# Classificatzione sientìfica

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

Ne is sièntzias biologicas sa **classificatzione** est una manera cun su cale is biòlogos amuntonant, assestant e classìficant diferèntes ispètzias de organismos biventes o fòssiles. Sa **classificatzione biològica** est una forma de tassonomia sientìfica.

Su primu a chircare de atrumare is ispètzias segundu caraterìsticas morfològicas similares est istadu Carolus Linnaeus chi aiat creadu unu sistema de classificatzione pubricadu in su 1753 cun su nòmene *Systema naturae*. Custa est istada riesaminada e rimanegiada de sighidu fintzas a sa nàscita de sa teoria evolutzionista de Charles Darwin. Sa classificatzione sientìfica est s'arresultadu de is sièntzas evolutzionistas e derivat meda dae sa tassonomia e sa sistematica a prus chi totus is istùdios e is chircas fatas a pitzu de is biventes, siat dae sa biologia siat dae is àteras sièntzias.

Segundu sa classificatzione sientìfica, sas ispètzies sunt agrupadas in gèneres, sos gèneres in famìlias, sas famìlias in òrdines, sos òrdines in classes, sas classes in phylum, sos phylums in regnos e sos regnos in domìnios.

## Esèmpios

Classificatziones imperadas de sòlitu pro s'amostamentu de tres ispètzias: su muschitu de sa fruta (imperadu meda in is traballadorios de genètica), s'òmine e sa *Magnolia virginiana*.

### Muschitu de sa fruta (*Drosophila melanogaster*)

|  |  |
| --- | --- |
| **Dominio** | Eukaryota |
| **Rennu** | Animalia |
| **Phylum** | Arthropoda |
| **Classe** | Insecta |
| **Òrdine** | Diptera |
| **Famìlia** | Drosophilidae |
| **Gènia** | *Drosophila* |
| **Ispètzia** | *D. melanogaster* |

### Òmine (*Homo sapiens sapiens*)

|  |  |
| --- | --- |
| **Domìniu** | Eukaryota |
| **Rennu** | Animalia |
| **Phylum** | Chordata |
| **Subphylum** | Vertebrata |
| **Classe** | Mammalia |
| **Sutaclasse** | Eutheria |
| **Òrdine** | Primates |
| **Sutaòrdine** | Haplorrhini |
| **Subrafamìlia** | Hominoidae |
| **Famìlia** | Hominidae |
| **Gènia** | *Homo* |
| **Ispètzia** | *H. sapiens* |
| **Sutaispètzia** | *H. s. sapiens* |

### *Magnolia virginiana*

|  |  |
| --- | --- |
| **Domìniu** | Eukaryota |
| **Rennu** | Plantae |
| **Divisione** | Magnoliophyta |
| **Classe** | Magnoliopsida |
| **Òrdine** | Magnoliales |
| **Famìlia** | Magnoliaceae |
| **Gènia** | *Magnolia* |
| **Ispètzia** | *M. virginiana* |

Cunsiderende cust'ùrtimu esèmpiu bidemus chi medas de is taxon tenent su nòmene de sa gènia Magnolia (Magnoliophyta, Magnoliales etc.).

Sa *Magnolia virginiana* est istada sa prima ispètzia de-i custa gènia nomenada e rapresentada, a prus chi sa ispètzia tìpica de custa gènia.

## Sufissos de is trumas

Is taxon subra sa gènia tenent de sòlitu unu nòmene chi benit dae sa gènia etotu. Is sufissos imperadus pro formare custos nòmenes benent dae su rennu, e, in unos casos fintzas dae su phylum e dae sa classe, a sa manera de sighidu:

| Taxon | Plantæ | Algae | Fungi | Animalia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Divisione/Phylum | -phyta | -phyta | -mycota |   |
| Sutadivisione/Subphylum | -phytina | -phytina | -mycotina |   |
| Classe | -opsida | -phyceae | -mycetes |   |
| Sutaclasse | -idae | -phycidae | -mycetidae |   |
| Òrdine | -ales | -ales | -ales |   |
| Sutaòrdine | -ineae | -ineae | -ineae |   |
| Subrafamìlia | -acea | -acea | -acea | -oidea |
| Famìlia | -aceae | -aceae | -aceae | -idae |
| Sutafamìlia | -oideae | -oideae | -oideae | -inae |
| Tribù | -eae | -eae | -eae | -ini |
| Sutatribù | -inae | -inae | -inae | -ina |

## Boghes ligadas

* Nomencladura binomiale

## Cullegamentos de foras

* (**EN**) Phylocode Archiviadu su 7 maju 2005 in s'Internet Archive.
* (**EN**) Species 2000 & ITIS Catalogue of Life 2008 Archiviadu su 28 austu 2009 in s'Internet Archive.