Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tzinesu classicu

Articulu in nugoresu

Su **tzinesu classicu** (*古文*, gǔwén, "iscrittu anticu") est una forma scritta de tzinesu anticu, sa limba de sa literadura classica dae s'accabbu de su periodu de sos Beranos e Attonzos a cussu de sa dinastia Han. Su faveddu si impreat fìntzas pro su Tzinesu Literariu (文言文 wényán wén), unu istile tradissionale de tzinesu iscrittu fattu a pìzu de sa limba classica, cosa chi lu fachet diferente dae atteras formas de tzinesu. Su tzinesu literariu fit in imprèu pro tottus sos iscrittos in Tzina fìntzas a su seculu de Binti, e puru in Giappone, Corea e Vietnam in calicunu periodu. Sa prus parte de tzinesos sia at lassàu a palas su tzinesu literariu a favore de sa forma dialettale chistionada, chi est a curtzu de su tzinesu mandarinu.

Su tzinesu literariu si connoschet comente '*kanbun* in giapponesu, *hanmun* in coreanu e *Hán văn* in vietnamesu.
# Sinnu diacrìticu

Artìculu in LSC

Unu **signu diacrìticu**, est unu signu chi s'annanghet a una lìtera pro alterare sa pronùntzia de una paràula, o pro la distìnghere intre paràulas sìmiles. Sa paràula derivat de sa paràula grega διακρητικός (distinghende).
# Secunda gherra mundiale

Articulu in nugoresu

Sa situatzione europea in su 1939

| Istòria universale |
| --- |
|  |
| **Preistòria** |
| Paleolìticu - Neolìticu Edade de su ràmene - Edade de su brunzu Edade de su ferru |
| **Edade antiga** |
| Mesopotàmia - Egitu Antigu Tziviltade de sa badde de s'Indus Tziviltade nuraghesa Fenìtzios - Etruscos - Cartaginesos Antighidade clàssica (Gregos, Romanos)
Tzina antiga - Ìndia antiga  |
| **Edade mèdia** |
| Edade Mèdia Arta Edade Mèdia Tzentrale Edade Mèdia Bàscia Impèriu Romanu de Oriente  |
| **Edade moderna** |
| Edade de sas esploratziones Rinaschimentu Barocu - Illuminismu Rivolutzione frantzesa Rivolutzione industriale  |
| **Edade cuntemporànea** |
| Prima Gherra Mundiale Segunda Gherra Mundiale Gherra frida
Istòria de su tempus presente |
|

---

v • d • e |

Sa secunda gherra mundiale est una pelea chi tra su 1939 e su 1945 s'at bidu a cuffrontu sambenosu a un'ala sas potentzias de s'Asse, e a s'atter'ala sos Istaos Alleaos. Si mutit "mundiale" ca b'an partecipau nassiones de totucantos sos continentes e fintzas ca sas operas de gherra an pertoccau una parte manna de su pianeta.

Tottu est cumintzau in su 1° de Capidanne de su 1939 cando sa Germania aiat invasu su terrinu a lacana de sa Polonia; sa gherra est acabbada, a su mancu in Europa, in s'8 de Maju de su 1945 cando sos tedescos, cun sa Battalla de Berlino s'aian arresos e, in Asia, in su 2 de Capidanne cando s'Imperu Giapponesu, a pustis de su dannu enorme chi aiat patiu pro sos bumbardamentos atomicos de Hiroshima e Nagasaki, aiat fattu sa matessi cosa.

Est sa gherra prus manna de tottu s'istoria chi a s'umanidade intrega li at costau 55 miliones de isperdios. Fintzas sos tziviles s'an atzappau imputaos paris, ca sas armas sun bennias semper prus potentes e mortales e custas fin a s'ispissu impreadas pro obiettivos chi non fin militares. Non si chistionet poi de sa Shoah contr'a sos ebreos, sas etnias Rom e Sinti, sos omosessuales e sos Testimonzos de Geova, sos Polacos e ateros populos islavos.

A s'acabada de sa gherra s'aiat fundau unu novu ordine mundiale basau issupra una tensione geopolitica bipolare tra sos Istados Unidos e s'Unione Sovietica, in su mentras chi s'Europa intrabat ind un'epoca de declinu sichinde un'andala ja picada chin sa prima gherra mundiale, perdende s'egemonia chi prima teniat.
# Alfabetu latinu

Custu artìculu est iscritu in sa grafia **logudoresa**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · LSC · nugoresu

S'alfabetu latinu est unu sistema europea de iscrionzu, derivadu dae s'alfabetu grecu.

## S'Alfabetu:

| Lìteras mauschinas |
| --- |
| A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z |
| Lìteras minudas |
| a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z |

## Sa Puntegiadura:

* Punta= .
* Punta Isclunassiona= !
* Punta Interrogativa= ?
* Vírgula= ,
* Duas Punta= :
* Punta e Vírgula= ;
* Istanga= /
* Apòstrofu= ‘
* Virguledda= “”
* Trattigheddu= -
* = []
* = ()
* = {}
* = <>

**Variassiones de sa Puntegiadura:**

En limbas certas, issos sun variassiones de sa puntegiadura. Pro assembru, sas virguleddas ingresas sun unu sinnu prus settentrionale,- “” - ma sas virguleddas frantzesas sun «». Sos variassiones de sas virguleddas sun cumente sighit:

“” (*cumente en ingresu*)

«» (*cumente en frantzesu*)

„“ (*cumente en cecu*)

„” (*cumente en pulachu*)

»« (*cumente taliòrta en tedescu*)

‹› (*raru*)
# Aikido

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Su aikidō
Su **aikidō** (in giaponesu 合氣道) est un'arte martziale nàschida in Giapone, a giru de su 1930, est istadu fundadu dae Morihei Ueshiba.

Su nùmene 合氣道 (ai-ki-dō) est cumpostu dae tres caràteres (*kanji*), 合 (ai) *armonia* o *aunimentu*, 氣 (ki) *energia vidale* o *alenu vidale*, 道 (do) bia, istrada o caminu. Cheret narrere "*bia de s'aunimentu cun s'energia vidale*"

## Boghes curreladas

* Karate
* Judo
* Kendo
* Sumo
* Giapone

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | BNE (ES) XX528067 (data) · BNF (FR) cb11935682h (data) · GND (DE) 4000844-7 · LCCN (EN) sh85002549 · LNB (LV, EN) 000155666 · NDL (EN, JA) 00560104 · NKC (EN, CS) ph114011 |
# Sapporo

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Sapporo 札幌市**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 札幌市 (Sapporo-shi) |
| Istadu: |  Giapone |
|  Regione: | Hokkaidō  |
|  Provìntzia: |
北海道 (Hokkaidō)  |
| Ladiore: | 43°03′43.5″ Nord |
| Longhiore: | 141°21′15.8″ Est |
| Artiore: | 5 m. subra su mare |
| Tirada: | 1.121,26 km² |
| Populatzione: | 1.958.200 (30/09/2023) 1.746 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |
|  |

**Sapporo** (in giaponesu 札幌市 Sapporo-shi, "Tzitade de Sapporo"), est una tzitade giaponesa de 1,9 milliones de bividores, in s'ìsula de Hokkaidō. Est su cabu-de-logu de sa prefetura de Hokkaidō.

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 257507796 · ISNI (EN) 0000 0004 0404 0130 · BNE (ES) XX6214158 (data) · BNF (FR) cb144019453 (data) · CiNii (JA, EN) DA00687571 · GND (DE) 4051677-5 · LCCN (EN) n80026068 · MusicBrainz f6ee740c-c951-4220-9568-f443ac667a83 · NARA 10044718 · NDL (EN, JA) 00299063 · NKC (EN, CS) ge388963 · SUDOC (FR) 12357658X · WorldCat Identities (EN) n80-026068 |
# Limba ainu

Articulu in nugoresu

Sa **limba ainu** (in ainu *アイヌ イタク*, aynu itak; in giapponesa *アイヌ語*, ainu-go) est una limba chistionada dae su grupu ètnicu europoide de sos Ainu in s'ìsula de Hokkaidō, a nord de su Giappone. Tempus fachet si faveddabat fintzas in sas ìsulas Curili, in sa parte nord de Honshu, e in sa meitade meridionale de Sakhalin.

S'ainu est una limba isulada chene raportos chin sas àteras limbas. A bortas che la ponen in su grùstiu de sas limbas paleosiberianas, ma custu est unu faveddu chi cumprendet medas familias limbìsticas minores e isuladas chi b'aiat in Siberia innàntis de s'artziada de etnias turcas e tungusas; de cada manera, no est una familia limbìstica. In medas creden chi s'ainu siat currelau a su giaponesu e a sas limbas altàicas (Patrie 1982). Dae pacu tempus s'at provau a che la pònner a pare chin sas limbas austronesianas, pro mèdiu de cumparàntzias curturales e lessicales, comente nat su limbista giaponesu Shichiro Murayama. B'at fintzas sa proposta de chie la cheret sorre de s'indoeuropeu, ca b'an atzapàu unas 200 paràgulas de possìbile orizine a comunu e carchi assimizu sistemàticu.

A commo, s'ainu est una limba chi sich'est morinde. Difatis, pèri totu s'ìsula de Hokkaidō b'at petzi 100 pessones chi galu la faveddan, e custas sun in sa bidda de Nibutani e tenen prus de trint'annos; mancari totu, s'interessu de la torrare a imparare dae parte de sa zente de su locu chi non la connoschet prus est vivu.
# Sumo

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

duos isfidantes de sumo
Su **sumo** (in giaponesu 相撲 sumō, lit. "istratzonare") est una luta originària de su Giapone e isport natzionale. Sos duos isfidantes chircant de pònnere in terra s'àteru o de lu bogare fora de s'àrea de luta (*dohyō*).

Su sumo est nàschidu a giru de su VI sèculu dae sos ritos religiosos de su Shintoismu.

## Boghes curreladas

* Judo
* Karate
* Aikido
* Kendo
* Giapone

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | BNF (FR) cb12150526q (data) · GND (DE) 4184091-4 · LCCN (EN) sh85130452 · LNB (LV, EN) 000314643 · NDL (EN, JA) 00616873 · NKC (EN, CS) ph536711 |
# Kamikaze

Articulu in nugoresu

Unu kamikaze corfet sa Columbia a sas chimbe e bintinòve de bortaedìe, uchidende a 13 pessones e ferìnde a 44.
**Kamikaze** (*神風*) est una paragula giapponesa, chi est a su solitu bortada in "bentu de deus" ("kami" bolet narrer "deus" e "kaze" "bentu"); est su lùmen dau a una fentomada buriana chi aìat sarbàu su Giappone dae sa conchista mongola de su Kublai Khan in su 1281.

In Giappone sa paragula "kamikaze" si imprèat petzi pro indittare custa buriana, ma a libellu internassionale si connoschet ca chin custa si indittàban sos attaccos suitzidas de pilotas giapponesos, chi ghiàban aereos prènnos de prùvura, contra sas naves de sos Alliados in s'accabu de sa gherra de su Patzificu in sa secunda gherra mundiale.

Dae s'accabu de sa secunda gherra mundiale in susu, sa paragula "kamikaze" si imprèat fintzas pro indittare una variedade prus manna de attaccos, semper de natura suitzida, in atteras partes de su mundu. Esempios sun su *Selbstopfer* de sa Germania natzista, o calesisiat assione terroristica in ube su militante morit de manu sua. Sos paperis e zornales giapponesos non nde favèddan gòi, preferinde nàrrer *jibaku tero* (*自爆テロ*), incurtziadura de sas paragulas anglo-giapponesas *jibaku terorisuto* (*自爆テロリスト*, a sa litera "terroristas chi si fachen esploder).
# Kyoto

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Kyoto 京都市**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 京都市 (Kyōto-shi) |
| Istadu: | Giapone |
|  Regione: | Kansai  |
|  Provìntzia: |
京都府 Kyōto-fu  |
| Ladiore: | 35°00′42″ Nord |
| Longhiore: | 135°46′05″ Est |
| Artiore: | 9 m. subra su mare |
| Tirada: | 827,83 km² |
| Populatzione: | 1,443,368(1/11/2023) 1.744 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |

**Kyōto** (in giaponesu 京都市 *Kyōto-shi*, "Tzitade capitale") est una tzitade de su Giapone de agiumai 1,44 milliones de bividores, bidda manna de sa prefetura omònima.

Fiat sa capitale de su Paisu pro prus de unu millènniu (dae su 794 a su 1868) e est connota comente "sa tzitade de is milli tèmpios". Sende chi dd'ant risparmiada agiumai de s'in totu dae is bombardamentos de sa segunda gherra mundiale, est cunsiderada su prus relicuàriu mannu de sa cultura giaponesa e pro custu insertada me is logos amparados dae s'UNESCO. Est una sede universitària de importu natzionale e tzentru culturale de livellu mundiale.

Is Istados Unidos ant cunsideradu s'idea de ghetare sa bomba atòmica a subra de Kyoto a sa fine de sa segunda gherra mundiale ca, comente tzentru intelletuale de su Giapone, teniat una populatzione bastante manna de pòdere cumbìnchere a s'imperadore a s'arrimare. A sa fine, a pustis de s'insistèntzia de Henry L. Stimson, segretàriu a sa gherra me is amministratziones de Roosevelt e Truman, ant bogadu sa sa tzitade dae s'elencu de is obietivos e cambiada cun Nagasaki.

Sa tzitade at acasagiadu sa cunferèntzia de is Natziones Unidas a subra de is cambiamentos climàticos, in ue su 11 nadale 1997 is rapresentantes de prus de 160 Paisos ant firmadu su tratadu internatzionale in matèria ambientale chi pertocat su riscaldamentu globale, connotu comente protocollu de Kyoto.

## Riferimentos
# Tokio

Custu artìculu est iscritu in sa grafia **logudoresa**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · LSC · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Tōkyō-to 東京都**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 東京都 (Tōkyō-to) |
| Istadu: |  Giapone |
|  Regione: | Kantō  |
| Ladiore: | 35°41′22.22″ Nord |
| Longhiore: | 139°41′30.12″ Est |
| Artiore: | 40 m. subra su mare |
| Tirada: | 2.193,96 km² |
| Populatzione: | 14.110.733 (1/11/2023) 6,432 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |
|  |

**Tokyo**, **Tōkyō** o *Tokio* (in giaponesu: 東京 *Tōkyō*, lett. "*capitale orientale*"; 東京都 *Tōkyō-to*, "*Metropoli de Tōkyō*") est una tzitade metropolitana capitale de su Giapone. S'agatat in sa regione de su Kantō in sa parte sud orientale de s'ìsula de Honshū.

In passadu fit una bidda de piscatores cun su nùmene de Edo (江戸). In su 1603 sutta su shōgun Tokugawa Ieyasu est diventadu su printzipale logu guvernativu de su Giapone e in su 1868 (Meiji) est diventada tzitade imperiale cun su nùmene nou de Tōkyō (*capitale orientale*).

Como sa metropoli de Tōkyō est divisa in tres areas aministrativas:

areas aministrativas de Tōkyō
* 23 cuarteris ispetziales de Tōkyō
* area de Tama
* area ìnsulare

|  |  |
| --- | --- |
| **Area de Tama Akiruno
* Akishima
* Chōfu
* Fuchū
* Fussa
* Hachiōji
* Hamura
* Higashikurume
* Higashimurayama
* Higashiyamato
* Hino
* Inagi
* Kiyose
* Kodaira
* Koganei
* Kokubunji
* Komae
* Kunitachi
* Machida
* Mitaka
* Musashimurayama
* Musashino
* Nishi-Tōkyō
* Ōme
* Tachikawa
* Tama
 | **23 cuarteris ispetziales de Tōkyō Adachi
* Arakawa
* Bunkyo
* Chiyoda
* Chūō
* Edogawa
* Itabashi
* Katsushika
* Kita
* Kōtō
* Meguro
* Minato
* Nakano
* Nerima
* Ōta
* Setagaya
* Shibuya
* Shinagawa
* Shinjuku
* Suginami
* Sumida
* Taitō
* Toshima
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 140713831 · ISNI (EN) 0000 0004 1757 6305 · BNF (FR) cb11975700f (data) · CiNii (JA, EN) DA00397957 · GND (DE) 4078337-6 · LCCN (EN) n79034998 · LNB (LV, EN) 000124935 · MusicBrainz 8dc97297-ac95-4d33-82bc-e07fab26fb5f · NARA 10036684 · NDL (EN, JA) 00280764 · NKC (EN, CS) ge131089 · NLI (EN, HE) 000978350 · SUDOC (FR) 028180879 · WorldCat Identities (EN) n79-034998 |
# Honshū

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

S'isula Honshū
**Honshū** (本州 ほんしゅう lett. "provìntzia printzipale") est s'isula printzipale de su Giapone cun 103 milliones de bividores. In custa regione nos agattad sas prus fentomadas tzitades de su Giapone: Tōkyō, Kyoto, Ōsaka, Nagoya, Hiroshima.

## Geografia

In **Honshū** bi sunt chinbe regiones geografiche e 34 prefeturas:

* Chūgoku — Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori, Yamaguchi.
* Kansai — Hyōgo, Kyoto, Mie, Nara, Ōsaka, Shiga, Wakayama.
* Chūbu — Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Toyama, Shizuoka, Yamanashi.
* Kantō — Chiba, Gunma, Ibaraki, Kanagawa, Saitama, Tochigi, Tōkyō.
* Tōhoku — Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi, Yamagata.

## Boghes curreladas

* Hokkaidō
* Shikoku
* Kyūshū
* Okinawa

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 240423304 · BNF (FR) cb11981340t (data) · GND (DE) 4240123-9 · LCCN (EN) sh86004882 · NARA 10046149 · WorldCat Identities (EN) 240423304 |
# Kyūshū

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Sa **Kyūshū** (in giaponesu: 九州, きゅうしゅう) est una de sos bator ìsulas printzipale e sa prus a sud de s'artzipèlagu de su Giapone. Sa populatzione de su **Kyūshū** est de 14 milliones de bividores.

S'Ìsula Kyūshū e Ryu-Kyu
## Geografia

S'Ìsula est printzipalmente montuosa, in mesu a s'ìsula s'agatat unu vulcanu ativu meda mannu, su Monte Aso (1592 m). In custu logu e in sa parte orientale bi sunt meda banzos caentes, unu logu meda fentomadu est sa tzitade e Beppu.

In Kyūshū bi sunt 7 prefeturas:

* Prefetura de Fukuoka (Fukuoka-ken)
* Prefetura de Saga (Saga-ken)
* Prefetura de Kumamoto (Kumamoto-ken)
* Prefetura de Nagasaki (Nagasaki-ken)
* Prefetura de Oita (Oita-ken)
* Prefetura de Miyazaki (Miyazaki-ken)
* Prefetura de Kagoshima (Kagoshima-ken)

Beppu Umi Jigoku
Monte Aso (1592 m)
Sas tzitades printzipale sunt Fukuoka e Kitakyūshū in su nord, Nagasaki e Kumamoto in s'ovest, e Kagoshima in su sud. A est b'est Ōita, Beppu, e Miyazaki.

## Economia

Sos printzipale produtos agrìculos sunt risu, pomu de terra durche, tè, tabacu e soja. Est isvilupada meda s'indùstria mecànica e cussa chìmica in sas tzitade de Kitakyūshū e Ōita.

## Boghes curreladas

* Hokkaidō
* Honshū
* Shikoku
* Okinawa

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 246095633 · BNF (FR) cb11961725m (data) · GND (DE) 4073463-8 · NKC (EN, CS) xx0120825 · SUDOC (FR) 027615162 · WorldCat Identities (EN) 246095633 |
# Shikoku

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

S'ìsula Shikoku
**Shikoku** (in giaponesu: 四国, しこく) est una de sos bator ìsulas printzipales de su Giapone. Sa populatzione est de 3,5 milliones de bividores.

## Geografia

S'ìsula est pro su prus montuosa, su mannu de sa populatzione est in sos bator cabu de logu de sas prefeturas.

Su nùmene **Shikoku** cheret nàrrer "bator istados" o "prefeturas" (*shi*=bator, *koku*=istadu), dae su 1862 sunt:

* Prefetura de Kagawa (Kagawa-ken)
* Prefetura de Tokushima (Tokushima-ken)
* Prefetura de Ehime (Ehime-ken)
* Prefetura de Kōchi (Kōchi-ken)

Inoghe s'agatat meda tèmpios buddhistas. Meda pessonas dae totu su Giapone benint in cust'ìsula pro **Su pellegrinàgiu de su Shikoku(in giaponesu: 四国八十八箇所 Shikoku Hachijūhakkasho)*, unu giru de 88 tèmpios meda fentomadu in Giapone. Su contu narat chi custa costumàntzia est òpera de su mòngiu buddhista Kūkai (774-835).

## Boghes curreladas

* Hokkaidō
* Honshū
* Kyūshū
* Okinawa

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | GND (DE) 4224753-6 · NKC (EN, CS) ge602696 |
# Hokkaidō

Custu artìculu est iscritu in sa grafia **logudoresa**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · LSC · nugoresu

**Hokkaidō** (in giaponesu: 北海道, ほっかいどう) est una de sos bator ìsulas printzipale e sa prus a nord de s'artzipèlagu de su Giapone. Sa populatzione de su **Hokkaidō** est de 5 milliones de bividores.

S'ìsula Hokkaidō
Hokkaidō est puru una de sas 47 prefeturas de su Giapone (Prefetura de Hokkaidō *Hokkaido-ken*), e su cabu de logu est sa tzitade de Sapporo.

Custa est s'ìsula de orìzine de su grupu ètnicu europòide de sos Ainu (limba ainu).

## Geografia

S'ìsula de Hokkaidō cun una superfìtzie de 78719 km² est sa 21ª ìsula prus manna de su mundu. Est pro su prus coberta dae padentes, e inoghe s'agatant prus de sessanta vulcanos.

S'istiu est friscu (austu 22°C) e s'inverru fritu a beru (jennàrzu −4°C / −12°C).

## Boghes curreladas

* Honshū
* Shikoku
* Kyūshū
* Okinawa

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 147183664 · BNE (ES) XX5388831 (data) · BNF (FR) cb11940409w (data) · CiNii (JA, EN) DA00659521 · GND (DE) 4095546-1 · LCCN (EN) n80076150 · NARA 10046257 · NKC (EN, CS) ge375883 · SELIBR (SE) 148029 · SUDOC (FR) 027340864 · WorldCat Identities (EN) n80-076150 |
# Kōbe

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Kōbe 神戸市**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 神戸市 (Kōbe-shi) |
| Istadu: |  Giapone |
|  Regione: | Kansai  |
|  Provìntzia: |
兵庫県 (Hyōgo-ken)  |
| Ladiore: | 34°41′24.6″ Nord |
| Longhiore: | 135°11′43.6″ Est |
| Tirada: | 557,02 km² |
| Populatzione: | 1.499.887 (1/10/2023) 2.693 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |

**Kōbe** (in giaponesu 神戸市 Kōbe-shi, "Tzitade de Kōbe"), est una tzitade giaponesa de 1,5 milliones de bividores, est su cabu-de-logu de sa prefetura de Hyōgo, in s'ìsula de Honshū.

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 251133013 · ISNI (EN) 0000 0004 0402 4501 · BNE (ES) XX5747814 (data) · BNF (FR) cb15296234c (data) · CiNii (JA, EN) DA01656879 · GND (DE) 4195257-1 · LCCN (EN) n80022953 · MusicBrainz 230b4d56-82b4-4538-84fc-fc8312235e5d · NARA 10044875 · NDL (EN, JA) 00257493 · NKC (EN, CS) ge129600 · SUDOC (FR) 027406253 · WorldCat Identities (EN) n80-022953 |
# Ōsaka

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Ōsaka 大阪市**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 大阪市 (Ōsaka-shi) |
| Istadu: |  Giapone |
|  Regione: | Kansai  |
|  Provìntzia: |
大阪県 (Ōsaka-ken)  |
| Ladiore: | 34°41′37.5″ Nord |
| Longhiore: | 135°30′07.6″ Est |
| Artiore: | 20 m. subra su mare |
| Tirada: | 225,21 km² |
| Populatzione: | 2.768.671 (1/09/2023) 12.294 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |

**Ōsaka** (in giaponesu 大阪市 Ōsaka-shi, "Tzitade de Ōsaka"), est una tzitade giaponesa de 2,7 milliones de bividores, in sa regione de su Kansai in s'ìsula de Honshū. Est su cabu-de-logu de sa prefetura omònima.

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 122548794 · ISNI (EN) 0000 0004 0616 2721 · BNE (ES) XX5747781 (data) · BNF (FR) cb15283394k (data) · CiNii (JA, EN) DA00489840 · GND (DE) 4043961-6 · LCCN (EN) n80022951 · MusicBrainz 30bcaa92-9870-4798-be1a-4e0036755316 · NARA 10044805 · NDL (EN, JA) 00257146 · NKC (EN, CS) ge283684 · NLG (EN) 223272 · NLI (EN, HE) 000978531 · NSK (HR) 000646694 · SELIBR (SE) 156055 · SUDOC (FR) 027238202 · WorldCat Identities (EN) n80-022951 |
# Kanō Jigorō

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

| Kanō Jigorō 嘉納 治五郎 |
| --- |
| Kanō Jigorō |
| Nàschida | 28 de santugaine de su 1860 Mikage |
| Morte | 4 de maju de su 1938 Mare de su Giapone |
| Natzionalidade | giaponesa |
| Traballu | judoka |
| Contributos de importu | fundatzione de su judo |

**Kanō Jigorō** (in giaponesu 嘉納 治五郎; Mikage, 28 santugaine 1860 – Mare de su Giapone, 4 maju 1938) est istadu unu judoka giaponesu, e fundadore de su judo.

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 76449117 · ISNI (EN) 0000 0000 8395 570X · BNE (ES) XX985280 (data) · BNF (FR) cb130178073 (data) · CiNii (JA, EN) DA02385722 · GND (DE) 116044748 · LCCN (EN) n81072481 · LNB (LV, EN) 000222038 · NDL (EN, JA) 00026740 · NKC (EN, CS) js20061124002 · NLA (EN) 35309360 · NLG (EN) 132345 · NLP (PL)  · NSK (HR) 000104691 · NTA (EN) 07292960X · OL OL2338485A · SBN (IT) UBOV064385 · SUDOC (FR) 035295996 · Trove (EN) 906542 · WorldCat Identities (EN) n81-072481 |
# Kitakyūshū

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

|  |
| --- |
|  **Kitakyūshū 北九州市**  |
|  |
|  |
| Nùmene ufitziale: | 北九州市 (Kitakyūshū-shi) |
| Istadu: |  Giapone |
|  Regione: | Kyūshū  |
|  Provìntzia: |
福岡県 (Fukuoka-ken)  |
| Ladiore: | 33.883333 Nord |
| Longhiore: | 130.866667 Est |
| Tirada: | 491,95 km² |
| Populatzione: | 917.237 (1/08/2023) 1,864 biv./km² |
| Giassu web: | Giassu Istitutzionale  |
|  |

**Kitakyūshū** (in giaponesu 北九州市 Kitakyūshū-shi, "Tzitade de Kitakyūshū"), est una tzitade giaponesa, sa segunda prus manna e prus a nord in s'ìsula de Kyūshū.

## Cuarteris

Sa Tzitade de Kitakyushu est divisa in sette cuarteris (*ku*):

|  | Nùmenes | Giaponesu | Tirada (km²) | Populatzione |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Kokurakita-ku | 小倉北区 | 39,23 | 180.039 |
|  | Kokuraminami-ku | 小倉南区 | 171,74 | 205.006 |
|  | Moji-ku | 門司区 | 73,67 | 89.822 |
|  | Tobata-ku | 戸畑区 | 16,61 | 55.703 |
|  | Yahatahigashi-ku | 八幡東区 | 36,26 | 62.624 |
|  | Yahatanishi-ku | 八幡西区 | 83,13 | 244.585 |
|  | Wakamatsu-ku | 若松区 | 71,31 | 78.462 |

Cuarteris de Kitakyushu
## Giassos Printzipales

* Casteddu de Kokura
* Giardinu tradissionale de su Casteddu de Kokura
* Tempiu "Yasaka"
* Istatzione de Mojiko
* Giardinu Kawachi Fuji
* Museu de sos manga
* Museu de Matsumoto Seicho