Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Capitali (econumìa)

N ecunumìa, lu **capitali** rapprisenta lu tutali dî risursi n tèrmini di sordi usatu pi li vari attivitati ecunòmichi, tra cui mmistimenti e acquisizzioni.
# Custituzzioni

La **custituzzioni** è la liggi funnamintali di ogni nazzioni dimucràtica. Aduttata a l'attu di funnari nu statu o a l'attu di nu canciamentu di riggimi, la custituzzioni è la basi giurìdica dî liggi dû statu, e di sòlitu godi di nu granni cunzenzu tra la pupulazzioni e li forzi dimucràtichi.

## Vuci currillati

* Custituzzioni dâ Ripùbbrica Taliana
* Custituzzioni dâ Ripùbbrica di Kòssuvu
# Gulfu Pèrsicu

Lu Gulfu Pèrsicu ntî na stampa pirsiana dû XV sèculu
Lu **gulfu Pèrsicu** è lu vrazzu di mari chiusu tra l'Ocèanu Indianu, lu cuntinenti asiaticu e la pinìsula aràbbica. Ci si trasi di lu strittu di Ormuz. A Nord ci stapi l'Iran. A sud c'è l'Oman, l'Arabbia Saudita, l'Emirati Arabbi Uniti e lu Bahrein. Lu Golfu si chiudi a uccidenti cu l'estuari dû Tigri e di l'Eufrati, chi confluisciunu ntâ n'unicu ciumi â fruntera tra lu Kuweit l'Iraq e l'Iran.
خليج فارس
# Farauni

Lu farauni Tutmosis III di la XVIII dinastìa.
**Farauni** era lu titulu dû re di l'anticu Eggittu. Li farauna rignarru ntî l'anticu Eggittu dû 3150 a.C. circa nzinu all'annissioni rumana doppu chi Antoniu persi la guerra contra Ottavianu Augustu, ntô 31 a.C.

Li farauna eranu puru l'auturità riliggiusa suprema, e èranu iddi stissi cunsidirati comu dèi.

Pi stu mutivu ntî la riliggiuni egizziana avèvanu dirittu quannu murèvanu a na cirimonia di sipultura assai fastusa, chi avìa comu scopu di assicurari la vita eterna nun sulu ô farauni ma a tuttu lu pòpulu eggizzianu. Certi farauna si fìciru custruiri munumenta giganteschi n forma di piràmidi, chi doppu quasi cincu mila anni si pònnu ancora taliari, e chi rapprisentau ancora òggi l'attrazzioni turistica principali, n Eggittu.

Ci s'àppiru ntra trintina di dinastìi di farauna ntî la storia di l'anticu Eggittu, l'ùrtima di quali fu la dinastìa dî tulumei, dû capustìpiti grecu chi cunquistau l'Eggittu 'n sèquitu ê cunquisti di Alissandru Magnu.

## Talìa puru

* Piramidi di Chèopi
# Sahrawi

Lu pòpulu **sahrāwī'**, è custituitu di gruppi tribbali trazzionarmenti risidenti ntê zoni dû Sahara Uccidintali chi già all'èbbica dâ duminazzioni dâ Spagna avìanu
accuminzatu a riclamari la nnipinnenza.
# Fòsfuru

Fosfuru
Lu **fòsfuru** è n'elimentu chìmicu. L`àtomu di fòsfuru si cumponi di 15 protoni e 16 neutroni. Lu sìmmulu chìmicu è **P**.

La tàvula piriòdica di l'elimenti

**■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■**
# Bahasa Indunesia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sta pàggina è **òrfana**, zzuè nun àvi lijami a tràsiri.

---

Pi favuri, agghiunci na lijami a sta pàggina e scancella st'abbisu.
Pâ lista cumpleta dî pàggini òrfani, vidi a pàggina dâ catigurìa. |

| bahasa indonesia  |
| --- |
| Parratu in: | Indonesia, Timor Est |
| Pirsuni: | circa 199 miliuni |
| Famigghî linguìstichi: | Lingui austronesiani
  Lingue maleo-sumbawan
    Lingue malaiche
        Indonesianu |
| scrittura | Arfabbetu latinu |
| tipologia | SVO |
| Lingua ufficiali |
| Paisi: | Indonesia |
| Regulata di: | Pusat Bahasa |
| Classificazzioni |
| ISO 639-1 | id |
| ISO 639-2 | ind |
| SIL | ind |

L'indunesianu è na lingua austronesiana ca si parra in Indunesia.

## Autri pruggetti

* **Wikipedia** hava n'edizzioni 'n **bahasa Indunesia**
# Spiritismu

Lu **spiritismu** eni na duttrina funnata dû francisi Allan Kardec basata supra la cridenza chi li spiriti putìssiru n quarchi manera ntiraggiri câ sucità attuali.

Lu scopu dû spiritismu è di prumòviri lu dialugu dialètticu tra li tri cràssichi furmi di canuscenza e n particulari la scienza, la filusufìa e la riliggiuni pi fari n modu ca l'umanitati putissi aviri na canuscenza cchiù cumpreta di la rialitati.

Lu spiritismu prona puru na misa n quistioni dî punti funnamintali di lu sistema riliggiusu pi lu suttumettiri n'esami crìticu e mpìricu, ppi siparari la fantasia dâ rialitati. Nta sta manera, l'òmini ponnu scanzari lu matirialismu e lu dogmatismu tuttu nta na vota, sennu crìticu e spirituali.

Lu spiritisumu Suttalìnia lu putiri umanu e la rispunzabbilitati p'aggiri, criari e canciari lu munnu ca lu circunna.

## Lijami di fora

* Lu Libbru di li Spìriti di Allan Kardec (File PDF in lingua angrisa)
* la fòrmula di Sator ncisa supra nu tèschiu umanu (lingua angrisa)
# Drittu e Justizzia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sta pàggina è **òrfana**, zzuè nun àvi lijami a tràsiri.

---

Pi favuri, agghiunci na lijami a sta pàggina e scancella st'abbisu.
Pâ lista cumpleta dî pàggini òrfani, vidi a pàggina dâ catigurìa. |

**Drittu e Justizzia** ('n pulaccu **Prawo i Sprawiedliwość**) è nu partitu puliticu dâ Pulonia.
# Vuivudatu di Lublinu

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sta pàggina è **òrfana**, zzuè nun àvi lijami a tràsiri.

---

Pi favuri, agghiunci na lijami a sta pàggina e scancella st'abbisu.
Pâ lista cumpleta dî pàggini òrfani, vidi a pàggina dâ catigurìa. |

Wiki Pulonia
St'artìculu è sulu n'abbozzu dû Pulonia.

**Vuivudatu di Lublinu** ('n pulaccu: **Województwo Lubelskie**) è unu dî vuivudati dâ Pulonia. La pòpulazzioni, sècunnu lu cenzimentu dû 2010, è di 2.154.892 abbitanti. Lu capulocu è Lublinu.
# Campiunatu Europeu di palluni 2012

Li paisi unni si jocanu li partiti.
Lu **Campiunatu Europeu di palluni 2012** (cumunimenti **Euru 2008**), 14ª edizzioni dû Campiunatu Europeu di palluni, è na manifistazzioni spurtiva chi vinni uspitata di l'Ucraina e dâ Pulonia dû 8 ô 1 di giugnettu 2012.

La finali si jucau a Kiev.

## Talìa puru

* Campiunatu Europeu di palluni 2008
* Campiunatu Europeu di palluni 2016
# Volga

Lu ciumi Volga
Lu **Volga** è lu ciumi cchiù longu di tutta l'Europa.

S'attrova nta la Russia occidintali e la so' lunghizza è di 3.700 chilòmitri; havi na purtata media di 7.300 m³/s (puru nni chistu è lu primu d'Europa) e un bacinu idrogràficu di 1.350.000 km².

Nasci nta li cullini Valdai a 228 metri d'autizza e sbocca nnû Mar Caspiu cu nu granni delta.

Praticamenti è quasi tuttu navigabbili.
# Autubussu

|  |
| --- |
|  |
| St'articulu fa parti dâ seria  **Trasporti** e **Vìculi** |
| Sizzioni Trasporti... |
|
Trasportu di passiggeri
 Trasportu di merci - Liggi
 Ferruvìi - Ariunàutica |
| **Sizzioni Vìculi...** |
|
Menzi di trasportu
: Casi e Mudelli
: Casi e Mudelli
: Casi e Mudelli  |
|  |

L' **autubussu** è nu menzu di traportu a muturi ca servi pi traspurtari sulu pirsuni e li bagagghi d'iddi. La palora è fatta di dui parti: una, "bus", dû latinu *omnibus* = "pi tutti" e lu prifissu "àutu" dû grecu *àutus* = "iddu stissu", ma nta stu casu pigghiatu di "**autu**mòbbili", ca significa, pi l'appuntu, *"si movi iddu stissu"* . Aoggi è saputu sèntiri macari sulu comu buss.
# Sucità dî Nazzioni

Lu palazzu dî Nazzioni a Ginevra.
La **Sucità dî Nazzioni** fu n'organizzazzioni ntirnazziunali chi a liveddu dî cuverna dî vari nazzioni, avia lu scopu di dicsutiri e risòrviri disputi ntirnazziunali, guerri e mettiri n funzioni rigulamenti ntirnazziunali pi la cunvivenza pacifica dî nazzioni. Lu seggiu unni li rapprisintati dâ Sucità si riunèvanu n assimmlea era a Ginevra. Funnata supra la basi dû trattatu di Versailles dû 1919, fu l'antisignana di l'attuali ONU, basata a New York, e chi tra l'autri cosi eriditau comu sedi europea lu palazzu usatu dâ Sucità di Nazzioni.
# Jattupardu

Nu jattupardu.
Jattupardu
Lu **jattupardu** è nu filinu africanu, di lu gèniri Felis serval e di grossi diminzioni, dâ famigghia dî Felidi. Ci havi nu corpu snellu, pilu curtu e foltu di culuri giarnastru a macchi nìuri supra la schina.
# Kazakistan

La bannera dû Kazakistan
La carta dû Kazakistan
Lu **Kazakistan** ('n passatu chiamatu **Casacchia** o **Casachistan**) è nu statu di l'Asia cintrali chi si sìtua tra lu mar Caspiu, la Russia, la Cina, lu Turkmenistan, lu Kirghizistan e l'Uzbekistan cu cui sparti lu mari d'Aral.

## Storia

Abbitatu n tempa antichi di pupulazzioni di stirpi asiatica, lu Kazakistanfu culunizzatu di pupulazzioni n pruvinenza dâ Russia già a partiri dû XVI-XVII sèculu. Cu la rivuluzzioni d'uttùviru lu Kazakistan fu una dî ripùbbrichi fa facêvanu parti di l'URSS. Ntô 1991 lu Kazakistan addivintau nu statu nnipinnenti e suvranu. Ê jorna nostri lu Kazakistan fa parti di la Cumunitati dî Stati Nnipinnenti, na cumunitati ecunòmica e pulitica ca lu lìa â Russia e a àutri stati di l'ex Unioni Suviètica.

## Giografìa

Di na supirfici di 2.717.000 chilomitri quatrati, avi na pupulazzioni di circa 17.500.000 abbitanti. La capitali ha statu ricintimenti trasfiruta di Alma Ata a Nur-sultan.

## Curiusitati

Lu tirritoriu dû Kazakistan ospita la basi spazziali di Baikonur, una dî cchiù mpurtanti dû munnu, e funnamintali pi lu funzionamentu di l'attivitati spazziali russi e amiricani.

## Nativi notevoli

Avramkin Oleg Egorovich

Adilov Aset Serikovich

Asimov Alisher Muratovich

Akimov Fyodor Filippovich

Altynbekova Sabina Abaevna

Zhelezko Oleg Viktorovich