# Бразилия

| *República Federativa do Brasil*Бразилия Федератив Республиката |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Ыҥырыыта:"Ordem e Progresso"* |
| **Өрөгөй ырыата:**Hino Nacional Brasileiro  |
| **National seal** Selo Nacional do Brasil  |
| Location of Brazil  |
| **Киин куората** | Бразилиа
 |
| Largest city | Сан Паулу |
| Ил тыла | Португал тыла |
| Олохтоохтор ааттара | Бразилиялар
  |
| Дьаhалтата | Республика |
|  -  | Президент | Дилма Руссефф |
|  -  | Вице-президент | Мишель Страх |
|  -  | Депутаттар палаталарын президенэ | Марко Майя |
|  -  | Сенат президенэ | Жозе Сарни |
|  -  | Бас сууттааччы | Цезарь Peluso |
| Тутулуга суох буолуу | Португалияттан  |
|  -  | Ылыныы | Балаҕан ыйын 7, 1822  |
|  -  | Чахчы буолуу | Атырдьах ыйын 29, 1825  |
|  -  | Республика | Сэтинньи 15, 1889  |
| Иэнэ |
|  -  | Total |  8 514 877 km² (5th) 3 287 597 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 0.65 |
| Олохтоохторо |
|  -  | 2008 estimate | 187,393,918 (5th) |
|  -  | 2007 census | 183,987,291  |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 22/km² (182nd) 57/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2007 estimate |
|  -  | Total | USD 1,804 триллион (9th) |
|  -  | Per capita | USD 11,873 (65) |
| **БИО** (номинал) | 2007 estimate |
|  -  | Total | USD 1,313 триллион (10th) |
|  -  | Per capita | USD 6,842 (61st) |
| **Дьини** (2008) | ▼ 50.5  |
| **КСИ** (2009) | ▲ 0.813 (high) (70th) |
| Валюта | Реал (R$) (`BRL`)  |
| Кэм зоната | BRT (UTC-2 to -4) |
|  -  | Сайыҥҥы кэм | BRST (UTC-2 to -5) |
| Ил домен | .br |
| Телефон кода | +55
 |

**Бразилия** (Португаллыы: *Brasil*), официаллык **Бразилия Федератив Республиката** (Португаллыы: *República Federativa do Brasil*) диэн Соҕуруу Америка иэнинэн ордук улахан уонна киһитин ахсаанынан элбэх дьонноох дойду. Аан дойду үрдүнэн ордук элбэх португал тылынан саҥарааччы баар.

Бразилия илин өттүгэр Атлантик океан баар. Дойдулуун кирбиилэhэллэр Венесуэла, Суринам, Гайана уонна Француз Гуианата хоту; Колумбия хотугулуу арҕаа; Боливия уонна Перу арҕаа; Аргентина уонна Парагуай соҕуруулуу арҕаа уонна Уругуай соҕуруу. Бразилия Атлантик океаҥҥа хас да архипелагтаах.

Бразилия 1500 с. ыла Португалия колонията этэ. 1822 с. көҥүл Бразилия империята буолбута, 1889 сылтан бүгүҥҥээҥҥи дылы республика. Бикамераллык система (билигин Конгресс) 1824 с. ылыллыбыт бастакы конституцияттан ыла баар. Конституциянан Бразилия 26 иллэр, федерал эргин уонна муниципалитеттар унияларыттан турар федерал республика.

Бразилия экономиката аан дойду биржаларын маркеттарын көрдөрүүлэринэн онус уонна атыылаhар кыаҕынан тохсус миэстэҕэ турар. Бразилия Холбоhуктаах Нациялар, Соҕуруу Америка нацияларын униятын уонна Португал тыллаах дойдулар түмсүүлэрин кыттааччылара.

### Дойду бэлиэ күннэрэ

* Тохсунньу 30 — Саудаде күнэ (порт. саудаде — сайыһыы, ахтылҕан, сырдык курус, ностальгия — португаал тыллаахтар туттар уустук өйдөбүллэрэ)

* Муус устар 18 — Доҕор күнэ

* Муус устар 21 — Тирадентис күнэ. 1792 с. Рио-де-Жанейро куоракка португалецтар де Тирадентис диэн Бразилия тутулуга суох буолуутун иһин охсуһааччыны илиитин-атаҕын быһан өлөрбүттэр
* Муус устар 22 — Бразилия аһыллыбыт күнэ
* Ыам ыйын 13 — Претос Велхос бэстибээл — 1888 сыллаахха дойдуга кулуттааһыны суох гыммыт "Көмүс сокуон" (порт. Lei Áurea) ылыллыбыт күнэ
* Бэс ыйын 12 — Тапталлаахтар күннэрэ

* От ыйын 2, Баия штаат — Штаат күнэ.

* Атырдьах ыйын 25 — Саллаат күнэ (порт. Dia do Soldado)
* Балаҕан ыйын 7 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Португалияттан, 1822)
* Балаҕан ыйын 21 — Мас олордуу күнэ

* Алтынньы 12 — Оҕо күнэ
* Алтынньы 15 — Учуутал күнэ.
* Алтынньы 23 — Авиатор күнэ
* Алтынньы 31 — Сачи күнэ (Бразилия култууратын уонна фольклорун күнэ) "Америка Хеллоуинын" оннугар олохтообуттар

* Сэтинньи 15 — Өрөспүүбүлүкэ биллэриллибит күнэ.
* Сэтинньи 19 — Былаах күнэ
* Сэтинньи 20 — Харалары билинии күнэ (Dia da consciência negra)

* Ахсынньы 13 — Моряк күнэ