Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# آئسلينڊڪ ٻولي

| آئسلينڊڪ ٻولي |
| --- |
| **íslenska** |
| اچار | [ˈistlɛnska] |
| ٻولي جو وطن | آئس لينڊ |
| نسل | آئسلينڊر |
|
ٻولي ڳالهائيندڙ  | 314,000 (2015) |
| ٻولي جو خاندان  | انڊو يورپي* جرمنڪ
	+ اتر جرمنڪ
		- اولھ اسڪينڊينيويائي
			* انسولر اسڪينڊينيويائي
				+ **آئسلينڊڪ ٻولي**
 |
| پراڻيون صورتون | پراڻي نورس
* پراڻي اولھ نورس
	+ پراڻي آئسلينڊڪ
 |
| لپي | لاطيني (آئسلينڊڪ الفابيٽ |
| سرڪاري حيثيت |
|  سرڪاري ٻولي وغيره | سانچو:ISL |
| ريگيوليٽر  | آرني ميگنوسن انسٽيٽيوٽ فار آئسلينڊڪ اسٽڊيز صلاحڪاري حيثيت ۾ |
| ٻولي جا ڪوڊ |
| ISO 639-1 | `is` |
| ISO 639-2 | `ice (B)` `isl (T)` |
| ISO 639-3 | `isl` |
| گلوٽولوگ | `icel1247` |
| لنگاسفيئر | `52-AAA-aa` |
| آئس لينڊ جتي آئسلينڊڪ اڪثريت جي ٻولي آھي جنھن کي 314000 ماڻھو |
|

**آئسلينڊڪ ٻولي** (انگريزي:  **Icelandic language** ) ھڪ اتر جرمنڪ ٻولين مان ھڪ ٻولي جو نالو آهي جيڪا دنيا ۾ 314000 ماڻھو ڳالھائن ٿا جن جي وڏي اڪثريت آئس لينڊ ملڪ ۾ رھندڙ آھي جنھن جي اھا سرڪاري ۽ قومي ٻولي آهي آئسلينڊڪ يورپي ٻولين مان فروسي ۽ نارويجن جي وڌيڪ ويجھو آھي. اھا ٻولي ٻين يورپي ٻولين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ قدامت رکي ٿي. ھن ٻولي ۾ فعل جون چار حالتون ھونديون آھن. ٻولي جو گرامر جرمن جي گرامر سان وڌيڪ ويجھو آھي. ھن ٻولي جي لکت فيروسي ٻولي جي لکت سان گھڻي ھڪجھڙائي آھي پر ڳالھائڻ ۾ ٻئي ٻوليون باھمي طور تي ڳالھائيندڙن کي سمجھ ۾ ايندڙ ناھن نہ وري ڊينش ٻولي، نارويجن ٻولي ۽ سويڊش ٻولي ڳالھائيندڙ ۽ آئسلينڊڪ ڳالھائيندڙ باھمي طور تي ھڪٻئي جون ٻوليون سمجھي سگھن ٿا. جرمن ٻولي کان تہ اھا اڃان بہ وڌيڪ مختلف آھي. آئسلينڊڪ ڳالھائيندڙ 3,00,000 لک ماڻھو آئس لينڊ ۾ رھندڙ آھن. 8000 ماڻھو ڊينمارڪ ۾ رھن ٿا 5000 ماڻھو يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ رھن ٿا ۽ 1400 کان مٿي ماڻھو ڪيناڊا ۾ رھن ٿا.

## حوالا
# پراڻي انگريزي

پراڻي انگريزي کي انگريزي ٻوليءَ ۾ (Old English) سڏجي ٿو. ھي ٻولي اينگلوسيڪسنس انگلستان ۾ ڳالھائيندا ھئا.ھن ٻوليءَ جو مشھور ادبي ڪم بيوولف آھي. پراڻي انگريزي کي انگلوسيڪسنس جي ٻولي پڻ چيو وڃي ٿو.
# ڊگهائي ڦاڪ

Earth with blue longitude lines and corresponding degrees.
**ڊگھائي ڦاڪ** (Longtitude) هڪ جاگرافيائي بيهڪ آهي جيڪو ڌرتي يا ڪنهن ٻئي آسماني جسم جي مٿاڇري تي هڪ نقطي جي اوڀر-اولهه پوزيشن کي بيان ڪري ٿو. اهو هڪ زاويائي ماپ آهي، عام طور تي ڊگري ۾ ظاهر ڪيو ويندو آهي ۽ يوناني اکر ليمبڊا (λ) سان ظاهر ڪيو ويندو آهي. ميريڊين هڪ قطب کان ٻئي قطب (اترين ۽ ڏاکڻي قطب) تائين هلندڙ خيالي نيم گول لائينون آهن جيڪي پوائنٽن کي ساڳئي ڊگهائي ڦاڪ سان ڳنڍينديون آهن. پرائم ميريڊين °0 ڊگهائي ڦاڪ کي بيان ڪري ٿو؛ ڪنوينشن موجب ڌرتي لاءِ عالمي ريفرنس ميريڊين گريٽ برطانيه جي ٻيٽ تي ڏکڻ-اوڀر لنڊن ۾ "گرين وچ" ۾ رائل آبزرويٽري جي ويجهو گذري ٿو. مثبت دگهائي ڦاڪ پرائم ميريڊين جي اوڀر ۾ آهن ۽ منفي اولهه ۾ آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Resources for determining your latitude and longitude آرڪائيو ڪيا ويا 2008-05-19 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
* IAU/IAG Working Group On Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites آرڪائيو ڪيا ويا 2006-04-06 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
* "Longitude forged": an essay exposing a hoax solution to the problem of calculating longitude, undetected in Dava Sobel's Longitude, from TLS, November 12, 2008.
* Board of Longitude Collection, Cambridge Digital Library – complete digital version of the Board's archive
* Longitude And Latitude Of Points of Interest
* Length Of A Degree Of Latitude And Longitude Calculator
* Esame critico intorno alla scoperta di Vespucci ... آرڪائيو ڪيا ويا 2025-11-07 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
* A land beyond the stars - Museo Galileo

سانچو:Map projection
سانچو:TimeSig
سانچو:Time Topics
سانچو:Time measurement and standards
# عطارد

Mercury
اسان جي شمسي نظام ۾ سڀ کان تيز رفتا سيارو **عطارد** (علامت: , Mercury) آهي. عطارد پنهنجي مدار ۾ لڳ ڀڳ 50 ڪلوميٽر (31 ڪلوميٽر) في سيڪنڊ جي رفتار سان چڪر لڳائي ٿو ۽ سج جي پنهنجي مدار جو چڪر 88 ڏينهن ۾ لڳائي وٺي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو شروعاتي تارا شناسن ان جو نالو تيز هلڻ وارو خدا جو قاصد رکيو هو.

عطارد MERCURY

مرڪري نظام شمسي جو سڀني کان ننڍي ۾ ننڍو ۽ سج کان ويجھي ۾ ويجھو گرھ آھي . سج کان مرڪري جو مفاصلو 57.51 ملين ڪلو ميٽر آھي . ھي نظام شمسي جي پٿريلي گرھن مان ھڪ آھي .

مرڪري جو نالو رومين پنھنجي ديوتا مرڪري جي نالي تي رکيو . ھن گرھ جو مشاھدو پراڻي تاريخ کان ٿيندو پيو اچي . مرڪري ء ھر دور جي ماھرين ۽ سائنسدانن جي تجسس کي وڌايو. ھن گرھ جو مشاھدو 14 سو قبل مسيح جي آشوري سائنسدانن جي علاوه ھڪ ھزار قبل مسيح ۾ قوم بابل به ڪيو ھو . قوم بابل ھن سياري کي پنھنجي ديوتا نبو جي نالي سڏيندا ھئا .

قديم يونانين ۽ رومن سائنسدانن به ھن جو مشاھدو ڪيو .ھن جي باري ۾ مختلف نظريا پيش ڪيا . 1100 ء صدي عيسوي ۾ مسلمان سائنسدان ابو اسحاق ابراھيم الزلقالي مرڪري جي مدار جي حوالي سان اھم نظريا پيش ڪيا .

مرڪري جي تخليق اڄ کان 4.6 بلين سال اڳ ٿي . دوران تخليق ۽ تخليق کان پوء ھي گرھ شھابين جي شديد بمباري جي زد ۾ رھيو . تنھن ڪري ھن جي مٿاڇري تي ھر جاء نشان آھن . جيڪي ڪجهه ميٽرن کان وٽي ڪئي ڪلو ميٽرن جا آھن .

مرڪري سج کي ويجھي ھجڻ جي ڪري 88 زميني ڏينھن ۾ ھڪ چڪر مڪمل ڪندو آھي . ھن جو ڪو چنڊ نه آھي . ھن جي فضاء 42 سيڪڙو ماليڪيولر آڪسيجن 29 سيڪڙو سوڊيئم 22 سيڪڙو ھائڊروجن 6 سيڪڙو ھيليئم ۽ 0.5 سيڪڙو پوٽاشيئم تي ٻڌل آھي . ان کان علاوه Argon, carbon dioxide , Nitrogen, Water vapour, xenon, Krypton, Neon پڻ شامل آھن .

ھن جي درجه حرارت ڪافي حيران ڪندڙ آھي . رات جو ھن جي سطح جو درجه حرارت 173- ڪاٽو ھڪ سؤ ٽيھتر ۽ ڏينھن جو +427 واڌو چار سؤ ستاويھ سينٽي گريڊ تائين پڄي وڃي ٿو .

گرھ جي اتر ۽ ڊکڻ قطب تي سج جا ڪرڻا نه پڄڻ ڪري - 91 سينٽي گريڊ ھجي ٿو . جنھن جي ڪري قطبين ۾ پاڻي ھميشه برف جي صورت ۾ موجود ھوندو آھي .

مرڪري پنھنجي مدار ۾ تمام سست گھمندو آھي . جنھن جي مثال ھن طرح آھي جو ھي سج جا ٻه چڪر لڳائيندو آھي ته ان دوران پنھنجي مدار ۾ صرف ۽ صرف ٽي دفعا ڦرندو آھي .

مرڪري جو مقناطيسي ميدان زمين جي مقناطيسي ميدان وانگي مضبوط آھي . جيڪو تابڪاري کان ھن کي محفوظ رکندو اچي پيو .

ناسا 1975ء ۾ ميرينر Mariner ۽ 2004 ۾ Messenger space craft ميسينجر اسپيس ڪرافٽ نالي خلائي جھاز موڪليو . انھن ڪاميابيءَ سان مرڪري جي بابت ڪارائتي ۽ اھم ڄاڻ ڏني .

جاپان ۽ يورپي خلائي ايجنسين گڏجي 2018ء ۾ بي بي ڪولمبو Bepi columbo نالي خلائي اسپيس ڪرافٽ مرڪري تي موڪلڻ جو منصوبا بندي ڪئي آھي .

ھاڻي اھيو ڏسڻو آھي ته ھي اسپيس ڪرافٽ مرڪري جي ڪھڙين ڪھڙين پر اسرار رازن تان پردو ھٽائيندي .

## حوالا