Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ateismu

Su fueddu gregu αθεοι (*atheoi*, "[chi funti] sentza deus") commenti esti in su testu de sa *Lettera a is Efesinus* 2,12 de su III seculu.
S'**ateismu** (de su gregu ἄθεος, *àtheos*) est una positzioni filosòfica chi negat s'esistèntzia de is deus e est contraposta a su teismu, sa credèntzia in unu o prus deus.
# Gherra de sos Sete Annos

Artìculu in LSC

Collage de pinturas cun custa ghera che tema
Sa **Gherra de sos Sete Annos** est istadu unu cunflitu armadu acontèssidu intre sos annos 1756 e 1763 pro determinare su controllu de s'Islèsia in Europa aici comente sa primatzia coloniale in s'Amèrica de su Norte e in s'Ìndia. Sa gherra puru aiat tentu comente a iscenàrios sa costera de Àfrica, sos Caràibes e sas Filipinas. Bi aiant partetzipadu Prùssia, Hannover, su Regnu de Portugallu e s'impèriu coloniale de su Regnu de Bretagna Manna dae unu cantone, e s'Eletoradu de Sassònia, s'Archiducadu de Àustria, su Regnu de Frantza, Rùssia —fintzas a s'annu 1762—, Isvètzia —dae su 1757 fintzas a su 1762— e Ispagna —partende dae su 1761—, de s'àtera. Custa gherra aiat provocadu prus de 100.000 mortos e fiat istada cunsiderada dae carchi ispetzialista comente una *prima Gherra Mundiale* a totu sos efetos.

## Àteros progetos
# Baca

| **Baca** |
| --- |
|   |
| **Classificatzione sientìfica** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Rennu: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Classe: | Mammalia
 |
| Òrdine: | Artiodactyla |
| Famìlia: | Bovidae |
| Sutafamìlia: | Bovinae |
| Gènia: | Bos |
| Ispètzia: | B. taurus |

 |
| **Nomencladura binomiale** |
| Bos taurus Linnaeus, 1758 |

Sa **baca** est unu mammìferu de sa famìlia de is bòvidos (*Bovidae*), allevadu pro sa produtzione de su late ("baca de frutu") e pro sa petza. Benit allevadu lassendelu pasculare in campagna o tenindelu in istallas o in is duas maneras. Una baca, cando anzada dat unu bitellu. Su mascu de custu tipu de mammìferu est su boe. Unu tempus boes e bacas fiant meda impreados pro traballos, pro arare, pro tirare su carru, pro triulare. Su mascu adattu pro sa riprodutzione est su trau. Dae boes e bacas maselladas si ogat puru sa pedde e su corzu chi serbit in s'industria.

## Riferimentos
# Freedom House

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Sede de Freedom House in Washington
Libertade in su mundu segundu Freedom House
**Freedom House** est un'organizatzione non guvernativa cun sede in Washington D.C. e cun ufìtzios in una dosina de istados fundada su 31 de santugaine de su 1941. Cunduit chircas e promovet sa democratzia, sa libertade polìtica e is deretos umanos. Si descriet a issa matessi che a *“una boghe crara pro sa democratzia e sa libertade a su mundu”*.

Dae su 1972 s'organizatzione mesurat is deretos polìticos e libertades tziviles in is istados de totu is paisos de su mundu, includende·nche sos 35 paisos de sas Amèricas, peri publicatzione annuale *Freedom in the Word* (Libertade a su Mundu), aici comente s'istadu de sa libertade de imprenta a traessu de su raportu *Freedom of the Press* (Libertade de Imprenta). In prus, Freedom House pùblicat un'istùdiu de governabilidade democràtica subra sessanta paisos, su *Countries at the Crossroads* (Paisos in is rugheras) chi incluet 15 paisos latinoamericanos.

## Ligàmenes esternos

*

## Àteros progetos

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 140725345 · ISNI (EN) 0000 0001 1456 8527 · BIBSYS (EN) 90208958 · BNF (FR) cb18044234x (data) · CiNii (JA, EN) DA02943297 · GND (DE) 5030023-4 · LCCN (EN) n81021395 · NKC (EN, CS) kn20100215012 · NLA (EN) 35732589 · Su valore A003261740 de RERO no est vàlidu. · SNAC (EN) w6w71dw9 · SUDOC (FR) 095052984 · WorldCat Identities (EN) n81-021395 |
# Mesolìticu

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Lamas de su mesolìticu
Barraca ipotètica de su mesolìticu
Su **mesolìticu** o **epipaleolìticu** est su perìodu intermèdiu de s'Edade de sa pedra chi andat dae su 10.000 a su 8000 a.C., definidu pro custu edade de sa pedra mesana.

Durante su Mesolìticu s'elàborant tècnicas sofisticadas de traballadura de sa pedra, comente sa de sa "microlìtica", in sa cale àstulas minores de sìlighe fissadas a mànigos in linna o in ossu sunt impreadas pro fraigare ainas pro sa cassa e sa regorta de sos vegetales.

Acontesset annotamala un'isvilupu de sas armas de imbiu e in piessignu si generalizat s'impreu de su arcu e de sa fritza, mescamente in Europa. Custu est dèpidu a mudàntzias rilevantes chi pertocant su clima; difatis su mesolìticu s'isvilupat in su perìodu finale de s' ùrtima glatziatzione, a pustis de s'ùrtimu màssimu glatziale e fintzas a s'instauratzione de unu clima simigiante a s'atuale. Su càmbiu climàticu est istadu càusa o concàusa (paris a s'òmine matessi) de s'isperdimentu de animales mannos comente su mammut e sos gliptodontes, at favorèssidu s'ispaniadura de padentes istèrridas in logu de sas tundras e at connotu una crèschida demogràfica de s'umanidade primitiva sena pretzedentes.

Is domos sunt costituidas dae barracas chi formant bidditzolos.

## Àteros progetos

|  |
| --- |
| **Preistòria e Protoistòria de su Mundu Betzu** |
| **Edade de sa Pedra** | **Edade de sos Metallos** |
| **Paleolìticu** | Mesolìticu Epipaleolìticu | Neolìticu | Edade de su Ràmene (franca s'África subsahariana) | Edade de su Brunzu (franca s'África subsahariana) | Edade de su Ferru |
| Paleolìticu inferiore | Paleolìticu mèdiu | Paleolìticu superiore |
# Pretòria

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Pretòria
Posidura in Sudàfrica
**Pretòria** est sa capitale amministrativa de Sudàfrica, mentras Tzitade de su Cabu est sa capitale legislativa e Bloemfontein sa giuditziària.

Su primu aposentamentu urbanu in sa zona fiat istadu fundadu dae Marthinus Wessel Pretorius (a chie si depet su nùmene de "Pretòria") in su 1855. De su 1860 a su 1902 fiat capitale de s'istadu boeru indipendente de su Transvaal. Su tratadu chi aiat postu fine a sa Gherra anglo-boera (su Tratadu de Vereeniging de su 1902) fiat firmadu in Pretòria.

In su 1910, a sa nàschida de s'Unione Sudafricana, Pretòria fiat istada isseberada che a capitale amministrativa, mantenende su matessi rolu fintzas a pustis de s'istitutzione de sa Repùblica de Sudàfrica (1961).

Sa tzitade est posta 48 km a norte est de Johannesburg a artària de 1343 m s.l.m. Tenet unu clima temperadu e sa nie est un'eventu raru a berus, chi s'avèrguat una o duas bortas pro sèculu. Est una de sas capitales cun prus sole in su mundu: retzit in prus de 3300 oras de sole a s'annu (prus de 9 oras a sa die in mèdia).

## Àteros progetos
# Ludwig van Beethoven

Articulu in logudoresu

Beethoven in su 1820

**Ludwig van Beethoven** (Bonn, 17 de nadale 1770 – Vienna, 26 de martu 1827) est istadu  unu musicista tedescu.
# Restorante

Esempru de restorante
Unu **restorante** (dae su frantzesu: *restaurant*) est un’istrutura edilìtzia in ue si servint màndigos e bufaduras bariadas, a cunsumire in s’istabilimentu. Su tèrmine cuguzat una gamma basta a beru de atividades cumertziales e numerosos tipos de coghina.

A bias, sos restorantes formant parte de unu cumparis prus mannu, a s’avesu un’hotel, e in su casu naradu sos ambientes pro sa restoradura sunt cuntzìbidos pro esser impreados dae bandas de sos istranzos, peroe fitianu sunt abertos finas a crientes de foras.
# Roald Dahl

Articulu in logudoresu

Roald Dahl in su 1954Roald Dahl cun sa muzere Patricia Neal (1954)

**Roald Dahl** (Llandaff Galles, 13 de cabidanni 1916 – Great Missenden, 23 de santandria 1990) est istadu  unu iscrittore e aviadore inglèsu.

## Bibliografia

### Liberos pro pizinnos

#### Romanzos

* 1943, *I Gremlins*, (*The Gremlins*)
* 1961, *James e la pesca gigante*, (*James and the Giant Peach*)
* 1964, *La fabbrica di cioccolato*, (*Charlie and the Chocolate Factory*)
* 1966, *Il dito magico*, (*The Magic Finger*)
* 1970, *Furbo, il signor Volpe*, (*Fantastic Mr Fox*)
* 1972, *Il grande ascensore di cristallo*, *(Charlie and the great glass elevator*)
* 1975, *Il campione del mondo*, (*Danny, The Champion Of The World*)
* 1978, *Il coccodrillo enorme*, (*The Enormous Crocodile*)
* 1980, *Gli Sporcelli*, (*The Twits*)
* 1981, *La magica medicina*, (*George's Marvellous Medicine*)
* 1982, *Il GGG*, (*The BFG*)
* 1983, *Le streghe*, (*The Witches*)
* 1983, *Il Libro delle Storie di Fantasmi*, (*Roald Dahl's Book of Ghost Stories*) - introduzione di Roald Dahl
* 1984, *Boy*, (*Boy – Tales of Childhood*)
* 1985, *Io, la giraffa e il pellicano*, (*The Giraffe and the Pelly and Me*)
* 1986, *In Solitario. Diario di Volo*, (*Going Solo*)
* 1988, *Matilde*, (*Matilda*)
* 1990, *Agura trat*, (*Esio trot*)
* 1991, *Il Vicario, Cari Voi* (*The Vicar of Nibbleswicke*)
* 1991, *I Minipin*, (*The Minipins*)

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 108159131 · ISNI (EN) 0000 0001 2146 8188 · BIBSYS (EN) 90064099 · BNC 000160019 · BNE (ES) XX912544 (data) · BNF (FR) cb118984388 (data) · CiNii (JA, EN) DA00159788 · Europeana agent/base/60544 · GND (DE) 118630962 · LCCN (EN) n79055236 · LNB (LV, EN) 000013555 · MusicBrainz cb802a9c-efc9-4a1d-9dd2-b6fd080f6298 · NDL (EN, JA) 00437111 · NKC (EN, CS) jn19990001595 · NLA (EN) 35032995 · NLG (EN) 63754 · NLI (EN, HE) 000419628 · NLK (KO) KAC200307945 · NLP (PL)  · NSK (HR) 000040048 · NTA (EN) 068747055 · OL OL34184A · Su valore A003151320 de RERO no est vàlidu. · SBN (IT) CFIV035247 · SELIBR (SE) 238061 · SNAC (EN) w6cd1prw · SUDOC (FR) 030357055 · Trove (EN) 805610 · ULAN (EN) 500283614 · WorldCat Identities (EN) n79-055236 |