Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nfurmàtica

Rapprisintazzioni grafica dâ machina dî Turing
'A **nfurmàtica** jè la scienza cchì tratta dî computer, ntê ssò aspetti tiuretici, dî supportu fìsicu (hardware) e dî prugrammazzioni pâ criazzioni dî software.

Si occupa dô trattamentu dê nfurmazzioni attraversu sistemi automatizzati, dâ mplimentazzioni dî alguritmi e appricazzioni.

## Storia

'A nfurmàtica nasci assai prima dê computer ccù 'a mminzzioni dô àbbacu cchì, nonostanti 'a ssò simplicitati jè unu dê primi sistemi dî calculu. Succissivamenti vèni mmintata l'àlgibbra grazzî all'àrabbu-pirsianu al-Khwarizmi.

Ntò 1951 mmeci nasci 'a nfurmàtica muderna grazzî a John von Neumann e Alan Turing e mengunu mmintati i primi computer còmu a machina dî Turing.

## Vucabbulariu

* **Alguritmu** – processu dî calculu pâ risoluzzioni dî un prubblema ditirminatu 'n un ditirminatu nummuru dî passi, termini dirivatu dô Àrabbu *al-Khwarizmi*, mminturi dâ álgibbra.
* **Appricazzioni** – cchìu spicificu "appricazzioni 'nfurmàtica", prugramma usatu pî fàri na ditirminata attivitati
* **Bit** – (cuntrazzioni dô Ingrisi "**B**inary dig**it**") unitati minima dî nfurmazzioni diggitali ccù 2 stati (1; Viru/Aḍḍumatu) (0; Falsu/Astutatu)
* **Byte** – unitati dî nfurmazzioni ranni 8 bit, usata còmu unitati dî misura dâ memoria
* **Computazzioni** – processu dî calculu ccù passaggi dî nummuru finitu attraversu opirazzioni ilimintari
* **DB o Database** – struttura ordinata dî nfurmazzioni cchì pirmetti u canciamentu dê dati sarbati
* **DDOS** – Tipu dî attaccu 'nfurmàticu pî disabbilitàri un sistema attraversu a sovrabbondanza dî richiesti
* **File** – nzemi dî dati cchì segunu na struttura, utilizzati pî sarbari contenuti dî ogni tipu
* **Hacker** – utenti praticu cchì sapi còmu usàri un prugramma a pienu dê so capabbilitati pî ssò fini, simili anchi a Power User, un utenti cchì sapi còmu usàri un prugramma ô ssò massimu
* **Hardware** – nzemi dî cumpunenti cchì formunu u computer
* **Nfurmàtica quantistica** – branca dâ nfurmàtica cchì usa i quanti pô calculu dî alguritmi avanzati e racculti dî dati complessi
* **'Nterfazza grafica** – menzu dî comunicazzioni grafica tra computer e utenti, attraversu u signali vìdiu pî nu schermu o proittaturi
* **SaaS** – (cuntrazzioni dô Ingrisi "**S**ofware **a**s **a S**ervice") mudeḍḍu business 'nfurmàticu basatu su vìnniri software su commissioni
* **Sistema upirativu** – nzemi dî software pî pirmettiri a na machina dî fununziàri currittamenti e aggevulàri l'utenti
* **Software** – prugramma 'nfurmàticu isiguitu rincoḍḍu a na machina, diversu u software di basi cchì cuntrolla a machina dâ u software applicativu cchì jè isiguitu dô sistema

## Talìa puru

* Apple Macintosh
* ASP
* BSD
* Bill Gates
* Microsoft Windows
* Linus Torvalds
* Linux
* Steve Jobs
* Steve Wozniak
* Ntilliggenza artificiali
# Mumbai

**Mumbai**, canusciuta puru comu **Bombay** esti la citati cchiù pupulusa di l'Innia, cu na pupulazzioni astimata di 13 miliuna di pirsuni. Cunziddirannu li sò subburghi lu nùmmuru acchiana a 20 miliuna furmannu la quarta aria metrupulitana cchiù pupulusa dû munnu. S'attrova nni l'ìsula di Salsette nnanzi la costa ovist di lu statu di Maharashtra. Mumbai esti la capitali cummirciali di l'Innia. E' sedi dâ *Reserve Bank of India (RBI)*, dû *Bombay Stock Exchange (BSE)*, dû *National Stock Exchange of India (NSE)* e di tanti bissinissi nniani. E' macari la sedi dâ nnustria dâ televisioni e dû filmu, canusciuta comu *Bollywood*. Havi attrattu migranti di tutti li banni di l'Innia pirchì dî mmensi oppurtunitati di bissinissa e dû *standard* di vita rilativamenti àutu.
# Innia

La Bannera di l'Innia
Lu simmulu di l'Innia
Li stati di l'Innia
L' **Innia** cû sò miliardu e centu miliuna d'abbitanti è, doppu d'a Cina, la secunna nazzioni dû munnu pi nummuru d'abbitanti. Lu tirritoriu di l' **Innia** è situatu a orienti di l'Ocèanu Innianu. La cità di Nova Delhi è la capitali.

## Storia di l'Innia

N'èbbica antica Alissandru Magnu agghicau nzinu all'attuali India, prima di arriturnârisi a uccidenti. A pàrtiri dû primu sèculu, lu nord di l'India, nzinu a valli dû Gangi fici parti di nu mpiru di uriggini cinisi, lu Mperu Kushan, e chistu nzinu ô III sèculu circa. Pi tuttu lu mediuevu l'India fu nfluinzata n parti di la spansioni di l'Islam, cu cuverni di ispirazzioni mussurmana, comu chiddu ca desi uriggini â cèlibbri epupea ca purtau â custruzzioni dû Taj Mahal.
Versu lu 1600 l'India è occupata pi quasi la tutalità dû tirritoriu suio dî Mogol, nu pòpulu mussurmanu vinutu di l'attuali Afganistan. Li Mogol rignaru nzinu all'uccupazziuni ngrisi dû XIX sèculu.
Culònia nglisa, cunquistau la nnipinnenza ntô 1948 grazzi ê rivinnicazzioni ispirati dû muvumentu nun viulentu di Mahatma Gandhi.

## Citati di l'Innia

* Nova Delhi
* Bangaluri
* Madras
* Bombay
* Calcutta

## Viditi puru

* Lista dî lingui ufficiali di l'India
* Indiani celibbri
* Gangi
* Taj Mahal