Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Энциклопедия

Брокхауз энциклопедията, 1902
**Энциклопедия** — билии бары эбэтэр сорох араҥаларын туhунан сиhилии суруллубут хомуурунньук. Энциклопедия ыстатыйалартан турар. Хас биирдии ыстатыйа биир тиэмэни ырытар. Энциклопедияларга ыстатыйалар алпабыытынан наарданаллар.

Бикипиэдьийэ диэн көҥүл, элбэх тыллаах энциклопедия.
# Панаама

| República de Panamá*Панаама Өрөспүүбүлүкэтэ* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Ыҥырыыта:"Pro Mundi Beneficio"* |
| **Өрөгөй ырыата:Himno Nacional de Panamá* |
| Location of Panama  |
| **Киин куората** (уонна саамай улахан куорат)
 | Панаама 8°58′N, 79°32′W |
| Ил тыла | Испан тыла |
| **Омуктар**  | метистар 58.1%, харалар уонна мулаттар 14%, америндар 6.7%, үрүҥнэр 8.6%, азиялар 5.5%, атыттар 7.1% (2000) |
| Олохтоохтор ааттара | Panamanian
 |
| Дьаhалтата | Өрөспүүбүлүкэ |
|  -  | Бэрэсидьиэн | Мартин Торрихос |
|  -  | Бастакы вице президент | Самуэл Льюис Наварро |
|  -  | Иккис вице президент | Рубен Аросемена |
| Тутутулуга суох буолуу |
|  -  | Испанияттан | Сэтинньи 28 1821  |
|  -  | Колумбияттан | Сэтинньи 3 1903  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  75,517 km² (118th) 29,157 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 2.9 |
| Олохтоохторо |
|  -  | July 2008 estimate | 3,309,679 (133rd) |
|  -  | May 2000 census | 2,839,177  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 43/km² (156th) 111/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2008 estimate |
|  -  | Total | $38.604 billion  |
|  -  | Per capita | $11,343  |
| **БИО** (номинал) | 2008 estimate |
|  -  | Total | $23.088 billion  |
|  -  | Per capita | $6,784  |
| **Дьини** (2002) | 48.5  |
| **КСИ** (2007) | ▲ 0.832 (high) (58th) |
| Валюта | Балбоа, АХШ доллара (`PAB, USD`)  |
| Кэм зоната | (UTC-5) |
|  -  | Сайыҥҥы кэм |  (UTC-5) |
| Ил домен | .pa |
| Телефон кода | +507
 |

**Панаама** (*Panama*) диэн Орто Америка дойдута. Хоту уонна Соҕуруу Америкалары холбуур билиигэ баар. Кинилиин кирбиилэhэллэр Коста Рика хотугулуу арҕаа, Колумбия соҕуруулуу илин, Кариб байҕала хоту уонна Чуумпу океан соҕуруу. Киин куорат Паанама. 1913 с. Панама ханаала Атлантик океаны Чуумпу океаны кытта холбообута. Ханаал аан дойдуга киһи туппут биир сүүнэ улахан тутуута буолар.

## Панаама бэлиэ күннэрэ

* Тохсунньу 9 — Өлбүттэри кэриэстир күн (исп. Día de los Mártires), 1964 сыллаахха АХШ сэриилэрин утары буолбут устудьуоннар долгуйууларын кэмигэр полиция демонстрааннары ытыалаабыта.

* От ыйын 9 — Толук буолбут дьон күнэ
* Атырдьах ыйын 15 — Панама-Вьехо күнэ
* Сэтинньи 3 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Колумбияттан 1903 с. арахсыбыт)
* Сэтинньи 4 — Былаах күнэ
* Сэтинньи 5 — Колон күнэ. Бу күн 1903 сыллаахха Колон куорат олохтоохторо Колумбия аармыйатын тохтоппуттар
* Сэтинньи 10 — Тутулуга суох буолууга ыҥырыы күнэ (Primer Grito de Independencia de la Villa de Los Santos). Бу күн 1821 сыллаахха Руфина Альфаро диэн кэрэ дьахтар ыҥырыытынан Вилья-де-Лос-Сантос куоракка Испания гарнизонун хаан тохтуута суох бэриннэрбиттэр
* Сэтинньи 28 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Испанияттан, 1821)

* Ахсынньы 1 — Учуутал күнэ

## Быһаарыылар
# Боливия

| Боливия Республиката*República de Bolivia* *Bulibya Republika* *Wuliwya Suyu* (уонна 34 атын официаллык ааттардаах) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Ыҥырыыта:"¡La unión es la fuerza!"* |
| **Өрөгөй ырыата:Bolivianos, el hado propicio* |
| Location of Bolivia  |
| **Киин куората** | Сукре (конституция, дьүүл) 19°02′ с. ш. 65°15′ а. д. |
| Largest city | Санта Крус де ла Сьерра 17°48′ с. ш. 63°10′ а. д. |
| Ил тыла | Испан тыла уонна 36 төрүт тыллар |
| Олохтоохтор ааттара | Bolivian
  |
| Дьаhалтата | Республика |
|  -  | Президент | Эво Моралес |
|  -  | Вице президент | Алваро Гарсиа |
| Тутулуга суох буолуу |
|  -  | Испанияттан | Атырдьах ыйын 6 1825  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  1,098,581 km² (28th) 424,163 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 1.29 |
| Олохтоохторо |
|  -  | July 2007 estimate | 9,119,152 (84th) |
|  -  |  census | 8,857,870  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 8.4/km² (210th) 21,8/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $40.140 billion (101st) |
|  -  | Per capita | $4,084 (125th) |
| **БИО** (номинал) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $13.292 billion (108th) |
|  -  | Per capita | $1,352 (121st) |
| **Дьини** (2002) | 60.1 (high)  |
| **КСИ** (2007) | ▲ 0.695 (medium) (117th) |
| Валюта | Боливиано (`BOB`)  |
| Кэм зоната | (UTC-4) |
| Ил домен | .bo |
| Телефон кода | +591
 |

Uyuni

**Боливия** (*Bolivia*) диэн Соҕуруу Америка киинигэр баар дойду. Кинилиин кирбиилэhэллэр Бразилия хоту уонна илин, Парагуай уонна Аргентина соҕуруу, Чили уонна Перу арҕаа.

Эуропа колонизациятын иннинэ билиҥҥи Боливия сирэ, Колумб иннинээҕи Америка ордук улахан илин, Инка Империятыгар киирэрэ. Испания Империята бу регионы XVI үйэҕэ баhылаабыта. Испан колониал кэмин улахан өттүгэр, бу сир "Үөһээ Перу" эбэтэр "Чаркас" диэн этэ уонна Перу Вице Хоруоллугун салалтатыгар киирэрэ. 1809 c. тутулуга суох буолбута. Атырдьах ыйын 6, 1825 c. Симон Боливар аатынан ааттаммыт республика тэриллибитэ. Боливия уhун уустук бигэтэ суох буолуу, диктатуралар уонна экономика эмсэҕэлээhиннэрин кэмнэрин ааспыта.

Боливия демократ республика, 9 департамеҥҥа арахсар. Дойду географията араас, арҕаа Анд хайалар бааллар, илин Амазон өрүс бассейнын намтал сирэ. Боливия сайдар дойду, киhи сайдыытын индекса орто уонна олохтоохтор 60% дьадаҥылар. Сүрүн экономика кыhаларынан буолаллар агрикултуура, тыа кэрдии уонна балыктааhын, хостооhун уонна мал (текстиль, таҥас, ыраастаммыт металлар уонна нефть) оҥоруу.

Боливия олохтоохторун ахсаана 9 млн. Бастыҥ тыл испан тыла, ону тэҥэ аймара уонна кечуа тыллара балай эмэ
тарҕаныылаахтар.

## Боливия бэлиэ күннэрэ

* Кулун тутар 23 — Байҕал күнэ

* Муус устар 9 — Төрүт сокуон күнэ
* Муус устар 12 — Оҕо көмүскэлин күнэ

* Ыам ыйын 27 — Ийэ күнэ
* Бэс ыйын 6 — Учуутал күнэ
* Бэс ыйын 24 — Инти Райми, Инкалар импиэрийэлэригэр Кыһыҥҥы Күн туруутун кэмигэр саҥа дьылы бэлиэтииллэрэ.
* От ыйын 24 — Симон Боливары ахтар күн. Бу күнү Эквадор, Венесуэла, Колумбия эмиэ бэлиэтииллэр

* Атырдьах ыйын 6 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Испанияттан, 1825)
* Атырдьах ыйын 17 — Дуоҕа күнэ

* Балаҕан ыйын 21 — Устудьуон күнэ

* Алтынньы 5 — Инженер күнэ
* Алтынньы 12 — Американы арыйыы күнэ
# 1893 сыл

**1893** сыл.

## Туох буолбута

* Кулун тутар 22 — Саха сирин губернатора Бүлүүгэ мунньах ыыппыт, онно араҥ ыарыһахтары Бүлүүттэн 15-18 биэрэстэлээх сиргэ, түҥ тайҕа быыһыгар, холуонньаны олохтооһун туһунан боппуруос көрүллүбүтэ. Ол бириэмэҕэ ыарыһахтарга анаан 9 балаҕан тутуллубута. Москубаттан үс сиэстэрэ — Соколова, Гладушкина, Немкова кэлэннэр ыарыһахтары көрбүттэрэ-истибиттэрэ. Кэнники эбии таҥара дьиэтэ тутуллубута. Холуонньа фермалааҕа, онно уон ынах баарын ыарыһахтар бэйэлэрэ көрөллөрө. Холуонньа көҥүл сиэртибэлээһин харчытынан үбүлэнэрэ. Саха уобалаһыттан бүтүннүүтүттэн ыарыһахтары булан, Бүлүүтээҕи лепрозорийга илдьэллэрэ.

* Бэс ыйын 8 — Саха сиригэр Бүлүү уокуругар араҥ ыарыылаахтарга анаммыт тэрилтэҕэ биир бырааһы уонна икки биэлсэри аныыр туһунан докумуону ыраахтааҕы бигэргэппит. Ол саҕана Бүлүү уокуругар араҥ ыарыылаахтар ахсааннара 120-ҕэ тиийбит, Дьокуускай уокуругар 10, оттон Халыма уокуругар 20 киһиэхэ тиийэр эбит.
* Бэс ыйын 21 — Чикагоҕа Аан дойдутааҕы быыстапкаҕа бастакы *туланы көрөр көлүөһэ* аһыллыбыт.

* Атырдьах ыйын 15 — Третьяковскай галерея аһыллыбыт («Павел уонна Сергей Михайлович Третьяковтар Москуба куораттааҕы галереялара»).

* Балаҕан ыйын 19 — Саҥа Зеландияҕа дьахталларга барыларыгар быыбардыыр быраабы биэрэр сокуоҥҥа күбүрүнээтэр илии баттаабыт.

* Сэтинньи 28 — Саҥа Зеландияҕа аан дойдуга бастакыннан дьахталлар бүтүн дойдутааҕы быыбарга кыттыбыттар.

## Төрөөбүттэр

* Тохсунньу 30 — Иван Платонов — Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Иккис Наахара нэһилиэгин маҥнайгы учуутала.

* Олунньу 2 — Буссенго Жан Батист — Боронтуус учуонайа, акадьыамык, агрохимияны төрүттээччи.
* Олунньу 2 — Сүхбаатар (Сухэ-Батор, сахалыы тылбааһа Сүгэ Боотур) — 1921 сыллааҕы Монголия өрөбөлүүссүйэтин салайааччыта.

* Кулун тутар 25 — Винокуров Иван Николаевич, саха политика диэйэтэлэ.
* Кулун тутар 29 — Кралин (Иванов) Алексей Евсеевич (29.03.1893—1974) — Гражданскай сэрии кыттыылааҕа, салайааччы, политик.
* Бэс ыйын 13 — II Одунуга (билигин Горнай улууһун сирэ) Мамаев Иван Федорович төрөөбүт, муосчут, чеканщик, ювелир, Саха сирин норуодунай художнига, ССРС худуоһунньуктарын Сойууһун чилиэнэ, (өлбүт сыла — 1954).

* От ыйын 19 — бэйиэт Владимир Маяковскай.

* Сэтинньи 11 — Ойуунускай Платон Алексеевич, улуу политик, суруйааччы.
* Ахсынньы 26 — Мао Цзэдун, Кытай салайааччыта (09.09.1976 өлб.)

## Өлбүттэр
# Сибиир

Сибиир
**Сибиир ӨрөспүүбүлүкэтэСибиир** — Азия хоту уонна хотугулуу-илин өттүгэр баар киэҥ сир. Кини Ураал хайаларын, Киин Азия куйаардарын, Хотугу Муустаах далай уонна Арассыыйа Уһук Хоту сирин ыккардыларыгар сытар. Сорохтор Сибииргэ Арассыыйа Уһук Илин (Дальнай Востогун) территориятын эмиэ киллэрэллэр, оннооҕор Арассыыйаны барытын киллэрэр дьон эмиэ бааллар. Сибиир хотугулуу илин өттүгэр Саха Сирэ сытар. Обь өрүс тардыыта Арҕаа Сибиир диэн ааттанар, Енисей уонна Өлүөнэ тардыылара — Илин Сибиир.

Сибиир улахан өрүстэрэ — Обь, Иртыш, Енисей, Өлүөнэ, Амур. Улахан күөллэрэ — Байкаал уонна Убсу-Нур.

Сороҕор Сибиир соҕуруу кыраныыссатынан Алтаай, Сайаан хайаларын уонна Байкаал күөлү ааттыыллар, оччоҕо Алтаайы, тувааны уонна Байкаал кэтэҕин (Бурятия уонна Забайкальскай кыраайы) туспа туталлар.

Улахан куораттара: Новосибирскай, Омскай, Красноярскай, Барнаул, Новокузнецкай, Владивосток, Хабаровскай, Иркутскай, Томскай, Дьокуускай.

Саамай үрдүк чыпчаала — Ключевской сопка диэн Камчааткаҕа баар вулкан.

Бүтүн Арассыыйатааҕы 2002 сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн Сибииргэ киллэриллэр уокуруктарга (УФО, СФО уонна ДВФО) барыта ~ 39 130 000 кэриҥэ киһи олорор эбит, ол аата Арассыыйа федерациятын түөрт гыммыт биир кэриҥэ (26,96 %).

## Устуоруйаттан

Арҕаа Сибиир хоту өттүгэр — Обь өрүс аллараа тардыытынан — нууччалар XV үйэ инниттэн олохсуйан барбыттар. Ураал кэннинээҕи сирдэри сэриилээн ылыы Арассыыйа судаарыстыбата биир кэлимсэ буолуутун кэннэ уонна буорахтаах саа үөдүйүүтүн кэннэ сатаммыта. Бастакы улахан байыаннай бохуоту Ермаак Сибиир хаанын сирдэрин сэриилээһининэн саҕалаабыта. 1581 сыллаахха эргэ истиилиэн алтынньы 26 күнүгэр (cаҥа истиилиэн сэтинньи 5 күнэ) Ермаак Искер куораты ылбыта.

Нууччалар илин диэки дьүккүйүүлэрэ XVII үйэни быһа салҕаммыта. XVII үйэ бүтэһик чиэппэригэр Кытай кыраныыссатыгар тохтообуттара. 1689 сыллаахха Цин Илин кытта Ниэрчинскэйдээҕи дуогабарга илии баттааһын Сибиири сэриилээһини тохтоппута.

Улам-улам Сибиир Арассыыйаҕа суолтата үрдээн иһэр. XX үйэ устуоруйата Сэбиэскэй Сойуус Сибиирэ суох бэйэтин тутулуга суох буолуутун кыайан көмүскүө уонна аан дойдуга кыахтаах балаһыанньаны ылыа суоҕун көрдөрбүтэ.

## Быһаарыылар

Биики ыскылаатыгар медиа билэлэр:
Сибирь
# Тоҥус метеорита

**Тоҥус метеорита** (нууч. *Тунгу́сский метеорит*), Тоҥус метеороида, Тоҥус феномена) — гипотеза быһыытынан аныгыннан 17 (30) бэс ыйа 1908 с. олохтоох кэминэн 7 чаас 14,5 ± 0,8 мүнүүтэҕэ (0 ч 14,5 мүн Гринвич]]) куйаартан кэлэн Подкаменнай Тугнуска үрэх үрдүгэр (быһа барыллаан Ванавара сэлиэнньэттэн 60 км хоту, 20 км арҕаа) салгыҥҥа эстибит эттик.

Эстии кыамтата 40—50 мегатонна буолбут диэн сабаҕалыыллар, ол аата саамай улахан водороднай буомба саҕа. Атын сыанабылынан эстиитин кыамтата 10—15 мегатоннаҕа тэҥ. Эпицентрын координаатата: 60°54'07" х. к., 101°55'40" и. у.

Тунгуска куталара, бу эргин түспүт. Вокруг света сурунаалтан хаартыска 1931
# Адольф Хитлер

Адольф Хитлер. Муус устар 20, 1937.
**Адольф Хитлер** (ниэм. *Adolf Hitler*) (Муус устар 20 1889, Браунау ам Инн, Аустрия-Мадьаар – Муус устар 30 1945, Берлин, Германия) диэн Германия политига, Нацист партиятын басхана.
1933-1945 сс. Германия тоталитар басхана уонна канцлера. Аустрияттан төрүттээх.

Хитлер Бастакы аан дойду сэриитин кыттыылааҕа (бастаан саллаат, онтон ефрейтор). 1919 с. Нацист партиятыгар кыттыспыта, 1921 с. партия басхана буолбута. 1923 с. Баварияҕа буолбут сатамматах пиибэ путчун тэрийбитэ, ол иhин хаайыыга угуллубута. 1933 c. Германия канцлера буолар. Сотору кэминэн Ваймар Республикатын оннугар Үһүс Райх тэриллэр.

Хитлер бүтүн Эуропаны Нацист Германиятыгар бас билиннэрэр санааланар. Ол иhин тас политикаҕа кини аар дьоҥҥо аналлаах "олох куйаарын" (Lebensraum) баhылыыр суолга турунар. Ол соругун ситиhэргэ дойду бары күүстэрин уонна кыахтарын кэлэр улахан сэриигэ анаан мунньар. 1939 с. нацист армията Польшаҕа саба түһэр, Холбоhуктаах Хоруоллук уонна Франция Германияҕа сэриини биллэрэллэр, ол курдук Иккис аан дойду сэриитэ саҕаланар.

Кэлэр үс сыл устата, Германия уонна кини кыттыгастара Эуропа, Хоту Африка, Илин, Соҕуруулуу-илин Азия уонна Чуумпу океан улахан өттүлэрин баhылыыллар. 1941 с. Германия Сэбиэт Холбоhугар саба түһэр. Сэрии бүтүн түмүгүнэн Германия уонна кини кыттыгастара хоттороллор. Нацистар сэрии тухары кимэн киирбит дойдуларын олохтоохторун утары элбэх буруйдары оҥорбуттара, 17 млн кэриҥэ киhини өлөрбүттэрэ, олортон 6 млн дьэбэриэйдэр (Холокост).

1945 c. муус устар 30, Берлины ылыы кыргыhыытын кэмигэр, Хитлер ойоҕунуун Ева Брауннуун (кинилэр икки хонук иннинэ холбоспуттара) бэйэҕэ тиийинэн өлбүттэрэ
# Wikimedia

Wikimedia логотиба
**Wikimedia Foundation, Inc.** диэн АХШ барыстаммат тэрилтэтэ, пуонда. Штаб-квартирата Сан Франсиско, Калифорния. Флорида штатын сиэрдэрин тутуhар (аан бастаан олохтоммут штата). Хас да ситимнээх wiki бырайыактарынан салайар: Бикипиэдьийэ, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks (ону кытта Wikijunior), Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, Wikimedia Incubator уонна Meta-Wiki. Wikimedia бастыҥ бырайыага, Ааҥллыы Бикипиэдьийэ, аан дойду уон ордук сылдьыылаах сайтарын ахсааннарыгар киирсэр.

Пуонда 2003 c. бэс ыйын 20 к. тэриллибитэ. Тэрийээччитэ Дьимми Уэйлс.

## Быһаарыылар

## Сигэлэр

* Wikimedia Foundation website
* Wikimedia blog
* Wikimedia technical blog
* Wikimedia Foundation annual report Архыыптаммыт 2018, Кулун тутар 16 күнүгэр.
# Хотугу Македония Өрөспүүбүлүкэтэ

| Хотугу Македония ӨрөспүүбүлүкэтэРепублика Северна Македонија *Republika Severna Makedonija* Republika e Maqedonisë së Veriutа |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Өрөгөй ырыата:Денес над Македонија* (English: "*Today over Macedonia*")  |
| Location of the Republic of MacedoniaLocation of the Republic of Macedonia Location of the  Хотугу Македония Өрөспүүбүлүкэтэ  (orange)in on the Эуропа  (white)  —  [Legend] |
| **Киин куората** (уонна саамай улахан куорат)
 | Скопье 42°0′N, 21°26′E |
| Ил тыла | Македон тыла1 Албан тыла |
| Олохтоохтор ааттара | Macedonian
 |
| Дьаhалтата | Парламент өрөспүүбүлүкэтэ |
|  -  | Президент | Георге Иванов |
|  -  | Премьер миниистир | Зоран Заев |
| Тутулуга суох буолуу | Югославияттан  |
|  -  | Independence declared Officially recognised | September 8, 1991 8 April 1993  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  25,713 km² (148th) 9,779 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 1.9% |
| Олохтоохторо |
|  -  | July 2008 estimate | 2,061,315 (142rd) |
|  -  | 2021 census | 1,836,713  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 81/km² (116th) 205/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $17.396 млрд.  |
|  -  | Per capita | $8,490 (IMF)  |
| **БИО** (номинал) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $7.685 млрд.  |
|  -  | Per capita | $3,750 (IMF)  |
| **Дьини** (2004) | 29.3 (low)  |
| **КСИ** (2005) | ▲ 0.801 (high) (69th) |
| Валюта | Македония дэнаара (`MKD`)  |
| Кэм зоната | CET (UTC+1) |
|  -  | Сайыҥҥы кэм | CEST (UTC+2) |
| Ил домен | .mk |
| Телефон кода | +389
 |
| 1 | Albanian is widely spoken in Western Macedonia.
In some areas Turkish, Serbian, Romany and Aromanian are also spoken. |

**Хотугу Македония Өрөспүүбүлүкэтэ** (мак. *Република Северна Македонија*, *Republika Severna Makedonija*) диэн Балкан тумул арыытыгар баар дойду. Кирбиилэhэр Сербиялыын уонна Косовалыын хоту, Албаниялыын арҕаа, Грециялыын соҕуруу уонна Болгариялыын илин.

## Хотугу Македония бэлиэ күннэрэ

* Тохсунньу 6 — (Арассыыйа Арассыыйа, Украина Украина, Босния уонна Герцеговина Босния уонна Герцеговина православнайдара эмиэ бэлиэтииллэр) — Чэчиэринньик

* Тохсунньу 19 — Водики. Богоявление (эбэтэр Кириһиэнньэ) бырааһынныьыгын кытта ситимнээх

* Кулун тутар 12 — Мас олордуу күнэ

* Ыам ыйын 24 — Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ
* Атырдьах ыйын 2 — Өрөспүүбүлүкэ күнэ
* Атырдьах ыйын 18 — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* Балаҕан ыйын 8 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Югославияттан, 1991)
* Алтынньы 11 — Өрө туруу күнэ
* Алтынньы 23 — Македония өрөбөлүүссүйэтин иһин охсуһуу күнэ (Ден на македонската револуционерна борба). 1893 сыллаахха өрө турааччылар тэрилтэ тэриммиттэр

## Быһаарыылар