Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Соҕуруулуу-илин Азия

Соҕуруулуу-илин Азия
**Соҕуруулуу-илин Азия** диэн Азия региона. Кытайтан соҕуруу, Индияттан илин уонна Аустралияттан хоту баар.

## Дойдулар

Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара:

* Бруней
* Вьетнам
* Камбодьа
* Илин Тимор
* Индонезия
* Лаос
* Малайзия
* Мьянмар
* Пилипиин
* Сингапур
* Тайлаан
# Орто Америка

**Орто Америка**

|  |  |
| --- | --- |
| Иэнэ | 523,780 км² |
| Олохтоохторо | 40,545,745 (2007) |
| Чиҥэ | 77/км² |
| Дойдулар | 7 |
| Тыллар | Испан, Ааҥл, Майа тыллара, Гарифуна, Криол уо.д.а. |
| Кэм зоналара | UTC - 6:00, UTC - 5:00 |

**Орто Америка** (испанныы *Centroamérica* эбэтэр *América Central*) диэн Америка региона. Хоту уонна Соҕуруу Америка икки ардыларыгар баар.

Орто Америка дойдулара:

* Белиз
* Коста Рика
* Эль Салвадор
* Гуатемала
* Хондурас
* Никарагуа
* Панама
# Ак-Койунлу

Ак-Койунлу былааҕа
**Ак-Койунлу** (туроктыы "маҥан хойдоохтор": *ак* "маҥан" уонна *кой* "хой") – XIV–XVI үйэлэргэ илиҥҥи Анатолияҕа уонна арҕааҥҥы Ирааҥҥа баар буола сылдьыбыт баяндур биистэн баһылыктардаах туркоманнар дойдулара. "Ак-Койунлу" диэн аат бу дойду былааҕыттан үөскээбит: туркоманнар былаахтарыгар маҥан хой уруһуйа баар эбит, ол иһин "маҥан хойдоохтор", ол эбэтэр туроктыы Ак-Койунлу диэн ааттаммыттар. Византия кэминээҕи былыргы кинигэлэргэ бу дойдуну Аспропробатид диэн ааттыыллара.

## История

Византия кинигэлэригэр туркоманнар туһунан 1340 сыллаахха бастакы ахтыылар бааллар. Бу кэмҥэ туркоманнар илиҥҥи Анатолияҕа олоро сылдьыбыттар уонна Византия хотуннарын ойох ылар эбиттэр. Холобур, Ак-Койунлу аатырбыт баһылыга Узун-Хасан ойоҕун Византияттан ылбыта.

1478 сыллаахха Ак-Койунлу дойдута
XIV үйэ ортотугар Илхааннар былаастара кэхтэр кэмигэр Ак-Койунлулар сайылыктара Армения сиригэр, оттон кыстыктара Дийарбакыр уонна Ойвас куораттар диэки баар эбит. XIV үйэ бүтүүтүттэн Ак-Койунлулар атын оҕус дойдутун, Кара-Койунлуну кытта тохтобула суох сэриилэспит. Ак-Койунлу баһыйар бииһэ *байандур* диэн этэ. Байандур бииһин төрүттээччитэ Байандур-хаан, былыргы 24 оҕус биистэрин баһылыга этэ.

XIV үйэҕэ Ак-Койунлулар Трапезунд империятын кытта кырыктаахтык сэриилэспиттэр. 1352 сыллаахха сэрии түмүктэммит уонна Трапезунд ыраахтааҕытын Үһүс Өлөксөй балта Мария Комнина Ак-Койунлу баһылыгын Фаһр-ал-ад-Дин Кутлу-бэйи кытта ыал буолбут. Кинилэр уоллара кэлин Үһүс Өлөксөй кыыһын кытта ыал буолбут. Бу ыал буолуу Ак-Койунлу уонна Трапезунд сэриилэрин тохтоппут уонна доҕордуу сыһыаннарын олохтообут. 1389 сыллаахха Фаһр-ал-ад-Дин Кутлу-бэй уола Аһмад баһылык буолбут, онтон сотору буолан баран кини быраата Кара Осман былааска кэлбит. Кара Осман Ак-Койунлу дойдутун дьиҥнээх төрүттээччитэ буолуон сөп.

## Эбии көр

* Оҕустар
* Кара-Койунлу

## Быһаарыылар

## Кинигэлэр

* *А. Мюллер*. История ислама. — М.: Астрель, 2004. — Т. 3—4.
* *V. Minorsky.* Jihān-Shāh Qara-Qoyunlu and His Poetry (Turkmenica, 9) // Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London. — 1954. — Т. 16, вып. 2. — С. 271–297. — ISSN 0041-977X.
* *Bosworth, Clifford*. The New Islamic Dynasties. — 1996.
* *Morby, John*. Oxford Dynasties of the World. — 2002.
* *Амброджо Контарини*. Путешествие в Персию
# Загреб

|  |
| --- |
| **Загреб Zagreb** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Flag** |  **Coat of arms** |

 |
|  |
| Координаталара: 45°49′ х. ш. 15°59′ и. д. |
| Дойду
 |  Хорватия |
| Subdivisions | 17 оройуон 70 нэhилиэк |
| **Иэнэ** City of zagreb 2006.  City of Zagreb, Statistics Department. Тургутулунна 25 Тохсунньу 2008.</ref> |
|  - Куорат
  | 641,29 km² (247,6 sq mi) |
| **Үрдэлэ** | 158 m (518 ft) |
| Ордук үрдээбитэ | 1035 m (3396 ft) |
| Ордук намтаабыта | 122 m (400 ft) |
| **Олохтоохторо** (2008 estimate) |
|  - Куорат | ▲ 804,200 |
|  - Чиҥэ | 1203,9/km² (3118,1/sq mi) |
|  - Urban | 1,288,000 |
|  - 2001 census | 779,145 |
| Кэм курдааһына | CET (UTC+1)
  |
|  - Сайын (Сайыҥҥы кэм) | CEST (UTC+2) |
| Postal code | 10000 |
| Area code(s) | 01 |
| Массыына кода | ZG |
| **Сайт:** zagreb.hr |

**Загреб** (*Zagreb*) диэн Хорватия киин уонна ордук улахан куората. Дойду үөрэх, култуура, политика уонна экономика киинэ. 2008 c. дьонун ахсаана 804,200 (тула эргинниин 1.2 млн).

## Быһаарыылар