Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 24 di nuvèmmiru

## Abbinimenti

* 2004: Italia: Ê 23:59 na forti scossa di tirrimotu (5,2 dâ scala Richter) veni avvirtita ntô nord d'Italia. L'epicentru è stato isulatu vicinu lu Lagu di Garda.
* 2004: Ucraina: Crisci la tensioni doppo l'esitu (cuntistatu) dû balluttaggiu pi l'elezzioni di duminica chi havi vistu vinciri Viktor Yanukovich. Mentri a Kiev fannu l manifistazzioni di chiazza (e è statu annunziato nu sciopiru ginirali).

## Nasciuti

* 1632: Baruch Spinoza, filòsufu ulannisi

## Morti

* 1957: Diegu Rivera, pitturi messicanu
* 1963: Lee Harvey Oswald, assassinu di John Fitzgerald Kennedy
* 1991: Freddie Mercury, cantanti ngrisi
# Scola

Albert Anker (1896)
La **scola** è l'enti aducativu organizzatu e gistutu dû statu o di privati cû còmpitu di diffùnniri, attraversu nu 'nzignamentu mitòdicu e cullittivu, la cultura, la struzzioni e la priparazzioni prufissiunali.

La scola eni nu postu unni unu mpara.

## Talìa puru

* Maistra
* Maistru
* Prufissuri
* Universitati
# Giainismu

Lu **Gianismu**, canusciutu tradizziunalmenti comu "Jain Dharma", è n’antica riliggiuni ca si funna supra li nzignamenti di Mahavira (599 - 527 a.C.).

|  |
| --- |
| **Riliggiuni** |
| Ateismu - Agnosticismu - Monoteismu - Politeismu - Enoteismu - Panteismu - Animismu Buddismu | Cunfucianismu | Cristianèsimu | Ebbraismu | Giainismu | Innuismu | Islam | Shintuismu | Tauismu | Zoruastrismu |
| **Diu - testi sacri - cleru - erisìa - mituluggia - lista di divinitati** |
# Canadà

La bannera di lu Canadà
Lu Canadà
Lu **Canadà**, nazzioni di l'America dû Nord, cu capitali Ottawa, è lu secunnu statu ô munnu pi supirfici doppu la Russia. Cunfina cu li Stati Uniti a sud, e lu statu di l'Alaska a ovest. A Est è bagnatu di l'Ocèanu Atlànticu, a ovest di l'Ocèanu Pacìficu, e a nord l'Ocèanu Articu chi lu sipara a nord-est dâ Groenlandia.

## Pòpulazzioni

La populazzioni dû Canadà è privalintimenti anglofona ma ntâ riggiuni dô Quebec, ntô sud est, si parra puru lu francisi. Populazziuni di indiani vivunu di caccia e di pesca ntô Nord dû Canadà.

## Citati cchiù mpurtanti

* Ottawa, la capitali
* Torontu
* Montreal
* Vancouver
* Calgary
* Winnipeg
# Neuliticu

Nu pugnali dû neuliticu.
Lu **Neuliticu** è l'urtimu piriudu dâ preistoria e currispunni a nu piriudu n cui l'umanità pirfizziunau la custruzzioni di stigghi di petra e la sò affilatura, junciennuci puru nu mànicu di lignu. Lu piriudu varia dû X millenniu a.C. unni cumpariu ntô mediu orienti e nzinu ô III millenniu a.C. quannu già ntî certi parti dû bacinu dû Meditirraniu civirtati antichi comu l'Anticu Eggittu s'avèvanu ggià sviluppatu.

N Sicilia ntô tardu neuliticu ci foru sprissioni dâ curtura dû vasu â forma di campana ca si manifistau nzinu all'inizziu dû II millenniu a.C.
# Argentu

Argentu
L'**argentu** è nu mitallu prizziusu chi havi statu usatu di l'umani pi quarchi milli d'anni pi tuttu lu munnu, supratuttu pi prudùciri munita. Veni catigurizzatu comu nu mitallu jancu nunustanti ca havi nu culuri chiutostu griggiu. La palora «argentu» si pò usari comu n'aggittivu discrivennu nu culuri di quarchiccosa.

Ntâ chìmica, l'argentu è l'elimentu 47. Havi lu pisu atòmicu di 107.86 a.m.u. Lu sò signu è Ag, dû latinu, *argentum*.

## Pruverbi

* Cui havi argentu, havi aggenti.

## Rifirimenti

La tàvula piriòdica di l'elimenti

**■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■**
# Sèculu XVII

1590ini
* 1600ini

* 1610ini

* 1620ini

* 1630ini

* 1640ini

* 1650ini

* 1660ini

* 1670ini

* 1680ini

* 1690ini

1700 (l'ùrtimu annu dû sèculu XVII)
# Sèculu XII

1090ini
* 1100ini

* 1110ini

* 1120ini

* 1130ini

* 1140ini

* 1150ini

* 1160ini

* 1170ini

* 1180ini

* 1190ini

1200 (l'ùrtimu annu dû sèculu XII)
# Kaulonia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sta pàggina è **òrfana**, zzuè nun àvi lijami a tràsiri.

---

Pi favuri, agghiunci na lijami a sta pàggina e scancella st'abbisu.
Pâ lista cumpleta dî pàggini òrfani, vidi a pàggina dâ catigurìa. |

Mosaicu dû III secolo a.C. cu nu dragu
Resti di casa dell'Antica Grecia
**Kaulon** o **Kaulonia**, fu na culonia dâ Magna Grecia. Li ruvini s'attrovanu vicinu Punta Stilu, ntô cumuni di Munastiraci, n pruvincia di Reggio Calabria.
# Papa

Giuvanni Paulu II
**Papa** è lu tìtulu chi havi lu vìscuvu di Roma e capu di la Chiesa Cattòlica, lu *Summu Pontèfici*, e li patriarchi di Alessandria d'Eggittu. La sedi di Roma si riteni funnata di l'apòstulu Petru (pi chissu lu Papa veni difinutu *lu succissuri di Petru*); chidda di Alessandria la funnau l'evancelista Marcu. Nnû Cunciliu di Nicea si dicidìu di assignari a lu papa di Alessandria lu secunnu postu doppu chiddu di Roma. U papa attuali è Papa Franciscu.

## Lu rolu dû Papa nnâ Chiesa Cattòlica

Lu **Papa** di Roma è, secunnu la duttrina cattòlica, lu liggìttimu succissuri di Petru e lu capu dû culleggiu episcupali. É lu titulari dû maggisteru cclesiàsticu e lu esèrcita di sulu o cu li vìscuvi nnû Cunciliu Ecumènicu; 'n particulari, è nfallìbbili quannu duna li difinizzioni *ex cathedra* di virità ssenziali supra la fidi e la murali. Nni l'esercizziu di lu sò putiri, lu Papa è coadiuvatu dû culleggiu di li cardinali e di la Curia Rumana.

Lu Còdici di Dirittu Canònicu difinisci ô Papa "*Òrganu supremu di la putistà di giurisdizzioni*" e nta la sò pirsuna si assùmmanu li putiri leggislativu, esecutivu e amministrativu; oggettu di la sò giurisdizzioni sunnu: la fidi, li custumi e la disciplina cclesiàstica; la sò giurisdizzioni s'estenni a tutti li singuli chiesi, a tutta la gerarchìa cclesiàstica e a tutti li fideli.

La basìlica di San Giuvanni 'n Lateranu a Roma, la sedi dû Papa
## Taliati macari

* Lista di tutti li papi
* Deci puntificati cchiù curti
* Deci puntificati cchiù longhi

|  |
| --- |
| **Riliggiuni** |
| Ateismu - Agnosticismu - Monoteismu - Politeismu - Enoteismu - Panteismu - Animismu Buddismu | Cunfucianismu | Cristianèsimu | Ebbraismu | Giainismu | Innuismu | Islam | Shintuismu | Tauismu | Zoruastrismu |
| **Diu - testi sacri - cleru - erisìa - mituluggia - lista di divinitati** |