Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ऐश्वर्या रै

| ऐश्वर्या रै |
| --- |
| Rai at an event in October 2013 |
| जन्म |
ऐश्वर्या राय   (१९७३-२-२) १ १९७३ Mangalore, Karnataka, India |
| निवासः |
Mumbai, Maharashtra, India |
| देशीयता |
भारतम्  |
| शिक्षणस्य स्थितिः |
मुंबई विश्वविद्यालयम्, रुपारेल कॉलेज, Kishinchand Chellaram College  |
| वृत्तिः |
Actress, model |
| सक्रियतायाः वर्षाणि |
1991–वर्तमान् |
| भार्या(ः) |
Abhishek Bachchan (2007–present) |
| अपत्यानि |
१ |
| हस्ताक्षरम् |
|  |

**ऐश्वर्या रैऐश्वर्या राय** (१९७३- ) विश्वसुन्‍दरी प्रसिद्धा अभिनेत्री च अस्ति । तुळुभाषाप्रन्ते मङ्गळूरुसमीपे अस्याः मूलग्रामः अस्ति वाणिज्योद्यमेषु ख्याताः बण्ट कुटुम्बस्य पुत्री एषा |

## चलचित्राणि

* *इरुवर (तामिळ)* (१९९७) : प्रथमं चलचित्रम्
* *और प्यार हो गया* (१९९८)
* *जिन्स*  (Jeans) (१९९८)
* *आ अब लौट चलें* (१९९९)
* *हम दिल दे चुके सनम* (१९९९)
* *ताल* (१९९९)
* *हमारा दिल आपके पास है* (२०००)
* *जोश* (२०००)
* *मोहब्बतें* (२०००)
* *ढाई अक्षर प्रेम के* (२०००)
* *अलबेला* (२००२)
* *हम किसीसे कम नहीं* (२००२)
* *२३ मार्च १९३१: शहिद भगत सिंग (अतिथि कलाकारः)* (२००२)
* *शक्ति - द पावर (अतिथि कलाकारः)*  (२००२)
* *देवदास* (२००२)
* *दिल का रिश्ता* (२००२)
* *हम पंछी एक डालके* (२००२)
* *ऱाधेशाम सिताराम* (२००२)
* *चोखेर बाली* (बंगाली)(२००३)
* *कुछ ना कहो* (२००३)
* *खाक़ी* (२००४)
* *क्यों...! हो गया ना?* (२००४)
* *ब्राईङ् अँण्ङ प्रिज्युङिस (Bride and Prejudice)* (२००४)
* *रैऩकोट*- Raincoat (२००४)
* *बंटी और बबली* (अतिथि कलाकारः) (२००५)
* *मिस्ट्रैस आँफ स्पाईसेस - Mistress Of Spices*  (इंग्ग्लिश) (२००५)

* + - #### आगमनियः चलचित्रौः #### \*\*\*

* *प्रोव्होक्ड् - Provoked* (२००६)
* *द हार्ट आँफ इण्डिया - The Heart Of India" (२००६)*
* *द लास्ट लिजऩ - The Last Legion" (इंग्ग्लिश) (२००६)*
* *धूम - २* (२००६)
* *जोधा-अकबर* (२००६)
* *गुरु* (२००६)
* *सिंग्युल्यारिटी - Singularity* (इंग्ग्लिश) (२००६)
* *द रेबल - The Rebel* (२००७)
* *चाओस - Chaos* (इंग्ग्लिश) (२००७)

## टिप्पणी

## बाह्यसम्पर्काः

* Photos of Aishwarya Rai Archived २००४-१०-१२ at the Wayback Machine
* Wallpapers of Aishwarya Rai Archived २००४-१०-१० at the Wayback Machine
* Internet DataBase (IMDb) entry of Aishwarya Rai Archived २००४-१०-११ at the Wayback Machine
* IMDB biography
* www.aishwaryarai.com - Aishwarya fansite Archived २००७-०१-२४ at the Wayback Machine
* Aishwarya Rai Directory Archived २००४-०९-२३ at the Wayback Machine
* Aishwarya Rai Link Collection Archived २००७-०९-२७ at the Wayback Machine
# कौरवी उपभाषा

| कौरवी |
| --- |
|
 खडीबोली (खड़ी बोली) देहली उपभाषा (दिल्ली बोली) |
| विस्तारः |
भारतम् |
| प्रदेशः |
देहली, हरियाणा, उत्तरप्रदेशः (रोहिलखण्डः), राजस्थानम्, उत्तराखण्ड |
| भाषाकुटुम्बः |
हिन्द-यूरोपीय* हिन्द-ईरानीय
	+ हिन्द-आर्य
		- मध्याञ्चल
			* पाश्चात्यहिन्दी
				+ **कौरवी**
 |
| भाषा कोड् |
| ISO 639-3 |
– |
| Linguasphere | 59-AAF-qd |

**कौरवी** (हिन्दी: कौरवी, उर्दू: کَوروی), **खडीबोली** (हिन्दी: खड़ी बोली) वा **देहली उपभाषा** (हिन्दी: दिल्ली बोली) इति अपि प्रसिद्धा, देहलीनगरपरिसरे च भाष्यमाणानां कतिपयानां केन्द्रीयहिन्द-आर्यभाषाणां मध्ये कस्यापि उपभाषा अस्ति । प्रारम्भे ९००–१२०० ई॰ कालखण्डे समीपस्थैः अवधी-भोजपुरी-ब्रज-उपभाषया सह समकालीनरूपेण अस्य विकासः अभवत् इति मन्यते । कौरवी इत्यस्मिन् केचन विशेषताः सन्ति, यथा व्यञ्जनदीर्घीकरणम्, येन अस्य विशिष्टध्वनिः भवति, मानकहिन्दुस्थानी, ब्रज, अवधी च इत्यस्मात् भिन्नता भवति च । कौरव्याः एकं प्रारम्भिकरूपं पुरातनहिन्द्याः मुख्याधारः अभवत्, या तदनन्तरं हिन्दुस्थानीभाषारूपेण ततः हिन्दी-उर्दूभाषयोः विकसिता ।

## सम्बद्धाः लेखाः

* हिन्दीभाषा
* उर्दूभाषा
* हिन्दुस्थानीभाषा
* केन्द्रीयहिन्द-आर्यभाषाः
* भारतस्य भाषाः

## सन्दर्भाः
# देहली मेट्रो

**देहली मेट्रो** देहलीनगरस्य काचित् परिवहनसुविधा। २००२ तमे वर्षे देहली मेट्रो रेलयानानि सामान्यनागरिकेभ्यः तत्कालीनेन प्रधानमन्त्रिणा अटलबिहारीवाजपेयिना उद्घोषितः।

## सेवामार्गाः

| नाम | मार्ग | लंबाई (किमी) | स्टेशन संख्या | ट्रेन संख्या |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ● **रेड लाइन** | दिलशाद गार्डन - रिठाला | २५.०९ | २१ | ३१ ट्रेन |
| ● **येलो लाइन** | समयपुर बादली - हुडा सिटी सेंटर | ४९.३१ | ३७ | ६० ट्रेन |
| ● **ब्लू लाइन** | नोएडा सिटी सेंटर - द्वारका सैक्टर २१ | ४९.८४ | ४४ | ७० ट्रेन |
| यमुना बैंक - वैशाली | ८.७४ | ८ |
| ● **ग्रीन लाइन** | बहादुरगढ़ सिटी पार्क - इंद्रलोक | २६.३२ | २१ | २० ट्रेन |
| अशोक पार्क मेन - कीर्ति नगर | ३.३२ | २ |
| ● **वायलेट लाइन** | कश्मीरी गेट - एस्कॉर्ट्स मुजेसर | ४३.४० | ३२ | ४४ ट्रेन |
| ● **ऑरेंज लाइन** | नई दिल्ली - द्वारका सैक्टर २१ | २२.७० | ६ | १० ट्रेन |
| ● **मजेंटा लाइन** | बॉटनिकल गार्डन - जनक पुरी वेस्ट | ३७.७२ | २५ | २६ ट्रेन |
| ● **पिंक लाइन** | मजलिस पार्क - साउथ कैंपस | २१.५६ | १२ | १९ ट्रेन |

**कुल लंबाई = २८८ किमी**

## सन्दर्भ

* Rashmi Sadana (30 May – 2 June 2012). "Metrocity Journal: Up, Up and Away". *The Wall Street Journal*.
* Rashmi Sadana (13 November 2010). "On the Delhi Metro: An Ethnographic View". *Economic and Political Weekly* **45** (46): 77–83.
* G. S. Dhillon (29 January 2004). "Trenchless tunnelling". *The Tribune*.
* *A dream revisited: an archival journey into the making of the Delhi Metro Rail*. DMRC. 2003. OCLC 54073649.
* *A journey to remember*. DMRC. 2008. p. 94. OCLC 300027063.
# बागपत्

| बागपत् बाग़पत |
| --- |
|
नगरम् |
| देशः |  भारतम् |
| राज्यम् |
उत्तरप्रदेशः |
| मण्डलम् |
बागपत् |
| Elevation |
२५३ m |
| Population (2001) |
|  • Total |
३६,३६५ |
| भाषाः |
|  • अधिकृताः |
हिन्दी |
| Time zone |
UTC+5:30 (IST) |
| Vehicle registration |
UP 17 |

भारतदेशे किञ्चन राज्यम् अस्ति उत्तरप्रदेशराज्यम्। अस्य राज्यस्थं किञ्चन मण्डलम् अस्ति बागपतमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति बागपत् ।
# छत्रपतिशिवाजीटर्मिनस्

| छत्रपतिशिवाजीटर्मिनस् |
| --- |
| विश्वपरम्परास्थानानि |
|

---

 |
| **राष्ट्रम्** | भारतम्, |
| **प्रकारः** | सांस्कृतिकम् |
| **मानदण्डः** |  |
| **अनुबन्धाः** | ९४५ |
| **क्षेत्रम्** | एषियापेसिफिक् |
| **निर्देशाङ्कः** | ii, iv |
| **शिलाभिलेखस्य इतिहासः** |
| **शिलाभिलेखाः** | क्रि.श.२००४  (२८तमं सत्रम्) |
| \* विश्वपरम्परावल्याम् अङ्कितानि नामानि ।  ^ यूनेस्को द्वारा वर्गीकृतक्षेत्रम् |

 **छत्रपतिशिवाजीटर्मिनस्** भारतस्य वाणिज्यराजधान्यां विद्यमानम् अति विशिष्टं रेल्यननिस्थानकम् यत्र भारतस्य मध्यरेल्वे विभागस्य प्रशासनं भवति । अस्य पूर्वतनं नाम विक्टोरिया टर्मिनस् इति आसीत् । दास्यस्य सङ्केतं दूरीकृत्य इदानीं महकलेः छात्रपतिशेवाजेः नाम्ना अभिजानन्ति । नाम ह्रस्वीकृत्य सि.एस्.टि. इति कथयन्ति । एतत् भारतस्य किञ्चित् वशिष्टम् ऐतिहासिकं च रेल्निस्थानकम् । अपि च मध्यभारतरेल्वेविभागस्य मुख्यभागः । भारतस्य व्यस्ततमनिस्थानकेषु अन्यतमम् । भारतस्य सर्वाधिकछायाचित्रीकृतस्थाम् एतत् छत्रपतिशिवाजीटर्मिनस् निस्थानकम् इति प्रसिद्दिः ।

## इतिहासः

अस्य निर्माणं फ्रेड्रिक् विलियम् स्टीवन्स् इति वस्तुतन्त्रज्ञः १६.१४लक्षरूप्यकाणां व्ययेन क्रि.श. १८८८तमे वर्षे निर्मितवान् । एषः स्टीवन्स् अस्य मानचित्रम् एक्सल् हर्मन् इत्यनेन लेखितवान् । अस्य जलवर्णचित्रं स्वयं रचयित्वा तस्य शुल्कं स्वीकृत्य यूरोपदेशस्य प्रवासार्थं प्रस्थितवान् । तत्र अनेकानि रेल्वेनिस्थानकानि परिशीलनार्थम् अटितवान् । अन्तिम रूपणेन एतत् निस्थनकं लण्डन् नगरस्य सेण्ट् पैङ्क्रास् निस्थानकस्य प्रतिरूपमिव दृश्यते स्म । निर्मणास्य आरम्भात् दशवर्षाणाम् अवधौ कार्यं सम्पन्नम् । भारतस्य स्वातन्त्रपूर्वकालः इति कारनेन विक्टोरिया राज्ञ्याः प्रशासनं चलति स्म इति कारणेन तस्याः नम्ना रेल्निस्थानकस्य लोकार्पणम् अभवत् । क्रि.श. १९९६तमे वर्षे शिवसेनायाः अभ्यर्थनानुसारं नम्नापि भारतीकरणस्य सर्वकारीयनीत्यनुगुण अस्य निस्थानकस्य नाम परिवर्त्य, मराठाशूरवीरशासकस्य छात्रपतिशिवाजीवर्यस्य नाम महाराष्ट्रस्य राज्यसर्वकारः अकरोत् । क्रि.श. २००४तमवर्षस्य जुलै मासस्य द्वितीये दिने एतत् युनेस्कोसंस्थया विश्वपरम्परास्थानम् इति उद्घुष्टम् ।

## भौतिकविशेषता

अस्य निस्थानकस्य भवनं विक्टोरियन् गोथिक् शैल्या निर्मितम् अपि तत्र तत्र भरतीयपरम्परागतयाः स्थापत्यकलायाः अपि केचनंशाः अनुसृताः । अस्य अन्तर्भागे काष्टनिर्मितचित्रकलाः, लोहैः पीतललोहेन च अलङ्कृताः जालन्द्राः, चिटिकागवाक्षाः, वृहत्सोपानमार्गालङ्कारः,इत्यादयः मुम्बैकलामहाविद्यालयस्य छात्राणां कुशलकर्मयोगदानम् अस्ति । एतत् निस्थानकं विशिष्टोन्नतं संरचनया, एकविंशतिशतकस्य स्थापत्यकलायाः विचित्रैः च विश्रुतः अस्ति । मुम्बै उपनगरीयरेल्वेयानानि येषां स्थानीययानम् इति कथयन्ति तानि सर्वाणि एतस्मात् निस्थानकात् एव निस्सरन्ति । महानगरस्य जनजीवनस्य सुविधायै अस्य योगदानं महत् अस्ति । इतः उपनगरीयनिस्थानकानां, नौकानिस्थानकस्य अन्यलघुनिस्थानकानां च सम्पर्कः अपि रेल्यनैः कृतः ।

## वीथिका

* क्रि.श.१९०३तमे वर्षे विक्टोरियाटर्मिनस् ।
* शिवाजीटर्मिनस् इति नूतननामाङ्कितम् ।
* मुबै सि.एस्.टि.
* शतं वर्षपूर्वस्य किञ्चिच्चित्रम् ।
* शिवाजीनिस्थानकस्य उपनगरीयस्टेशन् ।
* निस्थानके जनसम्मर्दस्य कालः ।

## बाह्यानुबन्धाः

* छत्रपति शिवाजी टर्मिनस युनेस्को जालस्थान पर
* छत्रपति शिवाजी टर्मिनस Mumbai Archived २००८-०९-१४ at the Wayback Machine
* छत्रपति शिवाजी टर्मिनस का सैटीलाइट नक्शा Archived २०१०-०१-०४ at the Wayback Machine
# अकोलामण्डलम्

| अकोलामण्डलम् Akola district अकोला जिल्हा |
| --- |
|
मण्डलम् |
| **महाराष्ट्रराज्ये अकोलामण्डलम्** |
| देशः |  India |
| जिल्हा |
अकोलामण्डलम् |
| उपमण्डलानि |
अकोट, अकोला, तेल्हारा, पातूर, बार्शीटाकळी, बाळापूर, मूर्तिजापूर |
| विस्तारः |
५,४३१ च.कि.मी. |
| जनसङ्ख्या(२०११) |
१८,१८,६१७ |
| Time zone |
UTC+५:३० (भारतीयमानसमयः(IST)) |
| Website |
 |

नरनाळा कोटः
**अकोलामण्डलं** (मराठी: अकोला जिल्हा, आङ्ग्ल: Akola District) महाराष्ट्रराज्ये विद्यमानं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् अकोला इत्येतन्नगरम् । 'विदर्भ' इति महाराष्ट्रराज्यस्य विभागे वर्तमानेषु मण्डलेषु अन्यतमं मण्डलमिदम् ।

## भौगोलिकम्

अकोलामण्डलस्य विस्तारः ५,४३१ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अमरावती विभागस्य मध्यभागे इदं मण्डलम् अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि अमरावतीमण्डलं, वाशिममण्डलं च, पश्चिमदिशि बुलढाणामण्डलम्, उत्तरदिशि अमरावतीमण्डलं, दक्षिणदिशि वाशिममण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले नव नद्यः प्रवहन्ति । ताः यथा - पूर्णा, शहानूर, पठार, विद्रूपा, आस, उमा, काटेपूर्णा, मोर्णा, मन च ।

## जनसङ्ख्या

२०११ जनगणनानुगुणम् अकोलामण्डलस्य जनसङ्ख्या १८,१८,६१७ अस्ति । अस्मिन् ९,३६,२२६ पुरुषाः, ८,८२,३९१ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३२१ जनाः वसन्ति । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ११.६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४२ अस्ति । अत्र साक्षरता ८७.५५% अस्ति ।

## ऐतिहसिकं किञ्चित्

निजामाधिपत्ये परिसरोऽयं हैदराबादसंस्थाने समाविष्टः आसीत् । आङ्ग्लाधिपत्ये बेरार-प्रान्ते समाविष्टः । मण्डलस्य आकोट इत्यस्मिन् स्थाने आङ्ग्लाः, नागपुरस्थाः भोसले वंशीयशासकाः एतयोः मध्ये युद्धं जातम् । पुरातनकाले अकोलसिङ्ग इति रजपूतयोद्ध्रा अकोलानगरनिर्माणं कृतं इति जनैः कथ्यते । १९५६ तमवर्षपर्यन्तं मध्यप्रदेशराज्ये समाविष्टः अयं परिसरः १९५६ तमे वर्षे मुम्बईप्रान्ते समाविष्टः कृतः । १९६० तमे वर्षे महाराष्ट्रराज्यनिर्माणेन सह मण्डलत्वेन अस्य परिसरस्य स्थापना कृता । १९९८ तमे वर्षे अकोलामण्डलस्य विभाजनं कृत्वा सर्वकारेण वाशिममण्डलस्य स्थापना कृता ।

## कृषिः उद्यमाश्च

कार्पासः, यवनालः(ज्वारी), द्विदलसस्यानि, गोधूमः, कलायः, आम्रफलं, ताम्बूलपत्राणि, जम्बीरं, कदलीफलम्, नारङ्गं इत्येतानि अस्य मण्डलस्य प्रमुखसस्योत्पादनानि । तैलोद्यमः, फेनकनिर्माणोद्यमः, काष्ठसम्बद्धोद्यमः, वस्त्रोद्यमः च प्रचलति अत्र । आकोट-बाळापुर-उपमण्डलयोः निर्मितानि आच्छादकानि आमहाराष्ट्रं प्रसिद्धानि सन्ति ।

## उपमण्डलानि

अस्मिन् मण्डले सप्त उपमण्डलानि सन्ति । तानि- .
१. आकोट
२. अकोला
३. तेल्हारा
४. पातूर
५. बार्शीटाकळी
६. बाळापूर
७. मूर्तिजापूर

## वीक्षणीयस्थलानि

* असदगड दुर्गः
* नरनाळा कोटः, गाविलगड पर्वतावलिः
* कारञ्जा ‌इत्यत्र जैन देवालयः
* कारञ्जा इत्यत्र नरसिंह-सरस्वति-मन्दिरम्
* बार्शीटाकळी इत्यत्र प्राचीनदेवालयाः

## बाह्यानुबन्धाः

* Akola district official website
* मराठी-विश्वकोशः
# साईकोम् मीराबाई चानुः

सञ्चिका:Mirabai Silver Tokyo 2020.jpg२०२१ टोकियो ओलम्पिक् क्रीडासु रजतपदकम्
साईकोम् मीराबायी चानु (जन्म- आगस्ट् ८ १९९४) काचित् भारवहनक्रीडापटुः । २०२१ तमे टोकियो ओलम्पिक् क्रीडायां महिलानां ४८ के.जि भारवहनस्पर्धायां रजतपदकं प्राप्तवती । अन्यासु क्रीडासु अपि सा पदकानि प्राप्तवती । क्रीयायां विहितां सेवां परिगणय्य भारतसर्वकारेण पद्मश्रीप्रशस्तिः, राजीवगान्धीखेल्-रत्नप्रशस्तिः च अस्यै दत्ता वर्तते ।

## बाल्यम्

आगस्ट् ८ १९९४ तमे दिने मणिपुरराज्यस्य इम्फालप्रदेशे नाग्फाङ्ग् कक्चिङ्ग् इत्यत्र हिन्दू परिवारे चानुः जन्म प्राप्तवती । बाल्यकाले एव अस्यां भारवहनशक्तिः दृश्यते स्म । सा सुगमरूपेण काष्ठबन्धान् गृहं प्रति नयति स्म यान् ओढुं तदग्रजः क्लिश्नाति स्म । तस्याः भारवहनस्पर्धासु भागग्रहणाय अपि प्रोत्साहः प्राप्तः

## क्रीडास्पर्धासु

खेल्-रत्नपुरस्कारप्रदानम्
२०१४ तमे ग्लास्को कामन्वेल्त् क्रीडायां ऐदम्प्राथम्येन चानुः जगतः दृष्टिपथम् आयाता । कामन्वेल्त् क्रीडासु तया ४८ के.जि विभागे रजतपदकं प्राप्तम् ।

२०१६ दक्षिणएशिया क्रीडायां चानुः
४८ के.जि महिलानां विभागे चानुः २०१६ रियो ओलम्पिक् क्रीडायां भागं गृहीतवती । परन्तु यशस्वि भारवहनं कर्तुं विफला सञ्जाता । २०१७ तमे वर्षे अमेरिकायां अन्ताराष्टीयक्रीडायां १९४ के.जि भारमूढ्वा नूतनम् इतिहासं निर्माय ४८ केजि विभागे स्वर्णपदकं प्राप्तवती ।.

२०१८ तमे वर्षे कामन्वेल्त् क्रीडायाम् १९६ के.जि ऊढ्वा स्वर्णपदकं प्राप्तवती । २०१९ तमे एशियाड् क्रीडायाम् चतुर्थस्थानं च अवाप्तम् । २०२० तमे एशियन् क्रीडायां २०५ के.जि ऊढ्वा कांस्यपदकम् २०२१ ओलम्पिक् अर्हतां च प्राप्तवती । तस्मिन्नेव वर्षे विश्वभारवहनस्पर्धायां चतुर्थं स्थानं प्राप्तवती ।२०२० तमे वर्षे कल्कत्तायां राष्ट्रियभारवहनस्पर्धायां स्वर्णपदकं च प्राप्तवती ।

## २०२१ टोकियो ओलम्पिक्स्

२०२१ तमे टोकियो ओलम्पिक्स् क्रीडायां २०२ के.जि वहनेन ४९ के.जि महिलानां विभागे रजतपदकं प्राप्तवती । भारवहनस्पर्धायां ओलम्पिक् क्रीडासु रजतपदकं प्राप्तवती प्रथमा भारतीया चानुः । कर्णं मल्लेश्वर्याः (२००० सिड्नि ओलम्पिक्स् कांस्यपदकम्) अनन्तरं भारवहनस्पर्धायां पदकं प्राप्तवती चानुः । चानुम् उद्दिश्य वर्धापनं वदन् भारतस्य प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी भारतस्य सन्तोषदायकः आरम्भः अद्भुतं प्रदर्शनं च उल्लासदायकम् अस्ति इति अवोचत्

## पुरस्काराः

चानोः मणिपुरस्य मुख्यमन्त्री बिरेन् सिंहः ₹ २ मिलियन् रूप्यकाणि पुरस्कारत्वेन घोषितवान् । २०१८ तमे वर्षे राजीवगान्धीखेल्-रत्नप्रशस्तिः, पद्मश्रीप्रशस्तिः च दत्ता ।

## उल्लेखाः
# मुष्टिकाताडनक्रीडा

मुष्टिकाताडनक्रीडा| १९४५ तमे वर्षे प्रवृत्ता मुष्टिकाताडनक्रीडा (हेन्स्ट्रिड्ज्-ग्रामः, सामर्सेट्-देशः, इङ्ग्लेण्ड्) |
| पर्यायनामानि |
पगिलिसम्, इङ्ग्लिष् बाक्सिङ्ग्, वेस्टर्न्-बाक्सिङ्ग्, स्वीट् सैन्स्, जण्ट्ल्मन्स् स्पोर्ट् |
| लक्ष्यम् |
पञ्चिङ्, स्ट्रीकिङ्ग् |
| मूलदेशः |
युनैटेड्-किङ्डम् (आधुनिकमुष्टिताडनक्रीडा) |
| ओलिम्पिक्-क्रीडा |
क्रि पू ६८८ तः |

**मुष्टिकाताडनक्रीडा**(Boxing) प्रतिघातक्रीडासु अन्यतमा ।

विश्वस्य सर्वासु प्राचीनासु क्रीडाप्रतियोगितासु **मुष्टिकाताडनक्रीडा** प्राचीनतमा विद्यते । यदा प्रभृति मानवः संसारे समागतस्तत एव स पशुभिरन्यैः शत्रुभिः सह युदध्वाऽऽत्मानमरक्षत । ईसातः ४००० वर्षेभ्यः पूर्वं मिस्त्र्देशस्य सैनिका मुष्टिकायुद्धे निपुणा आसन्निति ततः प्राप्तेभ्यः प्राचीनेभ्यश्चित्रेभ्यो ज्ञायते मिस्रदेशीया इमां कलां यूनानतो ज्ञातवन्तः । पुरा तत्र विधीयमानासु प्रतियोगितासु मुष्टिका-प्रयोक्तारो हस्तयोर्यौ प्रच्छदौ (ग्लब्सदस्ताने) धारयतस्तयोः सुतीक्षणाः क्रीलिका जटिता भवन्ति स्म ।

कालान्तरेण विश्वक्रीडोत्सवेषु **पंकेशम्** -नाम्नी निर्दयतापूर्णा मुष्टिका युद्दकला प्रारब्धा । सत्यामपि क्रूरतायां यूनानवासिनोऽस्यामतीवानुरज्यन्ति स्म । तत् एव रोमदेशेऽपीयं विस्तृता । तदनन्तरं क्रमशोऽस्यां कानिचिद् विशिष्टानि परिअर्तनान्यभवन् । अद्यापि प्रतियोगितारो हस्तयोश्चर्म-प्रच्छदान-ये चर्मणा कोमलतारहितेन वस्त्रेण च निर्मिआस्तूलपूरिताश्च् **पंचिंग-बेग** नाम्ना ख्याता सन्ति -तान्, धारयन्ति । इमे कीलिका रहिता भवन्ति ।

जयपराजययोर्निर्णायः पूर्वं श्रान्तिक्लान्तिभ्यामथवा भूमौ क्रीडकस्य निपातनाद भवति स्म । साम्प्रतं मुष्टिकमल्लानां वर्गीकरणं मल्लानामिवैव दशधा क्रियते । तथा सर्वाश्रेष्ठं प्रदर्शनस्तरं प्रक्रियाधारेण च प्राप्ताङ्कानां वैशिष्टय परीक्ष्य जयनिर्णयो भवति । विश्चक्रीडोत्सवेषु मुष्टिकाताडानक्रीडायां प्रथमस्थानं लब्धवता **ओनोमास्तस**नाम्ना क्रीडकेन सर्वप्रथमं नियमा रचिताः । तेषासनुदारतयाऽनेकेषां क्रीडकानां मृत्युरप्यभवत्, अतो यीशोर्जन्मनः ३९४ वर्षानन्तरं रोमन सम्राट् थियोदोसियस् ईदृशीं प्रतियोगितां न्यषेधीत् । परं भूयोऽपि कतिचिद् वर्षानन्तरमस्याः प्रचारोऽभूत् विश्वक्रीडाप्रतियोगितासु चास्या नियमा निर्धारितास्तथा क्रीडजगति समावेशेन क्रीडयाऽनया लोकप्रियता प्राप्ता ।

## मुष्टिकाताडनक्रीडा सम्बद्धश्लोकः

**मुष्टिका-ताडनादात्मरक्षाविधौमानवो दीर्घकालादभूत संयतः ।विश्वकौटुम्बिकं जीवनं जीवयन्सोऽधुना क्रीडया स्वं यशो वर्धते ॥**
## आधारः

अभिनवक्रीडातरंगिणी

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
# मनीष मल्होत्रा

| मनीष मल्होत्रा |
| --- |
|  |
| जन्म |
५ डिसेम्बर् १९६६  (आयुः ५९) मुम्बै  |
| शिक्षणस्य स्थितिः |
एलफिंस्टन महाविद्यालय  |
| वृत्तिः |
फैशन डिजाइनर, personal stylist, उद्यमी  |
| जालस्थानम् |
  |

**मनीष मल्होत्रा**
भारतीय सौन्दर्यउद्योग।
# कोलकाता नैट् रैडर्स्

|  |
| --- |
| **कोल्कत्ता नैट् रैडर्स्** |
|  |  |
| Coach: | Trevor Bayliss |
| Bowling coach: | वासीम् अक्रमः |
| Captain: |  गौतमगम्भीरः |
| Colours: |  |
| Founded: | २००८ |
| Home ground: | ईडन् गार्डन् |
| Capacity: | 63,000 |
| Owner: | शाह् रूख् खान् जूही चाव्ला जय मेह्ता  |  |
| भारतीय-प्रीमियर् लीग् wins: | **0** |
|  wins: | **0**,qualified in 2011 |
| Official website: | KKR.in |

कोल्कत्ता नैट् रैडर्स् इत्येषः गणः भारतीयप्रीमियर् लीग् मध्ये अन्यतमः वर्तते । एषः गणः कोल्कत्ता नगरं प्रातिनिधत्ते । गौतमगम्भीरः एतस्य गणस्य नायकः । शाह् रूख् खान् अपि च जूही चाव्ला एतस्य गणस्य निर्वाहकौ स्तः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः

* Official website
* Official Fan Club (Knight Club) Archived २०१४-०७-०१ at the Wayback Machine
* Kolkata Knight Riders on IPL Twenty20
# कोङ्कणीभाषा

**कोङ्कणी** आर्य-भाषा परिवारस्‍य काचित् भाषा अस्ति। कोङ्कणप्रदेशे जनाः कोङ्कणीभाषया वदन्ति। कोङ्कणी गोवाराज्यस्य राजभाषा अस्ति, सा देवनागरीलिप्या लिख्यते।

| कोङ्कणी |
| --- |
|
कोंकणी |
| विस्तारः |
गोवाराज्यम् |
| भाषाकुटुम्बः |
Default* **कोङ्कणी**
 |
| भाषा कोड् |
| ISO 639-3 |
– |
|  |