokont algae, stramenochromes, ochrophytes, heterokontophytes | Biflagellates with tripartite mastigonemes, chloroplasts with four membranes and chlorophylls *a* and *c*, tubular cristae. | 7004210520000000000♠21,052 extant 2,262 fossil |  |
| Haptista | Fasten |  | Thin microtubule-based appendages for feeding (haptonema in haptophytes, axopodia in centrohelids), complex mineralized scales. | 7002517000000000000♠517 extant 1,205 fossil |  |
| Hemimastigophora | Incomplete or atypical flagellates | Hemimastigotes | Ellipsoid or vermiform phagotrophs, two slightly spiraling rows of around 12 cilia each, thecal plates below the membrane supported by microtubules and rotationally symmetrical, tubular and saccular cristae. | 7001100000000000000♠10 |  |
| Malawimonada | *Malawimonas*-like organisms | Malawimonads | Small free-living bicilates with two kinetosomes, one or two vanes in posterior cilium. | 7000300000000000000♠3 |  |
| Metamonada | Middle monads | Metamonads | Anaerobic or microaerophilic, some without mitochondria; four kinetosomes per kinetid |  |  |
| Opisthosporidia (often considered fungi) | Opisthokont spores |  | Parasites with chitinous spores and extrusive host-invasion apparatus |  |  |
| Percolozoa | *Percolomonas*-like animals |  | Complex life cycle containing amoebae, flagellates and cysts. |  |  |
| Perkinsozoa | *Perkinsus*-like animals | Perkinsozoans, perkinsids | Parasitic biflagellates, incomplete apical complex, formation of zoosporangia or undifferentiated cells via a hypha-like tube. | 7001260000000000000♠26 |  |
| Provora | Devouring voracious protists |  | Defined by molecular phylogeny, free-living eukaryovorous heterotrophic biflagellates with ventral groove and extrusomes. | 7000700000000000000♠7 |  |
| Pseudofungi | False fungi |  | Defined by molecular phylogeny, phagotrophic heterokonts with a helical ciliary transition zone. | 7003120000000000000♠over 1,200 |  |
| Retaria | Reticulopodia-bearing organisms |  | Feeding by reticulopodia (or axopodia) typically projected through various types of skeleton, closed mitosis. | 7004100000000000000♠10,000 extant 50,000 fossil |  |
| Sulcozoa (paraphyletic) | Groove-bearing animals |  | Aerobic flagellates (none, 1, 2 or 4 flagella) with dorsal semi-rigid pellicle of one or two submembrane dense layers, ventral feeding groove, branching ventral pseudopodia, typically filose. | 7001400000000000000♠40+ |  |
| Telonemia | *Telonema*-like organisms | Telonemids | Phagotrophic pyriform biflagellates with a unique complex cytoskeleton, tubular cristae, tripartite mastigonemes, cortical alveoli. | 7000700000000000000♠7 |  |
| **Total: 26**, but see below. |

The number of protist phyla varies greatly from one classification to the next. The Catalogue of Life includes Rhodophyta and Glaucophyta in kingdom Plantae, but other systems consider these phyla part of Protista. In addition, less popular classification schemes unite Ochrophyta and Pseudofungi under one phylum, Gyrista, and all alveolates except ciliates in one phylum Myzozoa, later lowered in rank and included in a paraphyletic phylum Miozoa. Even within a phylum, other phylum-level ranks appear, such as the case of Bacillariophyta (diatoms) within Ochrophyta. These differences became irrelevant after the adoption of a cladistic approach by the ISP, where taxonomic ranks are excluded from the classifications after being considered superfluous and unstable. Many authors prefer this usage, which lead to the Chromista-Protozoa scheme becoming obsolete.

### بئڪٽيريا

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوبئڪٽيريا
Currently there are 41 bacterial phyla (not including "Cyanobacteria") that have been validly published according to the Bacteriological Code

1. Abditibacteriota
2. Acidobacteriota, phenotypically diverse and mostly uncultured
3. Actinomycetota, High-G+C Gram positive species
4. Aquificota, deep-branching
5. Armatimonadota
6. Atribacterota
7. Bacillota, Low-G+C Gram positive species, such as the spore-formers Bacilli (aerobic) and Clostridia (anaerobic)
8. Bacteroidota
9. Balneolota
10. Bdellovibrionota
11. Caldisericota, formerly candidate division OP5, *Caldisericum exile* is the sole representative
12. Calditrichota
13. Campylobacterota
14. Chlamydiota
15. Chlorobiota, green sulphur bacteria
16. Chloroflexota, green non-sulphur bacteria
17. Chrysiogenota, only 3 genera (*Chrysiogenes arsenatis*, *Desulfurispira natronophila*, *Desulfurispirillum alkaliphilum*)
18. Coprothermobacterota
19. Deferribacterota
20. Deinococcota, *Deinococcus radiodurans* and *Thermus aquaticus* are "commonly known" species of this phyla
21. Dictyoglomota
22. Elusimicrobiota, formerly candidate division Thermite Group 1
23. Fibrobacterota
24. Fusobacteriota
25. Gemmatimonadota
26. Ignavibacteriota
27. Kiritimatiellota
28. Lentisphaerota, formerly clade VadinBE97
29. Mycoplasmatota, notable genus: *Mycoplasma*
30. Myxococcota
31. Nitrospinota
32. Nitrospirota
33. Planctomycetota
34. Pseudomonadota, the most well-known phylum, containing species such as *Escherichia coli* or *Pseudomonas aeruginosa*
35. Rhodothermota
36. Spirochaetota, species include *Borrelia burgdorferi*, which causes Lyme disease
37. Synergistota
38. Thermodesulfobacteriota
39. Thermomicrobiota
40. Thermotogota, deep-branching
41. Verrucomicrobiota

### آرڪيا

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوآرڪيئا
Currently there are 2 phyla that have been validly published according to the Bacteriological Code

1. Nitrososphaerota
2. Thermoproteota, second most common archaeal phylum

Other phyla that have been proposed, but not validly named, include:

1. "Euryarchaeota", most common archaeal phylum
2. "Korarchaeota"
3. "Nanoarchaeota", ultra-small symbiotes, single known species

## پڻ ڏسو

باب:حياتيات

* ڪلئڊسٽڪس
* فائلوجينياتيات
* نظميات
* ٽيڪسانومي

## ٻاهريان ڳنڍڻا

Wikispecies has information related to:
فائلم Are phyla "real"? Is there really a well-defined "number of animal phyla" extant and in the fossil record?
* Major Phyla Of Animals آرڪائيو ڪيا ويا 16 July 2006 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

سانچو:Taxonomic ranks
سانچو:Life on Earth

## حوالا

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ `<ref>` آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ `<references group="lower-alpha"/>` نہ مليو