Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ११३

**११३** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# २६४

**२६४** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ३१६

**३१६** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# माध्यमिकाः

|  |
| --- |
|
 **बौद्धधर्मः**  |
| इतिहासः

|  |
| --- |
| * गौतमबुद्धः
 |

 |
| सिद्धान्ताः

|  |
| --- |
| * योगाचाराः
* माध्यमिकाः
* वैभाषिकाः
* सौत्रान्तिकाः
* अष्टाङ्गिकमार्गः
 |

 |
| अनुशीलनम्

|  |
| --- |
| * त्रिशरणम्
* ध्यानम्
 |

 |
| निर्वाणः

|  |
| --- |
| * बोधिसत्त्वः
* मोक्षः
 |

 |
| परम्परा

|  |
| --- |
| * महायानम्
* हीनयानम्
* वज्रयानम्
* नवयानम्
 |

 |
| तीर्थक्षेत्राणि

|  |
| --- |
| * सारनाथम्
* बौद्धगया
 |

 |
| सन्दर्भविषयाः

|  |
| --- |
| * त्रिपिटकम्
* सङ्गमित्रा
* बुद्धजयन्ती
* बौद्धाः
 |

 |
|  |

माध्यमिकानां सिद्धान्तः शून्यवादोऽस्ति । शून्यवादमतानुसारेण बाह्मपदार्थोऽपि सत्यं नास्ति, आन्तरपदार्थोऽपि सत्यं नास्ति, विज्ञानमपि सत्यं नास्ति । शून्यमेव सत्यं वर्तते । अथ शून्यम् किं अस्तीति विचार्यते । शून्यं किं अभावोऽस्ति? अत्र माध्यमिकानां मतं वर्तते यत् शून्यं न तु भावरूपमस्ति, न चाभावरूपमेवास्ति । इदन्तु अनिर्वचनीयं विद्यते । सर्वेभ्यो भिन्नतया एवास्य शूनसंज्ञाऽस्ति ।

 इदमेव बौद्धदर्शनस्यान्तिमं सत्यमस्ति । तथाहि सर्वप्रथमं वैभाषिकसम्प्रदायेन बाह्यार्थस्य प्रत्यक्षसत्ता स्वीकृता । तत्पश्चात् सौत्रान्तिकेन बाह्यार्थानुमेयवादस्य सिद्धान्तः प्रतिपादितः । तदनन्तरं योगाचारेण विज्ञानमात्रस्य सत्ता अङ्गीकृता । अन्ते च माध्यमिकेन शून्यमेव परमतत्त्वमिति संसाधितम् । एषु सम्प्रदायेषु वैभाषिकः हीनयानं स्वीकरोति,अवशिष्टाश्च त्रयः सम्प्रदायाः महायानं स्वीकुर्वन्ति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः

* Thinking in Buddhism: Nagarjuna's Middle Way
* thezensite: articles on Nagarjuna
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Madhyamaka
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Nagarjuna
# गान्धरः (जनपदः)

गान्धारस्य चित्रम्
१६ जनपदान् दर्शयत् मानचित्रम्
**गान्धरः** प्राचीने भारते पश्चिमी जनपद असीत्। तस्य राजधानी तक्षिला आसीत्, तस्य केन्द्रम् आधुनिक पेशवर आसीत्। गान्धारे एव चन्द्रगुप्तः, अशोकः च राजनैतिक-जीवनम् आरंभं करोतः।

पुराणानुसारं गान्धारजनपदः ययातेः वंशस्थेन आरुद्धस्य पुत्रेण गान्धारेण संस्थापितः । अस्य गन्धारराष्ट्रस्य राजकुमाराः ऋग्वेदकालस्य "दृह्यु" इत्याख्यस्य राज्ञः वंशस्थाः इति उल्लेखः अस्ति । गान्धरदेशस्य समग्रस्य भूभागस्य जलव्यवस्थां करोति स्म सिन्धुनदी । ऐत्तरेयब्राह्मणे गान्धारस्य राजा नागजित् विदेहस्य जनकमहाराजस्य कालीनः इति वदति । गान्धरजनाः वेदकालादारभ्य कुभानद्याः (काबोल्-नदी) दक्षिणतीरे वसन्ति स्म सिन्धुखातनागरिकतायाः उदयपर्यन्तम् इति वदति डा ॥ झिम्मरः । अनन्तरं ते सिन्धुनदीम् अतिक्रम्य पञ्जाबराज्यस्य वायुव्यभागस्य भूप्रदेशेषु अपि व्याप्ताः अभवन् । पुराणेषु बौद्धसम्प्रदायस्य विभागेषु च गान्धारप्रदेशाः उत्तरपथे आसन् इति उल्लेखः दृश्यते । महाभारतयुद्धे गान्धराराजाः पाण्डवानां विरोधपक्षे कौरवाणां पक्षे आसन् । गान्धाराः उग्राः, युद्धकलायां परिणताः च आसन् । षष्ठशतकस्य मध्यभागे गान्धरराजा पुष्करसारिन् मगधराज्ञः बिम्बिसारस्य कालीनः आसीत् । गान्धारदेशः उत्तरपथे मुख्यमार्गे आसीत् इत्यनेन अन्ताराष्ट्रियं वाणिज्यकेन्द्रम् आसीत् । प्राचीन-इरानेन तथा मध्य-एषियया सह सम्पर्कस्य प्रमुखमाध्यमवाहिनी आसीत् । केषाञ्चन विदुषां मतानुसारं गान्धरकाम्भोजदेशयोः जनानां मूलम् एकम् एव आसीत् इति । कुरुवंशजाः, काम्भोजाः, गान्धाराः, बाह्लिकाः च समानमूलीयाः आसन् । इरान्-मूलस्य गुणस्य च सादृश्यम् आसीत् तेषाम् इति । डा ॥ शाः इत्यस्य मतानुसारं गान्धारः काम्भोजः च एकस्यैव साम्राज्यस्य द्वौ प्रान्तौ आस्ताम् । तयोः सीमा समाना आसीत् । गान्धारदेशस्य काश्मीरेण सह काम्भोजस्य अन्यभागैः सह च राजकीयसम्बन्धः आसीत् । तक्षशिला पुष्कलावती च गान्धारजनपदस्य प्रमुखनगरे आस्ताम् । अयोध्यायाः राजपुत्रस्य भरतस्य पुत्रौ तक्षः पुष्करः च । कालान्तरे तयोः एव नाम प्राप्तं स्यात् ताभ्यां नगराभ्याम् इति ऊह्यते । पाणिनेः अष्टाध्याय्यां वेदयुगस्य गान्धारस्य स्वरूपम्, अनन्तरस्य गान्धारस्य स्वरूपं च विवृतम् अस्ति । कुत्रकित् गान्धारदेशः काश्मीरेण सह अपि योजितः दृश्यते । मिलेटस् कन्यापुरं (कास्मीरम्) गान्धारनगरम् इति निर्दिष्टवान् अस्ति । कुत्रचित् गान्धारः "चन्दाहार"नाम्ना निर्दिष्टः दृश्यते । बौद्धधर्मस्य शास्त्रेषु उल्लिखितः गान्धारदेशे पूर्व-अफघानिस्तानस्य भूभागाः, पञ्जाबराज्यस्य वायुव्यभागाः (इदानीन्तनपेशावर-रावल्पिण्डिनगरम्) च अन्तर्भूताः आसन् । तक्षशिला तेषां राजधानी आसीत् । तदानीन्तनकाले तक्षशिलाविश्वविद्यालयः सुप्रसिद्धं विद्याकेन्द्रम् आसीत् । तक्षशिलाविश्वविद्यालयं प्रति जगतः सर्वस्मात् अपि भागात् विद्वांसः उन्नताध्ययनार्थम् आगच्छन्ति स्म । व्याकरणशास्त्रस्य अधिदेवः इत्येव ख्यातः भारतीयव्याकरणशास्त्रज्ञः पाणिनिः, महान् अर्थशास्त्रज्ञः कौटिल्यः च अस्य एव तक्षशिलाविश्वविद्यालयस्य एव रत्नद्वयम् । गान्धाराणाम् ऊर्णम् ऋग्वेदे अपि उल्लिखितम् अस्ति । अथर्ववेदे मुजवदद्भिः, अङ्गैः, मगधैः सह गान्धाराः अपि उल्लिखिताः सन्ति । तत्र स्पष्टरूपेण ते उपेक्षिताः इति उक्तम् अस्ति । वायुपुराणानुसारं (॥.३६.१०७) प्रमितिः गान्धारदेशस्य नाशम् अकरोत् इति ।
# ४२२

**४२२** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ५८८

**५८८** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ४४७

**४४७** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ५४९

**५४९** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ५००

**५००** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाःः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाःः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ५४२

**५४२** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाःः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाःः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ५६५

**५६५** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# १५ जुलाई

{{आङ्ग्लपञ्चाङ्गम्/प्रप्रथमरविः आरम्भ**त्रुटि: अमान्य समय।**
|float=right
|clear=none
|titlestyle=
|weekstyle=
|month=**त्रुटि: अमान्य समय।**
|cur\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**]]
|prev\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|<<]]
|next\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|>>]]
|6row=
|01= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १|१]]
|02= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २|२]]
|03= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ३|३]]
|04= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ४|४]]
|05= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ५|५]]
|06= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ६|६]]
|07= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ७|७]]
|08= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ८|८]]
|09= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ९|९]]
|10= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १०|१०]]
|11= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ११|११]]
|12= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १२|१२]]
|13= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १३|१३]]
|14= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १४|१४]]
|15= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १५|१५]]
|16= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १६|१६]]
|17= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १७|१७]]
|18= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १८|१८]]
|19= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १९|१९]]
|20= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २०|२०]]
|21= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २१|२१]]
|22= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २२|२२]]
|23= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २३|२३]]
|24= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २४|२४]]
|25= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २५|२५]]
|26= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २६|२६]]
|27= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २७|२७]]
|28= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २८|२८]]
|29=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|30=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|31=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|year=२०२६
|show\_year=on
|lk=on
|EndNote=
}}

**१५ जुलाई**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य एकशताधिकषण्णवतितमं (१९६) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् एकशताधिकसप्तनवतितमं (१९७) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय १६९ दिनानि अवशिष्टानि ।

## इतिहासः

## मुख्यघटनाः

## जन्म

## मृत्युः

## पर्व, उत्सवाः च

## बाह्यानुबन्धाः
# ७ दिसम्बर

{{आङ्ग्लपञ्चाङ्गम्/प्रप्रथमरविः आरम्भ**त्रुटि: अमान्य समय।**
|float=right
|clear=none
|titlestyle=
|weekstyle=
|month=**त्रुटि: अमान्य समय।**
|cur\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**]]
|prev\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|<<]]
|next\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|>>]]
|6row=
|01= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १|१]]
|02= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २|२]]
|03= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ३|३]]
|04= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ४|४]]
|05= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ५|५]]
|06= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ६|६]]
|07= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ७|७]]
|08= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ८|८]]
|09= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ९|९]]
|10= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १०|१०]]
|11= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ११|११]]
|12= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १२|१२]]
|13= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १३|१३]]
|14= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १४|१४]]
|15= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १५|१५]]
|16= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १६|१६]]
|17= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १७|१७]]
|18= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १८|१८]]
|19= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १९|१९]]
|20= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २०|२०]]
|21= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २१|२१]]
|22= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २२|२२]]
|23= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २३|२३]]
|24= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २४|२४]]
|25= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २५|२५]]
|26= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २६|२६]]
|27= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २७|२७]]
|28= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २८|२८]]
|29=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|30=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|31=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|year=२०२६
|show\_year=on
|lk=on
|EndNote=
}}

**७ दिसम्बर**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य त्रिशताधिकैकचत्वारिंशत्तमं (३४१) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् त्रिशताधिकद्वाचत्वारिंशत्तमं (३४२) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय २४ दिनानि अवशिष्टानि ।

## इतिहासः

## मुख्यघटनाः

## जन्म

## मृत्युः

## पर्व, उत्सवाः च

## बाह्यानुबन्धाः
# सङ जेगी

**सङ जेगी**(कोरिया:성재기 成在基, 1967 - 2013) अस्ति दक्षिण कोरिया मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि नागरी हक्क कार्यकर्ते, तत्त्वज्ञानम् तत्वज्ञानी.

## साधाराः

## बाह्यानुबन्धाः

* ‘한강 투신’ 성재기는 누구? “여가부 폐지·군 가산점 부활” 운동 동아일보 2013.07.29 (कोरिया)
* '투신' 남성연대 성재기는 누구? 뉴스1 2013.07.29 (कोरिया)
# रोमानीभाषा

| रोमानी |
| --- |
| *rromani ćhib* रोमा |
| विस्तारः |
– |
| प्रदेशः |
– |
| Ethnicity |
रोमानीजनाः |
| स्थानीय वक्तारः | **वाचनिकदोषः : अनपेक्षितम् उद्गारचिह्नम २**
 |
| भाषाकुटुम्बः |
हिन्द-यूरोपीय* हिन्द-ईरानीय
	+ हिन्द-आर्य
		- पाश्चात्य
			* **रोमानी**
 |
| उपभाषा(ः) |
बाल्कनरोमनी
बाल्तिकरोमानी
कार्पेथीयरोमानी
फान्निश-कलो
जर्गारीरोमानी
सिन्तेरोमानी
व्लाक्षरोमानी
वेल्शरोमानी

 |
| Recognised minority language in | * आस्ट्रिया
* फलकम्:Bosnia and Herzegovina बास्निया-हर्जेगोविना
* फलकम्:Finland फिन्लैण्ड्
* फलकम्:Germany शर्मण्यदेशः (जर्मनी)
* फलकम्:Hungary हङ्गरी
* फलकम्:Kosovo कोसोवो
* फलकम्:Montenegro मोण्टेनीग्रो
* फलकम्:North Macedonia उत्तरमेसिडोनिया
* फलकम्:Norway नार्वे
* फलकम्:Poland पोलैण्ड्
* फलकम्:Denmark डेनमार्क
* फलकम्:Romania रोमानिया
* फलकम्:Serbia सर्बिया
* फलकम्:Slovakia स्लोवाकिया
* फलकम्:Sweden स्वीडन
 |
| भाषा कोड् |
| ISO 639-2 | rom |
| ISO 639-3 | rom |
| यूरोपमहाद्वीपस्य देशाः यत्र रोमानीभाषा अल्पसङ्ख्याकभाषायाः रूपेण मान्यतां प्राप्नोति । |
| रोमानीभाषा यूनेस्को-संस्थायाः विश्वस्य संङ्कटग्रस्तभाषाणाम् एट्लास्-पत्रिकया ​​दुर्बलत्वेन वर्गीकृता अस्ति |

**रोमानी** (रोमानी: rromani ćhib) रोमानीसमुदायस्य एका हिन्द-आर्य स्थूलभाषा अस्ति । एथ्नोलाग्-इत्यस्य मते रोमानीभाषायाः सप्त प्रजातयः एतावता भिन्नाः सन्ति यत् ते स्वकीयाः भाषाः इति मन्यन्ते । एतेषु बृहत्तमाः सन्ति व्लाक्षरोमानी (प्रायः ५,००,००० वक्तारः), बाल्कनरोमानी (६,००,०००), सिन्तेरोमानी (३,००,०००) च । केचन रोमानीसमुदायाः परितः भाषायाः आधारेण मिश्रितभाषाः वदन्ति यत्र रोमानी-व्युत्पन्नशब्दकोशः अवशिष्टः अस्ति – एतानि भाषाविदः पारा-रोमानी-प्रकाराः इति ज्ञायन्ते, न तु रोमानीभाषायाः एव उपभाषाः ।

## सम्बद्धाः लेखाः

* हिन्द-यूरोपीयभाषाः
* हिन्द-आर्यभाषाः
* भारतस्य भाषाः
* भाषाकुटुम्बः
* मातृभाषावक्तृणां सङ्ख्यानुसारं भाषासूचिः

## सन्दर्भाः
# १६७४

**१६७४** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# १६३२

**१६३२** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# १५७३

**१५७३** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् । अस्मिन् वर्षे जर्मनी-देशे इक्षुदण्डतः प्राप्तायाः शर्करायाः शुद्धीकरणस्य विशिष्टं किञ्चित् यन्त्रं संशोधितम् ।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# विक्टर ह्यूगो

| विक्टर ह्यूगो |
| --- |
|  |
| जन्म |
२६ फेब्रवरी १८०२  |
| मृत्युः |
२२ मे १८८५  (आयुः ८३) |

**विक्टर्-मैरी ह्युगो** (१८०२ – २२ मे १८८५) एकः फ्रांसीसी लेखकः राजनेता च आसीत्। षष्टिवर्षाधिकं यावत् कालस्य साहित्यिकवृत्तेः कालखण्डे सः विविधविधासु, रूपेषु च लेखनं कृतवान्। सः सर्वकालिकस्य महान् फ्रांसीसी लेखकानां मध्ये एकः इति मन्यते।

तस्य प्रसिद्धाः कृतयः द हन्चबैक् आफ् नोट्रे-डेम् (१८३१) तथा लेस् मिसेरेब्ल् (१८६२) इति उपन्यासाः सन्ति। ह्युगोः क्रॉम्वेल्-नाटकेन, हेर्नानी-नाटकेन च रोमान्टिक-साहित्य-आन्दोलने अग्रणी आसीत्। तस्य बहवः कृतीः सङ्गीतस्य प्रेरणाम् अवाप्तवन्तः, तस्य जीवनकाले अपि च तस्य मृत्योः अनन्तरं, यथा ओपेरा रिगोलेट्टो, लेस् मिसेरेब्ल्स्, नोट्रे-डेम् डी पेरिस् इति संगीत नाटकानि च सः स्वजीवने ४,००० तः अधिकानि रेखाचित्राणि निर्मितवान्, मृत्युदण्डस्य उन्मूलनादिसामाजिककारणानां कृते च अभियानं कृतवान्।

## उल्लेख:
# १७८७

**१७८७** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् । अस्मिन् वर्षे राबर्ट् किड् नामकः भारतस्य कोल्कत्ता इति प्रदेशस्य समीपॆ २७३ एकरेमिते स्थाने "भारतीय-औद्भिदीय-उद्यान"स्य (Indian Botanical Garden) आरम्भम् अकरोत् ।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# किरणोत्सर्जकयन्त्र

"अत्यन्तमहाताराभिरूपदर्शकयन्त्रे" एकः दूरदर्शकः चतुर्णां नारङ्गवर्णीयकिरणोत्सर्जकमार्गदर्शकनक्षत्राणां सृष्टिं करोति।
**किरणोत्सर्जकयन्त्रः** वा **लेसर्** इति यन्त्रं दृश्यवर्धनप्रक्रियया विद्युतचुम्बकीयविकिरणस्य उद्दीप्तनिष्क्रमणं आधृत्य प्रकाशं उत्सर्जयति। एषः यन्त्रः समवेतं प्रकाशं उत्पादयति, यः अन्यप्रकाशस्रोतःभ्यः भिन्नः अस्ति।

प्रथमं किरणोत्सर्जकयन्त्रः संवत्सरे १९६० तमे (विक्रमसंवत् २०१७ तमे) थियोडोर् मैमान् इत्यनेन ह्यूज़् अनुसन्धानप्रयोगशालायां निर्मितः। एषः निर्माणं चार्लस् टाउनस्, आर्थर् लियोनार्ड् शालो इत्येतयोः सैद्धान्तिककार्ये, गोर्डन् गूल्ड् इत्यस्य दृश्यवर्धकपेटेण्टे च आधृतम्।

देशीयसमवर्तनं किरणोत्सर्जकयन्त्रं सुसङ्कुचितं केन्द्रबिन्दुं प्रति एकाग्रं कर्तुं शक्नोति, यत् दृश्यसञ्चाराय, पदार्थच्छेदनाय, पत्थरलेखनछापनकला-प्रक्रियायै च उपयुक्तम्। दीर्घदूरीं प्रति अपि एषः सङ्कुचितं रूपं धारयितुं शक्नोति, यत् सूचिकायां, लिडार्-यन्त्रे, मुक्तदेशीयदृश्यसञ्चारे च प्रयुज्यते।

कालसमवर्तनं एषं अतीवसंकीर्णवर्णविस्तारयुक्तं प्रकाशं उत्सर्जयितुं शक्नोति। एतेनैव अतीवसूक्ष्मकालपरिमाणयुक्तं प्रकाशस्पन्दनं अपि उत्पादयितुं शक्यते।

## किरणोत्सर्जकयन्त्रस्य उपयोगक्षेत्राणि

* तन्तु-दृश्यसञ्चाराय, मुक्तदेशीयदृश्यसञ्चाराय च।
* दृश्यचक्रसञ्चालकयन्त्रेषु।
* मुद्रकयन्त्रेषु।
* गणकयन्त्रेषु।
* अर्धचालकचिप्-निर्माणे।
* शल्यक्रियायां, चर्मोपचारायां च।
* पदार्थच्छेदनाय, संयोजनाय च।
* सैन्ये, विधिसंरक्षणे च लक्ष्यचिन्हनाय, दूरीगणनाय, वेगमापनाय च।
* मनोरञ्जनाय प्रकाशप्रदर्शनाय।

किरणोत्सर्जकयन्त्रः विंशतितमशताब्दे (विक्रमसंवत् १९५७–२०५६) सर्वोत्कृष्टानां आविष्काराणां मध्ये गण्यते।

## सन्दर्भः
# डानियेल् ओरटेगा

**Daniel Ortega** Daniel Ortega

| **डानियेल् ओर्टेगा** |
| --- |
|  |
|  |
| निक्कराग्वे देशस्य अध्यक्ष्ः |
| **Incumbent** |
| **Assumed office**  10 जानुवरि 2007 |
| Vice President |
जेम्स् मोरेल्स् करेसो मोइसेस् ओमेर् हल्लेस्लेवन्स् असेवेडो |
| Preceded by |
एन्रिख् बोलेनोस् |
| **In office** 10 जान्वरि 1985 – 25 आप्रिल् 1990 |
| Vice President |
सेर्जियो रमिरेज़् मेर्कदो |
| Preceded by |
Himself (Coordinator of the Junta of National Reconstruction) |
| Succeeded by |
Violeta Chamorro |
| Coordinator of the Junta of National Reconstruction of Nicaragua |
| **In office** 18 July 1979 – 10 January 1985 |
| Preceded by |
फ्रान्सिस्को उर्कुयो (Acting President) |
| Succeeded by |
स एव (President) |
| व्यैय्यक्तिकसूचना |
| Born |  (१९४५-२-२) ११ १९४५ ला लिबर्तद्, निक्कराग्वा |
| Political party |
सान्टिनिस्ता नाषणल् फ्रन्ट् |
| Spouse(s) |
रोसारियो मुरिल्लो (विवाहः. 1979) |

निक्कराग्वे राष्ट्रस्य प्रथमतद्देश्शीयः अध्यक्ष्ः भवति **डानियेल् ओर्ट्टेगा**(जन्मः :11 नवम्बेर् 1945). ओर्टेगा निक्कराग्वे देशे त्रिवारम् अधिकारस्थाने आसीत्। यदा अमेरिका निर्वाचनक्रित्रिमस्य अरोपितवान् तदा निक्कराग्वन् नीतिपींठः नवीन मतदानस्य निर्दॅशो दत्तः। तदा सः नवीन निर्वाचनेपि उन्नतभूरिपक्षेन राज्यभारे पुनरागतवान्।

## परिष्काराः

कर्मकारेभ्यः दरिद्रेभ्यश्च अनेकानि परिष्काराः निक्कराग्वे प्रदेशेषु प्रावर्तितवान्। मनुष्यावकाशाय, जनाधिपत्यसम्रक्षणाय च तस्य नयेषु प्रामुख्यमस्ति। तस्य राष्ट्रम्, कार्षिक,वाणिज्य, व्यावसायिक तलेषु स्वतन्त्रब्यापारनयैः पुरॉगतिमाप्तुम् सः शक्तोभूत्।. निक्कराग्वे राष्ट्रे 2005 वर्षे 76 शतमानम् जनाः निर्धनाः आसन्। अधुना तद् 50 शतमानान् अधः कर्तुम् ओर्टेगा शक्तः अभवत्। .
व्यवस्थानाम् मध्ये तिष्ठन् अपि विदेशव्यापारनिक्षेपस्य गतिः पञ्चवारम् गुणितम् वर्धयन् स अनेकानाम् राष्ट्रानाम् मातृका अभवत्। . ओर्टेगायाः सुहृदौ क्यूबा वेनिस्वेला च आस्ताम्। तेन नीतः सार्डिनिस्त् पार्टि विद्याभ्यास्,आरॉग्य विषयेषु उत्ग्रधनाय अनेकाः पद्धतयः स्थापितवन्त्ः दरिद्र जनविभागानाम् जीवितमार्गरूपॅण गोमहिषादि उपजीवितमार्गम् निर्धनम् दत्वा सः जनॅषु स्वीकार्यताम् वर्धयामास। तस्य प्रतियॉगि वामेतरपक्षप्रमुखः, राष्ट्रस्य गताध्यक्षः {{अर्नोळ्डो अलिमान्]] "कम्यूणिस्टाः सान्डिनिस्टाः मानवराशेः शत्रवः" इति घोषणाम् कृत्वा शक्तम् भीषणिम् जनयति।

## अवलम्बते

## बहिर्बन्धाः

* La Voz del Sandinismo फलकम्:Es icon

फलकम्:Wikinews

* Office of the President
* Extended bio by CIDOB Foundation Archived २०१२-१२-२३ at the Wayback Machine (in Spanish)
* Daniel Ortega: Sandanista leader, Nicaraguan president Archived २००८-०५-१६ at the Wayback Machine September 1997
* Remember Daniel Ortega? He's back. September 15, 2005
* An old-school Ortega keeps the pink flag flying Archived २००७-०९-२९ at the Wayback Machine November 2, 2006
* Leftward Tilt: Political Shift in Latin America 2007
* Intellectuals condemn authoritarian Ortega June 24, 2008
* Et Tu, Daniel?: The Betrayal of the Sandinista Revolution Archived २००९-०३-०४ at the Wayback Machine by Roger Burbach, March 1, 2009
# २ सितम्बर

{{आङ्ग्लपञ्चाङ्गम्/प्रप्रथमरविः आरम्भ**त्रुटि: अमान्य समय।**
|float=right
|clear=none
|titlestyle=
|weekstyle=
|month=**त्रुटि: अमान्य समय।**
|cur\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**]]
|prev\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|<<]]
|next\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|>>]]
|6row=
|01= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १|१]]
|02= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २|२]]
|03= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ३|३]]
|04= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ४|४]]
|05= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ५|५]]
|06= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ६|६]]
|07= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ७|७]]
|08= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ८|८]]
|09= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ९|९]]
|10= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १०|१०]]
|11= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ११|११]]
|12= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १२|१२]]
|13= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १३|१३]]
|14= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १४|१४]]
|15= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १५|१५]]
|16= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १६|१६]]
|17= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १७|१७]]
|18= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १८|१८]]
|19= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १९|१९]]
|20= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २०|२०]]
|21= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २१|२१]]
|22= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २२|२२]]
|23= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २३|२३]]
|24= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २४|२४]]
|25= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २५|२५]]
|26= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २६|२६]]
|27= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २७|२७]]
|28= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २८|२८]]
|29=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|30=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|31=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|year=२०२६
|show\_year=on
|lk=on
|EndNote=
}}

**२ सितम्बर**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य द्विशताधिकपञ्चचत्वारिंशत्तमं (२४५) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् द्विशताधिकषट्चत्वारिंशत्तमं (२४६) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय १२० दिनानि अवशिष्टानि ।

## इतिहासः

## मुख्यघटनाः

## जन्म

## मृत्युः

## पर्व, उत्सवाः च

## बाह्यानुबन्धाः