Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 20 جنوري

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جنوري** | >> |
| سومر | اڱارو | اربع | خميس | جمعو | ڇنڇر | آچر |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

**20 جنوري** عيسوي سال جو 20 هون ڏينهن آهي.
# 1639ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

| سترھين صدي جي چوٿين ڏھائي |
| --- |
| 1631ء | 1632ء | 1633ء | 1634ء | 1635ء | 1636ء | 1637ء | 1638ء | 1639ء | 1640ء |
|
<<< ٽين ڏھائي <<< **چوٿين ڏھائي** >>> پنجين ڏھائي >>>

 |
# عالمي گرميءَ ۾ واڌ

Global mean surface temperature change from 1880 to 2015, relative to the 1951–1980 mean. The black line is the annual mean and the red line is the 5-year running mean. Source: NASA GISS.World map showing surface temperature trends (°C per decade) between 1950 and 2014. Source: NASA GISS.Fossil fuel related carbon dioxide (CO2) emissions compared to five of the IPCC's "SRES" emissions scenarios, published in 2000. The dips are related to global recessions. Image source: Skeptical Science.Fossil fuel related carbon dioxide emissions over the 20th century. Image source: EPA.
**عالمي گرميءَ ۾ واڌ** جي تعريف ھيئن ڪري سگھجي ٿي:

> ماحول جي گرميءَ ۾ واڌ جيڪو گرين ھائوس افيڪٽ تي انسان جي اثراندازي جي ڪري ٿي رھيو آھي.
>
>
>

جڏھن ماڻھو ڪوئلو ،تيل يا قدرتي گيس ساڙيندا آھن تہ ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ گيس (سي او ٽو) پيدا ٿيندي آھي. ھي ڪاربن ڊاءِ آڪسائڊ گيس جڏھن ٻوٽن ۽ سمنڊ مين جذب ٿيڻ کان بچي ويندي آھي تہ ھوائي گندگي جو سبب بڻجي ٿي. ھن زمين ۾ قدرتي وسيلا ڪروڙن ورھين کان خفيا حالت ۾ پيل ھيا. پوين چند صدين يا ڏھاڪن ۾ انھن وسيلن کي ڪڍڻ کان پوءِ گھڻائي سان استعمال ڪيو پيو وڃي. صنعتي انقلاب سان گڏ ئي انھن وسيلن جو ڇڙواڳ استعمال گندگي ۽ گرميءَ جو سبب بنجي رھيو آھي.

آڪسيجن تمام جاندارن جي لاءِ ضروري آھي. جھنگن جي واڍي ان جي گھٽتائي جو ڪارڻ بڻجي رھي آھي. آڪسيجن جي ٽن ايٽمن جي ملڻ سان اوزون گيس ٺھندي آھي. ھي گيس اسان جي ٻاھرين ھوا ۾ زمين کان 12 ڪلوميٽر کان 48 ڪلوميٽر تائين گڏ ٿي رھي آھي. اوزون جو ھي پال اسان جي گرھ کي سج کان ايندڙ نقصان ڪار شعائن کان بچائيندو آھي. فضا ۾ گندگي جي ڪري اوزون جي پال ۾ ڏار پئجي رھيا آھن.

## اثر

* عالمي گرميءَ سان پوري دنيا جي گرميءَ ۾ ھوريان ھوريان واڌارو اچي ٿو.
* عالمي گرميءَ سان موسمياتي تبديليون واقع ٿينديون جھڙوڪ: جتي بارش ٿيندي آھي اتي خشڪي اچي سگھجي ٿي ۽ جتي خشڪي آھي اتي بارشون ٿيڻ شروع ٿي سگھن ٿيون. اتي ڪجهه علائقون ۾ بالڪل قحط طاري ٿي سگھي ٿو ۽ ڪجهه علائقا ٻوڏ ھيٺ اچي سگھن ٿا.
* ماحوليات ۾ گرمي جو واڌارو ٿي رھيو آھي ھر سال ۾ سموري دنيا جي گرمي پڌ ۾ اضافو ٿي رھيو آھي.
* عالمي گرمي پد سان گليشير پگھرجي پاڻي ۾ تبديل ٿي وڃن ٿا جن جي ڪري سمنڊ جي سطح ۾ اضافو ٿئي ٿو.

## احتياتي اپاءَ

ڪجهه طريقيڪار اھڙا آھن جن سان عالمي گرميءَ کي بيھارڻ يا گھٽ ۾ گھٽ ان ۾ واڌاري کي گھٽائي سگھجي ٿو. جيئن:

* **وڻڪاري**: عالمي گرميءَ کي گھٽائڻ جو سڀ کان بھترين رستو وڻڪاري (يعني نوان ٻوٽا پوکڻ) آھي. ٻوٽا ۽ وڻ ڪاربن ڊاءِ آڪسائڊ چھندا آھن ۽ ماحول ۾ ان جي مقدار گھٽجي ويندي آھي.
* مختلف توانائين جو استعمال گھٽايو وڃي جيڪي گلوبل وارمنگ ۾ واڌارو ڪري سگھن ٿا، جيڪا توانائي جيترا ڀيرا ٻيھر استعمال ڪري سگھجي ٿي ان کي ٻيھر استعمال ڪيو وڃي.
* ھيٽر ۽ ايئر ڪنڊشنرن جو استعمال گھٽايو وڃي. گرمي واري بلب کي انرجي سيور سان تبديل ڪيو وڃي.
* **ڄاڻ**:معاشري ۾ يا گھٽ ۾ گھٽ پنھنجي خاندان ۾ بہ جيڪڏھن انسان ھن باري ۾ ڄاڻ پيدا ڪن تہ انا سان گلوبل وارمنگ پوري طرح ختم تہ نٿي ڪري سگھجي ٿي پر پنھنجي توفيق تائين انسان ڪردار ادا ڪري سگھي ٿو. ٻين کي آگاھي ڏيڻ ۽ انھن جي قدمن جي پٺڀرائي ڪرڻ انتھائي اھم قدم آھي.
* **ٻيھر استعمال جوڳين توانائين جي کپت**: جيڪڏھن وڌيڪ ٻيھر کپت جوڳي توانائي استعمال ڪئي وڃي تہ ان سان ڳچ حد تائين گلوبل وارمنگ ۾ گھٽتائي ڪري سگھجي ٿي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

تحقيق
* ناسا خلائي تحقيق
* فن عالمي حرارت

تعليمي
* عالمي حرارت ڪيا ہي؟
* عالمي آبھوا ۾ تبديلي
# سلطنت برطانيا

سلطنت برطانيا 1921ء ۾
**سلطنت برطانيه** (British Empire) پنهنجي ويڪر جي اعتبار سان تاريخ جي سڀ کان وڏي سلطنت هئي ۽ ڪافي عرصي تائين هي هڪ عالمي طاقت رهي۔ 1921ء تي پنهنجي طاقت ۽ ويڪر جي انتها تي هي 33 ملين چورد ڪلوميٽر رقبي تي پکڙيل هئي ۽ ان جي حڪمراني هيٺ 45 ڪروڙ 80 لک ماڻهو هيا جيڪي ان وقت جي عالمي آبادي جو هڪ ڀاڱي چار ٿين ٿا۔ هي ايتري ويڪري هئي جو هن جي باري ۾ چيو ويندو هو ته سلطنت برطانيا تي ڪڏهن سج لهندو نه هيو. هي دنيا جي پنجن ئي آباد کنڊن تي موجود هئي۔

هن جي شروعات آئرلينڊ ۾ 1541ء کان ٿي۔ 1607ء ۾ آمريڪا ۾ جيمز ٹائون پهرين انگريز آبادر هئي۔ 1707 ۾ اسڪاٽ لينڊ ۽ انگلستان متحد ٿين ٿا۔ برطانوي نيون آباديون اتر آمريڪا، ڏکڻ آمريڪا، آفريڪا، آسٽريليا ۽ ايشيا ۾ پکڙجنديون وڃن ٿيون۔ هن دوران گڏيل آمريڪي رياستن جي آزادي ۽ سلطنت برطانيا کان عليحدگي هڪ علائقائي نقصان ته هيو پر تجارتي ۽ معاشي تعلق بدستور قائم رهيق۔

لارڊ ڪلائيو جنگ پلاسي ۾
برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني سلطنت برطانيا جي ڦهلاء ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو۔ انجي ابتدا 1600ء ۾ ملڪه ايلزبٿ پهرين جي دور ۾ بحيثيت هڪ تجارتي ڪمپني جي ٿي۔ هن جو مقصد هندستان سان تجارت هئي۔ مغل سلطنت جي زبون حالي طاقت جو خال پيدا ڪيو جيڪو ايسٽ انڊيا ڪمپني پورو ڪيو. 1857ء تي ننڍو کنڊ مڪمل طور تي سلطنت برطانيا جو حصو بڻجي چڪو هو۔

## وڌڻ جا سبب

* سائنسي دريافتن ماب بروقت فائدو حاصل ڪرڻ۔
* ملڪ جي اندر سياسي نظم و ضبط۔
* تمام وڏي تجارتي بحريه جنهن تي توپون لڳائي ڪري انھن کي جنگي بحريه ۾ تبديل ڪري سگهجي پيو۔
* سٺن حڪمرانن جو تسلسل۔
* يورپ جي معاملن مان پنهنجو پاڻ کي بچائي رکڻ ۽ پنهنجي توانائين کي سلطنت جي تعمير ڪرڻ ۾ صرف ڪيو. يورپ جي معاملن ۾ تڏهن دخل ڏنو جڏهن هالیئينڊ ۽ بيلجيم ۾ مداخلت ڪئي وئي۔

## سلطنت برطانيه پاڪستان ۾

هندستان جي ورهاست 15 آگسٽ 1947ء کان بعد ٻئي ملڪ ڊومِنِيَن چورايا۔ پاڪستان تي عملي طور تي گورنر جنرل جي حڪومت قائم هئي، پر باقاعده عملي و اِختياري آزادي 23 مارچ 1956ء تي عمل ۾ آئي جڏهن پاڪستان جو پهريون آئين منظور ٿيو۔ آگسٽ 1947ء کان فيبروري 1952ء تائين شاهه انگلستان جارج ڇهون جي ۽ فيبروري 1952ء کان مارچ 1956ء تائين ملڪه ايلزبٿ ٻين جي حڪمراني قائم رهي۔۔ هي سڄو عرصو " ڈومِنِيَن آف پاڪستان " يعني "مملڪت پاڪستان"جي نالي سان مشهور آهي۔ هن دوران پاڪستان ز۾ چار گورنر جنرل [قائداعظم محمد علي جناح، خواجه ناظمُ الدين، ملڪ غلام محمد، جنرل اسڪندر مرزا] ۽ چار ئي وزير اعظم [خان لياقت علي خان، خواجه ناظمُ الدين، محمد علي بوگره، چوڌري محمد علي] ٿيا۔

## زوال

ابتدا وانگر هن جو زوال به آئرلينڊ کان 1922ء ۾ شروع ٿيو۔ 1947 ۾ ننڍو کنڊ عليحده ٿيو.

## دنيا تي اثر

## ظلم

* 1877۔1878ء ۾ دڪن، هندستان جي قحط ۾ 12 کان 29 ملين فرد فوت ٿيا، ڇو ته هندستان ۾ انُ موجود هيو پر برطانوي وائسراء حڪم ڏنو ته برطانيه موڪليو وڃي۔ هن کان بعد بچڻ وارن فاقه زده هارين کان پوين سالن جي tax وصول ڪري انهن کي مالي طور تي به ڪنگال ڪيو ويو.

## حوالا
# تيل

**تيل**، ”تر“ اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”تل“ ۽ بنيادي معنيٰ اٿس ”جو سڻڀو آهي“. آڳاٽن لوڪن ڏٺو تہ تر هڏ جا سڻڀا آهن، تہ ڪنهن وقت انهن مان تيل پيڙي ڪڍڻ جو هنر ڳولي لڌائون ”تيل“ لفظ ”تل“ (تر) مان ٺهيو آهي ۽ بنيادي معنيٰ ئي اٿس ”ترن جي پيدائش“. ماڻهو پوءِ ٻين ٻجن مان تيل پيڙڻ سکيا تہ اهو بہ ”تيل“ سڏجڻ ۾ آيو. هن وقت ڳالھ جي چٽائيءَ لاءِ چئون سرنھن جو تيل يا مٺو تيل، ڄانڀي جو تيل يا ڪوڙو تيل وغيره. ھن وقت بادامين، کوپرن بلڪ مڇيءَ مان بہ تيل ڪڍن ٿا ۽ اهو بہ ”تيل“ سڏجي ٿو، نہ تہ اصل رڳو ترن جي تيل کي ”تيل“ چوندا هئا.

## حوالا
# 1880ع

## واقعا

## پيدائش

* **27 جُونِ** – هيلن ڪيلر، آمريڪي ليکڪہ، سماجي ڪارڪن

## وفات

| 1880ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1880ع **·**  1881ع **·**  1882ع **·**  1883ع **·**  1884ع **·**  1885ع **·**  1886ع **·**  1887ع **·**  1888ع **·**  1889ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# 27 جنوري

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جنوري** | >> |
| سومر | اڱارو | اربع | خميس | جمعو | ڇنڇر | آچر |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

**27 جنوري** عيسوي سال جو 27 هون ڏينهن آهي.

## پيدائشون

* **1942ع** ــ **چوڌري شجاعت حسين،** پاڪستاني سياستدان