Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tzinesos

Articulu in logudoresu

     Tzina continentale, Hong Kong, Taiwan e Macao     + 1,000,000     + 100,000     + 10,000     + 1,000

Si narat **tzinesu** o **cinesu** calesisiat persone o zente assotziada a sa Tzina (o Cina), siat pro chistiones de erentzia, natzionalidade, tzitadinàntzia, residentzia o ateru.

### Ateros contos

Paritzos grupos etnicos bivent in Tzina. Siat issos, siat zente chi bi tenet ligamine, si podet narrer "tzinesu".

Sos tzinesos **Han**, su grupu prus mannu in Tzina, si podent cunsiderare comente a cussos "etnicos"; sos Han fachent majoria o manoria manna in ateros istados foras de Tzina, e cumprendent su 19% de su genere umanu.

Ateros sunt sos *Zhuang*, *Hui*, *Manchu* e *Uiguros*. Sa Republica Populare Tzinesa bi nde reconnoschet 56, cun calicunu chi est in regiones amministrativas ispetziales. Taiwan, de manera ufitziale, reconnoschet sa presentzia de 14 tribù de indigenos, chi paris cun ateras fachent su 2% de sa populatzione taiwanesa. Sa lista de grupos etnicos in Tzina depet cumprender cussos de Tzina propria e Taiwan.

A tempus de gubernu Qing, su faveddu "populu tzinesu" (*中國之人* **Zhōngguó zhī rén**) fit in impreu pro inditare totus sos chi fint suzetos a s'Imperju de Mesu, cumprendende Han, Manchu e Mongolos.

**Zhonghua minzu** (tzinesu fattu simpre: *中华民族*; tzinesu classicu: *中華民族*; pinyin: Zhōnghuá Mínzú) o "natzione tzinesa" est unu cuntzettu chi brincat làcana etnica e cumprendet sos 56 grupos etnicos in Tzina chi si reconnoschiat dae, a su mancu, s'epoca Qing (1644–1911). "Zhonghua minzu" si naraiat tambene in sa Republica Tzinesa (1911-1949) pro inditare 5 grupos etnicos ebbìa. Custu faveddu nche at bocadu **zhongguo renmin** (*中国人民*), populu tzinesu, in impreu cando bi aiat Mao Zedong.
# Mali

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Bandera
Localizatzione in su continente africanu
Su **Mali** o **Malì** est un'istadu de s'Àfrica Otzidentale cun capitale in Bamako. Sa limba tuareg e su bambara fiant in tempus coladu allegados de sa majoria de sa populatzione e oe in die in incuida forte in favore de su frantzesu, sola limba ufitziale.

S'istadu tirat a 1.241.238 km² pro unos 20 milliones de bividores. Allàcanat cun Mauritània e Algeria in su norte, cun su Niger in s'estu, cun Burkina Faso, Costa de Marfilu e Guinea in su sud e cun Senegàl e Mauritània in s'ovest. Su puntu prus artu est su Monte Hombori (1.155 m.s.l.m.) situadu in sa parte tzentrale de su paisu. Est un'istadu chentza de bessida a mare e est su de sete paisos prus mannos de Àfrica.

Costituidu dae oto regiones, su Malì tenet is fronteras setentrionales in su tzentru de su Sahara, mentras chi sa regione meridionale, in ue bivet sa prus parte de is bividores, s'agatat acanta de is frùmenes Niger e Senegàl. S'istrutura econòmica de su paisu si cuntzentrat subra sa massaria e sa pisca. Mancari unas cantas risursas naturales sunt s'oro, s'uràniu e su sale. Est cunsideradu unu de is paisos prus pòberos de su mundu.

## Àteros progetos
# Còmicu

Artìculu in LSC

Charlie Chaplin, un'atore, iscienegiadore e unu de sos còmicos prus connotos in totu su mundu.
Unu **còmicu** est una persone chi chircat de intratènnere unu pùblicu faghende·lu rìere. Lu podet fàghere pro mèdiu de contigheddos, situatziones curiosas, cumportende·si de macu o resende una cummèdia. Unu còmicu chi tribagliat diretamente in dae in antis de unu pùblicu est mutidu "cabaretista".

Unu diciu pobulare, meda tzitadu ma generalmente atribuidu a E Wynn, est, "Unu giornaleddu narat cosas divertentes, unu còmicu narat sas cosas in manera divertente", chi disegnat una distintzione tra cantu sa cummèdia podet èssere atribuida a su cuntènnidu verbale e cantu a s'agire de sa persone.

Dae su 1980, una undada noa de cummèdia, mutida cummèdia alternativa, est creschida in popularidade cun s'istile suo prus insòlitu e isperimentale. Custu a su sòlitu cumportat una relatzione prus de isperièntzia o de asserva, in piessigna fata dae Alexei Sayle, Daniel Tosh, Louis C.K. e Malcolm Hardee. Pro cantu riguardat sos càbidos, còmicos comente a Tommy Tiernan, Des Bishop e Joan Rivers orint dae s'issoro background pro si pigare in giru issos matessi, mentras unos àteros comente a Jon Stewart e Bene Elton tenent fortes isfumaduras polìticas e culturales.

Medas giornaleddos sègudant unu sighidu de cultu mentras girant famados hub còmicos comente a su fèstival Just for Laughs a Montreal, s'Edinburgh Fringe e su Melbourne Comedy Fèstival in Austràlia. S'ispissu sa carriera de unu fumettista sobrat in modu significativu cando binchet unu prèmiu còmicu importante, comente a s'Edinburgh Comedy Award (in passadu su prèmiu pro cummèdia Perrier). A bias sos giornaleddos intrant in unas àteras àreas de intratènnida, comente a film e televisione, ue divenint prus connotos; a esèmpiu, Eddie Izzard o Ricky Gervais. Nointames, sa resessida a sa ritza de unu giornaleddu non garantit sa resessida crìtica o a su botteghino de unu film.
# Texas

Artìculu in LSC

Inditadu in ruju s'istadu de Texas, in sos Istados Unidos
Bandera de su Texas
Su **Texas** est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa regione tzentru-meridionale de sa natzione. Sa capitale est Austin e sa prus manna tzitade Houston.

S'origine de su nòmene Texas benit de unu faeddu de limba *Caddo*, "Tejas", chi cheret nàrrere *Amigos*.

## Geografia

Cun istèrrida de 696,200 Km2 e 26.4 milliones de abitantes est su segundu istadu de s'Unione in istèrrida a fatu de s'Alaska (ma su prus mannu intre de sos 48 istados contiguosos), est fintzas su segundu prus populadu a fatu de sa Califòrnia.

Su Texas allàcanat in s'Ovest cun su Nou Mèssicu, cun s'Oklahoma in su Nord, cun s'Arkansas in su Nord-Est, cun sa Louisiana in s'Est e in su Sud-Ovest cun sos istados messicanos de Chihuahua, Coahuila, Nuevo León e Tamaulipas. In su Sud-Est tenet bessida a mare in su Gulfu de Mèssicu.

Sos paisàgios de su Texas sunt meda bàrios e mancari in sa bidea comune bengiat assotziadu a sos desertos chi s'agatant in su Sud-Ovest de sa natzione, no est prus de su 10% su territòriu chi nd'est desèritcu. De Est a Ovest si passat de sas paules a cara de sa costera, a is padentes e a ùrtimu su desertu e sos montes de su Big Bend.

## Istòria

In passadu su territòriu de su Texas est passadu in manu a medas poderios, de in ue benit sa moda de nàrrere "six flags over Texas" (ses banderas subra su Texas).

Sos primos colonizadores sunt istados sos ispagnolos, a custos fiant sighidos pro carchi tempus sos frantzesos. Passadu a suta de su cuntrollu de su Mèssicu fintzas a su 1836, su Texas aiat pois balangiada s'indipendèntzia e fiat diventadu una rèpublica. In su 1845 fiat su de 28 istados a intrare in sos USA. Custu fatu at tentu a cusseguèntzia sa Gherra Messicanu-Americana in su 1846.

In su 1861 su Texas, chi fiat istadu iscravista aiat decraradu sa setzessione de sos Istados Unidos e si fiat aunidu a sos "Istados Cunfederados de America". Cun s'acabu de sa Gherra Tzivile fiat torradu in s'Unione e pro unu longu periodu s'economia si fiat abarrada firma.

Sa fortuna de s'istadu at mudadu cun s'iscoberta de su petròliu in su sèculu XX, chi at atiradu inbestimentos. Oe su Texas tenet una economia disvariada, cumpetitiva e est su segundu produidore de richesa in sa natzione.

Su Texas tenet sos prus artos peschentos de immigratzione illegale de sos Istados Unidos. Segundu sos carculos unu 6% de sa populatzione est cumposta de forànios.

## Àteros progetos
# Melilla

Artìculu in LSC

Melilla
Posidura de Melilla in su territòriu de Ispagna
Bandera de Melilla
**Melilla** (nùmene uffitziale in ispagnolu *Ciudad Autónoma de Melilla*; in àrabu: *مليلية*, [Malīliya], in bèrberu Mrič o Tamlilt, *"sa bianca"*; antigamente connota da is romanos comente *Rusadir*; de is grecos *Ῥυσσάδειρον*, [Ryssadeiron]) est una bidda autònoma de s'Ispagna chi s'agatat in s'Àfrica de su Norti.

Contat populatzione de unos 85.000 bividores e istèrrida de su territòriu comunale de 12,3 km².

Melilla est unu portu francu, e sa faina printzipale est sa pisca. Àteras atividades sunt dadas is commèrtzios atraessu sa làcana (legales o de contrabandu).

Allàcanat cun is comunos marochinos de Beni Ansar e Farkhana.

## Àteros progetos