Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mare Mediterràneu

Articulu in logudoresu

Su **Mare de Mesu** o **Mare Mediterràneu** est unu mare addidu, pro mesu de sa Leada de Gibilterra a s'Otzeanu Atlànticu, est serradu totu a giru dae sa regione mesuterranea (Europa meriodionale, Asia occidentale e Africa de su nord).
Cun 2,5 miliones de km², est su segundu mare interiore pro grandesa a pustis de su Cribe. Su nomine derivat dae su latinu *Mar Medi Terraneum* chi bolet narrere «Mare in mesu a sa terra»

## Referèntzias
# Canale de Suez

Artìculu in LSC

Posidura in su mundu e imàgine satellitare
Su **canale de Suez** (in àrabu: قناة السويس‎, *Qanāt al-Suways*) est unu canale artifitziale navigàbile chi s'agatat in Egitu, a ovest de sa penìsula de su Sìnai, intre Portu Said (Bûr Sa'îd) in su mare Mediterràneu e Suez (al-Suways) in su Mare Ruju, chi segat s'omònimu istmu de Suez, permitende sa navigatzione dereta dae su Mediterràneu a s'otzèanu Indianu, chene de netzessidade de circumnavigare s'Àfrica in s'Otzèanu Atlànticu longu sa rota de su cabu de Bonu Isperu.

Cumpletadu in su 1869 e abertu su 17 santandria 1869, su canale est istadu realizadu dae su frantzesu Ferdinand de Lesseps subra progetu de s'ingegneri trentinu Luigi Negrelli e cunsistet de duos tretos, a norte e a sud de su Lagu Marigosu Mannu: su fraigu at duradu 15 annos, traballu acumpridu gràtzias a una cooperatzione intre medas natziones europeas tra cales sa Frantza chi at dadu su contributu majore, mentras in su 2015 est istadu cumpletadu s'addòpiu de carchi tretu de su canale.

## Àteros progetos
# Penìsula àraba

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

| Penìsula àraba شبه الجزيرة العربية |
| --- |
|  Mapa polìtica de Aràbia |
| Istados |
7[cua]
 Aràbia Saudita
 Bahrein
 EAU
 Jemen
 Kuwait
 Omàn
 Qatàr
 |
| Tirada | 3.237.500 km2 |
| Populatzione | 86.221.765 |
| Densidade | 24,09 /km2 |
| Limbas |
List[cua]
àrabu, inglesu
 |
| Nùmene bividores | Àrabos |
| Zona orària | Dae UTC+3 a UTC+4 |
| Custu template: càstia • cuntierras • modìfica |

S'**Aràbia** o **penìsula àraba** (in àrabu: شبه الجزيرة العربية, xibh al-jazīra al-ʿarabiyya, ‘*sa penìsùla Àraba*’, cun totu chi segundu sa traditzione si di narat petzi الجزيرة العربية, al-jazīra al-ʿarabiyya, literalmente ‘*s'ìsula Àraba*’) est una penìsula de su sud-ovest de s'Àsia, in su puntu de atopu cun s'Àfrica. Est una regione pro sa majoria de clima desèrticu.

Sa costera de sa penìsula est isfundida in s'ovest dae su mare Ruju e su golfu de Aqaba, in su sud dae su mare de Aràbia e in s'estu dae su golfu de s'Omàn e su golfu Pèrsicu. In su norte, allàcanat cun Israele e Palestina, Giordània e Iràq. Politicamente sa penìsula Àraba est partzida in is istados a sighire (elencados segundu sa tirada):

* Aràbia Saudita
* Jemen
* Omàn
* Emirados Àrabos Unidos
* Qatàr
* Bahrein
* Kuwait

S'Aràbia Saudita (regnu guvernadu dae sa dinastia wahhabita de sos Al Saud) òcupat sa prus parte de sa penìsula, chi tenet un'istèrrida totale de tres milliones de chilòmetros cuadrados. Sa majoria de sa populatzione, de unos chimbanta milliones de persones, bivet in Aràbia Saudita e in su Jemen. Sa sutaterra de Aràbia cuntenet cantidades mannas de petròliu. In sa penìsula, s'agatant Sa Meca e Medina, is tzitades santas de s'Islàm, ambas in su territòriu de s'Aràbia Saudita, pro custu s'itadu tenet una influèntzia manna subra is bighinos suos. Is Emirados Àrabos Unidos e su Qatàr sunt sa sede de is cadenas printzipales de televisione de su mundu àrabu, comente Al-Jazeera.

In àteros tempos, su tèrmine Aràbia definiat totu su chi oe connoschimus comente su mundu àrabu, dae su Marrocu in s'ovest fintzas a Omàn in s'estu.

## Riferimentos

## Àteros progetos
# Mare Ruju

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Mapa de su Mare Ruju
Su **Mare Ruju** o **Mare Arrùbiu** (in àrabu: البحر الأحمر, *al-Baḥr al-Aḥmar*; ebràicu: ים סוף, *Yam Suf*; tigrino: ቀይሕ ባሕሪ, *Qeyḥ baḥri*) est unu mare de su Oriente Mèdiu cumprèndidu intre s'Àfrica a sud-ovest e sa penìsula àraba a nord-estu, chi comunicat a nord-ovest cun su mare Mediterràneu pro mèdiu de su canale de Suez, e cun s'Otzèanu Indianu a sud-estu peri s'istrintu de Bab el-Mandeb.

Su mare est denumenadu "Golfu Àrabu" in sa majoria de is fontes europeas fintzas a su de 20 sèculos, nùmene derivadu dae sas antigas fontes gregas. Eròdotu, Istrabone e Clàudiu Ptolemeu numenaiant custu bratzu de mare *Arabicus Sinus*, mentras chi reservaiant su trèmene mare de Eritrea (o *mare Ruju*) pro sas abbas chi isciundiant su sud de sa penìsola de Aràbia, connotas in die de oe che golfu de Aden, in s'otzèanu Indianu.

## Geografia

De forma allonghiada sighende sa diretora sud-est nord-ovest, su Mare Ruju si bifurcat a norte in logu de sa penìsula de su Sìnai, dende logu a su golfu de Aqaba a levante, e a su golfu de Suez a ponente. A sud peri s'istrintu de Bab el-Mandeb tenet essida a s'Otzèanu Indianu.

## Is istados infùndidos dae su Mare Ruju

### Oru de levante

* Israele
* Giordània
* Aràbia Saudita
* Jemen

### Oru de ponente

* Egitu
* Sudàn
* Eritrea
* Gibuti

## Referèntzias

## Àteros progetos