Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сербия

| Сербия РеспубликатаРепублика Србија *Republika Srbija* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Өрөгөй ырыата:Боже правде / Bože pravde* "God of Justice"  |
| Location of Serbia Location of  Сербия  (orange)on the European continent  (white)  —  [Legend] |
| **Киин куората** (уонна саамай улахан куорат)
 | Белград 361) 44°48′N, 20°28′E |
| Ил тыла | **Серб тыла**1 |
| Олохтоохтор ааттара | Сербтар
  |
| Дьаhалтата | Парламент республиката |
|  -  | Президент | Александар Вучич |
|  -  | Премьер миниистир | Милош Вучевич |
|  -  | Парламент президенэ | Ана Брнабич |
| Legislature | National Assembly |
| Establishment |
|  -  | First state | 7th century  |
|  -  | First Kingdom | 10772  |
|  -  | Serbian Empire | 1345  |
|  -  | Independence lost | 15403  |
|  -  | Serbian revolution | 15 February 18044  |
|  -  | *De facto* independence | 25 March 1867  |
|  -  | *De jure* independence | 13 July 1878  |
|  -  | Unification | 25 November 1918  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  88 361 km² (113th) 34 116 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 0.13 |
| Олохтоохторо |
|  -  | 2008 estimate | 10,147,398  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 115/km² (94th) 297/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2008 estimate |
|  -  | Total | $80.717 billion  |
|  -  | Per capita | $10,911 (excluding Kosovo and Metohija)  |
| **БИО** (номинал) | 2008 estimate |
|  -  | Total | $52.182 billion  |
|  -  | Per capita | $7,054 (excluding Kosovo and Metohija)  |
| **Дьини** (2007) | .24 (low)  |
| Валюта | Сербия динаара5 (`RSD`)  |
| Кэм зоната | CET (UTC+1) |
|  -  | Сайыҥҥы кэм | CEST (UTC+2) |
| Ил домен | .rs (.yu)6 |
| Телефон кода | +381
 |
| 1 Albanian, Bosnian, Bulgarian, Croatian, Hungarian, Romani, Romanian, Rusyn, Slovak and Ukrainian are Recognised and protected by the ECRML 2 Succeeded by the *Kingdom of Raška* (1217) 3 Last Serb duchies, Hungarian vasaals, annexed to Ottoman Empire 4 Statehood Day 5 The Euro is used in KiM alongside the Dinar. 6 .rs became active in September 2007. Suffix .yu will exist until September 2009. |

**Сербия** (серб. *Србија*, *Srbija*), официаллык **Сербия Республиката** (*Република Србија*, *Republika Srbija*) диэн Орто Эуропа уонна Балкан дойдута. Кирбиилэhэр Мадьаар Сириниин хоту, Румыниялыын уонна Болгариялыын илин, Македониялыын уонна Косовалыын соҕуруу, Хорватиялыын, Босниялыын уонна Херцеговиналыын уонна Монтенегролыын арҕаа. Киин куората Белград.

Быһыытынан оҥоһуута Сербияҕа, састаап киниэ сылайыаххар икки автономнай уһук: Воеводина уонна Косова уонна Метохия.
Косоуотан 1999 дьыл бүтэй сүбэлэһэн СБ ХНТ 1244 оһох протекторат хаамп ХНТ уонна былаасҕа хонтуруоллаа суоҕа. үрдүк бириэмэ бэйэни дьаһаныы олохтоох, албаннар хаһыс киир элбэх буол, иһитиннэр аҥардастыы тутулуга сир 17 олунньу 2008 сыл, хасыһый билин 110 государство-чилиэн. ХНТ Сербия билин буолунума сокуонунан быраапта-ныы Косова Республиката, чэ эрэ билин тутулуга Косова сокуонунан, дуогабар этэҕин сыһыаннаһыылары олохторун булларыы туһунантан Косовата Брюссель киир 19 муус устар 2013 дьыл уонна ратификациялаа кини 22 муус устар

## Эбии маны көр

* Сиэрбийэ Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ

## Быһаарыылар
# Тагалог тыла

| Тагалог *Wikang Tagalog*  |
| --- |
| Саҥарыы: | [tɐˈɡaːloɡ] |
| Кэпсэтэллэр : | Филиппиннар  |
| Регион: | Киин and Соҕуруу Лузон |
| Бары кэпсэтээччилэр: | Халыып:Sigfig млн |
| Тыл ууhа: | Austronesian  Malayo-Polynesian   Philippine    Central Philippine     **Тагалог**  |
| Суруга: | Латыын алпабыыта (Тагалог алпабыыта/Филиппин алпабыыта), Филиппин Брайль *Baybayin*  |
| Ил суолталаах |
| Ил статустаах: | Филиппиннар Регион уонна ил тылар |
| Салайыллар: | Komisyon sa Wikang Filipino |
| Тыл кодтара |
| ISO 639-1: | tl |
| ISO 639-2: | tgl |
| ISO 639-3: | fil – Filipino  |
|
Халыып:Infobox Language/IPA |

**Тагалог тыла** (*Tagalog*, /təˈɡɑːlɒɡ/; Тагааллыы саҥаҕа: [tɐˈɡaːloɡ]) диэн Австронезия тылларыттан биирдэрэ. Филиппиҥҥа ордук тарҕаммыт тыл буолар.

Атын Филиппин тылларын кытта сибээстээх, ол курдук Биколь, Локаон, Висая, Пангасинан тылларын кытта, уонна ырааҕынан атын Австронезия тылларын кытта сибээстээх, Формоза, Индонезия ууонна малай тылларын кытта, Гаваи уонна Маори олохтоохторун тылын кытта эмиэ сыһыаннаах.

### Аһаҕас дорҕооннор

Тагалог тылыгар уона судургу аһаҕас дорҕоон, биэс кылгас уонна биэс уһун:

* /a/ сахалыы а дорҕооҥҥо майгынныыр.
* /ɛ/ сахалыы э дорҕооҥҥо майгынныыр.
* /i/ сахалыы и дорҕооҥҥо майгынныыр.
* /o/ сахалыы о дорҕооҥҥо майгынныыр.
* /u/ сахалыы ү дорҕооҥҥо майгынныыр.

Түөрт дифтонг баар /aj/, /uj/, /aw/, уонна /iw/.

### Сабыылаах дорҕооннор

## Быһаарыылар
# Баҥкок

|  |
| --- |
| **Баҥкок กรุงเทพมหานคร** |
| **Krung Thep Maha Nakhon** |
| БаҥкокБаҥкок |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Flag** |  **Seal** |
|  **Logo** |

 |
| LocationLocation |
| Координаталара: 13°45′08″ х. ш. 100°29′38″ и. д. |
| Дойду
  | Тайлаан |
| Тэриллибитэ | Аюттайа кэмэ |
| Киин куорат буолуута | 21 муус устар 1782 |
| **Cалалтата** |
|  - Type | Special administrative area |
|  - Governor
  | Chadchart Sittipunt  |
| **Иэнэ** |
|  - Куорат
  | 1568,737 km² (605,7 sq mi) |
|  - Metro | 7761,50 km² (2996,7 sq mi) |
| **Олохтоохторо** (July 2007) |
|  - Куорат | 8,160,522 |
|  - Чиҥэ | 4051/km² (10 492/sq mi) |
|  - Метро | 10 061 726 |
|  - Metro Density | 1296,36/km² (3357,6/sq mi) |
| Кэм курдааһына | Thailand (UTC+7)
  |
| ISO 3166-2 | TH-10 |
| **Сайт:**  |

**Баҥкок** диэн Тайлаан киин уонна ордук улахан куората. Атын аата **Круҥ Тэп Маhа Нахон** (Krung Thep Maha Nakhon) эбэтэр кылгастык **Круҥ Тэп** (Krung Thep). Аан бастаан, Аюттайа Хоруоллугун кэмигэр Чао Фрайа өрүс төрүтүгэр турар кыра эргиэн сирэ курдук тэриллибитэ. 1768 с. хоруоллук киинэ Аюдья умайбытын кэнниттэн, киин куорат суолтатын ылбыта.

Баҥкок күн киириитигэр
Икки сүүстэн тахса сыл устата, Баҥкок Тайлаан эрэ буолбакка, бүтүн Индокытай уонна Соҕуруулуу-илин Азия политика уонна экономика киинэ. Азия эргиэн, үп, култуура, дьоҕур, мода, үөрэҕирии уонна аралдьыйыы кииннэрин ахсааннарыгар киирсэр буолан, Баҥкок аан дойду куората суолталаах.

Баҥкок бэлиэтэммит олохтоохторун ахсаана 8,160,522 киhи (2007 от ыйа), ол эбэтэр аан дойду 22с улахан куората. Бэлиэтэммэтэх миграннары эптэххэ 15 млн кэриэтэ буолан тахсар.
# Чаҥ үйэ

Критка булуллубут дьэс кутуу.
**Чаҥ үйэ** диэн таас үйэ кэнниттэн кэлэр уонна тимир үйэ иннинээҕи история периода. Бу периодка дьэс уонна хорҕолдьун металлартан чаҥ оҥоhуулары уулларар буолбуттара.
# Чуумпу далай

| **Сир далайдара** |
| --- |
| * Хотугу далай
* Атлантик далай
* Ииндийэ далайа
* Чуумпу далай
* Соҕуруу далай
 |

**Чуумпу далай** (нууч. *Тихий океан*) диэн Сир саамай улахан далайа. Португалия чинчийээччитэ уонна айанньыта Фердинанд Магеллан *Mare Pacificum* (лат. эйэлээх байҕал) диэн бастаан ааттаабыта. Хоту Арктикаттан соҕуруу Антарктикаҕа дылы сытар, арҕаа Азиялыын уонна Аустралиялыын кэккэлэhэр, илин өттүнэн Америкалардыын. Иэнэ 162,9 млн. км² (Сир уутун ньуурун 46% уонна Сир бүтүн ньуурун 32%). Экуатор Чуумпу далайы икки аҥар араарар (**Хотугу Чуумпу далай** уонна **Соҕуруу Чуумпу далай**). Далай хотугулуу-арҕаа өттүгэр баар Мариана хаспаҕа аан дойду саамай дириҥ сирэ (10,911 м).

Pacific Ocean

## Чуумпу океан байҕаллара

* Бали
* Банда
* Беринг
* Дьоппуон Иһинээҕи
* Илин Кытай
* Висая
* Араҕас
* Камотес
* Коралл
* Коро
* Минданао
* Молукка
* Саҥа Гуинея
* Лаамы
* Саву
* Самар
* Серам
* Сибуян
* Соломон
* Сулавеси
* Сулу
* Тасман
* Фиджи
* Филиппиннар
* Флорес
* Хальмахера
* Соҕуруу Кытай
* Ява
* Дьоппуон

## Быһаарыылар