Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Кытай коммунист партията

Кытай коммунист партиятын дуоҕата
**Кытай коммунист партията** (кыт. 中国共产党) диэн Кытай сүрүн салайар политика партията. 1921 сыллаахха тэриллибитэ. Кытай коммунистара 1927-1949 сыллардааҕы Кытай ис сэриитигэр Гоминьдан партиятын утары сэриилэспиттэрэ. Гоминьданы хотон баран 1949 сыл алтынньы 1 күнүгэр Кытай коммунист партиятын тойоно Мао Цзэдун Кытай Дьон Өрөспүүбүлүкэтин олохтообута.

2024 сыл туругунан Кытай коммунист партията 100 мөлүйүөнтэн тахса кыттааччылаах. Салалтата Пекин Чжуннаньхай диэн сиригэр баар, билиҥҥи бас сэкэрэтээрэ Си Цзиньпин.
# Чжан Цзиган

Чжан Цзиган
Чжан Цзиган (Zhang Jigang, 張繼鋼; Кытай Шаньси куоратыгар 1958 сыллаахха ахсынньы 25 күнүгэр төрөөбүт) — Кытай аатырбыт хореограба, КНБА (Кытай народнай-босхолуур аармыйатын) Сүрүннүүр бэлитиичэскэй салалтатын иһинэн үлэлиир ансаамбыл сүрүн хореограба, генерал-лейтенант. 2008 сыллаахха Кытайга ыытыллыбыт Олимпия Оонньууларын үөрүүлээх быһыыга-майгыга аһыллыыларын уонна сабыллыыларын тэрийээччитэ. "Тыһыынча илиилээх Гауньинь" ("Тысячерукая Гуаньинь") туруоруунан киэҥник биллибитэ.

Пэкииннээҕи олимпиада үөрүүлээх быһыыга-майгыга сабыллыытын сиэрэ-туома
## Быһаарыылар
# Суол

**Суол** - 1) барар, айанныыр хайысха; 2) аартык, ыллык, ыыр; 3) айанныырга анаммыт оҥоһуулаах буор, таас, бетон, асфальт уо.д.а. үктэл. Т.к.: йол (был. түүр.); юл (татар., башк.); йол (азерб., алтай); жол (казах., кирг., ккалп.); йул (узб.); чол (хакас), суол (чубаас.) — айанныыр суол, айаннааһын, айанныыр хайысха:

## Ылыллыбыт сирэ

География Якутии: учеб. для 9-го Кл. сред. шк./ И.И. Жирков [и др.]. – Якутск: Бичик, 2004. -300, [1] с.: ил, карты; 20 см. ISBN 5-7696-1049-2
# China Film Group Corporation

**China Film Group Corporation** — Кытай дойду саамай бөдөҥ киинэ устар уонна тарҕатар тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ капитализациатынан киинэ устар тэрилтэ. Сүрүннээн Sony конгломераты кытта медия эйгэҕэ алтыһар, оһуоба киинэ устуутугар.
# Малаай тыла

**Малаай тыла** (**мал.**: Bahasa Melayu; بهاس ملايو) Австронезия тылларыттан саамай улаханнара, туттуллар Брунейгэ, Индонезияҕа, Малайзияҕа уонна Сингапурга. Бу тылы Малакка силбэһиитин уҥуор-маҥаар олорор 290 мөлүйүөн киһи билэр. Ити Малайзияҕа Малаай тумул арыытын кытылларыгар уонна Индонезияҕа Суматра илин кытылыгар олорооччулар. Итиэннэ бу тыл Калимантан арыытыгар Саравак уонна Арҕаа Калимантан арҕааҥҥы, байҕал кытылынааҕы өттүгэр дьон төрөөбүт тылларын быһыытынан олохтоммут. Ону кытары соҕуруу Пилипииҥҥэ атыыга-эргиэҥҥэ туттуллар, ити Замбоанга тумул арыытын соҕурууҥҥу өттүгэр, Сулу архипелагыгар уонна соҕурууҥҥу үксүн мусульман нэһилиэнньэлээх Батараза уонна Балабак муниципалитеттарыгар.
# Техас

|  |
| --- |
|  **Техас штата State of Texas**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Техас былааҕа | Техас дьаралыга |
| *Хос аата: The Lone Star State* |
| *Ыҥырыыта: Friendship* |
| Map of the United States with Texas highlighted |

 |
| **Ил тыл** | Суох |
| **Демоним** | Texan |
| **Киин куорат** | Остин |
| **Ордук улахан куорат** | Хьюстон |
| **Ордук улахан метро зона** | Dallas–Fort Worth–Arlington |
| **Иэнэ** | Ranked 2nd in the US |
|  - Бүтүн | 268,820 sq mi (696,241 km²) |
|  - Кэтитэ | 773 miles (1,244 km) |
|  - Уhуна | 790 miles (1,270 km) |
|  - Уу % | 2.5 |
|  - Кэтирээhинэ | 25° 50′ N to 36° 30′ N |
|  - Усталааhына | 93° 31′ W to 106° 39′ W |
| **Олохтоохторо** | Дойдуга 2nd миэстэлээх |
|  - Total | 24,326,974 (2008) |
|  - Чиҥэ | 79.6/sq mi  (30.75/km²) Дойдуга 26th миэстэлээх |
| **Үрдэлэ** |   |
|  - Ордук үрдүк сир | Guadalupe Peak 8,749 ft  (2,667 m) |
|  - Орто | 1,700 ft  (520 m) |
|  - Ордук намыhах сир | Мексика хомотун кытыла 0 ft  (0 m) |
| **Кыттыыта** | Ахсынньы 29, 1845 (28th) |
| **Губернатор** | Rick Perry (R) |
| **Лейтенант губернатор** | David Dewhurst (R) |
| **Сенатордар** | Kay Bailey Hutchison (R) John Cornyn (R) |
| **Конгресс делегаттара** | 20 республикан, 12 демократ |
| **Кэм зоната** |   |
|  - most of state | Central: UTC-6/-5 |
|  - tip of West Texas | Mountain: UTC-7/-6 |
| **Кылгас аата** | TX Tex. US-TX |
| **Уэбсайт** | www.texasonline.com/ |

**Техас** (ааҥл. *Texas*) диэн АХШ соҕуруу штата. Хос аата *Соҕотох сулус штата* (*The Lone Star State*). Иэнинэн (696,200 км2) уонна олохтоохторунан (24.3 млн) Америка иккис улахан штата. Киин куората Остин. Ордук улахан куората Хьюстон, атын улахан куораттара Сан Антонио уонна Эль Пасо. Америка сүөһү иитиитин индустриятын киинэ. Ол курдук cowboy диэн ынахсыт идэлээх киhи Техас аан дойдуга биир биллэр бэлиэтэ буолар.

Историятынан уонна култууратынан, Техас АХШ Соҕуруутун ирээтэ буолар. Ол гынан баран, Испан уонна Мексикан төрүттээх буоларын быhыытынан АХШ соҕуруулуу арҕаатын ирээтэ эмиэ буолуон сөп.

"Six flags over Texas" (Техас үрдүнэн алта былаах) диэн этии бу сири хас да дойдулар бас билэ сылдьыбыттарыттан үөскээбитэ. Испания Техас сирин бас билбит бастакы Эуропа дойдута этэ. Франция Техаска кылгас кэмҥэ колония тэрийэ сылдьыбыта. 1836 дылы штат сирин Мексика бас билэрэ. Бу сылга тутулуга суох Техас Республиката тэриллибитэ. 1845 Холбоhуктаах Штаттарга 28с штатынан кыттыспыта. 1861 саҥатыгар Техас Холбоhуктаах Штаттартан арахсыбыта уонна бу сыл кулун тутар 23 күнүгэр Америка Конфедерат Штаттарыгар кыттыспыта. 1870 Конгресс уурааҕынан Техас Холбоhуктаах Штаттарга төннүбүтэ.

1900-с саҥаларыгар штат сиригэр нефть булуллан экономика үлүскэн сайдыыта саҕаламмыта. Билигин Техас диверсификациялаах экономикалаах. Экономикатын бас олохторунан буолаллар үрдүк технология, биомедик чинчийии уонна үрдүк үөрэҕирии.

## Техас бэлиэ күннэрэ

* Тохсунньу 19 — Конфедерация дьоруойдарын күнэ. Алабама Алабама, Арканзас Арканзас, Флорида Флорида, Джорджия Джорджия, Миссисипи Миссисипи бу күнү Роберт Э. Ли күнэ диэн аатынан бэлиэтииллэр.

* Ахсынньы 26 (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ
* Муус устар 21 — Сан-Хасинто күнэ