# Олунньу 21

**Олунньу 21** диэн Григориан халандаарыгар сыл 52-с күнэ. Сыл бүтүө 313 күн (ордук хонуктаах сылга 314 күн) баар.

## Бэлиэ күннэр

* ЮНЕСКО ЮНЕСКО, ХНТ ХНТ — Ийэ тыл аан дойдутааҕы күнэ — 2000 сылтан бэлиэтэнэр
* Экскурсовод дойдулар ардыларынааҕы күнэ
* Армения Армения — Төрөөбүт тыл күнэ
* Беларусь Беларусь — Сири оҥоруу уонна картография-геодезия сулууспатын үлэһитин күнэ
* Соҕуруу Африка Соҕуруу Африка — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* Норвегия Норвегия — Харальд V хоруол төрөөбүт күнэ
* Вануату Вануату — Лини аҕабыыт күнэ. "Вануату тутулуга суох буолуутун аҕата" диэн ааттаннар дойду бастакы премьер-миниистирэ Уолтер Хайде Лини өлбүт күнүгэр бэлиэтэнэр
* Баҥладеш Баҥладеш — Тыл иһин хамсааһын күнэ

* Былыргы Рим — Фералия, өлүү иччилэригэр уонна өлбүттэр куттарыгар үҥэр-сүктэр күн

## Түбэлтэлэр

* 1784 — Екатерина II ыйааҕынан Кырыымҥа Ахтияр буухтатыгар (татаардыы: үрүҥ сыыр) турар кириэппэс Севастополь диэн ааттаммыт (гириэк тылларыттан: себастос — «ытыктанар», полис — «куорат»).
* 1808 — Нуучча сэбилэниилээх күүстэрэ сэриини биллэриитэ суох Швеция кыраныыссатын туораабыттар, бу балтараа сыл тухары барбыт сэрии түмүгэр Арассыыйа Финляндияны былдьаабыта.
* 1828 — Секвойя диэн киһи айбыт чероки суругунан-бичигинэн бастакы хаһыат Cherokee Phoenix тахсыбыт. Бу сурук-бичик сүһүөххэ олоҕурар этэ, сүрдээх киэҥник тарҕаммыта, 1850 сыллаахха чероки омук 100% кэриэтэ ааҕар буолбута. Хаһыат 1834 сыллаахха диэри тахсыбыта, кэлин сөргүтүллүбүтэ, билигин да баар.
* 1848 — Карл Маркс уонна Фридрих Энгельс «Коммунист баартыйатын манифеһын» таһаарбыттар. Манифестка аан дойду устуоруйата кылаастар охсуһууларын устуоруйата буолара, пролетариат капитализмы самнарыахтааҕа уонна коммунизмы тутуохтааҕа этиллибит.
* 1916 — Аан дойду бастакы сэриитигэр улахан Верден кыргыһыыта саҕаламмыт. Тоҕус ыйдаах элбэх хаан тохтуулаах кыргыһыыга Германия кимэн киириитин Франция тохтоппут.
* 1930 — ВКП(б) Саха обкуомун "Кулаактары утары охсуһуу туһунан" уурааҕа тахсыбыт.
* 1937 — Наассыйалар Лигалара тас дойду «волонтердара» Испания сэриитигэр кытталларын боппут.
* 1945 — Аан дойду иккис сэриитэ: Бразилия экспедиционнай корпуһа Италияҕа Монте-Кастелло аттынааҕы кыргыһыыга ньиэмэстэри кыайбыт.
* 1952 — Бенгаал тылын иһин туруулһааччылар Илин Пакистааҥҥа (билигин Бангладеш) Дакка университетыгар бырачыас аахсыйатыгар тахсыбыттар.
* 1958 — Англия уруһуйдьута Джеральд Холтом эйэ им бэлиэтин айбыт.
* 1971 — Австрия киин куоратыгар Венаҕа *Уйулҕаҕа дьайар (психотропнай) бэссэстибэлэр тустарынан конвенцияҕа* илии баттаммыт.
* 1972 — Сэбиэскэй «Луна-20» космос хараабыла Ыйга түспүт.
* 1991 — Саха сирин омуктарын музыкатын уонна фольклорун түмэлэ тэриллибит. Дириэктэринэн Аиза Решетникова анаммыт.
* 1992 — "Хостонор баай туһунан" (нууч. *О недрах*) Федерация сокуона ылыныллыбыт. Бу сокуоҥҥа "икки күлүүс" тосхоло (бириинсибэ) туһаныллыбыта, ол аата хостуур лиссиэнсийэ ыларга федерация уонна эрэгийиэн салалталара иккиэн көҥүл биэриэхтээхтэрэ. Бу тосхол Саха Өрөспүүбүлүкэтэ атаҕар турарыгар көмөлөспүтэ.

## Төрөөбүттэр

* 1728 — Пётр III (төрүүрүгэр аата Карл Петер Ульрих) — 1762 сыллаахха сыл аҥаара бөрүстүөлгэ олорбут Арассыыйа импэрээтэрэ.
* 1966 — Иван Гаврильев — саха түмэтин диэйэтэлэ, «Кыым» хаһыат сүрүн эрэдээктэрэ.

## Өлбүттэр

* 1982 — Василий Лебедев — эбээн бэйиэтэ, филолог.
* 1988 — Кюнна Игнатова, төрөөбүт араспаанньата Алексеева (1934 с.т.) — Сэбиэскэй Сойуус театрын уонна киинэтин артыыската. Марха улууһун кулубата, Боһуут атыыһыт сиэнэ.