# Igiturukiya

Ikarita y’Ikinyaturukiya
Ururimi rwa **Igiturukiya** cyangwa **Igituruki** , **Ikinyaturukiya** (izina mu giturukiya : *Türkçe* cyangwa *Türk dili*, *Türkiye Türkçesi*) ni ururimi rw’abaturukiya na rwa Turukiya na Shipure y’Amajyaruguru. Itegekongenga ISO 639-3 **tur**.

## Alfabeti y’ikinyaturukiya

Ikinyaturukiya kigizwe n’inyuguti 29 : **a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z**

inyajwi 8 : **a e ı i o ö u ü**
indagi 21 : **b c ç d f g ğ h j k l m n p r s ş t v y z**

|  |
| --- |
|  |
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | Ğ | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
|  |
| a | b | c | ç | d | e | f | g | ğ | h | ı | i | j | k | l | m | n | o | ö | p | r | s | ş | t | u | ü | v | y | z |

## umugereka – ubuke

Turukiya
* a / ı / o / u → -**lar** :
	+ **ayak** – **ayaklar** ikirenge – ibirenge
	+ **ağaç** – **ağaçlar** igiti – ibiti
	+ **taş** – **taşlar** ibuye – amabuye
	+ **balık** – **balıklar** ifi – amafi
	+ **tavşan** – **tavşanlar** urukwavu – inkwavu
	+ **kadın** – **kadınlar** umugore – abagore
	+ **kız** – **kızlar** umukobwa – abakobwa
	+ **oğlan** – **oğlanlar** umuhungu – abahungu
	+ **çocuk** – **çocuklar** umwana – abwana
	+ **kol** – **kollar** ukuboko – amaboko

* e / i / ö / ü → -**ler** :
	+ **erkek** – **erkekler** umugabo – abagabo
	+ **bebek** – **bebekler** uruhinja – impinja
	+ **el** – **eller** ikiganza – ibiganza
	+ **ev** – **evler** inzu – amazu
	+ **diş** – **dişler** iryinyo – amenyo

## Amagambo n’interuro mu gituruki

Inkoranyamagambo
* **Merhaba** – Muraho
* **Hoş geldin** – Murakaza neza
* **Nasılsın?** – Amakuru?
* **İyiyim** – Ni meza

* **Hangi dilleri konuşabiliyorsun?** – Uvuga izihe ndimi?
* **Biraz Ruandaca konuşabiliyorum** – Kinyarwanda cyanje n'igikye
* **Bilmiyorum** – Simbizi
* **Biliyorum** – Ndabizi
* **Türkçe kitap** – Igitabo mu gituruki

* **Evet** – Yego
* **Hayır** – Oya

* **Ne?** – Iki?
* **Neden? / Niye? / Niçin?** – Kuki?
* **Nasıl?** – Bite?
* **Kim?** – Nde?
* **Kimler?** – Bande?
* **Ne zaman?** – Ryali?

### * **çocuk** – umwana
	+ **çocuğum** – umwana wanjye
	+ **çocuğun** – umwana wawe
	+ **çocuğu** – umwana we
	+ **çocuğumuz** – umwana wacu
	+ **çocuğunuz** – umwana wanyu
	+ **çocuğu** – umwana wabo
* **kitap** – igitabo
	+ **kitabım** – igitabo cyanjye
	+ **kitabın** – igitabo cyawe
	+ **kitabı** – igitabo cye
	+ **kitabımız** – igitabo cyacu
	+ **kitabınız** – igitabo cyanyu
	+ **kitabı** – igitabo cyabo
* **inek** – inka
	+ **ineğim** – inka yanjye
	+ **ineğin** – inka yawe
	+ **ineği** – inka ye
	+ **ineğimiz** – inka yacu
	+ **ineğiniz** – inka yanyu
	+ **ineği** – inka yabo

### * **Gidiyorum** – Ndagenda *cyangwa* Ngiye
* **Gidiyorsun** – Uragenda *cyangwa* Ugiye
* **Gidiyor** – Aragenda *cyangwa* Agiye
* **Gidiyoruz** – Turagenda *cyangwa* Tugiye
* **Gidiyorsunuz** – Muragenda *cyangwa* Mugiye
* **Gidiyorlar** – Baragenda *cyangwa* Bagiye

* **Yiyorum** – Ndarya
* **Yiyorsun** – Urarya
* **Yiyor** – Ararya
* **Yiyoruz** – Turarya
* **Yiyorsunuz** – Murarya
* **Yiyorlar** – Bararya

## Imibare

Igituruki Gishaje
* **sayı** – umubare
* **sayılar** – imibare
* **bir** – rimwe
* **iki** – kabiri
* **üç** – gatatu
* **dört** – kane
* **beş** – gatanu
* **altı** – gatandatu
* **yedi** – karindwi
* **sekiz** – umunani
* **dokuz** – icyenda
* **on** – icumi
* **on bir** – cumi na rimwe
* **on iki** – cumi na kaviri
* **on üç** – cumi na gatatu
* **on dört** – cumi na kane
* **on beş** – cumi na gatanu
* **on altı** – cumi na gatandatu
* **on yedi** – cumi na karindwi
* **on sekiz** – cumi n’umunani
* **on dokuz** – cumi n’icyenda
* **yirmi** – makumyabiri
* **yirmi bir** – makumyabiri na rimwe
* **yirmi iki** – makumyabiri na kaviri
* **yirmi üç** – makumyabiri na gatatu
* **yirmi dört** – makumyabiri na kane
* **yirmi beş** – makumyabiri na gatanu
* **yirmi altı** – makumyabiri na gatandatu
* **yirmi yedi** – makumyabiri na karindwi
* **yirmi sekiz** – makumyabiri n’umunani
* **yirmi dokuz** – makumyabiri n’icyenda
* **otuz** – mirongo itatu
* **kırk** – mirongo ine
* **elli** – mirongo itanu
* **altmış** – mirongo itandatu
* **yetmiş** – mirongo irindwi
* **seksen** – mirongo inani
* **doksan** – mirongo cyenda
* **yüz** – ijana
* **bin** – igihumbi

## Wikipediya mu gituruki

*

## Imiyoboro

* Türk Dil Kurumu (mu gituruki)