Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Roma

Articulu in logudoresu

Restos de sa Via Appia in Roma vicinu a su Quarto Miglio
Piazza Venezia
August Fischer (1895)
**Roma** est sa capitale e sa tzitade pius manna de s'Itàlia cun unos 2.700.000 abitantes collocados in d'un'area de 1.285 km², est su comune pius populadu e pius mannu de tota s'Italia.
Roma est istada sa capitale de s'Imperu Romanu e su centru de sa cristianidade cattoliga.
Cun pius de 26 miliones de visitadores in su 2007, Roma est sa tertza tzitade in Europa e s'ottava in su mundu comente numeru de presentzias turistigas.
Su tzentru istoricu de Roma est iscrittu in sa lista de sos Patrimonios de s'Umanidade (World Heritage Sites) de s'UNESCO.
# Religione

Varios simbulos reliziosos, chi cumprenden (prima rìa) Cristianesimu, Giudaismu, Induismu, Baha'i, (sigunda rìa) Islam, tribale, Taoismu, Shinto (rìa de tres) Buddhismu, Sikh, Induismu, Jain, (rìa de battor) Ayyavali, Triplize dea, Rughe de Malta, Relizione islava antica
Una **religione** o **religioni** est una pratica organizada de creetzias, cumportamentos, attos rituales e culturales che servint a sos adeptos o fideles pro intrare in contattu cun una o prus entidades ispirituales o deus o pro intrare in rapportu cun una realidade supranaturale o ultraterrena.
Sa religioni che creiri in unu deus si tzerriat *religioni monoteista*, o meda deus si tzerriant *religioni politeista*). No tottas sas religionis creenti in unu o prus deus. Ci funti religionis che creinti in ispiritus de sa natura commenti sas religionis animistas de calincunas gentis primitivas e

Sas religiones monoteistas prus mannas atualis funti cattru: sa Buddista, sa Cristiana, sa Islàmica, sa Giudea. Cristianesimu e Islam funti sas prus mannas commenti numeru de praticantis: 2,2 miliardus e 1,8 miliardus rispettivamenti.
Sa religioni politeista prus manna atuali est s'Induismu. In pasadu c'indi fiant meda prus commenti su paganesimu classicu o religionis precolombianas ma immoi funt estintas.

No tottas sas religionis creenti in unu o prus deus. Ci funti religionis che creinti in ispiritus de sa natura commenti sas religionis animistas de calincunas gentis primitivas e religionis sentza deus o ateas commenti su taoismu, Scientology e Wicca.

## Referentzias
# Britànnia Manna

Artìculu in LSC

Sa Britànnia Manna, inditada in ruju intre is ìsulas Britànnicas
Sa **Britànnia Manna** (in inglesu **Great Britain**) est un'ìsula de s'Atlànticu chi s'agatat pagu a illargu de sa costera europea norte-otzidentale. Cun istèrrida de 209,331 km2 est s'ìsula prus manna de su cuntinente e sa de noe de su mundu. Contat populatzione de unos 61 milliones de pessones, chi nde faghent fintzas sa de tres ìsulas prus populadas de su mundu, a fatu de Giava (in Indonèsia), e Honshu (in Giapone).

Sa Britànnia Manna est parte de s'archipèlagu de is ìsulas Britànnicas, cumpostu de prus de milli ìsulas intre chi fintzas s'Irlanda.

Atualmente rapresentat sa prus parte de su territòriu de su Rennu Aunidu de Britànnia Manna e Irlanda de su Norte e s'agatat ispartzida in is natziones costitutivas de Galles, Inghilterra e Iscòtzia.

S'unimentu in unu rennu solu torrat a su 1707, cun sa fundidura impare de Iscòtzia e Inghilterra (chi giai contaiat is atuales natziones de Inghilterra e Galles). Prus de una chentina de annos in antis, in su 1603, Jacu VI, re de Iscòtzia, aiat eredadu su tìtulu de re de Inghilterra, ma isceti in su 1707 is parlamentos de is duos istados aiant cuncordadu de si aunire. Su sèculu a pustis, in su 1801, a su rennu de Britànnia Manna fiat azuntu su Rennu de Irlanda, de chi diat nàschere su Rennu Unidu de Britànnia Manna e Irlanda. In su 1922, totu parte tzentru-meridionale de s'Irlanda s'est rèndida indipendente e s'istadu fiat mudadu nùmene a su de oe, chi benit a èssere Rennu Unidu de Britànnia Manna e Irlanda de su Norte.

## Àteros progetos
# Impèriu Britànnicu

Artìculu in LSC

S'impèriu coloniale in una mapa chi ammostat is possedimentos bàrios in su cursu de s'istòria de s'impèriu
S'**impèriu britànnicu** (in inglesu: **British Empire** o fintzas incurtzadu **Empire**) est istadu su prus mannu impèriu coloniale de s'istòria. Suta su poderiu de su Rènniu Unidu s'agataiant unidos dominions, colonias de sa corona, protetorados, mandados e ulteriores territòrios dipendentes, chi resultaiant èssere colònias cummetziales o penales de sos territòrios camba de mare britànnicos.

In s'annu 1922, su tempus chi lompiat a prus manna tirada, cun unos 458 milliones de bividores, s'impèriu incluiat su de bator unu de sa populatzione mundiale de s'època. S'isterriat subra una subrafache de unos 33.7 milliones de km², chi beniant a èssere su de bator unu de is terras emèrgidas.

S'influèntzia polìtica, giurìdica, linguìstica e culturale sighet a durare oe in die in medas partes de su mundu. De paris forma sas làcanas coloniales giogant unu rolu in is conflitos regionales intre sas ex-colonias. Sa manna majoria de is istados chi in tempus coladu sunt istados colònias britànnicas, partènent oi a una unione narada Commonwealth de sas Natziones, chi tenet cabu rapresentativu in sa corona britànnica.

## Àteros progetos
# Namìbia

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Bandera
Posidura in su mundu
Posidura in Africa
Sa **Namìbia**, ufitzialmente **Repùblica de sa Namìbia** (in inglesu *Republic of Namìbia;* in tedescu *Republik Namìbia*, in afrikaans *Republiek van Namibië*), est un'Istadu de s'Àfrica meridionale. Sa cale capitale est Windhoek, sa limba ufitziale s'inglesu, mancari a livell regionale sunt reconnotos su tedescu, s'afrikaans e s'oshiwambo.

Cun una populatzione totale de unos 2.700.000 bividores e istèrrida cumplessiva de 825 418 km², sa Namìbia si còllocat a sa segunda posidura (a pustis de Mongòlia) intre is istados soberanas in su mundu cun sa densidade de populatzione minore (3,3 biv/km²). Allàcanat in su norte cun s'Angola e su Zàmbia, in estu cun su Botswana e in sud cun su Sudàfrica; is ovest s'acarat in s'Otzèanu Atlànticu. Manna parte de su territòriu est costituidu dae sas iscampiaduras àrridas de su desertu de su Namib e de su Kalahari. Su nùmene de Namìbia, chi derivat de su desertu de su Namib, àrea ampra chi caraterizat manna parte de su paisu, e chi est istadu seberadu che a ètimu neutrale pro evitare cuntierras intre sas etnias vàrias.

Est una de is natziones prus giòvanas de su continente africanu, sende chi at otentu isceti in su 1990 s'indipendèntzia dae su Sudàfrica, de su cale fiat amministrada. Dae su 1884 a su 1919 est istada colònia de s'Impèriu tedescu cun su nùmene de *Deutsch-Südwestafrika*. A pustis de sa prima gherra mundiale at fatu parte de s'Impèriu britànnicu a s'internu de s'Unione sudafricana fintzas a su 1961 pro divènnere a fatu, fintzas a s'indipendèntzia, una provìntzia de sa Repùblica Sudafricana.

S'economia namibiana est acapiada a forte (e pro unos cantos aspetos simigiante) a sa de su Sudàfrica. Sa faina econòmica printzipale est sa bogadura de minerales, chi contribuit pro unu 20% a su PIB natzionale. Sa Namìbia est su de bator prus esportadores africanos importantes de minerales non combustìbiles, e su de chimbe produtores de uràniu in su mundu. Una parte importante de sa bogadura minerària pertocat, paris a in su Sudàfrica, is diamantes; unas àteras produtziones importantes sunt is de prumu, ferru, zingu, prata e tungstenu.

Cun totu ca su rèditu peròmine siat in Namìbia chimbe bortas su de is paisos prus pòberos de Àfrica, sa majoria de sa populatzione si bidet in poberesa pro neghe de su disimpreu mannu, de sa disugualidade in sa partzidura de sa richesa, e de sa cantidade manna de capitales chi sunt inbestidos in s'èsteru.

## Àteros progetos
# Madeira

Artìculu in LSC

Articulu in campidanesu

Archipèlagu de Madeira
Bandera de Madeira
Posidura de Madeira in s'Unione Europea
**Madeira** est unu archipèlagu de su Portugallu, cumpostu de s'ìsula omònima e de àteras ìsulas minores. S'agatat in s'otzèanu Atlànticu, a illargu de su Maroco.

S'archipèlagu tenet istèrrida de 828 km² e contat populatzione de unos 245.800 bividores.

Costìtuit sa regione autònoma de Madeira (in portughesu : Região Autónoma da Madeira) de chi su cabulogu est Funchal. Su clima est sub-tropicale e is paisàgios ispantosos nde faghent logu apretziadu de is turistas.

S'istorigu Diodorus Siculus s'at contau ca is Tirrenus de Sardigna, chi biviant in is biddas nuraghesas, iant organizau una speditzioni po conchistai un'isula de s'Atlanticu, Madera, in su 650 ainnanti 'e Cristu. Su progetu fiat faddiu po mori de is Cartaginesus, chi iant tentu interessi a frimmai s'espansionismu sardu.

## Riferimentos

## Àteros progetos
# 1880

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|       | XVIII sèculu - **XIX sèculu** - XX sèculu |  |
|       | annos 1860 - annos 1870 - **annos 1880** - annos 1890 - annos 1900 |
|       | 1876 - 1877 - 1878 - 1879 - 1880 - 1881 - 1882 - 1883 - 1884 |

S'annu **1880** (MDCCCLXXX in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in die de giòia segundu su calendàriu gregorianu.
# Noa York

Articulu in logudoresu

Time Square
**Noa York** (*New York City* in inglesu) est una de sas tzitade pius populada de sos Istados Unidos, e s'area metropolitana est una de sas prus mannas de su mundu. Custa metropoli ada una influentzia subra su cumerciu mundiale, sa finanza, sa cultura, sa moda e s'ipetaculu.
# Mickey Mouse

Manifestu de Mickey Mouse
**Mickey Mouse** est unu personàgiu imaginàriu de is fumetus e de is disènnius animaus creau su 16 gennaxu de su 1928 de Walt Disney e Ub Iwerks e apustis svilupau de Floyd Gottfredson, unu de is prus fumetistas famaus de su mundu.

Su personàgiu est un'icona de sa Walt Disney Company e de sa cultura populari mundiali.

A incumentzai de su primu de gennaxu de su 2024 su personàgiu de Topolino comenti aparit in su primu disènniu animau *Steamboat Willie* est bessiu de domìniu pùblicu, ca nd'est scadiu su deretu de autori.

## Riferimentus
# Marocu

Custu artìculu est iscritu in sa grafia **logudoresa**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · LSC · nugoresu

Bandera
Posidura in su mundu

Su **Marocu**, **Marrocu** o **Maroccu**, est una natzione de s'Àfrica setentrionale, in sa rezone de su Magreb. Sa bidda prus importante est Rabat, tzitade chi tenet 577.000 bividores.

S'istadu tenet istèrrida de 446.550 km² (o de 710.850 km² incluende su terrìtòriu pretèndidu de Sahara Otzidentale) e contat unos 37 milliones de bividores. Sas limbas chi si faeddant sunt s'àrabu, su bèrberu et su frantzese. (Sas limbas ufitzales sunt s'àrabu et su bèrberu solu).

Sas costas sunt infùndidas dae su mare Mediterraneu e de s'istrintu de Gibilterra in su norte, dae s'otzèanu Atlànticu in totu su tretu de ovest, mentras ca sas làcanas de terra sunt cun s'Algeria a est e a sud-est, cun sa Mauritània sud (contende chi su Marrocu pretendet soberania subra su Sahara Otzidentale), francas sas *exclaves* ispagnolas de Ceuta, Melilla e sa penìsula de Peñón de Vélez de la Gomera a norte. Su clima est mediterraneu in sas costas, montanu in sos montes de s'Atlante et deserticu in su Sahara.

Est una monarchia, et su rei si narat Mohamed VI. Su lumene deribat dae sa tzitade de Marrakech, chi in sa limba berbera est "Terra de deus". Su Marrocu fiat istadu colonia de sa Frantza dae su 1912 a su 1956, divenende unu intra sas primas natziones chi si liberiant.

## Àteros progetos

|  |  |
| --- | --- |
| Controllu de autoridade | VIAF (EN) 140638492 · ISNI (EN) 0000 0001 2170 3280 · BNF (FR) cb15238604s (data) · GND (DE) 4037680-1 · HDS (DE, FR, IT) 003456 · KulturNav faa7ef94-8149-48fd-bfff-634fca7b27b0 · LCCN (EN) n79069715 · MusicBrainz b84d8617-249a-3a06-849d-fc5c25e2249b · NARA 10035766 · NDL (EN, JA) 00567851 · NKC (EN, CS) ge129968 · NLA (EN) 61543532 · NLI (EN, HE) 000975835 · NSK (HR) 000193660 · Su valore A000110709 de RERO no est vàlidu. · SELIBR (SE) 153513 · SUDOC (FR) 026392275 · TDVİA (TR) fas · WorldCat Identities (EN) n79-069715 |