# Сибиэссийэ

Швейцария кытта булкуйума.

| Швеция Хоруоллуга*Konungariket Sverige* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Ыҥырыыта:**(Royal) *"För Sverige - I tiden"* 1 "For Sweden – In Time"  |
| **Өрөгөй ырыата:Du gamla, Du fria*2 *Thou ancient, thou free*  **Royal anthem:Kungssången* *The Song of the King* |
| Location of Sweden Location of  Sweden  (orange)– in Эуропа  (camel & white) – in the Эуропа Унията  (camel)  —  [Legend] |
| **Киин куората** (уонна саамай улахан куорат)
 | Стокhольм 59°21′N, 18°4′E |
| Ил тыла | суох (швед тыла *de facto*)3 |
| **Омуктар**  | 80% шведтар, 0.2% саамилар,
5% финнар, ~15% атын омуктар |
| Олохтоохтор ааттара | Шведтар
 |
| Дьаhалтата | Парламент демократията уонна конституция монархията |
|  -  | Монарх | Карл XVI Густаф |
|  -  | Премьер миниистир | Фредрик Рейнфельдт |
|  -  | Риксдаг салайааччыта |  Пер Вестерберг |
| Consolidation |
| ЭУ кыттыыта | 1 January 1995 |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  449,964 km² (55th) 173,732 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 8.7 |
| Олохтоохторо |
|  -  | 2008 census | 9,234,2094  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 20/km² (194th) 52/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $335.405 billion (30th) |
|  -  | Per capita | $36,577 (IMF) (16th) |
| **БИО** (номинал) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $454.839 billion (18th) |
|  -  | Per capita | $49,602 (IMF) (8th) |
| **Дьини** (2005) | 23 (low)  |
| **КСИ** (2004) | ▲ 0.956 (high) (6th) |
| Валюта | Швеция кроната (`SEK`)  |
| Кэм зоната | CET (UTC+1) |
|  -  | Сайыҥҥы кэм | CEST (UTC+2) |
| Ил домен | .se5 |
| Телефон кода | +46
 |
| 1 | *För Sverige - I tiden* has been adopted by Carl XVI Gustaf as his personal motto. |
| 2 | *Du gamla, Du fria* has never been officially adopted as national anthem, but is so by convention. |
| 3 | The Swedish language is the *de facto* national language, but it is not an *official* language in Sweden. However, the main goal of the Swedish parliament is to keep the Swedish language the *main* language (*huvudspråk*). Five other languages are officially recognized as minority languages.
 |
| 4 | Population in the country, counties and municipalities on 31/12/2007 and Population Change in 2007.  Statistiska centralbyrån. Тургутулунна 19 Олунньу 2008. |
| 5 | The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states. The .nu domain is another commonly used TLD ("nu" means "now" in Swedish). |

**Сибиэссийэ** (швед. Sverige), официаллык **Сибиэссийэ Хоруоллуга** (швед. Konungariket Sverige) диэн Хоту Эуропа, Скандинавия ким да тутулуга суох нейтралитет дойдута. Кирбиилэhэр Норвегиялыын арҕаа уонна Финляндиялыын хотугулуу-илин, Даниялыын Оресунд, Каттегат уонна Скагеррак күргэнинэн ситимнээх. Сибиэссийэ тохсунньу 1 к. 1995 с. Эуропа Униятын кыттыылааҕа. Киин уонна ордук улахан куората Стокhольм (олохтоохторун ахсаана 810,000 киhи, тула эргинниин 2 мөл). Иккис уонна үһүс улахан куораттарынан буолаллар Гөтеборг уонна Мальмө.

Сибиэссийэ иэнэ 449,964 км² (Эуропа 4с миэстэ). Олохтоохторун ахсаана 9.2 мөл киhи (олортон 7.9 мөл шведтар). Сибиэссийэ олохтооҕун чиҥэ намыhах 20 киhи/км². Дойду дьонун 85 % куораттарга олорор.

## Экэниэмикэтэ

Сибиэссийэ — экэниэмикэ үрдүктүк сайдыбыт дойдута буолар. Дьон хамнаһа олох үрдүк. Элбэх мультинациональнай корпорациялар бааллар, холобур Электролюкс, Сааб, IBM, Эрикксон, Вольво. Ынырык күүстээх утилизация баар. Сибиэссийэ Эуропа дойдуларыттан биир саамай баайа уонна аан-дойдуга биир саамай улахан инфраструктурата сайдыбыт дойду.

## Дьоно сэргэтэ

Сибиэссийэ - элбэх омуктартан турар дойду буолар. Тоҕо диэтэххэ Сибиэссийэ баай буолан, дьадаҥы дойдулартан үчүгэй олоҕу эккирэтэн кэлбит элбэх эмиграннар бааллар. Билиҥҥи Сибиэссийэҕа шведтар 60% ылаллар. 40% эмиграннар буолаллар. Дьадаҥы дойдулартан куотан, баай Сибиэссийэҕа билигин ынырык элбэх эмигран олорор, үксэ маннык дойдулартан кэлбиттэр: Ирак (700 тыһ), Түркийэ (650 тыһ), Арааб дойдуларыттан (600 тыһ), Африка континеныттан негрдар (500 тыһ), Сербия (450 тыһ), Косово (300 тыһ), аттынааҕы Финляндиаттан (300 тыһ) уонна Польшаттан (300 тыһ), Вьетнамтан (280 тыһ), Кэриэйэттэн (150 тыһ), АХШ (100 тыһ), Кытайтан (100 тыһ), Дьоппуонтан (80 тыһ), Испанияттан (64 тыһ), Арассыыйаттан (40 тыһ), Эстонияттан (37 тыһ).

## Дойду бэлиэ күннэрэ

* Муус устар 30 — Хоруол күнэ
* Бэс ыйын 6 — Дойду күнэ
* От ыйын 14 — Кронпринцесса Виктория төрөөбүт күнэ — Швеция былааҕын күнэ
* Атырдьах ыйын 8 — Былаах күнэ
* Алтынньы 4 — Корицалаах буулка күнэ. Төһө да солуута суох курдугун уонна атыыны-эргиэни көҕүлээри тэриллибитин иһин, бу дойдуларга сүрдээх киэҥник бэлиэтэнэр буолбут, ону дьон төрүт үгэскэ тардыһыыларынан быһаараллар
* Сэтинньи 6 — Адольф Густав күнэ. Бу "Хотугу Хахай" уонна "Хаар Хахайа" диэн ааттаммыт, элбэх тылы билэр үөрэхтээх хоруол 20 сыллаах салайыытын кэмигэр Швеция күүскэ сайдыбыта, Европа дойдуларын кытта тэҥ таһымҥа тахсыбыта, норуот сүргэтэ көтөҕүллүбүтэ. Наполеон кинини былыргы улуу полковдецтары кытта тэҥҥэ туруорара
* Ахсынньы 9 — Аана күнэ. Бу күн Ороһооспоҕо сиэнэр лютефиск диэн бүлүүдэни астаан саҕалыыллара. Билигин таарыйа Аана диэн ааттаах дьахталлары эҕэрдэлииллэр
* Ахсынньы 10 — Альфред Нобель күнэ эбэтэр Нобельдаген
* Ахсынньы 24 — Юлафтон. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

## Быһаарыылар