Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Frivaru 2015

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **2014** | Abbinimenti dû 2015 | **2016** |
| Jinnaru 2015 | Frivaru 2015 | Marzu 2015 | Aprili 2015 | Maiu 2015 | Giugnu 2015 | Giugnettu 2015 | Austu 2015 | Sittèmmiru 2015 | Uttùviru 2015 | Nuvèmmiru 2015 | Dicèmmiru 2015 |

## Sicilia e cuntinenti

**10 di frivaru Lampidusa: Duranti na travirsata 29 mmigrati extracumunitari mureru di friddu prima d'agghicari n Sicilia.

## Munnu

**12 di frivaru Minsk: Li prisidenti russu Vladimir Putin, francisi François Hollande, ucrainu Petro Porochenko e la cancillera tidesca Angela Merkel s'ancuntraru ntâ capitali bielurussa pi circari n'accordu p'arrisòrviri la quistioni dû Donbass, unni di diversi misi truppi siparatisti aiutati di vuluntari russi cummattunu contra l'àsercitu ucrainu.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **2014** | Abbinimenti dû 2015 | **2016** |
| Jinnaru 2015 | Frivaru 2015 | Marzu 2015 | Aprili 2015 | Maiu 2015 | Giugnu 2015 | Giugnettu 2015 | Austu 2015 | Sittèmmiru 2015 | Uttùviru 2015 | Nuvèmmiru 2015 | Dicèmmiru 2015 |
# Sèculu XV

U **XV sèculu** (quinnicèsimu sèculu), canusciutu macari comu **Quattrucentu** o '**400**, è u sèculu chi accumincia cu l'annu 1401 e finisci cu l'annu 1500.

* 1390ini

* 1400ini

* 1410ini

* 1420ini

* 1430ini

* 1440ini

* 1450ini

* 1460ini

* 1470ini

* 1480ini

* 1490ini
# Fèstival di Berlinu

Nnu festival di lu 2007.
Lu **Festival ntirnazziunàli dû Cìnima di Berlinu**, macari **Berlinali**, è unu di li fèstival cinimatucràfici di granni pristìgiu ntirnazziunali.

Lu festival, ca dura cchiù o menu dui simani, si fa tutti l'anni n frivaru a accuminzari da lu 1951. Li premi principali dati ntâ manifestazzioni su l'*Orsu d'Oru* e l'*Orsu d'Argentu* (l'orsu è lu sìmmulu di Berlinu.

Òi lu Berlinali è lu cchiù mpurtanti eventu di la citati, e è unu di li appuntamenti cchiù mportanti di l'andùstria cinimatucràfica. Lu festival òspita cchiù di 20.000 lavuraturi, di chisti 4.200 jurnalisti di 200 nazzioni e passa.
# Guerra dî sei jorna

La carta dî tirritori n guerra.
La **guerra dî sei jorna** fu nu cunflittu ca si cummattìu tra Israeli di na banna e l'Eggittu, la Siria e la Giordania di l'àutra banna tra lu 5 e lu 10 di giugnu dû 1967. S'accapau cu na cumpleta vittoria israeliana. Israeli â fini dû cunflittu accupau lu Sinai, la striscia di Gaza, Girusalemmi est e lu Golan. Li cunsiequenzi dâ guerra, chê sò profughi, e li cuntinziusi ristati aperti cu la Siria supra lu Golan, nfuenzanu la situazzioni pulitica dû Mediu Orienti ancora ê jorna nostri.
# Johannesburg

**Johannesburg** chê sò 5.926.668 abbitanti è la cità cchiù pupulusa dô Sud Àfrica e la secunna cità cchiù pupulusa di l'Àfrica sub-sahariana doppu Lagos.
# 1974

Lu **1974** (MCMLXXIV a nùmmaru rumanu) è n'annu dû XX sèculu.

## Abbinimenti

* 8 di austu: Scànnalu Watergate: Lu prisidenti miricanu Richard Nixon annunza la sò dimissioni di l'ufficiu.
* 13 di dicèmmiru: La Malta addiventa na ripùbbrica.

## Nasciuti

* Alessandru Del Pieru

## Morti

* Vittoriu De Sica, reggista talianu

==Premiu Nobel==

| **Premiu Nobel** |
| --- |
|  |
| * Alfred Nobel
* Premiu Nobel
* Premi Nobel taliani
 |
| Premiu | n òrdini |
| --- | --- |
| Paci: | alfabbèticu | crunulòggicu |
| Littiratura: | alfabbèticu | crunulòggicu |
| Midicina: | alfabbèticu | crunulòggicu |
| Fìsica: | alfabbèticu | crunulòggicu |
| Chìmica: | alfabbèticu | crunulòggicu |
| Econumìa: | alfabbèticu | crunulòggicu |

* Premiu Nobel pâ paci:
* Premiu Nobel pâ littiratura:
* Premiu Nobel pâ midicina:
* Premiu Nobel pâ fisica:
* Premiu Nobel pâ chimica:
# Timpiratura

La **timpiratura** è na grannizza fìsica ca difinisci lu statu tèrmicu d'un corpu e la sò attitùtini a scanciari caluri cu l’ambienti sternu o cu àutri corpi. E' macari lu statu tèrmicu di l’attimusfera.
# Boru

Boru
Lu **boru** è n'elimentu chìmicu. L'àtomu di boru si cumponi di cincu protoni e sei neutroni.

La tàvula piriòdica di l'elimenti

**■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■**
# Statua dâ Libbirtà

La Statua dâ Libbirtà.La **Statua dâ Libbirtà**, ufficialmenti canusciuta comu **Libertà ca illumina lu Munnu**, è nu sìmmulu di libbirtà, affettu e spiranza, situata a New York, Stati Uniti. La statua fu dunata dâ Francia ê Stati Uniti pi cilibbrari l'amicizia tra li dui paisi e pi cummemurari lu centenariu di l'Innipinnenza miricana.

## Storia e criazzioni

La statua fu disignata dû sculturi francisi Frédéric Auguste Bartholdi, mentri lu ncigneri Gustave Eiffel (famusu pâ turri ca porta lu sò nomu) era puru mpignatu ntê strutturi nterni di mitaḍḍu. Lu pruggettu accuminciò ntô 1865 e la statua fu cumplitata e dunata ê Stati Uniti ntô 1886. Fu eriggiuta ntâ l'Isula dâ Libbirtà, ntâ stampa di Manhattan. Mustra na fijura fimminili ca susi na torcia nta na manu e havi na tavula nta l'autra, supra cui è ncisa la data dû 4 di giugnettu 1776, ca si rifirisci ô jornu di l'Innipinnenza.

## Discrizzioni

Autizza circa 93 metri, cumprisi lu piedistallu, la statua è fatta di ferru e pesa circa 205 tunnillati. La fijura dâ fìmmina, ca porta na tùnica, simmulizza la libbirtati, mentri la torcia rapprisenta la luci dâ libbirtati ca guida e ispira. Lu disignu dâ statua era nnuvativu pi l'èbbica, pruggittatu pi risistiri ê venti forti e ê difficultà ambientali.

## Significatu e Simmulismu

La Statua dâ Libbirtà è nu sìmmulu di spiranza e libbirtà pi miliuna di mmigrati ca arrivanu ntâ Mèrica attraversu lu portu di New York. Ancora oggi, rapprisenta n’emblema di l’accettazzioni e di na nazzioni funnata supra li valuri dimucràtici. Ntô 1924, la statua fu numinata Monumentu Nazziunali e ntô 1984 fu misa ntâ lista dû Patrimoniu Munniali di l'UNESCO.

## Rinnovamentu e cunsirvazzioni

Duranti l'anni dâ sò esistenza, la Statua dâ Libbirtà subìu diversi upirazzioni di ristàuru, tra cui nu granni cumplitamentu ntô 1986, 'n occasioni dû cintinariu dâ sò naugurazzioni. Ogni annu, miliuni di turisti vìsitunu la statua, facennula divintari una di l'attrazzioni cchiù icònichi e arricanuscibbili dô munnu.
# Pisu

Lu **pisu** è la forza, la spinta asircitata di nu corpu supra zoccu lu susteni p'effettu dâ gravitati turrestri.

Sta vuci è na difinizzioni sìmprici di na palora n sicilianu. Lu sò cuntinutu pò èssiri migghiuratu.

| Lingua Siciliana |
| --- |
| Cosi di tutti jorna - Azzioni umani - Prufissioni - Sprissioni Tipici - Lingua Siciliana |
# Uraniu

Uraniu
L'**uràniu** è n'elimentu chìmicu radiattivu. Ntô vintèsimu sèculu la radiuattività di l'uraniu veni usata nta nu prucessu di scissioni dû nucliu a làrica scala chi pirmetti la produzzioni di energia, chiamata pi li sò origgini "energia nucliari".

La tàvula piriòdica di l'elimenti

**■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■**
# Asia livanti

Seoul, Corea dû Sud
Taipei, Taiwan
L'**Asia livanti** ('n tèrmini giogràfici) cumprenni la Cina (mancannu Tibet e Xinjiang), Giappuni, Corea, Mongolia e Taiwan. Ma cchiù spissu nchiudi li stati e li culturi di l'Asia dû Sud-est, p'asempiu: Camboggia, Malesia, Burma, Tailandia, Indunesia e li Filippini.

Spissu sta riggiuni si chiama puru lu Livanti stremu.