# Дьобуруопа Сойууһа

| Эуропа Холбоһуга
*Европейски съюз* Халыып:Bg icon *Evropská unie* (чех.) *Den Europæiske Union* Халыып:Da icon *Europese Unie* Халыып:Nl icon *Euroopa Liit* Халыып:Et icon *Euroopan unioni* Халыып:Fi icon *Union européenne* (фр.) *Europäische Union* (ниэм.) *Ευρωπαϊκή Ένωση* Халыып:El icon *Európai Unió* Халыып:Hu icon *An tAontas Eorpach* Халыып:Ga icon *Unione Europea* (итал.) *Eiropas Savienība* Халыып:Lv icon *Europos Sąjunga* Халыып:Lt icon *L-Unjoni Ewropea* Халыып:Mt icon *Unia Europejska* (поль.) *União Europeia* (порт.) *Uniunea Europeană* Халыып:Ro icon *Európska únia* Халыып:Sk icon *Evropska unija* Халыып:Sl icon *Unión Europea* (исп.) *Europeiska unionen* (швед.) |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| **Motto:**United in diversity |
| **Anthem:Ode to Joy*(orchestral) |
| Location of the European Union  |
| **Political centres** | Брүссель Лүксембург Страсбур
 |
| Ил тыллара |
23
Bulgarian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hungarian Irish Italian Latvian Lithuanian Maltese Polish Portuguese Romanian Slovak Slovenian Spanish Swedish
 |
| **Кыттааччы иллэр** |
27
 Austria  Belgium  Bulgaria  Cyprus  Croatia  Czech Republic  Denmark  Estonia  Finland  France  Germany Халыып:Country data Greece Халыып:Country data Hungary Халыып:Country data Ireland  Italy  Latvia  Lithuania  Luxembourg  Malta  Netherlands Халыып:Country data Poland  Portugal Халыып:Country data Romania Халыып:Country data Slovakia  Slovenia Халыып:Country data Spain Халыып:Country data Sweden
 |
| Government | Sui generis |
|  -  | Хамыыһыйа | Жозе Мануэл Баррозу (ЭДьП) |
|  -  | Парламент | Ханс-Герт Пөттериҥ (ЭДьП) |
|  -  | Сүбэ | Испания |
|  -  | Эуропа Сүбэтэ | Мирек Тополанек (ЭД) |
| Устуоруйата |
|  -  | Париж Үлэҕэ | 1951 муус устар 18  |
|  -  | Ром Үлэҕэ | 1957 кулун тутар 25  |
|  -  | Маастрихт Үлэҕэ | 1992 олунньу 7  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүннүүтэ |  4,324,782 km² (n/a) 1,669,807 sq mi  |
|  -  | Water (%) | 3.08 |
| Олохтоохторо |
|  -  | 2008 estimate | 499,021,851 (n/a) |
|  -  | Чиҥэ | 114/km² (n/a) 289/sq mi |
| **GDP** (PPP) | 2007 (IMF) estimate |
|  -  | Total | $14.712 trillion (n/a) |
|  -  | Per capita | $28,213 (n/a) |
| **GDP** (nominal) | 2007 (IMF) estimate |
|  -  | Total | $16.830 trillion (n/a) |
|  -  | Per capita | $33,482 (n/a) |
| **Gini** (2005) | 31 (EU25) (Low)  |
| **HDI** (2005) | 0.959-0.813 (High) (n/a) |
| Валюта |
Эуро
Euro (€) `(EUR)` (*de jure*)

---

 British pound Bulgarian lev Czech koruna Danish krone Estonian kroon Hungarian forint Latvian lats Lithuanian litas Polish złoty Romanian leu Swedish krona
  |
| Time zone | (UTC+0 to +2) |
|  -  | Summer (DST) |  (UTC+1 to +3) |
| Internet TLD | .eu |

**Дьобуруопа Сойууһа** (**ӨС**) диэн 27 Дьобуруопа иллэрин политика уонна экономика холбоhуктара. 1992 олунньутугар ылыллыбыт Маастрихт Үлэҕинэн тэриллибитэ (1993 сэтинньитигэр чахчылаах буолбута). 500 млн олорооччулардаах, ЭУ номинал брутто аан дойду оҥоhугун 30% (16.8 трлн $) таhаарар.

ЕС бары кыттааччы иллэрин сокуоннарын системаларын биир стандартаан соҕотох баhаар тэрийбитэ, кини Түөрт Көҥүлү мэктиэлиир. Кини бүтүн эргиэн, агрикултуура, балыктааhын уонна регионнааҕы сайдыы политикаларын өйүүр. Уон алта кыттааччы дойду эуро диэн бүтүн валютаны ылыммыттара. ЭУ сүүрбэ биир дойдута NATO кыттааччылара. ЭУ Шенген Сөбүлэhиитигэр кыттыылаах дойдуларын (ол ахсааныгар ЭУ'тыгар киирбэт дойдулар) икки ардыларыгар пааспор контролын эhиитигэр улахан оруолу оонньообута.

ЕС омуктар икки ардыларынааҕы дьаhалта уонна супранационализм булкаас систематынан үлэлиир. Сүрүн институттара уонна органнара: Эуропа Комиссията, Эуропа Парламена, Эуропа Холбоhугун Сүбэтэ, Эуропа Сүбэтэ, Эуропа Кырдьыктабыл Суута уонна Эуропа Киин Баана. ЭУ олорооччулара Парламены хас биэс сыл аайы талаллар.

Билиҥҥи ЭУ 1951 алта дойду тэрийбит Эуропа чох уонна ыстаал холбоhуттан уонна 1957 Ром Үлэҕиттэн төрүөттээх. Онтон ыла холбоhук саҥа дойдулар киниэхэ кыттыhаннар улааппыт уонна саҥа политика эйгэлэрэ уонна институттар эбиллибиттэр.

Комиссия
## Историята

## Кыттааччы иллэр

Дьобуруопа Холбоhуга 27 тутулуга суох суверен дойдулартан турар:

* Аустрия
* Бельгия
* Болгария
* Дания
* Германия
* Греция
* Ирландия
* Испания
* Италия
* Кипр
* Латвия
* Литва
* Лүксембург
* Мадьаар Сирэ
* Мальта
* Недерланд
* Польша
* Португалия
* Румыния
* Словакия
* Чех Республиката
* Швеция
* Финляндия
* Франция
* Хорватия
* Эстония

Кыттааччы буолууга официаллык кандидат дойдулар Македония уонна Түркийэ, Албания, Босния уонна Херцеговина, Монтенегро, Сербия, Украина, Молдова, Грузия. Эуропа Комиссията Косованы кандидат буолар кыахтаах дойдулар тиhиктэригэр киллэрбитэ, ол гынан баран кыттааччы иллэртэн сорохторо кинини, Сербияттан туспа, тутулуга суох дойду быhыытынан билинэ иликтэр.

## Дьобуруопа Сойууһун бэлиэ күннэрэ

* Тохсунньу 1 — Евро күнэ.

* Олунньу 11 — 112 суһал нүөмэр күнэ

* Кулун тутар 6 — Европаҕа сиэрдээх дьон күнэ. Бу күн сэриилэр кэмнэригэр уонна тоталитаризм бүрүүкээн турбут кэмигэр атын дьону быыһыыр үлэнэн дьарыктаммыт дьону ахталлар

* Кулун тутар 25 — Талааннар күннэрэ. Венгрия хампаһыытара Бела Барток (1881—1945) төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр. Бу күн талааннаах оҕолорго болҕомто тардаллар

* Балаҕан ыйын 26 — Европатааҕы тыллар күннэрэ

## Быһаарыылар

## Сигэлэр

* EUROPA – Официаллык уэб-портал
* Европанын жарандыгы
* ЭУ институттара
* Комиссия
* Сүбэ Архыыптаммыт 2008, Бэс ыйын 25 күнүгэр.
* Кырдьыктабыл Дьүүлэ Архыыптаммыт 2008, Алтынньы 2 күнүгэр.
* Парламент
* Агенсиялар
* EUR-Lex