# جيبوتي

| جمهوريه جيبوتي Republic of Djibouti * *République de Djibouti* (فرانسيسي)
* جمهورية جيبوتي (عربي)
* *Jamhuuriyadda Jabuuti* (Somali)
* *Gabuutih Ummuuno* (Afar)

 جيبوتي |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | قومي نشان |

 |
|  *شُعار: '*اتحاد، مساواة، سلام (عربي) اتحاد، برابري، امن Unité, Égalité, Paix (فرانسيسي) Inkittiino, Qeedala, Wagari (Afar) Midnimo, Sinaan, Nabad (Somali) Unity, Equality, Peace |
| **ترانو:**"جيبوتي جو قومي ترانو"  |
| مڪانيت  جيبوتي
  (تيز نيرو)– نقشو آفريڪا
  (هلڪو نيرو & تيز ڀورو) – in آفريڪي يونين
  (هلڪو نيرو) |
| ڳاڙهو |
| گادي جو هنڌ | جيبوتي شهر ﻿ / ﻿ |
| سڀ کان وڏو شهر | راڄڌاني |
| دفتري ٻوليون | * فرانسيسي
* عربي
 |
| قومي ٻوليون | * صومالي ٻولي
* افار ٻولي
 |
| ٻيون ٻوليون | * انگريزي
* اطالوي
 |
| نسلي گروھ (2024) | 60% صومالي 35% افار 5% عرب |
| مذهب | اسلام |
| مقامي آبادي | جيبوتي وارا |
| حڪومت | وحداني اڪثريتي پارٽي جي صدارتي جمهوريه |
| • صدر | اسماعيل عمر غويله |
| • وزيراعظم | عبدالقادر ڪميل محمد |
| • آبادي
مذهب | 94% اسلام (سرڪاري) 6% عيسائيت |
| مقننه  | قومي اسيمبلي |
| •  مٿيون ایوان | قومي |
| • ھيٺيون ایوان  | اسيمبلي |
| آزادي |
| • فرانس کان | 27 جون، 1977ع |
| • گڏيل قومن ۾ تسليم ٿيل | 20 سيپٽمبر 1977ع |
| • موجوده آئين | 4 سيپٽمبر 1992ع |
| پکيڙ |
| • پکيڙ | 23,200 چورس ڪلوميٽر (9,000 چورس ميل) (146هون) |
| • پاڻي (%) | 0.09 (20 km² / 7.7 sq mi) |
| آبادي |
| • 2020 اندازو | 921,804 |
| • 2024ع مردم شماري | 10,66,809 (146) |
| •  گھاٽائي | 37.2/km2 (96.3/sq mi) (168هون) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2023ع لڳ ڀڳ |
| • ڪل | 7.193 ارب آمريڪي ڊالر (137 هون) |
| • في سيڪڙو | 6,985 آمريڪي ڊالر (137هون) |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2023ع لڳ ڀڳ |
| • ڪل | 3.873 ارب آمريڪي ڊالر (172 هون) |
| • في سيڪڙو | 3,761 آمريڪي ڊالر (126 هون) |
| جِينِي (2015) | 40.0 وچولو |
| ايڇ ڊي آء (2018) |  0.495 ڪمتر · 171هون |
| ڪرنسي | جيبوتي فرانڪ (DJF) |
| معياري وقت | EAT (متناسق عالمي وقت+3) |
| تاریخ جو نمونو | dd/mm/yy |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | right |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +253 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .dj |
| **ویب سائيٽ** Jibouti |

جيبوتي جو نقشو
**جيبوتي** (**Djibouti**)، سرڪاري طور تي، **جمهوريه جيبوتي**، **عربي**: **جمهورية جيبوتي**؛ **فرانسيسي**: **République de Djibouti**)، آفريڪي سڱ ۾ اوڀر آفريڪا جي ساحل تي هڪ ننڍڙو ملڪ آهي. هن جون حدون اتر ۾ ارٽيريا، ڏکڻ-اولهه ۾ ايٿوپيا ۽ ڏکڻ ۾ صوماليا سان ملن ٿيون. جڏهن ته اوڀر ۾ ڳاڙهو سمنڊ ۽ عدن جي نار آهن. 23,200 چورس ڪلوميٽر تي پکڙيل هن ملڪ جي آبادي سال 2024ع جي آدمشماري موجب 10,66,809 آھي. اها آفريڪي کنڊ ۾ گهٽ آبادي واري ملڪن ۾ هڪ آهي. هن جي گادي جو هنڌ جيبوتي شهر ۽ ڪرنسي جو نالو جيبوتي فرانڪ آهي. فرانسيسي سرڪاري ٻولي ۽ عربي عام ڳالهه بول جي ٻولي آهي، جڏهن ته افار ۽ صومالي علاقائي ٻوليون آهن.

قديم زماني ۾ هي علائقو، ايٿوپيا، ايريٽريا ۽ صوماليا سان گڏ، "پنٽ سرزمين" جو حصو هو. ويجھو زيلا شھر (هاڻي صوماليا ۾) وچين دور جي عدل ۽ افات سلطنتن جي گادي جو هنڌ هو. 19 صدي جي آخر ۾، فرانس سڃي علائقي تي قبضو ڪيو ۽ "فرانسيسي صومالي لينڊ" جي نالي سان پنهنجي نوآبادي قائم ڪيو. جيبوتي شهر کان "دير داوا" (اديس ابابا) تائين ريلوي لائين جي ڪري، اها جلد ئي ڏکڻ ايٿوپيا ۽ اوگادين جي واحد بندرگاهه جي طور تي، زيلا شھر جي حيثيت ختم ڪري ڇڏيو. جيبوتي جي موجوده علائقي کي سال 1967ع ۾ ڌار ڪيو ويو ۽ "افار ۽ ايسا جو فرانسيسي علائقو" جو نالو ڏنو ويو. جيبوتي 27 جون، 1977ع تي فرانس کان آزادي حاصل ڪيو. افار ۽ صومالي، به وڏا نسلي گروهه آهن، جيڪا ملڪ جي اڪثريت ٺاهڻ ٿا، جڏهن ته عرب نسلن جي هڪ ننڍڙي اقليت (%5) به موجود آهي.

جبوتي 20 سيپٽمبر، 1977ع تي گڏيل قومن ۾ شامل ٿيو. اهو عرب ليگ، آفريڪي يونين ۽ گڏوگڏ ترقيات تي بين الحڪومتي اٿارٽي (IGAD) جو ميمبر پڻ آهي.

## تاريخ

قديم زماني ۾ هي علائقو، ايٿوپيا، ايريٽريا ۽ صوماليا سان گڏ، "پنٽ سرزمين" جو حصو هو. هتان جي خانه بدوش قبيلن جي شاعري ۽ ڪهاڻين ۾ هزارن سالن جي تاريخ وقف ڪئي آهي. عرب جزيري نما جي ويجھو ٿيڻ جي ڪري جيبوتي ۾ اسلام باقي آفريڪا کان پهرين آيو.

"پيريپلس مئرس اريٿرائي" جي مطابق، عربستان ۽ ان جي چوڌاري
ويجھو زيلا شھر (هاڻي صوماليا ۾) وچين دور جي "عدل" ۽ "افات" سلطنتن جي گادي جو هنڌ هو. 19 صدي جي آخر ۾، فرانس سڃي علائقي تي قبضو ڪيو ۽ "فرانسيسي صومالي لينڊ" جي نالي سان پنهنجي نوآبادي قائم ڪيو. جيبوتي شهر کان "دير داوا" (اديس ابابا) تائين ريلوي لائين جي ڪري، اها جلد ئي ڏکڻ ايٿوپيا ۽ اوگادين جي واحد بندرگاهه جي طور تي، زيلا شھر جي حيثيت ختم ڪري ڇڏيو. جيبوتي جي موجوده علائقي کي سال 1967ع ۾ ڌار ڪيو ويو ۽ "افارز ۽ ايساز جو فرانسيسي علائقو" جو نالو ڏنو ويو.

سال 1977ع کان اڳ جيبوتي، "فرانس جو افارس ۽ ايساس علائقو" جي نالي سان، "فرانسيسي صومالي لينڊ" جو حصو هيو. 8 مئي 1977ع تي علائقي ۾ آزادي لاءِ ريفرنڊم منعقد ڪيو ويو. هن ريفرنڊم ۾، ووٽرن 98.8 سيڪڙو جي وڏي انگ سان فرانس کان آزاد ٿيڻ جي حمايت ڪئي. 27 جون، 1977ع تي جمهوريه جبوتي فرانس کان آزاد ٿيو. حسن گويلد اپتيدن (1977-1999) ملڪ جو پهريون صدر بڻيو.

پنهنجي ابتدائي سالن دوران، جمهوريه آفريڪي اتحاد (هاڻي آفريڪي يونين)، عرب ليگ ۽ گڏيل قومن جي عالمي اداري ۾ شامل ٿيو. سال 1986ع ۾ نئين ٺهين واري تنظيم، انٽر گورنمينٽل اٿارٽي آن ريجنل ڊولپمينٽ (IGAD جي باني ميمبرن ۾ پڻ شامل هو.

سال 1990ع جي شروعات ۾، حڪومتي نمائندگي تي تڪرار جي ڪري جيبوتي جي حڪمران، "پيپلز ريلي فار پروگريس" پارٽي (PRP) ۽ اپوزيشن گروپ، "فرنٽ فار دي ريسٽوريشن آف يونٽي اينڊ ڊيموڪريسي" (FRUD) جي وچ ۾ هٿياربند تڪرار پيدا ٿيو، جيڪو سال 2000ع ۾ حڪومت ۾ حصيداري جي معاهدي سان ختم ٿيو.

اپريل 2021ع ۾، اسماعيل گويله (1977 ۾ فرانس کان آزادي کان پوءِ جيبوتي جو ٻيو صدر) پنهنجي پنجين مدت لاءِ ٻيهر چونڊيو ويو.

## سياست

جبوتي جو جھنڊو
## جاگرافي

## انتظامي ورهاست

جبوتي جا علائقا| علائقو | پکيڙ (چورس ڪلوميٽر) | آبادي | گادي جو هنڌ |
| --- | --- | --- | --- |
| علي صبيح علائقو (Région d'Ali Sabieh) | 2,200 | 75,005 | علي صبيح |
| ارتا علائقو
(Région d'Arta) | 1,800 | 69,047 | ارتا |
| دخیل علاقہ،
*(Région de Dikhil)* | 7,200 | 80,023 | دخيل |
| جبوتي علائقو،
*(Ville de Djibouti)* | 200 | 604,013 | جبوتي |
| اوبوڪ علائقو،
*(Région d'Obock)* | 4,700 | 40,128 | اوبوڪ |
| تاجوره علائقو
(*Région de Tadjourah)* | 7,100 | 79,567 | تاجوره |

## حڪومت ۽ سياست

## معيشت

## آباديات

### مذهب

جيبوتي جي آبادي جي اڪثريت (%94) جو مذهب اسلام آهي. ٻئي وڏي تعداد (%6) عيسائيت جي پيروڪارن جي آهي.

## ثقافت

هر مسلمان ملڪ جي طرح جيبوتي جي هر شهر ۽ ڳوٺ ۾ مسجد هوندي آهي. ان کانسواء مزارن تي وڃن جي به روايت آهي. انهن ۾ سڀ کان مشهور "شيخ ابو يزيد" جي مزار آهي، جيڪا گودا جي جبلن ۾ واقع آهي.

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* وڪيميڊيا العام تي جيبوتي بابت زمرا

سانچو:Countries of Africa

|  |  |
| --- | --- |
| **او آءِ سي** |  |
| افغانستان | الجزائر | البانيا | آذربائيجان | بحرين | بنگلاديش | بينن | برڪینا فاسو برونائي | ڪيمرون | چاڊ | قمر جا ٻيٽ |آئيوري ڪوسٽ | جبوتي مصر | گيبون | گيمبيا گني | گني بسائو
گيانا | انڊونيشيا | ايران عراق | اردن | ڪويت قازقستان | ڪرگزستان | لبنان | ليبيا مالديپ | ملائيشيا | مالي | موريطانيه | مراڪش | موزمبيق | نائيجر نائيجيريا | اومان
پاڪستان | فلسطين | قطر | سعودي عرب سينيگال | سيراليون| صوماليا | سوڊان | سورينام | شام | تاجڪستان ترڪي|
تيونس | ٽوگو ترڪمانستان | یوگینڊا | ازبڪستان | گڏيل عرب امارات | يمن |