Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Limba ucraina

Articulu in nugoresu

Isparghidura
S'**ucrainu** (*украї́нська мо́ва*, ukrajins’ka mova) est una limba islava de s'ala de Ponente chi faveddan in Ucraina. Fintzas a su 1917-1918 si la connoschiat fintzas comente **limba rutena** pro si rifèrrer a cussos ucrainu-faveddantes chi vivian in s'Imperju Austro-Ungaricu e, peri, comente **limba russa minore** pro narrer a cussos chi vivian in s'Imperju Russu.

Limba ucraina
# Geodesia

Artìculu in LSC

Sa Terra cun sos riferimentos
Sa **geodesia** est una branca de sa geofísica chi istudat sa forma e sas dimensiones de sa Terra e de su campu de gravidade. In generale, si dividit in sa geodesia fundamentale, chi istudiat sa forma tridimensionale e sa geodesia aplicada o sa mesura de superfìtzies in duas dimensiones segundu sa definitzione traditzionale de su geodesista tedescu Friedrich Robert Helmert (1843-1917) in suos duos libros subra sas teorias fìsicas e matemàticas de sa geodesia fundamentale. Sa paràula benit dae su gregu antigu *γῆ* (gè, Terra) e *δαίω* (dividire).

## Sa forma de sa terra

Sa rapresentatzione fitiana est comente un'isfera. In realidade, però, tenet de prus sa forma de un ellissòide (o siat un'isfera pistada in sos polos), o mègius naradu unu geoide, una superfìtzie teòrica de sa Terra in totu sos puntos de sa cale sa diretzione de sa gravidade est perpendiculare a sa superfìtzie.

Comente chi est cumplicadu meda proare a agatare coordinadas chi sigant puntu a puntu sa forma de su geoide, sa grandu majoria de sos geofísicos ant decididu de traballare cun una forma prus simpre, s'ellissòide. Sos paràmetros chi definint sa forma e sa positzione de s'ellissòide impreadu sunt su datum. Sas mesuras geodèticas si fundant supra unu meridianu nord-sud autènticu definidu dae s'asse de rotatzione de sa Terra. De custu traballu si nd'incàrrigant sos topògrafos realizende subra su terrinu su chi si nùmenat *intzurpada geodètica*.

Si, normalmente, pro definire su tzentru de unu territòriu determinadu, pro esempru, de unu paisu, si pigant sas fronteras estremas, sas latitùdines chi currispondent, e de su puntu ecuidistante intre issas s'otenet su «tzentru geogràficu», su «tzentru geodèticu» s'at a agatare guasi semper desviadu rispetu a su tzentru geogràficu.

## Riferimentos
# Livellu de su mare

Su **livellu de su mare** indicat s'artària mèdia de sa superfìtzie terrestre respetu a cussa de su mare; su tèrmine podet assùmere significados dillindados a segunda de su cuntestu in cale lu s'impreat.

## Caraterìsticas

Placa cun indicada s'artària in su livellu de su mare (istatzione de Alicante, Ispagna)
Su livellu de su mare podet annotamala èssere impreadu comente a *zero altimètricu* pro su determinu de sas artàrias. Pro cunventzione (duncas sena base sientìfica cumprovada), s'artària in su mare de unu comunu est mesurada dae su livellu de sa crèsia prus arta o de sa pratza printzipale de su logu o dae sa sede de su palatzu munitzipale. De sas tres eventualidades tzitadas, sa prus "tzerta" aparit èssere su logu de sa pratza.

## Nòdidas
# Ecuadore

Artìculu in LSC

Mapa de su mundu cun sa lìnia de s'ecuadore
Mapa polìtica de su mundu cun is istados atraessados de s'ecuadore inditados in ruju
S'**ecuadore** est sa circunferèntzia majore de sa subrafache de unu corpus tzeleste, perpendicolare a s'asse de rodiamentu e duncas paris distantziadu de is polos.

Sa latitùdine de s'ecuadore est, pro definitzione, paris a 0 e no tenet duncas sensu in currespondèntzia sua de chistionare de latitùdine norti o sud.

S'ecuadore partzit unu corpus tzeleste in duos emisfèrios, narados setentrionale e meridionale.

## Àteros progetos