Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 8 ڊسمبر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **ڊسمبر** | >> |
| سومر | اڱارو | اربع | خميس | جمعو | ڇنڇر | آچر |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

**8 ڊسمبر** (انگريزي: **December 8**)، عيسوي سال جو 342 هون (ليپ سال 343 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 23 ڏينهن باقي آهن.

## واقعا

* **2009ع** - ملتان ۾ آئي۔ ايس۔ آئي۔ جي دفتر جي ٻاهران ڌماڪي ۾ 9 ماڻهو مارجي ويا ۽ 47 زخمي ٿي ويا۔

## پيدائش

## فوتگيون

2003 علامہ غلام مصطفي قاسمي

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو

* 9 ڊسمبر
* 10 ڊسمبر

## حوالا
# ليکڪ

**مصنف** (Writer) [صنف=ٺاهڻ، جوڙڻ] ٺاهيندڙ، جوڙيندڙ، ڪتاب جوڙيندڙ يا ڪتاب لکندڙ يعني ليکڪ. ڪتاب جو، مضمون جو يا ڪنهن بہ لکيل مواد جو ليکڪ. علم و ادب جي ڪنهن بہ صنف جي ليکڪ کي مصنف چيو ويندو آهي.

## حوالا
# 1977ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **3 جنوري** – ايپل ڪمپيوٽر وجود ۾ آئي.
* **27 جُونِ** – جبوتي فرانس کان آزادي حاصل ڪئي. ھن کان اڳ جبوتي فرانسيسي صومالي لينڊ جو حصو هيو.
* **30 جُونِ** – ڏاکڻي اوڀر ايشيائي معاهدن جي تنظيم کي ختم ڪيو ويو.
* **5 جُولاءِ** – [محمد ضیا الحق]] پاڪستان جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جي حڪومت جو ختم ڪري فوجي راڄ لاڳو ڪيو.
* **13 جُولاءِ** – آمريڪي شهر نيويارڪ ۾ 25 ڪلاڪن تائين بجلي بند ٿي وئي.
* **18 جُولاءِ** – ويٽنام گڏيل قومن جو رُڪن ٿيو.
* **31 جُولاءِ** – احمد رضا قصوري جي درخواست سندس والد نواب قصوري جي قتل ڪيس جي ٻڌڻي شروع ٿي.
* **1 سيپٽمبر** – لائلپور جو نالو تبديل ڪري فيصل آباد رکيو ويو.
* **14 آڪٽوبر** – پاڪستان جي پهرين عورت ڊبٽي اسپيڪر بيگم اشرف عباسي کي گھر ۾ نظربند ڪيو ويو.

## پيدائش

* **29 نومبر** – يونس خان، پاڪستاني ڪرڪيٽر

## وفات

* **20 آڪٽوبر** – مير احمد يار خان، خان آف قلات
* **26 آڪٽوبر** – ابراهيم جليس، ليکڪ

| 1970ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1970ع **·**  1971ع **·**  1972ع **·**  1973ع **·**  1974ع **·**  1975ع **·**  1976ع **·**  1977ع **·**  1978ع **·**  1979ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# کاڌو

**کاڌو** (Food) ڪو به اهڙو مادو آهي جيڪو ڪو جاندار غذائي سهاري لاءِ استعمال ڪري ٿو. خوراڪ عام طور تي ٻوٽن، جانورن يا فنگس (Fungi) مان حاصل ٿئي ٿي، جنهن ۾ ضروري غذائي عنصر جهڙوڪ ڪاربوهائيڊريٽس، چرٻي (Fats)، پروٽين، وٽامن ۽ معدنيات شامل هوندا آهن. جاندارن جا سيل (Cells) هن مادي کي جذب ڪري توانائي پيدا ڪن ٿا، جيڪا زندگي برقرار رکڻ ۽ واڌ ويجهہ لاءِ ضروري آهي.

## انساني خوراڪ ۽ تيار ڪرڻ جا طريقا

انسان سڀ ڪجهه کائيندڙ (Omnivorous) جاندار آهن، جيڪي مختلف ماحولياتي نظامن مان خوراڪ حاصل ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا. انسان عام طور تي کاڌي کي کائڻ کان اڳ پچائڻ (Cooking) جو طريقو اختيار ڪندا آهن. اڄڪلهه خوراڪ جي توانائيءَ جو وڏو حصو صنعتي خوراڪ جي نظام (Food industry) ذريعي پورو ڪيو وڃي ٿو، جنهن ۾ زراعت، پروسيسنگ ۽ ورهاست جا پيچيده نظام شامل آهن.

## ماحولياتي اثرات

روايتي زراعت جو موجوده نظام وڏي حد تائين فوسل فيول (Fossil fuels) تي ڀاڙي ٿو. ان ڪري، خوراڪ ۽ زراعت جا نظام آبهوا جي تبديلي (Climate change) جا وڏا ذميوار آهن، جيڪي مجموعي گرين هائوس گئس جي اخراج جو تقريباً 37 سيڪڙو بڻجن ٿا.

## سماجي ۽ سياسي پهلو

خوراڪ جو نظام ڪيترن ئي سماجي ۽ سياسي مسئلن تي اثر انداز ٿئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:

* **پائيداري (Sustainability):** وسيلن جو اهڙو استعمال جيڪو مستقبل لاءِ بچي سگهي.
* **خوراڪ جي حفاظت (Food Security):** هر انسان تائين کاڌي جي پهچ يقيني بنائڻ.
* **حياتياتي تنوع (Biodiversity):** مختلف قسمن جي فصلن ۽ جاندارن جو بچاءُ.

خوراڪ جي حفاظت ۽ معيار جي نگراني بين الاقوامي ادارا ڪندا آهن، جهڙوڪ گڏيل قومن جو ادارو **ايف-اي-او** (FAO) ۽ **ورلڊ فوڊ پروگرام** (WFP).

## وڌيڪ ڏسو

* زراعت
* صحت
* وٽامن

## حوالا
# 1 اپريل

**پهرين اپريل** يا **نيسانپهرين يا چوٿين ڏينهن (چوٿين مهيني جو پهريون ڏينهن)** هڪ عام سال جو ايڪويهين (91) ڏينهن آهي، يا مغربي (گريگورين) ڪئلينڊر جي مطابق هڪ ليپ سال جو. سال جي پڄاڻيءَ ۾ 274 ڏينهن باقي آهن.
# آبادي

ملڪن جو آباديء جي لحاظ سان نقشو
**آبادي** (فارسي مان اخذ ٿيل. انگريزي:Population)، حیاتیات ۽ معاشریات ۾، ڪنهن علائقي ۾ رهڻ واري هڪ ئي حیواني یا نباتي نوع جي فردن جو گروہ. سادي لفظن ۾، هڪ ئي علائقي ۾ رهڻ وارن  جاندارن جو مجموعو جن جي نوع هڪ جهڙي هجي ۽ هو نسل پیدا ڪندا هجن، جيئن انسان.

جڏهن مختلف جنسن جون آباديون گڏيل طور تي زندگي گذارينديون آهن تہ انهن کي برادري يا ڪميونٽي سڏيو ويندو آهي.

## عالمي آبادي

گڏيل قومن جي شائع ڪيل انگن اکرن موجب، 25 جنوري 2011ء تائين، دُنیا جي ڪل آبادي تقریباً 7 ارب (7,000,000,000) آهي۔ ڊسمبر 2022 ۾ دنيا جي آبادي (8,000,000,000) جي انگ کي پار ڪري وئي آهي.
# راند

باسڪيٽ بال راند
**راند** (Sport) جسماني سرگرميءَ کي چئبو آھي جيڪا اڪثر مقابلي واري ۽ منظم روپ ۾ ھوندي آهي. رانديون جسماني صلاحيت ۽ مھارتن کي استعمال ڪن ٿيون، برقرار رکن ٿيون، يا بهتر ڪن ٿيون. اهي شرڪت ڪندڙن کي لطف اندوز پڻ ڪن ٿيون ۽ ڪجهہ حالتن ۾، تماشائين کي پڻ تفريح فراهم ڪن ٿيون. مختلف شرڪت ڪندڙن جي تعداد سان، ڪيتريون ئي رانديون موجود آهن، ڪجهہ انفرادي هونديون آهن، جڏهن تہ ٻيون هڪ کان وڌيڪ رانديگرن پاران ڪيون وينديون آهن. گهڻيون رانديون يا تہ ٽيمن جي وچ ۾ مقابلي طور يا انفرادي رانديگر جي وچ ۾ مقابلي طور ٿينديون آهن. ڪجهہ رانديون "نتيجي جي بغير" (Tie) جي اجازت ڏين ٿيون، جنهن ۾ ڪو بہ هڪ فاتح نہ هوندو آهي. ٻين ۾ هڪ جي فتح طور يقيني بڻائڻ لاءِ ٽائي بريڪنگ طريقا مهيا ڪيا ويندا آهن. هڪ رانديگر يا ٽيم کي چيمپيئن طور سڃاڻڻ لاء، ڪيترائي مقابلا، ٽورنامينٽ جي شڪل ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن. راند جي ڪيتريون ئي ليگون باقاعده راندين جي سيزن ۾، ڪجهہ صورتن ۾ پلي آف ذريعي، راندين کي ترتيب ڏئي ساليانا چيمپيئن ٺاهينديون آهن. مشھور راندين ۾ فٽبال، ڪرڪيٽ، ھاڪي، بيڊمنٽن، والي بال، ٽينس لک وغيرہ شامل آھن.

## حوالا
# اُوچائي

ھوابازي ۾ جھاز جي بلندي جي عمودي فاصلن جي ڀيٽ
**اوچائي** يا بلندي (Altitude؛ عربي: ارتفاع، فارسي: فراز) اڀي يا عمودي فاصلي جو ھڪ ماپ آھي جنھن سان زميني متناسق نظام جي مخصوص زميني مقام جي نقطي کان اوچائي کي ماپيو ويندو آهي. عام طور تي اھو مخصوص مقام سمنڊ جي سطح ھوندو آھي. جاگرافي ۾ ان مقام کان اوچائي لاء بلندي (elevation) جو لفظ استعمال ٿيندو آهي. عام طور تي اوچائي جو استعمال ھوابازي، جاميٽري، جاگرافيائي سروي، راندين، ماحولياتي داٻ ۽ کوڙ ٻين موضوعن جي نسبت سان ٿيندو آهي.

## ھوابازي واري اوچائي

ھوابازي ۾ اوچائي جا کوڙ مطلب ھوندا آھن جن ۾ بيروميٽر واري ھوائي داٻ وسيلي ماپيل انڊيڪيٽيڊڊ الٽٽيوڊ، راڊار ذريعي معلوم ٿيندڙ مطلق اوچائي، سطح سمنڊ کان ماپيل حقيقي اوچائي، بين الاقوامي ماحولياتي معيارن مطابق ماپيل پريشر الٽٽيوڊ ۽ گھاٽائي واري اوچائي وغيره شامل آهن. تنھنڪري اھو لازمي ھوندو آھي تہ اوچائي واري ڄاڻ جي مٽاسٽا ڪندڙ يا جھاز اڏائيندڙ اھو لفظ استعمال ڪرڻ وقت واقف ھجن تہ اھي ان جو استعمال ڪھڙي مطلب سان ڪري رھيا آھن. ھوابازي ۾ اوچائي جي ماپ سراسري سامونڊي سطح (MSL) يا مقامي زميني سطح (ABL) جي نقطي کان ڪئي ويندي آھي.

## جاميٽري واري اوچائي

ٻن يا ٽن رخن واري جاميٽري جي شڪل جي اوچائي ظاھر ڪندڙ لڪيري ڦاڪ کي ان شڪل جو اوچائي يا عمود (Altitude) سڏيو ويندو آهي. انھن شڪلين ۾ گھڻ ڪنڊو (polygon)، پولي ھيڊران، سلينڊر ۽ مخروط وغيره شامل آهن. اوچائي انھن شڪلين جي گوني ڪنڊ جي بنياد ماپبو آھي.

## حوالا
# 1860ع

## ڊسمبر

| اڻويھين صدي جي ڇھين ڏھائي |
| --- |
| 1851ء | 1852ء | 1853ء | 1854ء | 1855ء | 1856ء | 1857ء | 1858ء | 1859ء | 1860ء |
|
<<< پنجين ڏھائي <<< **ڇھين ڏھائي** >>> ستين ڏھائي>>>

 |
# تمثيل

تمثيل \_\_(Allegory):

تمثيل جي لغوي معنيٰ ٿيندي ’ڪنهن شيءِ جھڙو ٿي وڃڻ‘. مشابهت يا نظير. نثر ۽ شاعريءَ ۾ شين، ماڻهن ۽ واقعن تي تمثيلي انداز ۾ پيش ڪيو ويندو آهي. تمثيل ۾ ڪردار انساني خصوصيتن جي نمائندگي ڪندا آهن. شاھ عبداللطيف ڀٽائي لوڪ ڪهاڻين جي سورهين ۽ سورمين کي تمثيلي طور ڪتب آندو آهي. جان بنيان (1626-1688ع) جو ڪتاب “Pilgrim’s Progress” هڪ مشهور تمثيل آهي، جنهن جو ترجمو پرڀداس ڀيرومل “سالڪ جو سفر” سان ڪيو آهي.

## حوالا
# مڪالمو

**مڪالمو** (انگريزي: **Dialogue** يا **dialog**)، لکت یا گفتگو دوران ڳالهه ٻولهه جي اهڙي ڏي وٺ کي چئجي ٿو جيڪا ڪن به ٻن ماڻهن جي وچ ۾ واقع ٿئي يا ته وري ڪنهن ادبي تصنيف يا ناٽڪ جي صورت ۾ منچ تي پيش ڪئي وڃي. بيانئي يا فلسفياڻي گفتگو توڙي سکيا سرشتي طور تي اولهه جي ادب ۽ روايات ۾ مڪالمي جي شروعات سقراط جي مڪالمن کان ٿيندي نظر اچي ٿي، جن جي ترويج يوناني فلسفي افلاطون ڪئي. جيتوڻيڪ، ان کان به آڳاٽي زماني جي رواياتن ۾ پڻ مڪالما ملن ٿا جهڙوڪ هندستاني ادب.

20هين صدي عيسوي ۾ ميخائيل باختن، پائلو فريري، مارٽن بيوبر، ۽ ڊيوڊ بوهم جهڙن دانشورن مقالمي کي فلاسافيڪل صنف ڪري مڃڻ جي شروعات ڪئي. مقالمي جي مختلف خاصيتن ۽ تاويلن تي ڳالهائيندي انهن دانشورن مقالمي جي هڪ ڪُليَتي مفهوم جي پرچار ڪئي آهي، جنهن مطابق مقالمو هڪ اهڙي گهڻ رُخي، تغير پذير، ۽ موضوع آڌارت گفتگو ڪرڻ جو عمل آهي، جنهن سان ڪنهن حتمي راءِ، معنيٰ يا تت تائين رسائي حاصل ڪري سگهجي.

برک تعليمدان جهڙوڪ پائلو فريري ۽ رامون فليچا به تعليم جي ميدان ۾ اهڙا نظريا ۽ طريقيڪار وضع ڪيا آهن جن سان مساواتي مقالمي کي هڪ تدريسي اوزار يا طريقيڪار طور ڪتب آڻي سگهجي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

|  |
| --- |
| **خيالن جي منتقلي م
* ب
* س
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| •پنهنجي پاڻ سان ڳالهائڻ، دماغي | •پنهنجو پاڻ يا ٻي سان بغير جواب ڏيئي ڳالهاڻڻ، زباني | •ٻن ماڻهن جي وچ ۾ ڳالهه ٻولهه، زباني |
| خيال | مونو لاگ | مڪالمو |

 |
# 1982ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **20 جُولاءِ** – لنڊن جي هائيڊ پارڪ ۽ ريجنٽ پارڪ ۾ آئرش ريپبلڪن آرمي پاران ڪيل ڌماڪن ۾ 8 فوجي مري ويا.
* **30 آگسٽ** – ياسر عرفات کي بيروت مان نيڪالي ڏني وئي.
* **19 سيپٽمبر** – اسڪاٽ فالمن نشانين `:-)` ۽ `:-(` کي پهريون دفعو مزاج جي اظهار لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ پيش ڪيو.

## پيدائش

* **18 جُولاءِ** – پريانڪا چوپڙا، ھندوستاني اداڪارہ

## فوتگيون

| 1980ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1980ع **·**  1981ع **·**  1982ع **·**  1983ع **·**  1984ع **·**  1985ع **·**  1986ع **·**  1987ع **·**  1988ع **·**  1989ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# مذهب

اهم مذهبن کي ظاهر ڪندڙ دنيا جو نقشو.

مذهب : هڪ ترتيب وار زندگي آهي، جنهن سان معاشري ۾ ماڻهو روحاني زندگي گزاريندو آهي ۽ مغفرت حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو رهندو آهي. پر ڪيترن ءي سببن جي ڪري مذهب کي انساني زندگيءَ جو سڪوم حرام ڪرڻ جو سبب پڻ ڄاڻايو وڃي ٿو.

## مذهب جي لغوي ۽ اصطلاحي معنيٰ

مذهب جي لغوي معنيٰ  ”رستو“ آهي، معنيٰ جنهن تي هلجي.

هي عربي لفظ ”ذ ـ ھ ـ ب“ مان نڪتل آهي، جنهن جي مغنيٰ وڃڻ(هلڻ)، گزرڻ يا مرڻ آهي.

في المسئلة إلى كذا : (ڪنهن مسئلي ۾) فلاڻي راء اختيار ڪرڻ المنجد : صفحہ # 266

ان جي ڪري ائمه اسلام جي اصطلاح ۾ لفظ مذهب ” راء يا مسلڪ“ جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي.