Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Мао Цзэдун

**Мао Цзэдун** (кыт. 毛泽东, 1893 сыл ахсынньы 26 – 1976 сыл балаҕан ыйын 9) диэн Кытай хоммунньуус салайааччыта этэ. Кытай Норуот Республикатын олохтонуллуоҕуттан 1976 сыллаахха өлөрүгэр дылы салыйбыта.

## Аата

**Мао Цзэдун** диэн аата олус биллэр аатынан буолар. Мао диэн фамилията, Кытайга фамилия бастаан кэлэр.

## Олоҕун олуктара

Мао 1893 сыл ахсынньы 26 күнүгэр Кытай Хунань провинциятыгар төрөөбүтэ. Кини тыа сиригэр дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Библиотекаҕа үлэлии сылдьан хоммунньуус буолбута. 1920-с сылларга хоммунньуус паартиятыгар былааһа улааппыта, онтон 1933 сыллаахха партия салайааччыта буолбута. 1923 сыллаахха Хоммунньуус паартията Гоминьданы кытта холбоһон Сэбиэскэй Сойуус көмөллөөх Кытай гражданскай сэриитин саҕалаабыттара. Кэлин хоммунньуус паартия уонна Гоминьданнар бэйэ-бэйэлэрин кытта охсуһаллара. Мао урукку табаарыһын Чан Кай Шины сыыһа уонна Кытай курдук улахан дойдуну салайарга бэлэмэ суох диэбитэ.

Чан Кай Ши диэн националистар группалара 1935 быдан киэҥ өйөбүллээх этэ. Кинилэр хомунньуустары дойдуттан үүрэн **Йенань** диэн Кытайтан ыраах сытар сиргэ кириэппэскэ үүрбүттэр. *Уһун Кулун Тутар* диэн хамсааһын баар буолбут. 1935 сылга Кытай гражданскай сэриитигэр өлбүт дьон ахсаана 500 000 тиийбит.

Дьоппуон Кытайга 1937 сыллаахха саба түспүтүгэр сэриилэрин тохтоппуттара. Аан дойду иккис сэриитэ бүппүтүн кэннэ сэрии өссө улаханнык тарҕаммыта. Чан Кай Ши уонна кини дьоно куораттарга уонна орто кылаас дьон быыһыгар, Мао уонна хоммунньуустар тыа дьон быыһыгар өйөбүллээхтэрэ. Ол бириэмэҕэ тыа сиригэр элбэх киһи олороро, ол аата Мао Чан Кай Шитааҕар өйөбүллээх этэ.

1949 сыллаахха Чан Кай Ши националистарын Тайвань арыытыгар үүрбүттэр, уонна Кытай хоммунньуус дойду буолар диэн биллэрбиттэр. Саҥа Кытайы Мао Кытай Норуот Республиката диэн ааттаабыта.
# Италия тыла

| Italian *italiano, lingua italiana*  |
| --- |
| Саҥарыы: | Халыып:IPA-it |
| Кэпсэтэллэр : | Италия, Сан-Марино, Мальта, Швейцария, Ватикан, Словения, Хорватия, Аргентина, Бразилия.  |
| Регион: | Сомали, Эритрея уонна Ливия кырдьаҕас дьоно билэллэр. |
| Бары кэпсэтээччилэр: | 59 мөл. |
| Тыл ууhа: | Индо-Эуропа  Italic   Romance    Italo-Dalmatian     **Italian**  |
| Суруга: | Latin (Italian alphabet)  |
| Ил суолталаах |
| Ил статустаах: |  Эуропа Союһа Халыып:ITA Халыып:SUI Халыып:SMR Халыып:VAT Халыып:CRO (Istria County) Халыып:SLO (Slovenian Istria) |
| Салайыллар: | not officially by Accademia della Crusca |
| Тыл кодтара |
| ISO 639-1: | it |
| ISO 639-2: | ita |
| ISO 639-3: | ita  |
| Итальян тылын тарҕаныыта
Халыып:Infobox Language/IPA |

**Италия тыла** эбэтэр **итальян тыла** (lingua italiana) — Италия, Ватикаан (латыын тылыныын), Сан-Марино, Швейцария (ниэмэс, боронсуус, реторомаан тылларын кытары) официальнай тыллара. Хорватия уонна Словения хас да уокуругар иккис официальнай тыл.

Итальян тыла латыын тылыттан үөскээбит.

## Алпабыыта

Италия алпабыыта (alfabeto)| Буукуба | Саха тыла |
| --- | --- |
| A a | [a] (*а*) |
| B b | [b] (*б*) |
| С с | [k], [ʧ] (*к, ч*) |
| D d | [d] (*д*) |
| E e | [e], [ɛ] (э*, ы*) |
| F f | [f] (*ф*) |
| G g | [g], [ʤ] (г*, дж*) |
| H h | —. |
| I i | [i], [j] (и*, й, ь*) |
| L l | [l] (*ль*) |
| M m | [m] (*м*) |
| N n | [n] (*н*) |
| O o | [o], [ɔ] (*о*) |
| P p | [p] (*п*) |
| Q q | [k], *qu* [kw] |
| R r | [r] (*р*) |
| S s | [s], [z] (*с, з*) |
| T t | [t] (*т*) |
| U u | [u], [w] (*у*) |
| V v | [v] (*в*) |
| Z z | [ʦ], [ʣ] (*ц, дз*) |
| Атын дойдулар тылларыгар |
| J j | [j] (*й, дж*) |
| K k | [k] (*к*) |
| X x | [ks] (*кс*) |
| W w | [v] ([w], *в*) |
| Y y | МФА и(*, й*) |

* Италия оскуолатыгар илиинэн суруйуу курсива
*

## Быһаарыылар

## Литэрэтиирэ

* Simone, Raffaele (2010). *Enciclopedia dell'italiano*. Treccani.
* Berloco, Fabrizio (2018). *The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition*. Lengu. ISBN 978-8894034813.
* Palermo, Massimo (2015). *Linguistica italiana*. Il Mulino. ISBN 978-8815258847.