Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# १५ जून

{{आङ्ग्लपञ्चाङ्गम्/प्रप्रथमरविः आरम्भ**त्रुटि: अमान्य समय।**
|float=right
|clear=none
|titlestyle=
|weekstyle=
|month=**त्रुटि: अमान्य समय।**
|cur\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**]]
|prev\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|<<]]
|next\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|>>]]
|6row=
|01= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १|१]]
|02= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २|२]]
|03= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ३|३]]
|04= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ४|४]]
|05= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ५|५]]
|06= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ६|६]]
|07= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ७|७]]
|08= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ८|८]]
|09= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ९|९]]
|10= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १०|१०]]
|11= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ११|११]]
|12= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १२|१२]]
|13= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १३|१३]]
|14= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १४|१४]]
|15= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १५|१५]]
|16= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १६|१६]]
|17= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १७|१७]]
|18= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १८|१८]]
|19= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १९|१९]]
|20= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २०|२०]]
|21= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २१|२१]]
|22= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २२|२२]]
|23= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २३|२३]]
|24= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २४|२४]]
|25= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २५|२५]]
|26= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २६|२६]]
|27= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २७|२७]]
|28= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २८|२८]]
|29=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|30=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|31=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|year=२०२६
|show\_year=on
|lk=on
|EndNote=
}}

**१५ जून**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य एकशताधिकषट्षष्टितमं (१६६) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् एकशताधिकसप्तषष्टितमं (१६७) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय १९९ दिनानि अवशिष्टानि ।

## इतिहासः

## मुख्यघटनाः

## जन्म

## मृत्युः

## पर्व, उत्सवाः च

## बाह्यानुबन्धाः
# प्राचीनभूगर्भशास्त्रम्

भूमेः गोलाकृतिम् ऐदम्प्राथम्येन मागल्लनामकः प्रतिपादितवान् इति वयं पाठ्यपुस्तकेषु पठामः । संस्कृतभाषायां तु आप्राचीनकालतः व्यवहारः भूगोलम् इत्येव । एषः व्यवहारः एव खलु समर्थयति भूमेः गोलाकारताम् ? धिक् मेकालेपुत्राणां विशेषबुध्दिम् । अपि च गोलपरिभाषायाम् उच्यते –

**मृदम्ब्वग्न्यनिलाकाशपिण्डोऽयं पाञ्चभौतिकः ।कपित्थफलवद्वृत्तः सर्वकेन्द्रेखिलाश्रयः ॥स्थिरः परेशशक्त्येव सर्वगोळादधः स्थितः ।मध्ये समन्तादण्डस्य भूगोलो व्योम्नि तिष्ठति ॥ इति ॥**
भूमिः पञ्चभूतात्मिका, कपित्थफलाकारिका च इति अत्र स्पष्टतया निरुपितम् अस्ति । कपित्थफलाकाराकत्वं नाम दैर्ध्याधिक्ययुक्तगोलत्वम् । भूकेन्द्रं प्रति सर्वम् आकृष्टं भवति । अन्यत् किमपि अनाश्रित्य आकर्षणशक्त्या (परेशशक्त्या) निरालम्बा भूमिः व्योम्नि तिष्ठति इति एतस्मात् श्लोकात् ज्ञायते ॥

आर्यभटः भूव्यासम् अधिकृत्य वदति-ञिला भूः इति । तन्नाम भूव्यासः १०५० योजनमितः भवति । (१०५० =१२=१२६०० किलोमीट्टर् ।) आधुनिकाः अपि एतत एव परिमाणं प्रतिपादयन्ति ॥

भूमिः एव भ्रमति इति, सौरमण्डलम् अपि पराशक्तिं केन्द्रीकृत्य भ्रमति इति च अस्मत्पूर्वजैः सिध्दान्तितम् । कालिदासस्य काले भूशास्त्रविज्ञानं कथम् आसीत् इति मेघदूतस्य पठनात् स्फुटीभवति ॥

भूभृत् इति पर्वतस्य पर्यायपदम् । पर्वताः भूतोलनं साधयन्ति इति आधुनिकाः अपि अङ्गीकुर्वन्ति । श्रीकृष्णविलासकाव्ये भूमिब्रह्मसंवादे भूस्थितिः,भुकम्पनम् सूर्यरश्मिमहिमा इत्यादयः विषयाः काव्यशैल्या प्रतिपादिताः सन्ति । दिनचलनं, वार्षिकचलनम्, अयनं, ग्रहणं, समरात्रम् इत्यादयः बहवः विषयाः अतिप्राचीनकाले एव भारते चर्चिताः आसन् ।भूगुरुत्वाकर्षणाविषये भास्कराचार्येण विशदतया प्रतिपादितम् ॥

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः

* Archived २०१८-१०-१८ at the Wayback Machine Glimpse of Our Science and Technology Heritage gallery
* A brief introduction to technological brilliance of Ancient India Archived २०१०-०६-१३ at the Wayback Machine (Indian Institute of Scientific Heritage)
* **e-Anveshan** Archived २००९-०६-१९ at the Wayback Machine attempt to explore great Indian ancient sciences
* Science and Technology in Ancient India (Dr VS Prasad's blog)
* Ancient India's Contribution to Our World's Material (Temporal) Culture Archived २००९-०९-२८ at the Wayback Machine
* History of the Physical Sciences in India
* Science and Technology in Ancient India Archived २०१०-१२-१८ at the Wayback Machine
* *India: Science and technology*, U.S. Library of Congress.
* *Pursuit and promotion of science: The Indian Experience Archived २००५-१०-०७ at the Library of Congress Web Archives*, Indian National Science Academy.
* *India: Science and technology*, U.S. Library of Congress.
* Presenting Indian S&T Heritage in Science Museums, Propagation : a Journal of science communication Vol 1, NO.1, January 2010, National Council of Science Museums, Kolkata, India, by S.M Khened, Archived २०११-०७-२१ at the Wayback Machine.
* Presenting Indian S&T Heritage in Science Museums, Propagation : a Journal of science communication Vol 1, NO.2, July, 2010, pages 124-132, National Council of Science Museums, Kolkata, India, by S.M Khened, Archived २०११-०७-२१ at the Wayback Machine.
* *Geek Nation: How Indian Science is Taking Over the World* by Angela Saini (2011)

124-132, Archived २०११-०७-२१ at the Wayback Machine
# कारकम्

क्रमवतां वर्णानां समूहः पदम् । पदसमूहः वाक्यम् । वाक्यम् अभीप्सितम् अर्थं बोधयति । अतः शब्दप्रपञ्चे वाक्यमेव प्राधान्यम् आवहति । किन्तु पदम् अन्तरा वाक्यं न भवति । ऋते वर्णेभ्यः पदं नास्ति । अतः व्याकरणे वर्णनिमित्तानि कार्याणि, पदनिमित्तानि कार्याणि च सन्ति । प्रायः सन्धिकार्याणि वर्णनिमित्तकानि । समासादीनि पदनिमित्तकानि । वाक्यम् अवलम्ब्य प्रवृत्तानि भवन्ति कारकाणि कारकसम्बन्धीनि कार्याणि च । साक्षात् परम्परया वा वाक्यानि संस्कर्तुम् एव व्याकरणं प्रवृत्तम् । सम्प्रति कारकाणि कारकसम्बन्धीनि कार्याणि च इह प्रस्तूयन्ते ।

## कारकम्

किं नाम कारकम् ? क्रियान्वयि कारकम् । क्रियायाः अन्वयः = क्रियान्वयः । अन्वयः = सम्बन्धः । क्रियान्वयः अस्य अस्ति इति क्रियान्वयि । यः क्रियया अन्वेति (सम्बन्धं प्राप्नोति ) सः कारकम् इत्युच्यते इति फलितार्थः । यथा –

1. पाचकः पचति । अत्र पाचकः पाकक्रियायाम् अन्वेति । अतः पाचकः कारकम् । तच्च प्रकृते कर्तृकारकम् ।
2. गां स्पृशति । अत्र गौः स्पर्शनक्रियायाम् अन्वेति । अतः सा कारकम् । तच्च प्रकृते कर्मकारकम् ।
3. परशुना छिनत्ति । अत्र परशुः छेदनक्रियायाम् अन्वेति । अतः कारकम् । तच्च प्रकृते करणकारकम् ।
4. बालाय फलं ददाति । अत्र बालः दानक्रियायाम् अन्वेति । अतः बालः कारकम् । तच्च प्रकृते सम्प्रदानकारकम् ।
5. प्रासादात् पतति । अत्र प्रासादः पतनक्रियायाम् अन्वेति । अतः प्रासादः कारकम् । तच्च अपादानकारकम् ।
6. पीठे उपविशति । अत्र पीठम् उपवेशनक्रियायाम् अन्वेति । अतः पीठं कारकम् । तच्च प्रकृते अधिकरण-कारकम् ।

कर्तृकारकं क्रियायां साक्षात् अन्वेति । अन्यानि कारकाणि तु परम्परया क्रियायाम् अन्वयं प्राप्नुवन्ति इति ज्ञेयम् ।
इदं परिशील्यताम् –
कः, कां, केन, कस्मै, कस्मात्, कुत्र ददाति इति प्रश्नः (अयोध्यायाः) राजा, गां, हस्तेन, विप्राय, गोष्ठात्, गङ्गातीरे ददाति इति वाक्येन समाहितः भवति । अतः दानक्रियायां षडपि कारकाणि अन्वितानि भवन्ति इति स्पष्टम् । ‘कस्य राजा’ इति प्रश्नस्तु ‘अयोध्यायाः राजा’ इत्यनेन समाहितः भवति । अयोध्यायाः राजा’ इत्यनेन समाहितः भवति । अयोध्यायाः अन्वयः राज्ञि एव, न तु दानक्रियायाम् । अतः षष्ठी (शेषषष्ठी) कारकं न इति उद्घोषः ।

इत्थञ्च क्रियया सह कारकाणां सम्बन्धस्य परिशीलनाय प्रश्नोत्तररुपः पन्थाः सुगमः । यथा –‘कः पचति?’ = कः पाकक्रियां निर्वर्तयति ? इति उत्थितायाः आकांक्षायाः (प्रश्नस्य )उपशमनं देवदत्तः पचति=‘ देवदत्तः पाकक्रियां निर्वर्तयति’ इति वाक्येन (उत्तरेण ) भवति । देवदत्तस्य कर्तुः पाकक्रियया सह सम्बन्धः यदि न अभविष्यत् तर्हि आकांक्षायाः उपशमनमपि न अभविष्यत् । जातञ्च उपशमनम् आकांक्षायाः । अतः क्रियया सह सम्बन्धः अस्तीति ज्ञायते । एवम् अन्यकारकादौ अपि ज्ञेयम् ।

एतानि षट् कारकाणि स्मर्तुम् अयं सरलः श्लोकः -

**कर्ता कर्म च करणं सम्प्रदानं तथैव च ।अपादानाधिकरणम् इत्याहुः कारकाणि षट् ॥ इति । कर्तृकारकम्
* कर्मकारकम्
* करणकारकम्
* सम्प्रदानकारकम्
* अपादानकारकम्
* अधिकरणकारकम्
# १४४३

**१४४३** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# ३०५

**३०५** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः साधारण-वर्षः आसीत्।

## घटनाः

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## अज्ञात-तिथीनां घटनाः

## जन्मानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## निधनानि

### जनवरी-मार्च

### अप्रैल-जून

### जुलाई-सितंबर

### अक्तूबर-दिसंबर

## बाह्य-सूत्राणि

Calendopedia

## सम्बद्धाः लेखाः

* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
# लाट्विया

**लाट्विया** यूरोप-महाद्वीपे उत्तरे देश: अस्‍ति.

### संबद्घ विषया:

* CIA - The World Factbook -- Latvia Archived २००५-०७-०७ at the Wayback Machine - CIA's Factbook on Latvia
* Welcome to Latvia Archived २०१६-०३-०८ at the Wayback Machine - Wide collection of Latvian links
* Latvians Online - Popular online Latvian community
* latvians.com - Latvian identity in exile
# ९ अप्रैल

{{आङ्ग्लपञ्चाङ्गम्/प्रप्रथमरविः आरम्भ**त्रुटि: अमान्य समय।**
|float=right
|clear=none
|titlestyle=
|weekstyle=
|month=**त्रुटि: अमान्य समय।**
|cur\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**]]
|prev\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|<<]]
|next\_month=[[**त्रुटि: अमान्य समय।**|>>]]
|6row=
|01= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १|१]]
|02= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २|२]]
|03= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ३|३]]
|04= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ४|४]]
|05= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ५|५]]
|06= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ६|६]]
|07= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ७|७]]
|08= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ८|८]]
|09= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ९|९]]
|10= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १०|१०]]
|11= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** ११|११]]
|12= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १२|१२]]
|13= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १३|१३]]
|14= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १४|१४]]
|15= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १५|१५]]
|16= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १६|१६]]
|17= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १७|१७]]
|18= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १८|१८]]
|19= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** १९|१९]]
|20= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २०|२०]]
|21= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २१|२१]]
|22= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २२|२२]]
|23= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २३|२३]]
|24= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २४|२४]]
|25= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २५|२५]]
|26= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २६|२६]]
|27= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २७|२७]]
|28= [[**त्रुटि: अमान्य समय।** २८|२८]]
|29=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|30=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|31=**वाचनिकदोषः : < इत्येतत् अनपेक्षितं चिह्नम् ।**
|year=२०२६
|show\_year=on
|lk=on
|EndNote=
}}

**९ अप्रैल**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य नवनवतितमं (९९) दिनम् । लिप्-वर्षानुगुणम् शततमं (१००) दिनम् एतत् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्ताय २६६ दिनानि अवशिष्टानि ।

## इतिहासः

## मुख्यघटनाः

## जन्म

## मृत्युः

## पर्व, उत्सवाः च

## बाह्यानुबन्धाः