Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin

Artìculu in LSC

Tzentru de Austin
**Austin** (/ˈɒstɨn/ o /ˈɔːstɨn/) estuna tzitade de unos 885.000 abitantes, capitale de s'istadu federadu de Texas e sea de sa *Contea de Travis*, in sos Istados Unidos de America. Austin est tzentru culturale e econòmicu e pigat parte a s'àrea metropolitana de Austin-Round Rock, chi contat casi 2 milliones de residentes.

Posta in su tzentru de s'istadu, nd'est sa de 4 tzitade prus manna, sa de 11 prus populada e sa segunda prus manna capitale de istadu de totu sos Istados Unidos.

Sunt de sos annos 30 de su sèculu XIX is primas cussòrgias de sa bidda, e a pustis de s'indipendèntzia e sa proclamatzione de sa Repùblica de Texas, su vice-presidente Mirabeau B. Larmar aiat propostu de nde dda faghere capitale de sa repùblica. Su nòmene de inghitzu fiat Waterloo, ma ddi fiat pagu tempus a pustis mudadu in Austin, in onore de Stephen F. Austin, babbu de su Texas e primu secretàriu de istadu.

Austin est una de sas prus siguras tzitades de sos USA intre sas majores.

Su slogan de sa tzitade est *"The Live Music Capital of the World"* (Sa Capitale Bivente de sa Musica in su Mundu), in fentomu de is medas musitzistas chi s'benint de sa zona.
# Xbox One

Articulu in nugoresu

Xbox One cun su Kinect
Sa Xbox One, connotta fintzas comente Xbox 720 dae sa comunidade de jocadores peri su mundu, est una console de videojocos chi Microsoft at prodottu e est sichìa a sa Xbox 360. Sa console fachet parte de s'ottava generassione de console, ind unu mercau chi biet in cuncorrentzia fintzas sa PlayStation 4 de Sony e su Wii U de Nintendo.
# Reporteris Chentza Fronteras

Artìculu in LSC

Logo
Sede de Parigi
**Reporteris Chentza Fronteras(RCF)**, o **Reporters Sans Frontières (RSF)** (in s'originària denumenatzione frantzesa), o **Reporter Without Borders (RWB)** est un'organizatzione non guvernativa e no-profit chi promovet e amparat sa libertade de informatzione e sa libertade de imprenta. S'organizatzione est istada fundada in su 1985 dae Robert Ménard impare a Jean-Claude Guillebaud e Rony Brauman. Tenet sede printzipale in Parigi e istatus de consulente de sas Natziones Unidas.

Reporter Chentza Fronteras tenet duas printzipales isferas de atividades: sa prima si cuntzentrat subra sa tzensura de Internèt e in sos mèdias noos, mentras s'àtera est dedicada a frunire assistu materiale, econòmicu e psicològicu a sos giornalistas assignados a zonas perigulosas. Sas missiones suas sunt:

* su compudu costante de sos atacos a sa libertade de informatzione a livellu mundiale;

* sa denuntzia de ogni forma de atacu a sos mèdia;

* sa collaboratzione cun sos guvernos pro cumbàtere sa tzensura e sas leges furriadas a restrìnghere sa libertade de informatzione;

* s'assistu morale e finantziàriu a sos giornalistas pessighidos e a sas famìlias issoro;

* s'oferta de agiudu materiale a sos currispondentes de gherra cun su fine de nde crèschere sa seguridade.

## Àteros progetos
# Federico García Lorca

Articulu in logudoresu

Federico García Lorca
**Federico García Lorca** (Fuente Vaqueros, 5 de Làmpadas 1898 - Viznar, 18 de Austu 1936) est istadu unu iscrittore e poeta ispagnolu.

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 34456883 · ISNI (EN) 0000 0001 2278 1811 · BIBSYS (EN) 90077728 · BNC 000034830 · BNE (ES) XX841898 (data) · BNF (FR) cb11904091z (data) · BAV (IT) ADV10002446 · CiNii (JA, EN) DA0106398X · GND (DE) 118537598 · KulturNav 2e05ea3c-32b0-4c7a-9acd-d0ea260ac000 · LCCN (EN) n79034425 · LNB (LV, EN) 000021769 · MusicBrainz 3e2efdb0-cd07-40e2-a39f-277c670e1d72 · NDL (EN, JA) 00440509 · NKC (EN, CS) jn19981001316 · NLA (EN) 35112180 · NLG (EN) 291484 · NLI (EN, HE) 000051216 · NLK (KO) KAC199617013 · NLP (PL)  · NSK (HR) 000001740 · NTA (EN) 068284802 · OL OL4280920A · Su valore A000069475 de RERO no est vàlidu. · RKD (EN) 130396 · SBN (IT) CFIV051848 · SELIBR (SE) 187953 · SNAC (EN) w6p26xx8 · SUDOC (FR) 027323307 · Trove (EN) 830080 · ULAN (EN) 500036317 · WorldCat Identities (EN) n79-034425 |
# Life (rivista internatzionale)

Articulu in logudoresu

**Life** est una rivista americana. Su primu numeru de s'editzione noa fit bessidu su 23 de sant'andria de su 1936 dae s'editore Henry Luce chi fit cunvintu chi sas fotografias podian raccontare sas istorias mezus de sas illustratziones.
# Margaret Thatcher

Margaret Thatcher
**Margaret Hilda Thatcher**, Baronissa Thatcher, nàschida Roberts su 13 de santugaìne de 1925, est una polìtiga britànniga, su primu ministru de su Rennu Aunidu chi est abarradu prus longamente in servìtziu (dae su 1979 a su 1990) in tempus de su de 20 sègulos, gasi comente s'ùniga fèmina chi at tentu cussa funtzione finas a como. Unu ziornalista de s'Unione Soviètiga antiga l'aiat paranumenada "dama de ferru", unu zistru assotziadu cun sa polìtica sua sena cumpromissos e s'istilu suo de lìderu. Comente primu ministru, aiat aprigadu polìtigas cunservadoras devènnidas cunnotas cun su nùmene de *Thatcherismu*.
# Pena de morte

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Illustratzione de unu boginu esecutende sa cundenna a morte cun sa roda
Isparghidura de sa pena de morte in su mundu. In colore ruju sos istados in ue est galu aplicada, in colore de aràngiu sos istados in ue est in vigore però no est istada aplicada in is ùrtimos deghe annos, in birde craru sos istados in ue est istada abolida francos casos etzetzionales (comente crìmenes de gherra), in birde iscuru sos istados in ue est istada abolida de su totu.
Sa **pena de morte** fintzas narada **pena capitale** est una santzione penale sa cale esecutzione cunsistet in sa ochidura a su cundennadu.

In unos cantos ordinamentos giurìdicos est prevìdida pro is solas culpas prus graes comente a s'omitzìdiu e s'arta traitoria; in unos àteros s'àplicat fintzas a unos àteros crìmenes violentos, comente a s'irrobatòriu o sa violadura, o ligados a su tràficu de drogas; in unos cantos istados infines est prevìdida pro reatos de opinione comente a s'apostasia o pro orientamentos e cumportamentos sessuales comente a s'omosessualidade o s'intzestu.

Sa pena de morte est istada abolida o no est aplicada in sa majoria de sos istados de su mundu, mentras est galu in vigore in unos àteros comente pro esempru Tzina, Bielorùssia, Ìndia, su Giapone, sa Corea de su Norte, s'Iràn e sos Istados Unidos de Amèrica.

## Àteros progetos
# Desertu

Artìculu in LSC

àreas desèrticas in su mundu (inditadas in grogu)
In geografia, su **desertu** est definidu comente un' àrea de sa subrafache terrestre, casi o de su totu disabitada, de arta pressione atmosfèrica de cale sas massas de ària s'istèsiant suspìnghidas dae sos bentos in sa cale sas propiduras difitzilmente superant sos 50 millìmetros a s'annu e su terrenu est prevalentemente àrridu, cun iscassa o nudda vegetatzione.

In base a custa definitzione, andant incluidas in sos desertos fintzas sas Regiones polares, paris a sas prus familiares zonas àrridas chi s'intzapant a sas mèdias e bassas latitùdines.

Suta perfilu geomorfologicu su desertu podet cumprèndere montes, alturas o campuras raspiosos e àsperos, ocupende a bortas ltones dislindados de montes. Sa subrafache podet èssere pedrosa, giarrosa o arenosa: sos paesàgios caraterìsticos cun sas dunas e s'arena mòvida dae su bentu funt petzi unu de sos medas aspetos cun chi si podet presentare unu desertu.

Partiparis sa paràula "desertu" est impreada pro inditare unu logu non populadu dae èsseres umanos e iscassamente bìvidos dae unas àteras ispètzies biventes: fintzas in base a custa definitzione, sos desertos cumprendent sos logos de su clima fridu, comente a s'Antàrticu e sa tundra o prus in generale sas Regiones polares.

## Notas