Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Animalia

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia **Limba Sarda Comuna**. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu · logudoresu · nugoresu

| Animales |
| --- |
|  Immàgines de genias vàrias de animales |
| Classificatzione sientìfica |
| Domìniu | Eukaryota |
| Regnu | Animalia |
| Suta-Regnos | Eumetazoa - Parazoa - Phagocytellozoa |
| Sinònimos |
| Metazoa, Choanoblastaea, Gastrobionta, Zooaea, Euanimalia |
| Custu template: càstia • cuntierras • modìfica |

Biomassa de animales totale
Su trèmene **animalia** in biologia definit su regnu de organismos eucariotas e multitzellulares de is **animales**. Sa manna majoria de sos animales consumant matèria orgànica, respirant ossìgenu, si movent, si reproduent sessualmente e si formant partende dae un'isfera de tzèllulas cun un'istampu tzentrale (blàstula) durante s'isvilupu embrionale. Si sunt descritas prus de unu millione e mesu de ispètzies bias, de chi unu millione tzirca currispondent a babautzos, ma si càrculat chi si nd'agatent prus de sete milliones. Medint dae 8,5 μm fintzas a 33,6 m. Mantenent interatziones cumplessas intre issos e issos e cun is ambientes chi ddos inghìriant, in ue formant retzas tròficas cumplessas. Sa sièntzia chi istudat is animales est denumenada zoologia.

Si diferèntziant de àteros grupos eucariotas comente is prantas, is àligas e is fungos ca fartant de muru tzellulare. Totu sos animales sunt mòbiles, cun totu chi calicunos petzi ddu sunt in determinados momentos de sa vida. In sa majoria de animales, is embriones passant pro una fase de blàstula, una caraterìstica ùnica de os metazous.

In su limbàgiu collochiale, est costùmene usare su trèmene «animale» pro si refèrrere a totu sos animales francos is umanos, ma si depet tènnere in contu ca dae unu puntu de vista sientìficu s'èssere umanu est un'ispètzie intre àteras de su regnu Animalia. Sa càusa est chi s'assumet ca is umanos siant is ùnicos animales ratzionales, o dotados de resone.

Cun pagas etzetziones, prus nodidas in is ispòngias (phylum Porifera), is animales tenent corpos diferentziados in tessidos separadas. Custos incluent mùsculos, chi si podent cuntraire pro controllare su movimentu, e unu sistema nervosu, chi imbiat e protzessat signales. Massimamente tenent una càmbara digestivu internu puru, cun una o duas aberturas. Is animales cun custu tipu de organizatzione sunt denumenados eumetazous.

Totu sos animales tenent tzèllulas eucariotas, inghiriadas dae unu màdrighe extratzellulare, caraterìstica cumposta de collàgenu e glicoproteinas elàsticas. Cust'ùrtima si depet caltzificare pro formare istruturas comente a conchìgios, ossos e àtera istruturas chìrdinas. Durante s'isvilupu format un'istrutura relativamente flessìbile pro sa cale is tzèllulas si podent mòvere e torrare a s'organizare, permitende istruturas prus cumplessas. Custu cuntrastat cun àteros organismos multitzellulares comente is prantas e is fungos, is tzèllulas de is cales abarrant firmas mediante muros tzellulares, chi isvilupant un'acrèschimentu progressivu.

## Riferimentos

## Àteros progetos
# Gibuti

Artìculu in LSC

Bandera
Posidura in su continente africanu
**Gibuti** est una natzione in s'Àfrica.
Su **Gibuti**, ufitzialmente **Repùblica de Gibuti** (in àrabu *جمهورية جيبوتي*; in frantzesu *République de Djibouti*), est un'istadu de s'Àfrica orientale postu a s'estremidade meridionale de su Mare Ruju, acanta de s'istrintu de Bab el-Mandeb, e est situadu in su Corru de Àfrica. Sa capitale est Gibuti.

Su Gibuti tenet istèrrida de 23.000 km², allàcanat cun s'Eritrea a norte, s'Etiòpia a ovest e a sud, cun su Somaliland (istadu non reconnotu separadu de sa Somàlia) a sud-estu. Est infùndidu dae su Mare Ruju e de su Golfu de Aden. Su Jemen, in sa penìsula àraba, s'agatat petzi a 30 km de sa costa de su Gibuti.

Sa populatzione arribat a unos 890.000 bividores e tenet una cumposidura multiètnica, fintzas si cun neta prevalèntzia de sòmalos e afar. Sa religione predominante est s'islam, professadu dae prus de su 90% de is gibutianos. Ex-colònia frantzesa, at conchistadu s'indipendèntzia in su 1977. Is limbas ufitziales sunt s'àrabu e su frantzesu.

## Àteros progetos
# Eritrea

Articulu in logudoresu

**Eritrea**|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Cota de Armas de {{{nòmene\_simple}}} |
| ([[Bandera de {{{nòmene\_simple}}}|Bandera]]) | ([[Cota de Armas de {{{nòmene\_simple}}}|Cota de Armas]]) |

 |
| Motto: {{{motto\_natzionale}}} |
| Innu: {{{innu\_natzionale}}} |
|  |
| **Capitale** | Asmara 15°20′ N 38°55′ E |
| **[[Demografia de {{{nòmene\_simple}}}|Tzitade prus manna]]** | Asmara |
| **Limba ufitziale** | {{{limbas\_ofitziales}}} |
| **Guvernu** {{{tìtulos\_de\_sos\_capos}}} | {{{tipu\_de\_guvernu}}} {{{nòmenes\_de\_sos\_capos}}} |
| **{{{tipu\_de\_soberanidade}}}** {{{established\_events}}} | {{{established\_dates}}} |
| **Àrea**  • Totale  • Abba (%) |   [[{{{àrea\_manniore}}} m²|{{{àrea}}} km²]] ({{{àrea\_classìfica}}}) {{{abba\_percentuale}}} |
| **Populatzione**  • 2005 est.  • 2002 census  • Density |   4.401.009 (118ma) 4.298.270 {{{population\_density}}}/km² (165ma) |
| **GDP** (PPP)  • Total  • Per capita | 2007 estimate $31.622 billion ({{{GDP\_PPP\_rank}}}) $7.460 ({{{GDP\_PPP\_per\_capita\_rank}}}) |
| **Currency** | Nakfa (`ERN`) |
| **Time zone**  • Summer (DST) | EAT (UTC+3) not observed (UTC+3) |
| **Internet TLD** | .er |
| **Calling code** | `+291` |
| {{{footnotes}}} |

Sa cartina de s'Eritrea.

S'**Eritrea** est un istadu multilingue, multietnicu e multi religiosu.

### Limbas faeddadas

In sa natzione b'at duas limbas uffitziales sa tigrigna e s'arabu ma finas s'italianu, s'inglesu e s'amaricu sunu meda faeddadas.<p\>
Sa mazore parte de sas limbas faeddadas in Eritrea sunu de origine **semitica** comente s'arabu (faeddada dae sos indigenos Arabos Rashaida), tigre e tigrigna e s'ultima reconnotta su Dahlik, custas limbas sun faeddadas dae pius de s'80% de sa populatzione.<p\>
Medas sun puru sas limbas de origine Cushitica chi includini: Afar, Beja, Blin, e Saho.<p\>
Unu terzu gruppu est formadu dae limbas chi appartenin a sa famiglia **Nilo-Saharianas** comente sas limbas Kunama e Nara.

## Referèntzias