Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Washington

Artìculu in LSC

Washington D.C.

Distretu de Colùmbia, inditadu in ruju in sa mapa de is Istados Unidos de Amèrica
Bandera de Washington, Distretu de Colùmbia
**Washington D.C.**, formalmente **Distretu de Colùmbia** e comunemente inditata comente **Washington**, est sa capitale de is Istados Unidos de Amèrica. S'aprovatzione de unu distretu pro una capitale a cara de su frùmene Potomac torrat a coa a su 16 de trìulas 1790.

Su distretu federale est a suta de giurisditzione de su Cungressu e non faghet parte de perunu istadu federadu. Su nòmine ddi fiat dadu a sa fundatzione in su 1791 in onore de George Washington.

Is istados de Maryland e Virgìnia ant donadu onniunu terras pro sa costitutzione sua, in ue s'agataiant giai is cussòrgias de *Georgetow*n e *Alexandria*. In su 1846 su Cungressu at pois torradu is terras tzèdidas de sa Virgìnia e in su 1871 at creadu una munitzìpiu de sa parte de distretu chi abarraiat.

Washington contat unos 646.500 bividores. Est sa tzitade de 23 prus populadas de is Istados Unidos e cun is traballadores chi nche assortint de Virgìnia e Maryland lompet a prus de unu millione durante sa chida faturia. S'àrea metropolitana de chi Washington est parte tenet populatzione de 5,8 milliones de residentes, chi nde faghent sa de 7 prus mannas in sa natzione.

Washington contat medas monumentos natzionales e museos. Acasàgiat 176 imbasciadas istràngias e is sedes de medas organizatziones internatzionales, cumpangias de cummèrtzios, organizatziones non-profit, lobby e assòtzios professionales. Totu is tres brancos de su guvernu federale istant in su distretu, duncas Cungressu, Presidente e Corte Suprema.

De su 1793 sa bidda est guvernada de unu sìndigu elèghidu localmente e de 13 mermos de cuntzìliu. Est nointames su Cungressu chi nde tenet autoridade primorosa, podende·nche mudare is leges locales.

Is residentes eleghent unu delegadu pro sa *Càmbara de is Rapresentantes*, ma non tenent rapresentatzione in su *Senadu*.

## Àteros progetos
# Psicologia

Sa **psicologia** est sa disciplina ki istudiat su compurtamentu de is individuos e is prozesos mentales insoro. Cust'istudiu castiadat a is dinamicas internas de s'individuo, is raportos ki passant intra cust'urtimu e s'ambiente, su cumpurtamentu umanu e is prozessos mentales ki passant intra is istimulos sensoriales e is relativas arrespustas.

## Etimologia

Sa peràula *psicologia* benit dae su gregu psyché (ψυχή) ki bolli narai ànimu, ispìritu, e dae logos (λόγοςm) = istùdiu, arrejonu.

Si podet duncas nàrrere ki sa Psicologia siat s'istùdiu de s'ispìritu o de s'ànima.
# Omàn

Artìculu in LSC

Bandera
Posidura in su mundu
Su **Sultanadu de s'Omàn** (in àrabu: عمان‎, *Omān*, pronuntziadu [ʕumaːn]) est un'istadu asiàticu situadu in sa portzione sud-orientale de sa penìsula arabica. Sa capitale est Mascate.

S'Omàn tenet istèrrida de 309.501 km² e contat unos 3.840.000 bividores. Làcanat cun sos Emirados Àrabos Unidos a nord-ovest, cun s'Aràbia Saudita a ovest e cun su Jemen a sud-ovest. S'acarat in su mare Aràbicu a sud e a estu, in su golfu de s'Omàn a nord-estu. A s'Omàn pertenent fintzas sas exclaves de Madha e Musandam, chi làcanant cun sos Emirados Àrabos Unidos; sa segunda si ghetat a s'istrintu de Hormuz e a su golfu de s'Omàn.

De su de 17 sèculos s'Omàn at tentu unu impèriu coloniale pròpiu, in cumpetitzione cun Portugallu e Regnu Unidu pro su controllu de su Golfu Pèrsicu e de s'otzèanu Indianu. In su de 19 sèculos, perìodu de su màssimu lughidore, s'influèntzia polìticu-econòmica de custu impèriu fiat arribada in Iràn, Pakistàn e a Zànzibar. Su noighentos at bidu imbetzes su forte declinu econòmicu de su sultanadu, sa cale prosperidade fiat basada in su fatu de èssere unu richissimu mercadu de armas e iscraos, fainas intradas in crisis.
A càusa de custa decadèntzia s'Omàn at rùidu in suta de sa forte influèntzia de su Regnu Unidu, diveninde parte de s'impèriu suo che protetoradu fintzas a su 1971. Traditzionalmente su sultanadu si movet cunforme Regnu Unidu e Istados Unidos, ma at semper cunservadu sa soberania e mantenet oe una polìtica èstera indipendente.

S'Omàn est una monarchia assoluta guvernada dae su sultanu, ma su parlamentu tenet carchi podere legislativu e de controllu. In sa santandria 2010 s'UNDP, subra 135 paisos cunsiderados, at classificadu s'Omàn comente s'Istadu chi at tentu su majore isvilupu sotzio-econòmicu in sos ùrtimos 40 annos; su sultanadu est cunsideradu unu de sos prus isvilupados e istàbiles tra sos paisos àrabos.

## Notas

## Àteros progetos