Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gherra de Sas Ses Dies

Sa **Gherra de Sas Ses Dies**, cunnota finas comente sa **Gherra de Làmpadas**, sa **Gherra Àrabu-Israeliana de su 1967** o **Sa de Tres Gherras Àrabu-Israelianas**, fiat istada cumbàtida intre su 5 e su 10 de làmpadas de 1967 intre Israele e sos Istados probianos de s'Ezitu (cunnotu a sos tempos comente Repùbriga Àraba Aunida), sa Zordània e sa Sìria. Sa gherra fiat cumintzada su 5 de làmpadas cun su lantzamentu de un'atacu abiàtigu israelianu de surpresa contra a sos campos de bolu ezitianos.

Unu perìodu de artu tensu aiat antetzèdidu sa gherra. In resposta a sos atos de sabotamentu aderetados contra a mèrias israelianas, Israele fiat intervènnidu a sa Tziszordània, tando suta de su cuntrollu zordanu, e aiat printzipiadu bolos in subra de sa Sìria chi fiant agabados cun tzocos abiàtigos in subra de su territòriu sirianu e atacos sirianos de artilleria contra a assentadorzos tziviles israelianos a probe de sa làcana, sighidos dae sa reassione israeliana contra a impostadorzos sirianos in sas Artàrias de su Golan e allacanamentos onzi bia prus frechentes a intro de sa zona demilitarizada a longu de sa frontera siriana, tenende de cùcuru sa brocada dae bandas de s'Ezitu de s'Astrintorzu de Tiran, cun ischerriamentu de fortzas ezitianas a curtzu de sa làcana cun Israele e sa dimanda de evacuadura de sas fortzas tumbone de s'ONA dae sa Mesìsula de su Sinai. In intro de ses dies, Israele aiat bintu sa gherra de terra detzisiva. Sas fortzas suas aiant leadu cuntrollu de sa Fasca de Gaza e de sa Mesìsula de su Sinai dae s'Ezitu, sa Tziszordània e Zerusalemme Estu dae sa Zordània, e sas Artàrias de su Golan dae sa Sìria.
# Johannesburg

Artìculu in LSC

Johannesburg
Posidura in su Sudàfrica
**Johannesburg** (/dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ/; in afrikaans: [joˈɦɐnəsbœrχ]) (connota fintzas cun nùmene de *Jozi*, *Jo'burg*, *eGoli* e *Joeys*) est una tzitade de unos 957.441 bividores (4.434.800 in sa munitzipalidade), bidda majore de sa Repùblica Sudafricana e capitale de sa provìntzia de Gauteng. Fundada in su 1887, cando fiat parte de su Transvaal, est sa prus rica bidda de s'istadu.

S'conglomeradu Johannesburg-Pretoria est una de sas trinta regiones metropolitanas prus mannas de su mundu, contende prus de 12 milliones de residentes.

Est cunsiderada sa capitale econòmica de s'istadu e est sa sede de sa bursa e fintzas de sa corte costitutzionale de su Sudàfrica

Est sa tzitade prus populada de su paisu e sa de tres prus populadas de s'Àfrica sub-sahariana a fatu de Lagos (Nigèria) e Kinshasa (Repùblica Democratica de Congo). Fatuvatu Johannesburg est inditada faddinamente che sa capitale de su Sudàfrica.

## Àteros progetos
# Boru

Artìculu in LSC

Su boru in sa tàula periòdica de is elementos
Boru
Su **boru** o **boro** est s'elementu chìmicu de sa tàula periòdica de is elementos chi tenet a sìmbulu **B** e de nùmeru atòmicu 5. Est unu semimetallu trivalente e s'agatat abondante in su borace. B'ant duos allotropi de su borax: su boro amorfu, chi est unu prùine castàngiu, e su boro metàllicu chi est nieddu. Sa forma metàllica est tosta (9,3 in s'iscala de Mohs) e est una mala allogadera a temperadura ambiente. Su boru non s'agatat lìberu in natura. Custu elementu tenet propiedades e reatividades simigiantes a is silìtziu e est unu semicondutore (relatzione diagonale).

## Àteros progetos
# Istàtua de sa Libertade

Istàtua de sa Libertade
S'**Istàtua de sa Libertade** (chi su nùmene ufissiale est “Libertade chi Allugat su Mundu”) est unu monumentu chi simbolizat sos Istados Aunidos. S'istàtua est posta a curtzu de s'intrada a sa baìa de Noa Iorcu. Issa amentat sa sinzadura de sa Decraradura de Independèntzia de sos Istados Aunidos. Fiat istada donada a sos IAA dae su pòbulu frantzesu, comente sinzale de s'amistade intre ambos paìsos ligada in tempus de sa Rebolussione Amerigana.

## Descritzione

Issa rapresentat una fèmina chi zughet un'istola, una corona e sandàlias, abàtigat una cadena truncada e tenet in sa manu sua dereta un'intortza e una tàbula cun su mànigu a forma de culumba, cun sa data de sa decraradura de independèntzia iscrita, in sa manu sua manca. S'istàtua s'agatat in s'Isula de sa Libertade e acollozit bisitadores, immigradores e ameriganos chi torrant biazende in nae.
# Uràniu

Artìculu in LSC

S'uràniu in sa taula periòdica de is elementosUràniuS'**uràniu** (de su gregu οὐρανός, "chelu") est s'elementu chìmicu de nùmeru atòmicu 92 e su sìmbulu est **U**. Est unu metallu biancu-prata, tòssicu e radioativu; pertenet a sa sèrie de sos atinòides e s'isòtopu 235U agatat impreu che combustìbile in sos reatores nucleares e in sa realizatzione de armas nucleares.

Rastas de uràniu sunt presentes in totue: in sas rocas, in sa terra, in sas abbas e fintzas in sos organismos bividores.

## Àteros progetos
# Àsia orientale

Artìculu in LSC

Mapa de s'Àsia Orientale
S'**Àsia orientale** est una regione geogràfica de s'Àsia.

In base a sa partitzione de su munda fata dae sas Natziones Unidas, est una de sas macro regiones cun chi est dividida s'Àsia e incluet chimbe istados reconnotos dae s'Organizatzione matessi:

* - Mongòlia
* - Tzina
* - Corea de su Norte
* - Corea de su Sud
* - Giapone

a chi atzùnghere s'ex-Istadu membru ONU:

* - Taiwan

S'ONU in sa partzidura sua a fines istatìsticos cunsìderat separadamente Hong Kong (ex-colònia britànnica) e Macao (ex-colònia portughesa), como regiones amministrativas ispetziales de sa Tzina, ma non nòminat Taiwan chi *de facto* est un'istadu indipendente subra chi però sa Tzina tenet pretesas (membru permanente de su Cussìgiu de seguresa de sas Natziones Unidas) e est cunsideradu parte de issa.

## Artìculos in ligòngiu

* Oriente Istremu

## Àteros progetos