# Пилипиин

| Пилипиин Өрөспүүбүлүкэтэ Repúbliká ng̃ PilipinasRepublic of the Philippines |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Ыҥырыыта:**"Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan, at Makabansa"
English: "For God, People, Nature, and Country"  |
| **Өрөгөй ырыата:**"Lupang Hinirang" (English: "Chosen Land")  |
| Location of the Philippines  |
| **Киин куората** | Манила
 |
| Largest city | Кесон-Сити |
| Ил тыла | пилипиин, ааҥл |
| Региональнай тыллар | Bikol, Cebuano, Ilocano, Hiligaynon, Kapampangan, Pangasinan, Tagalog, and Waray-Waray  |
| National language | пилипиин тыла |
| **Омуктар**  | Пилиппиннэр → Aeta · Ati · Bajau · Bicolano · Ibanag · Igorot · Ilocano · Ivatan · Kapampangan · Lumad · Mangyan · Moro · Palawan tribes · Pangasinan· Sambal · Tagalog · Visayans · Chinese · European · Spanish · American · Mestizo · Chavacano · Zamboangueño |
| Олохтоохтор ааттара | Filipino, Pinoy
 |
| Дьаhалтата | Unitary presidential constitutional republic |
|  -  | President | Rodrigo Duterte |
|  -  | Vice President | Leni Robredo |
| Independence | from Spain from United States  |
|  -  | Established | April 27, 1565  |
|  -  | Declared | June 12, 1898  |
|  -  | Recognition | July 4, 1946  |
|  -  | Current constitution | February 2, 1987  |
| Иэнэ |
|  -  | Бүтүн |  300,000 km² (72nd) 115,831 sq mi  |
|  -  | Уу (%) | 0.61% |
| Олохтоохторо |
|  -  | 2008 estimate | 90.5 million (12th) |
|  -  | 2007 census | 88,574,614   |
|  -  | Олохтоох чиҥэ | 295/km² (32nd) 765/sq mi |
| **БИО** (АКП) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $319.773 billion (37th) |
|  -  | Per capita | $3,539.448 (122nd) |
| **БИО** (номинал) | 2007 estimate |
|  -  | Total | $172.348 billion (46th) |
|  -  | Per capita | $1,907.659 (119th) |
| **Дьини** (2015) | 45.8 (medium)  |
| **КСИ** (2007/2008) | ▲ 0.771 (medium) (90th) |
| Валюта | Peso (Filipino: peso ) (`PHP`)  |
| Кэм зоната | PHT (UTC+8) |
| Ил домен | .ph |
| Телефон кода | +63
 |
| 1 | Spanish, and Arabic are recognized as auxiliary languages in the Philippine Constitution. |
| 2 | Rankings above were taken from associated Wikipedia pages as of December, 2007, and may be based on data or data sources other than those appearing here. |

**Пилипиин** (таг. Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs] эбэтэр *Filipinas* [fɪlɪˈpinɐs]; i/ˈfɪləpiːnz/) диэн Соҕуруулуу-илин Азияҕа баар арыы дойду. Киин куората Манила. Чуумпу океан арҕаа өттүгэр баар 7,107 арыыттан турар. Олохтоохторун ахсаана 90 млн (аан дойдуга 12с). Уруккута Испания уонна АХШ колониялара этэ.

Олохтоохторугар баһыйар омуктара висайя 30 %, тагааллар (тагалог) 28,1 %, себуано 13,1 %, илокано 9 %, бинисайя 7,6 %, хилигайнон 7,5 %, бикол 6 %, вараи 3,4 %, аттытара 25,3 % (2000 сыллааҕы биэрэпиһинэн). Дойду тыла — тагаал тылыгар (тагалог) чугас пилипино диэн ааттанар тыл.

## Пилипиин бэлиэ күннэрэ

* Олунньу 2 — Көнүстүүссүйэ күнэ
* Олунньу 11 — Эвелио Хавьер күнэ
* Олунньу 25 — Норуот былааһын күнэ

* Муус устар 9 — Албан аат күнэ
* Муус устар 15 — (АХШ АХШ бу күнү эмиэ бэлиэтиир) — Нолуок күнэ

* Ыам ыйын 14 — Конституция күнэ
* Ыам ыйын 28 — Былаах күнэ
* Бэс ыйын 12 — Тутулуга суох буолуу күнэ (Испанияттан, 1898 с.)
* Бэс ыйын 25 — Мас олордуутун күнэ
* Бэс ыйын 30 — Пилипиин уонна Испания доҕордоһууларын күнэ
* Атырдьах ыйын 21 — Ниной Акино күнэ (ааҥл. *Ninoy Aquino Day*). 1983 сыллаахха Бенино "Ниной" Акино-балыс диэн бэлиитик эһиил буолуохтаах быыбарга кыттар былааннаах дойдуга төннөн кэлбитин оччотооҕу бэрэсидьиэн дьоно аэропорка ытан өлөрбүттэрэ. Бу кэнниттэн дойдуга күүстээх хамсааһын саҕаламмыта, 1986 сыллаахха буолбут өрөбөлүүссүйэ түмүгэр кини ойоҕо Корасон Акино бэрэсидьиэн буолбута. Бу күн дойдуга өрүүллэр
* Балаҕан ыйын 28 — Оҕону туһанар порнографияны утары охсуһар күн
* Сэтинньи 5 (Негрос) — Негрос өрөбөлүүссүйэтин күнэ (Cinco de noviembre). 1898 сыллаахха Негрос диэн Пилипиин арыытыгар өрө туруу буолбут
* Сэтинньи 30 — Бонифасио күнэ. Андрес Бонифасио төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр, Испания бас билиитин утары охсуспут дьонтон биирдэстэрэ, «Катипунан» тэрилтэ тэрийэччитэ, кинини «Пилипиин өрөбөлүүссүйэтин аҕатынан» ааҕаллар.
* Ахсынньы 11 — Пампанга провинция күнэ.

* Ахсынньы 21 — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* Ахсынньы 30 — Ризаль күнэ. Бу күн 1896 сыллаахха Хосе Ризаль диэн Пилипиин суруйааччытын уонна офтальмолог бырааһын Испания былаастара өлөрбүттэр. Бу киһи тутулуга суох буолуу иһин өрө турууга быһаччы кыттыбатаҕа эрээри, айымньылара уонна реформаҕа ыҥырыылара өрөбөлүүссүйэни күөдьүппүттэрэ
* Ахсынньы 31 — Сыл тиһэх күнэ эбэтэр Bisperás ng Bagong Taón, Ризаль күнүн уонна Саҥа дьыл ыккардыгар бэлиэтэнэр