Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# पञ्जाबप्रदेशः, पाकिस्थानम्

| पञ्जाब پنجاب |
| --- |
|
प्रदेशः |
|
बादशाही मस्जिदः

नूर् प्रासादः

घटीगोपुरम् |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flag |  Seal |

 |
| पाकिस्थाने पञ्जाबस्य स्थानम् |
|
Coordinates: ﻿ / ﻿ |
| देशः |  Pakistan |
| संस्थापितम् |
१ जुलाई १९७० |
| राजधानी |
लाहोर |
| बृहत्तमं नगरम् | लाहोर |
| Government |
|  • Type |
स्वशासितप्रदेशः सङ्घीयसर्वकारस्य अधीनम् |
|  • Body |
पञ्जाबसर्वकारः |
|  • राज्यपालः |
उमर् सर्फराज् चीमा |
|  • मुख्यमन्त्री |
हम्जा शाहबाज् |
|  • मुख्यसचिवः |
कम्रान् अलि अफ्जल् |
|  • विधानमण्डलम् |
प्रादेशिकसभा |
|  • उच्चन्यायालयः |
लाहोर उच्चन्यायालयः |
| Area |
|  • Total |
२०५३४४ km२ |
| Area rank |
द्वितीया |
| Population (२०१७) |
|  • Total |
११००१२४४२ |
|  • Rank |
प्रथमा |
|  • Density |
५४०/km२ |
| Time zone |
UTC+०५:०० (पा॰मा॰स॰) |
| ISO 3166 code |
PK-PB |
| मुख्यभाषा(ः) | * पञ्जाबी
* सरायकी
* उर्दू
* पोठवारी
 |
| उल्लेखनीय क्रीडादलाः |
लाहोर् क़लन्दर्स् मुल्तान् सुल्तान्स् लाहोर् लायन्स् रावलपिण्डी रॅम्स् सियालकोट् स्टॅलियन्स् बहावलपुर् स्टॅग्स् मुल्तान् टाइगर्स् फ़ैसलाबाद् वूल्व्स् मध्यपञ्जाब दक्षिणपञ्जाब |
| मानवसंसाधनसूची (२०१९) |
०.५९४  मध्यम |
| राष्ट्रसभायां पीठानि |
१८३ |
| प्रदेशसभायां पीठानि |
३७१ |
| विभागाः |
९ |
| मण्डलानि |
३७ |
| अनुमण्डलानि |
१४६ |
| सङ्घपरिषद् |
७६०२ |
| Website | www.punjab.gov.pk |

**पञ्जाबः** (पञ्जाबी: پنجاب, ਪੰਜਾਬ) पाकिस्थानदेशे कश्चन प्रदेश: अस्‍ति । २०१७ पाकिस्थानस्य जनगणनानुसारम् अस्य जनसङ्ख्या प्रायः ११ कोटयः भवति । पाकिस्थानस्य चतुर्षु प्रदेषु अन्यतमम् अस्ति ।

पारराष्ट्रियप्रदेशस्य अधिकांशं भागं निर्माय, अस्य सीमा पाकिस्थानस्य सिन्ध, बलूचिस्थान, खैबर्पख्तूङ्ख्वा इत्यनयोः प्रदेशयोः, इस्लामाबाद् बहि:क्षेत्रे, पाकिस्थानप्रशासितः आजादकाश्मीरे च वर्तते । पञ्जाब, राजस्थान, जम्मूकाश्मीर इत्यादीनां भारतीयप्रदेशैः सह अस्य सीमाः अपि सन्ति । अस्य राजधानी लाहोर पाकिस्थानस्य सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, आर्थिक विश्वनगरीयकेन्द्रं च अस्ति । यत्र देशस्य चलचित्र-उद्योगः अधिकांशः नव्यता-उद्योगः च आधारितः अस्ति । गुजराण्वाला, फैसलाबाद्, मुल्तानम्, रावलपिण्डी, सियालकोट अन्याः प्रमुखाः नगराणि सन्ति ।

पञ्जाबक्षेत्रं प्राचीनकालात् एव निवसति । २६०० ईपू कालस्य सिन्धुसभ्यता सर्वप्रथमं हडप्पा-नगरे आविष्कृता । संस्कृतमहाकाव्ये महाभारते पञ्जाबस्य वैशिष्ट्यं दृश्यते । अत्र वर्तते तक्षशिला यत् बहुभिः प्राचीनतमं विश्वविद्यालयं मन्यते तस्य स्थलम् ।

## सम्बद्धाः लेखाः

* पाकिस्थानस्य प्रशासनिकविभागाः
* पञ्जाब, भारतम्
* पञ्जाबीभाषा
* पाकिस्थानम्

## सन्दर्भाः
# देशाः

## अ

अब्खाजिया - अफगानस्थान - अल्बानिया - अल्जीरिया - अंडोरा - अंगोला - अंटीग्वा - अर्जन्टीना - अजर्बैजान

## आ

आर्मीनिया - आस्ट्रिया - आस्ट्रेलिया - आयर्लैंड - आइसलैंड

## इ

इन्दोनेशिया - इस्रैल - इटली

## ई

ईराक - ईरान - ईजिप्ट- ईथ्योपिया

## उ

उरुग्वाय - उजबेकिस्थान

## ए

एक्वाडोर - एल-साल्वाडोर - एस्वातीनी - एस्टोनिया - एरिट्रिया

## ऐ

कोट ऐवरी (ऐवरी कोस्ट)

## ओ

ओमान

## क

कम्बोदिया - केनडा - केमेरून - केप वर्डी - कोलोम्बिया - कोमोरोस - कौंगो - कोस्टा रीका - क्रोएशिया - क्यूबा - केन्द्रीय अफ्रीका गणराज्य - कजाकस्थान - किरिबाटी - किरगिस्थान - कतार - केन्या - कोरिया - कुवैत

ख

## ग

ग्रीस (यूनान) - गाबोन - गाम्बिया - ग्रेनाडा - ग्वाटेमाला - गिनी - गिनी-बिसो - गयाना

## घ

घाना

## च

चाड - चिले - चीन - चेक रिपब्लिक

## छ

## ज

जार्जिया - जर्मनी - जिबूटी - जमैका - जापान - जार्डन - जाम्बिया - जिम्बाबवे

## ट

टोगो - टोंगा - ट्रिनिडाड - टंजानिया- टिमोर - टुनिशिया - टुवालु

## ड

डेनमार्क - डोमोनिका - डोमोनिकन रिपब्लिक

## त

तुर्किये - तैवान - ताजिकिस्थान - तुर्कमिनिस्थान

## थ

थाइलैंड

## द

दक्षिण कोरिया

## ध

## न

नमीबिया - नौरु - नेपाल - नेदरलैंड्स - न्यू-जीलैंड - निकारगुवा - नीजे - नैजीरिया - नार्वे

## प

पाकिस्तान - पलाऊ - पानामा - पपुवा न्यू गिनी - पेरेग्वाय - पोलैंड - पेरु - पुर्तगाल

## फ

फिजी - फिन्लैंड - फ्रांस - फिलिपीन्स - फिलिस्तीन

## ब

बहामास - बहरैन - बंगलादेश - बार्बाडोस - बेलारूस - बेलीज - बेनिन - बेल्जियम - बोलिविया - बास्निया - बोत्सवाना - ब्रासील - ब्रूनै - बुल्गारिया - बुर्कीना-फासो - बुरुंडी - बर्मा अद्य म्‍यन्मार - ब्रिटेन

## भ

भारत - भूटान

## म

मडगास्कर - मलावी - मलयेशिया - मालदीव - माली - माल्टा - मारिटेनिया - मारिशस - - मेसेडोनिया - मार्शल द्वीप - मेक्सिको - मैक्रोनीशिया - मोल्दोवा - मोनाको - मंगोलिया - मोराको - मोजम्बीक - मयन्मार

## य

यमन

## र

रोमानिया - रूस - रवाण्डा

## ल

लाओस - लाट्विया - लेबनान - लेसोथो - लायबीरिया - लिबिया - लिक्टनस्टैन - लिथ्वानिया - लक्सम्बर्ग

## व

वनुवाटु - वेनेज्वेला - वैटिकन - वियेतनाम

## श

श्रीलङ्का

## स

सायप्रस - सेंट किट् - सेंट लूसिया - सेंट विन्सेंट - समोआ - सान मरीनो - सऊदी अरब - सर्बिया - सेनेगल - सेशेल - सियारा-लियोन - सिंगापोर - सोलोमन-द्वीप - स्लोवाकिया - स्लोवीनिया - सोमालिया - सोमालिलैंड - साउथ-अफ्रीका दक्षिण-अफ्रीका - स्पेन - सूडान - स्विटजरलैंड - सिरिया - सुरिनाम - स्वीडन - संयुक्त राज्य अमेरिका

## ह

हेटी - हांडूरस - हंगरी

## सम्बद्घ: विषय:

* List of reference tables#List of countries and other entities
* Geography
* पृथिवी
* महाद्वीप
* Thirty most populous cities in the world
# निकोला टेस्ला

| **निकोला टेस्ला** |
| --- |
| Tesla, aged 37, 1893, photo by Napoleon Sarony |
| जननम् | (१८५६-**वाचनिकदोषः : अनपेक्षितम् उद्गारचिह्नम ७**-१०)१० १८५६ Smiljan, Austrian Empire (Croatian Military Frontier) |
| मरणम् | **स्क्रिप्ट त्रुटि: फंक्शन "death\_date\_and\_age" मौजूद नहीं है।** Manhattan, New York City |
| वासस्थानम् |
Manhattan, New York City Karlovac, Croatia Budapest, Hungary |
| नागरीकता |
Austrian Empire (10 July 1856 – 29 October 1918)[*उद्धरणं वाञ्छितम्*] United States (30 July 1891 – 7 January 1943) |
| कार्यक्षेत्राणि |
Electrical engineering Mechanical engineering |
| संस्थाः |
Edison Machine Works Tesla Electric Light & Manufacturing Westinghouse Electric & Manufacturing Co. |
| मातृसंस्थाः |
Graz University of Technology (dropped out) Charles University in Prague (dropped out) |
| विषयेषु प्रसिद्धः |
Alternating current Bifilar coil Death ray Electrogravitics Induction motor Particle beam weapon Rotating magnetic field Teleforce Tesla coil Tesla electric car Tesla principle Tesla turbine Tesla's Egg of Columbus Tesla's oscillator Telegeodynamics Terrestrial stationary waves Wireless technology
 |
| प्रभावः |
Ernst Mach |
| प्रभावितः |
Gano Dunn |
| प्रमुखाः प्रशस्तयः |
Order of St. Sava (1892) Elliott Cresson Medal (1894) Edison Medal (1916) John Scott Medal (1934) |
| **हस्ताक्षरम्**  |

## Links

* Tesla's Wardenclyffe Science Center Plaque
* NikolaTesla.fr Archived २०११-१०-०१ at the Wayback Machine - More than 1,000 documents on Tesla

सः विख्यातः वैज्ञानिकः।

### |  |

* जीवनी
# नारङ्गफलम्

| नारङ्गफलम् |
| --- |
|  पूर्ण एवं कर्तित नारङ्गम् |
| जैविकवर्गीकरणम् |
|

|  |  |
| --- | --- |
| जगत् (जीवविज्ञानम्) | औषध्याम्  |
| (अश्रेणिकृतः) | आवृतबीजी  |
| (अश्रेणिकृतः) | Eudicots  |
| (अश्रेणिकृतः) | Rosids  |
| गणः | Sapindales  |
| कुलम् | Rutaceae  |
| वंशः | *Citrus*  |
| जातिः | C.* × *sinensis  |

 |
| द्विपदनाम |
| Citrus* × *sinensis (L.) Osbeck |
|  |

एतत् नारङ्गफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् नारङ्गलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं नारङ्गफलम् आङ्ग्लभाषायां Orange इति उच्यते । एतत् नारङ्गफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । नारङ्गफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् नारङ्गफलम् बहुविधं भवति। मधुरनारङ्गफलम् सिट्र्स् सैनेन्सिस् तस्य फलानि च अस्ति । तत् जगति सर्वसामान्यत: वर्धितम् वृक्षफलम् आसीत् ।

नारङ्गफलस्य पुरतनकृष्टजसङ्कीर्णजातीयम् मूलम् अस्ति ।तत् बहुश: पोमेलो (सिट्र्स् माक्सिमा) माण्डरिन् (सिट्स् रेटिक्युलेटा) च एतयो: मध्ये अस्ति।तत् एक: चिरहरित: सकुसुमित: वृक्ष: सामन्य्त: ९-१० मीटर् उन्नतिपर्यन्तम् वर्धमान: भवति । तथापि बहु पुरातनप्रतिरूप: १५ मीटर् प्राप्त: अस्ति। पत्राणि पर्यायरूपेण रचितानि सन्ति। पत्राणि अण्डाकारेण क्रेन्युलेट् सीमासहितानि ४-१० सेमी च भवन्ति। नारङ्गफलम् हेस्पिरिडियम्, एकविधम् बेरि अस्ति।

नारङ्गम् प्राचीनसंवर्धितमूलस्य संकरः अस्ति, सम्भवतः पोमेलो तथा मण्डारिन् इत्येतयोः मध्ये । सामान्यतया ९–१० मीटर् यावत् ऊर्ध्वतायां वर्धमानः सदाहरिद्रः पुष्पवृक्षः अस्ति (यद्यपि अत्यन्तं पुरातन नमूनाः १५ मीटर् यावत् प्राप्ताः सन्ति) । पत्राणि क्रमेण व्यवस्थितानि, अण्डाकाररूपेण क्रेनुलेट्-प्रान्तैः सह, ४–१० से.मी.दीर्घाः च भवन्ति । नारङ्गफलं हेस्पेरिडियम इति जामुनस्य एकः प्रकारः अस्ति ।

मधुरफलस्य कृते उष्णकटिबंधीय-उपोष्णकटिबंधीयजलवायुक्षेत्रेषु नारङ्गाणि वृक्षाणां व्यापकरूपेण कृषिः भवति, यत् त्वचलुञ्छित्वा वा (कटुचर्मं परिहरितुं) सम्पूर्णं खाद्यते, अथवा नारङ्ग रसं निष्कासयितुं संसाधितं भवति, सुगन्धित त्वचस्य कृते च। २००८ तमे वर्षे विश्वे ६८.५ मिलियन टन परिमितं नारङ्गफलानि उत्पादनं कृतम्, मुख्यतया ब्राजील-देशे, अमेरिकी-राज्येषु कैलिफोर्निया[९], फ्लोरिडा-राज्येषु च ।[१०]

* पुष्पाणी
* शिशुफलम्
* पुष्पाणी फलानि च सह
* विकसित वृक्षGalicia, Spain, नोभेम्बरमासे फलानि विकसन्ति
* Structure of the botanical hesperidium
* दक्षिणी फ्रान्सदेशे नारङ्गवृक्षः
* नारङ्गरसः
* त्वक्-निष्कोसितं नारङ्गफलम्
* विभिन्नवर्णस्य नारङ्गफलम्

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः

* *Citrus sinensis* List of Chemicals (Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases) Archived २००४-११-१८ at the Wayback Machine, USDA, Agricultural Research Service.
* Oranges: Safe Methods to Store, Preserve, and Enjoy Archived २०१४-०५-२४ at the Wayback Machine. (2006). University of California Agriculture and Natural Resources. Accessed May 23, 2014.

## सन्दर्भसूची
# जार्ज विल्हेम फ्रेडरिच हेगेल

| जार्ज विल्हेम फ्रेडरिच हेगेल |
| --- |
|  |
| जन्म |
२७ आगस्ट् १७७०  श्टुटगार्ट  |
| मृत्युः |
१४ नवेम्बर् १८३१  (आयुः ६१) बर्लिन  |
| शान्तिस्थानम् |
Dorotheenstadt Cemetery  |
| देशीयता |
Königreich Württemberg  |
| शिक्षणस्य स्थितिः |
Uni Tübingen, Friedrich-Schiller-Universität Jena, Eberhard-Ludwigs-Gymnasium, Tübinger Stift  |
| वृत्तिः |
दार्शनिक, विश्वविद्यालय शिक्षक, Philosophy historian, साहित्यकारः, philosopher of law, logician  |
| भार्या(ः) |
Marie von Tucher  |
| अपत्यानि |
Karl von Hegel  |
|  |

विख्यात व्यक्तिः

श्रेणीःजीवनी
# धातुविमर्शः

**धातुः** नाम पदानां मूलम्‌ । धातु: पदानाम्‌ उत्पत्ते: कारणम्‌ । पाणिनीय-धातुपाठे २११५ धातव: परिगणिता: सन्ति । धातुभि: सह उपसर्गाणां प्रत्ययानां च योगेन पदनिर्माणं भवति ।

व्याकरणशास्त्रे पञ्चानामङ्गानां परम्परा दृश्यते। अत एव पञ्चाङ्गं व्याकरणम्‌ इत्यपि प्रथितम्‌। पञ्च अङ्गानि इमानि सन्ति - सूत्रपाठ: धातुपाठ: गणपाठ: उणादिपाठ: लिङ्गानुशासनञ्चेति। एतेषु पञ्चसु अङ्गेषु धातुपाठ: अतिमहत्वपूर्णं स्थानं भजते। प्रायेण संस्कृतशब्दा: व्युत्पन्ना: इति प्रसिद्धा परम्परा । प्रायेण सर्वेषां शब्दानां व्युत्पत्ति: धातुभि: एव प्रदर्श्यते। उच्यते च - सर्वं च नाम धातुजमाह । अत एव संस्कृतव्याकरणे धातूनां महत्त्वं सर्वथा अतिशेते।

बहव: वैयाकरणा: धातूनां प्रवचनम्‌ अकार्षु:। श्रीमता युधिष्ठिरमीमांसकेन व्याकरणशास्त्रेतिहासग्रन्थे षड्विंशते: वैयाकरणानाम् उल्लेख: कृत:। तेषां व्याकरणानि सम्प्रति नोपलभ्यन्ते अत: तेषु केन केन धातुप्रवचनं कृतमिति निश्चप्रचं वक्तुमशक्यम्‌। किञ्च प्रकृतिप्रत्ययविभागकल्पनां विना व्याकरणप्रवृत्ति: न सम्भवति इति धिया प्रायेण तै: सर्वैरपि धातुप्रवचनं कृतं स्यादिति ऊहितुं शक्यते। युधिष्ठिरमीमांसकवर्यै: पाणिनिपूर्ववर्तिनां धातुपाठप्रवक्तॄणां येषां धातुपाठविषये काचित्‌ सूचना कुतश्चित्‌ लब्धा तेषां संक्षेपेण विवरणं प्रादायि। एतेषु इन्द्र: वायु: भागुरि: काशकृत्स्न: शाकटायन: आपिशलि: इत्येते प्रमुखा: विद्यन्ते।

संस्कृतवाङ्‌मये पाणिने: शब्दानुशासनं पञ्चभि: अवयवै: परिपूर्णं समुपलभ्यते। पाणिनीयव्याकरणसम्प्रदाये य: धातुपाठ: पठनपाठनयो: समुपयुज्यते स: पाणिनिप्रोक्त: इति बहुभि: वैयाकरणै: मन्यते। यद्यपि न्यासकार: जिनेन्द्रबुद्धि: पाणिनीयसम्प्रदाये प्रचलितधातुपाठस्य पाणिनिप्रोक्तत्वं नैव स्वीकरोति। किञ्च व्याकरणशास्त्रेतिहासकारा: अन्ये च विद्वांस: जिनेन्द्रबुद्धे: मतमेतन्नाद्रियन्ते । सम्प्रति पाणिनीयधातुपाठनाम्ना प्रसिद्ध: धातुपाठ: पाणिनिना प्रोक्त: इत्येव सिद्धान्त: मन्यते।

पाणिनीय धातुपाठेन गणाः इति:-

1. भ्वादि (भू + आदि)

2. अदादि (अद् + आदि)

3. जुहोत्यादि (ह्वादि)

4. दिवादि

5. स्वादि

6. तुदादि

7. रुधादि

8. तनादि

9. क्र्यादि (क्री + आदि , न तु कृ + आदि )

10.चुरादि

## एतानि अपि पश्यतु

* उपसर्गाः
* प्रत्यय:
* क्रियापदरूपाणि

## वाह्य सूत्राणि

* पाणिनीय धातुपाठः
* धातुपाठा: तेषां प्रवक्तारश्च (संक्षिप्त: उल्लेख:)
# केल्विन् विलियं थाम्सन् लार्ड्

(कालः - १८२४ तः १९०७)

| **केल्विन् विलियं थाम्सन् लार्ड् OM, GCVO, PC, PRS, PRSE** |
| --- |
| Lord Kelvin |
| जननम् | (१८२४-**वाचनिकदोषः : अनपेक्षितम् उद्गारचिह्नम ६**-२६)२६ १८२४ Belfast, Ireland |
| मरणम् | **स्क्रिप्ट त्रुटि: फंक्शन "death\_date\_and\_age" मौजूद नहीं है।** Largs, Scotland |
| वासस्थानम् |
Belfast, Glasgow, Cambridge  |
| देशीयता |
United Kingdom |
| संस्थाः |
University of Glasgow |
| मातृसंस्थाः |
Royal Belfast Academical Institution Glasgow University Peterhouse, Cambridge |
| Academic advisors |
William Hopkins |
| Notable students |
William Edward Ayrton William Murray Morrison |
| विषयेषु प्रसिद्धः |
Joule–Thomson effect Thomson effect (thermoelectric) Mirror galvanometer Siphon recorder Kelvin material Kelvin water dropper Kelvin wave Kelvin–Helmholtz instability Kelvin–Helmholtz mechanism Kelvin–Helmholtz luminosity Kelvin transform Absolute Zero Kelvin's circulation theorem Stokes' Theorem Kelvin bridge Kelvin sensing Kelvin equation Kelvin-Varley divider Magnetoresistance Coining the term 'kinetic energy' |
| प्रभावः |
John Pringle Nichol Humphry Davy Julius Robert von Mayer |
| प्रभावितः |
Andrew Gray |
| प्रमुखाः प्रशस्तयः |
Smith's Prize Royal Medal Copley Medal |
| धर्मः |
Church of Scotland |
| **हस्ताक्षरम्**  |
| **विशेषम्** It is believed the "PNP" in his signature stands for "Professor of Natural Philosophy." Note that Kelvin also wrote under the pseudonym "P. Q. R." |

अयं **केल्विन् विलियं थाम्सन् लार्ड्** (Kelwin Willium Thomson Lard) प्रख्यातः भौतविज्ञानी तथा गणितज्ञः च ।

फलकम्:Wikisource author

* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.. "केल्विन् विलियं थाम्सन् लार्ड्". *MacTutor History of Mathematics archive*. University of St Andrews. .
* *Heroes of the Telegraph* at Project Gutenberg
* "Horses on Mars", from Lord Kelvin Archived २०१६-०३-०३ at the Wayback Machine
* William Thomson: king of Victorian physics Archived २००७-०७-१३ at the Wayback Machine at Institute of Physics website
* *Measuring the Absolute: William Thomson and Temperature*, Hasok Chang and Sang Wook Yi (PDF file)
* *Mathematical and physical papers. Volume I*  (PDF copy from gallica.bnf.fr)
* *Mathematical and physical papers. Volume II* (gallica)
* *Mathematical and physical papers. Volume III* (gallica)
* *Mathematical and physical papers. Volume V* (Internet Archive)
* *Reprint of papers on electrostatics and magnetism* (gallica)
* *Elements of natural philosophy: Part I* (gallica)
* *Treatise on natural philosophy (Volume 1)* (Internet Archive)
* *Treatise on natural philosophy (Volume 2)* (Internet Archive)
* *The molecular tactics of a crystal* (Internet Archive)
* *Baltimore lectures on molecular dynamics and the wave theory of light* (Internet Archive)
* *Quotations. This collection includes sources for many quotes.*
* Kelvin Building Opening – The Leys School, Cambridge (1893) Archived २०१०-०४-१२ at the Wayback Machine
* William Thomson