# भारतीयराष्ट्रियक्रिकेट्दलम्

| भारतस्य राष्ट्रियक्रिकेट् विभागाः |
| --- |
| महिलाविभागः (१९७६ तोऽद्यपर्यन्तम्) | **पुरुषविभागः(१९२६ तोऽद्यपर्यन्तम्)** | १९-वर्षाधिका महिलाविभागः (२०२२ तोऽद्यपर्यन्तम्)  | १९-वर्षाधिकः पुरुषविभागः (१९७९ तोऽद्यपर्यन्तम्)  | दृष्टिबाधितपुरुषविभागः (२०१२ तोऽद्यपर्यन्तम्)  |

**भारतीयराष्ट्रियक्रिकेट्दलम्**, '**नीलवसनाः**' इति नाम्नाऽपि ख्यातः, अन्ताराष्ट्रियक्रिकेटे भारतदेशं प्रतिनिधत्ते। अस्य संचालनं भारतीयक्रिकेटनियन्त्रणमण्डलेन (BCCI - भा॰क्रि॰नि॰मण्डलम्) भवति। अन्ताराष्ट्रियक्रिकेटपरिषदः (ICC) इत्यस्याः पूर्णसदस्यराष्ट्रत्वेन अस्य परीक्षामुकाभिः, एकदिवसीयाभिः, द्विविंशतिदिवसीयाभिः च आवस्था विद्यते। भारतविभागः वर्तमानकाले द्विविंशतिदिवसीयविश्वकपस्य, विजेतृकपस्य, एषियाकपस्य च धारकः अस्ति।

अस्मिन् विभागे ५९४ परीक्षामुकाः अभवन्, यत्र १८३ जयाः, १८६ पराजयाः, २२४ अनिर्णयाः, १ च समानाङ्कः अभवत्। २०२५ ख्रिस्ताब्दस्य आगस्टमासस्य दशांशानुगुणं भारतम् ICC पुरुषपरीक्षामुकासांघिकक्रमाङ्कने चतुर्थस्थाने १०७ क्रमाङ्कमूल्यैः स्थितम् अस्ति। भारतं त्रिषु विश्वपरीक्षाशास्त्रविजेतृकपस्य अन्तिमस्पर्धाद्वये समागतं, २०२१, २०२३ तमेषु ख्रिस्ताब्देषु उपविजेतृ स्थानं प्राप्तवन्तः, २०२५ तमे ख्रिस्ताब्दे तु तृतीयस्थानं प्राप्तवन्तः।

अस्य परीक्षामुकीयाः प्रतिद्वन्द्विताः सन्ति – अस्ट्रेलियादेशेन सह 'सीमान्त-गावस्करपदकम्', दक्षिणाफ्रिकादेशेन सह 'स्वातन्त्र्यपदकम्', इङ्ग्लेण्डदेशेन सह 'आण्डरसन्-तेन्दुलकरपदकम्' च।

अस्मिन् विभागे १,०६६ एकदिवसीयामुकाः अभवन्, यत्र ५६७ जयाः, ४४५ पराजयाः, १० समानाङ्काः, ४४ च अनिर्णयाः अभवन्। २०२५ ख्रिस्ताब्दस्य मेमासस्य दशांशानुगुणं भारतम् ICC पुरुषैकदिवसीयसांघिकक्रमाङ्कने प्रथमस्थाने १२४ क्रमाङ्कमूल्यैः स्थितम् अस्ति। भारतं विश्वकपस्यान्तिमस्पर्धाचतुष्टये (१९८३, २००३, २०११, २०२३) समागतं, १९८३, २०११ तमेषु ख्रिस्ताब्देषु द्विवारं विश्वकपं जितवान् अस्ति। पश्चिमीद्वीपसमूहानन्तरं विश्वकपं जेतुं भारतमेव द्वितीयं राष्ट्रम् अभवत्, २०११ तमे ख्रिस्ताब्दे स्वमूलभूमौ एतं कपं जेतुं प्रथमं राष्ट्रञ्च अभवत्। भारतेन विजेतृकपः त्रिवारम् – २००२, २०१३, २०२५ तमेषु ख्रिस्ताब्देषु – जितः। तदतिरिक्तं, एकदिवसीयएषियाकपः सप्तवारम् – १९८४, १९८८, १९९०–९१, १९९५, २०१०, २०१८, २०२३ तमेषु ख्रिस्ताब्देषु – जितः।

अस्मिन् विभागे २४७ द्विविंशतिदिवसीयाभ्यन्तरामुकाः अभवन्, यत्र १६४ जयाः, ७१ पराजयाः, ६ समानाङ्काः, ६ च अनिर्णयाः अभवन्। २०२५ ख्रिस्ताब्दस्य मेमासस्य दशांशानुगुणं भारतम् ICC पुरुषद्विविंशतिदिवसीयसांघिकक्रमाङ्कने प्रथमस्थाने २७१ क्रमाङ्कमूल्यैः स्थितम् अस्ति। भारतेन द्विविंशतिदिवसीयविश्वकपः द्विवारं २००७, २०२४ तमेषु ख्रिस्ताब्देषु जितः। २०१६ तमे ख्रिस्ताब्दे द्विविंशतिदिवसीयएषियाकपः, २०२२ तमे ख्रिस्ताब्दे च एषियाखेलक्रीडासु स्वर्णपदकञ्च जितम्।

## चित्रशाला

* सी॰ के॰ नायडुः, भारतस्य प्रथमः परीक्षामुकाधिनायकः
* लाला अमरनाथः, १९३६ तमे ख्रिस्ताब्दे मिडलसेक्सविभागविरुद्धं लर्ड्स् इत्यस्मिन् क्रीडाङ्गने दण्डधारणावस्थायां
* द्वितीया एलिजाबेथ् महाराणी, १९५२ तमे ख्रिस्ताब्दे इङ्ग्लेण्ड्देशस्य भ्रमणावसरे भारतीयक्रिकेटविभागस्य सदस्यैः सह
* कपिलदेवः, तत्कालीनेन भारतस्य राष्ट्रपतिना ज्ञानी जैल सिंह सह १९८३ तमख्रिस्ताब्दीयविश्वकपजयानन्तरं भारतं प्रत्यागमनावसरे। तौ क्रिकेट्विश्वकपपदकं धारयन्तौ।
* १९३२ तमख्रिस्ताब्दतः २००६ तमख्रिस्ताब्दस्य सेप्टेम्बर्मासपर्यन्तं सर्वैः परीक्षामुकाविभागैः सह भारतस्य परीक्षामुकाफलानां निर्देशकः आलेखः
* २०१० तमे ख्रिस्ताब्दे न्यूझीलैण्ड्देशविरुद्धं विकेटग्रहणानन्तरं आनन्दमान्नः भारतीयक्रीडालवः
* अनिलकुम्बलः ६१९ विकेट्ग्रहणैः विश्वे परीक्षामुकेषु चतुर्थः सर्वोच्चविकेटग्राही, भारतस्य च सर्वोच्चः परीक्षामुकैकदिवसीयविकेटग्राही च अस्ति।
* महेन्द्र सिंह धोनीः, २०१३ तमख्रिस्ताब्दीय ICC विजेतृकपस्य सामूहिकचरणस्य स्पर्धायां दक्षिणाफ्रिकाविरुद्धं दण्डधारणावस्थायां
* राजरबिनिः राष्ट्रियक्रिकेटविभागाय क्रीडितवान्
* पदकेन सह भारतस्य राष्ट्रियक्रिकेटविभागः

## सन्दर्भः

## बाह्यजालस्थलानि

*  (आधिकारिकजालस्थलम्)