Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сербія

| Републіка Сербіясерб. *Република Србија, Republika Srbija* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Гімна:**серб. *Боже правде*  |
| Location of Сербія (Сербско)   |
| **Головне місто** (і найвекше місто) | Белград ﻿ / ﻿ |
| Урядный язык | серьбскый |
| Влада | унітарна парламентна републіка |
|  -  | Презідент | Александр Вучич |
|  -  | Премєр | Милош Вучевич |
| Теріторія |
|  -  | вєдно |  88,361 км2 (113) 34,116 sq mi  |
|  -  | вода (%) | 0.13 |
| Популація |
|  -  | шацованя 2022 | 6,797,105 (без Косова)  |
|  -  | густота | 79.3/км2 (95) 205,4/sq mi |
| **ГДП** | шацованя ≈ 2022 |
|  -  | вєдно | $157,400 міліарда доларув США (78) |
|  -  | на жытеля | $22,900 (66) |
| **ІЛР** (2019) | 0,806 (дужый высокый) (64) |
| Валута | Сербскый динар (`RSD`)  |
| Часова зона | CET (UTC+1) |
|  -  | лїтнїй час | CEST (UTC+2) |
| Сторона движения | направо |
| Інтернет-домен | .rs |
| Телефонный код | 381 |

**Се́рбія** ці **Се́рбско** (серб. *Србија, Srbija*), офіціално **Републі́ка Се́рбія** (серб. *Република Србија, Republika Srbija*) — країна в юговыходній Европі на Балканьскім півострові. Головне місто є Белград. Урядный язык є сербчіна. Розлога є 88,361 км². Сербія мать 6 міліонів жытелїв.

## Ґалерія

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Далше чітаня

* Руснаци у Сербиї

## Референції

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# 1965

|  |
| --- |
|  |

| Рокы
 |
| --- |
| 1961 ·  1962 ·  1963 ·  1964 — **1965** — 1966 ·  1967 ·  1968 ·  1969
 |
| Десятьроча
 |
| 1940‑ы ·  1950‑ы — **1960‑ы** — 1970‑ы ·  1980‑ы
 |
| Стороча
 |
| XIX. стороча
— **XX. стороча— XXI. стороча** |

**1965. рік** подля ґреґоріаньского календаря — непереступный рік, котрый ся зачінав у пятніцу. То є 1965. рік нашого лїточіслїня, 965. рік 2. тысячроча, 65. рік XX. стороча, 5. рік 7. десятьроча XX. стороча, 6. рік 1960-х років.

1965
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 1965 *MCMLXV* |
| Ab urbe condita | 2718 |
| Арменьскый  | 1414 ԹՎ ՌՆԺԴ |
| Асірьскый  | 6715 |
| Багайскый  | 121–122 |
| Бенґальскый  | 1372 |
| Берберьскый  | 2915 |
| Будгістьскый  | 2509 |
| Бармскый  | 1327 |
| Візантійскый  | 7473–7474 |
| Кітайскый  | 甲辰年 (деревяный дракон) 4661 або 4601     *— до —* 乙巳年 (деревяный змій) 4662 або 4602 |
| Коптьскый  | 1681–1682 |
| Етіопскый  | 1957–1958 |
| Гебрейскый  | 5725–5726 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 2021–2022 |
|  - *Шака Самват* | 1886–1887 |
|  - *Калі Юґа* | 5065–5066 |
| Іраньскый  | 1343–1344 |
| Ісламскый  | 1384–1385 |
| Японьскый  | Сьова 40 (昭和４０年) |
| Яваньскый  | 1896–1897 |
| Календарь чучхе | 54 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 13 д. |
| Корейскый  | 4298 |
| Тайваньскый  | РК 54 民國54年 |
| Тайскый сонячный | 2508 |

## Подѣи

* 24. новембер — военный переворот в Конго (Леополдвил).

## Уродили ся

* 21. юн — Янг Ли-вей — китайскый козмонавт и перва особа, котра побывала в козмосѣ подля властной козмичной програмы КЛР.
* 26. септембер — Петро Порошенко — україньскый штатный и політічный дїятель, подникатель, пятый презідент Україны.

## Умерли

* 24. януар — Вінстон Черчіл - брітаньскый політік.
* 27. юн — Василь Латта, педагог, лингвиста.
* 27. авґуст — Ле Корбизье, архитектор, урбаниста, теоретик архитектуры и малярь.
* 21. новембер — Ирина Невицка, продуктивна писателька украинской ориентации, сполоченска и културна активистка.
# 10. авґуст

|  |
| --- |
| ← **Авґуст** → |
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Нд |
|   |   |   |   |   | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**10. авґуст** — 222. день рока (223. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 143 днїв.

## Подїї

### Чесько

## Народили ся

* 1947 — Петро Мурянка, русиньскый поет.

## Вмерли
# 31. децембер

|  |
| --- |
| ← **Децембер** → |
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Нд |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| 2026 |

**31. децембер** — 365. день рока (366. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. Останный день календарьного рока. Єден із двох днїв року, в які може быти доьавлена преступна секунда (іншый такый день — 30. юн).

## Подѣи

* 33 до н. е. — закончив ся термин 2. триумвирату в Римской републицѣ.
* 1621 — Микуловскый мир, котрым Габор Бетлен доставав 7 жуп в Горных Уграх и герцогство в Шлезии.
* 1800 — послѣдный день ествованя Кральовства Великой Британии, формално заниклого яко резултат унии з Кральовством Ирскым.

## Уродили ся

* 1869 — Анрі Матісс, французькый малярь.

## Умерли
# Косово і Метохія

Автономна покраїна Сербії| Автономна покраїна Косово і Метохія |
| --- |
| серб. *Аутономна Покрајина Косово и Метохија Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija* алб. *Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë* |
|  |
|  |
| Держава |  Сербія |
| Подрядность | Сербія |
| Заложѣня | 28 септембер 1990
 |
| Розлога | 10 849 км2 |
| Обывательство | 1 660 971 (2023)
 |
| Центер | Пріштіна
 |
| Зложѣня | 5 раёнів
 |
| Язык | сербскый, албаньскый
 |
| Офіс подля Косово і Метохії
 | Петар Петкович
 |
|  |
|  Автономна покраїна Косово і Метохія на Викискладѣ
*Ту можуть быти податкы з Wikidata, не контролованы авторами статѣ* |

**Косово і Метохія, КіМ** (серб. К**осово **и М**етохија, Kosovo i Metohija, Косово*, алб. *Kosovа dhe Metohiа, Kosova, Kosovë*), офіціална назва — **Автономна покраїна Косово і Метохія, АпКіМ** (серб. А**утономна **П**окрајина **К**осово **и М**етохија*, алб. *Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë*) — автономна покраїна в складї Сербской републікы.. На югозападї гранічіть з Албаніёв, на югу з Севернов Македоніёв, на западї з Чорнов Горов. У покраїнї нынї жыє приближно 1,7 міліона жытелїв Урядныма языкамы є сербскый тай албаньскый, адміністратівный центер в містї Пріштіна.

По завершіню бомбардованя Югославії в роцї 1999 Косово і Метохія є під часовов адміністраціёв ОЗН. "Представникы народа Косова" донесли 17. фебруара року 2008 єднострану одлуку о выголошіню независлости Косова і потім прияли Устав Косовской републікы. Независлость Косовской републікы признають 88 з 193 штатів членкы ОЗН.

## Галерия

* Призрен
* Подуєво
* Призрен
* Монастир

## См. тыж

* Косово, Косово Руське

## Референції
# Сербы

Сербы|  |
| Святый Сава • Стефан Душан • Караджордже Петрович • Вук Караджич • Никола Тесла • Михайло Пупин • Надежда Петрович • Милутин Миланкович |
| Популация |
| над 12 милионы  |
| Регионы зо значнов популациов |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Сербия | 6 428 000 |  |
| Босния и Герцеговина | 1 380 000 |  |
| Германия | ≈600 000 |  |
| США | 199 080 |  |
| Хорватия | 187 900 |  |
| Чорна Гора | 178 110 |  |
| Австрия | ≈142 157 |  |

 |
| Языкы |
| сербскый |
| Религия |
| православие |

Карѣковый танець *коло* в поданю ровноименного ансамбла "Коло"
**Се́рбы** серб. *Срби* — южнославянскый народ, представителѣ котрого жиють в Сербии, Чорной Горѣ, Боснии и Герцеговинѣ, Хорватии, Германии, Австрии и другых штатах. Обще число особ около 12–13 млн. Основна конфесия — православие.

Сербскый язык належить ку славянской групѣ индоевропской родины.

## История и култура

Сербы появляють ся на Балканском полуостровѣ в 6. сторочу. В 9. сторочу створюють сербске княжество, в 13. – 14. сторочу значно росширюють свои границѣ, але в року 1389 терплять поражку на Косовом Поли и на пять сторочи трафляють под владу Османской империи, пак Австро-Мадярщины, што лишило печать на сербской културѣ.

Сербы аж до 20. стороча мали два типы родины: проста, обычайна, мала и велика, росширена, так называна *задруга*, до 50 и веце людей, котры вели сполочное газдовство. Тота форма сполоченского живота была у давных славян, але Сербы захранили ю аж донедавна. Серед календарных и родинных обычайох шпецифичным е православна традиция *Слава*, коли ся славить день святого, котрый е патроном рода (групы родин), або даколи и цѣлого села. Характерным танцьом Сербох е карѣковый танець *коло*.

## Вызнамны особы

* Святый Сава (1169–1236) — главна политична особность в добѣ росширѣня Сербского княжества, первый сербскый архиепископ
* Вук Караджич (1787–1864) — народный будитель, реформатор сербского языка
* Никола Тесла (1856–1943) — физик

## Жерела и одказы

* Всемирная история в датах и событиях. Москва: ОАО Изд-во «Радуга», 2002 ISBN 5-05-005005-7 — Chronologie universelle/ Paris: Larousse, 1997 ISBN 03-521229-0
* Кашуба М.С.: Сербы. //Народы и религии мира: Энциклопедия / Гл. ред. В. А. Тишков, Редкол.: О. Ю. Артемова, С. А. Арутюнов, А. Н. Кожановский и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999. - 928 с: ил. ISBN 5-85270-155-6 Сс. 477–480.

## Референции
# 25. юн

|  |
| --- |
| ← **Юн** → |
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Нд |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**25. юн** — 176. день рока (177. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 189 днїв.

## Подѣи

* 1741 — в Прешпорку (Братислава) корунована за мадярску кралицю Мария Терезия.
* 1788 — Вирджиния прилучила ся до США яко десятый штат.
* 1991 — Словения и Хорватия выголосили штатну независлость, з чим ся зачав де юре роспад Югославии.

## Уродили ся

* 1922 — Милош Крно, словацкый писатель, перекладатель, новинарь, сценариста.
* 1974 — Роман Пищальник, русиньскый поет. Лауреат «Русской премии 2009».

## Умерли

* 1997 — Жак-Ив Кусто, французскый изгледователь, вынаходник акваланга.
# 22. юн

|  |
| --- |
| ← **Юн** → |
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Нд |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**22. юн** — 173. день рока (174. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 192 днїв.

## Подѣи

## Уродили ся

* 1904 — Йосиф Жупан, украинскый писатель, педагог, автор учебникох про националны меншины.

## Умерли

* 1829 — Петро Лодій, правник, филозоф, педаґоґ.
* 2017 — Юрий Панько, русинскый филолог, слависта, лексикограф, автор сучасного словацко-русинского словника.
# 21. юн

|  |
| --- |
| ← **Юн** → |
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Нд |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**21. юн** — 172. день рока (173. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 193 днїв.

## Подѣи

## Уродили ся

* 1965 — Янг Ли-вей — китайскый козмонавт и перва особа, котра побывала в козмосѣ подля властной козмичной програмы КЛР.

## Умерли

* 2007 — Милош Крно, словацкый писатель, перекладатель, новинарь, сценариста.
# Белград

місто| Белград |
| --- |
| серб. *Београд* |
| ,  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Герб Белграда | Прапор Белграда |

 |
| Белград |
|  |
| **Основны інформації** |
| 44°49'4"N, 20°27'25"E
 |
| Країна | Сербія |
| Админединка |  Белград (округ Сербії, місто Сербії, община Сербії) |
| Админцентр для | Сербія, Югославія, Сербия и Чорна Гора, Социалистична Федеративна Република Югославия, Кральовство Югославия, Королівство Сербія, Соціалістична Республіка Сербія, Сербська деспотовина, Белград, Република Сербия (1990—2006), Союзна Република Югославия, Демократична Федеративна Югославія, Кральовство Сербох, Хорватох и Словенцьох |
| Перша змінка | 3 століття до н. е. |
| Жытелїв
 | **Помилка Lua у Модуль:Wd у рядку 2006: attempt to concatenate a nil value.** |
| Розлога
 | 359,96 Квадратный кілометер
 |
| Густота населїня | 3 241 особ/км²
 |
| Поштовы індексы | 11000 |
| Телефонный код | 011 |
| Часова зона | UTC+1:00 |
| Надморьска вышка
 | 117±1 метер |
| Водный обєкт | Сава, Дунай |
| Подїл
  | Громади Белграда |
| Назва жытелїв | Belgrader, Beogradano, Belgradois, Belgradoise, belgradense, Београђанин, Београђанка, Београђани, Београђанке, Beograjčan, Beograjčanka |
| Братьскы міста | Київ |
| Історія | історія Белграда |
|  |  |
| **Містьскый уряд** |
| Вебова сторінка
 |  |
| Пріматор
  | Александар Шапічь
 |
|  Медіа у Вікіскладї

---

VIAF:148847800;GND:4005411-1;OSM:2728438;

---

Оттів словник научный, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Еврейская энциклопедия, Брокгауз — Ефрон, Большая советская энциклопедия, 1926—1947, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

**Белград**, **Белеград** або **Белеґрад** (серб. *Београд*) є найвекшым і головным містом Сербії. Через місто тече ріка Дунай і Сава, котра ся до Дуная гев вливать. Белеград быв і головным містом Югославії.

Белеград має 1,2 міліона жытелїв. Аґломерацїя Белеграду має 1,7 міліона жытелїв.

## Референції

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Іран

Прапор Ірану

Країна| Іран |
| --- |
| ایران |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Герб Ірану | Прапор Ірану |

 |
|  |
|  |
| **Основны інформації** |
| 32°N, 53°E
 |
| Часть од | Середнїй Выход |
| Засноване | 1 апріля 1979 |
| Жытелїв
 | 92 417 700 (2025) |
| Розлога
 | 1 648 195 Квадратный кілометер
 |
| Часова зона | UTC+3:30, Іранський стандартний час, Asia/Tehran |
| Водный обєкт | Каспіцьке море, Персийскый залив, Оманська затока |
| Подїл
  | Альборз, Ардебіль, Східний Азербайджан, Західний Азербайджан, Бушир, Чехармехаль і Бахтиарія, Гілян, Голестан, Хамадан, Хормозган, Ілам, Ісфахан, Керман, Фарс, Керманшах, Північний Хорасан, Хорасан-Резаві, Південний Хорасан, Хузестан, Кохгілує і Бойєрахмед, Курдистан, Лурестан, Меркезі, Мазендеран, Казвін, Кум, Семнан, Систан і Белуджистан, Тегеран, Єзд, Зенджан |
| Назва жытелїв | Iranian, Persian, iráni, Iranano, iranano, Liränan, إيراني, إيرانية, إيرانيون, иранец, иранка, иранцы, ایرانی, Iranisch, איראני, איראנית, iranieni, iranian, iraniană, ইরানী, iranien, iraniano, iraniana, iraniani, iraniane, irani, iranín, iranina, ایرونی, ایرانی, iranino, iraniu, irania, iranio, Iranienne, Iranien, Iranerin, Iraner, iraniana, iraniane, iraniani, iranian, إيراني, إيرانية, إيرانيين, إيرانيات, Iranec, Iranka, Iaránach, Ιρανός |
| Історія | Історія Ірану |
|  |  |
| **Штатный уряд** |
| Вебова сторінка
 |  |
|  Медіа у Вікісклад

---

VIAF:149669363, 2945159337534613150000;GND:4027653-3;OSM:304938;

---

Еврейская энциклопедия, Брокгауз — Ефрон, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

**Іран** (перз. ایران, спочатку **Арян**, або тыж земля **Арїв**), офіціална назва **Ісламска Републіка Іран** (перз. جمهوری اسلامی ایران) — мослімскый штат в Переднїй Азії, скоре званый як **Перьсія**. На западї сусїдить з Іраком, на Северозападї з Турецьком, Арменіов і Азербайджаном, на севері з Туркменістаном, на выходї з Афґаністаном і Пакістаном. На югозападї го омывають воды Перьского заліву і Арабського моря, на северї є то море Каспіцьке.

Чіслом жытелїв (71 міліонів) і розлогов дас 1,6 міліонів км² належыть Іран міджі 20 найлюднатїшых і найвекшых країн світа.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Банкок

**Банкок** (тайскы: กรุงเทพมหานคร, *Крунґ Тгеп* «місто анґелів») є головне місто Таіланду, єден з переднїх світовых центрів турістічного руху. Властне місто має плоху 482 км² (т.є. згруба таке саме як Прага) і ку 1. януару 2023 рахує 5 471 588 жытелїв. Ціла провінція Банкок пак має 2 000 км² і 10 820 921 жытелїв.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Бронзова доба

Бронзове монисто (XVIII.-XVII. ст. до н.е.)
**Бронзова доба** — исторична епоха правѣку, про котру характерне доминантне хоснованя бронзу — злятины мѣди и цину про выробу важных потреб (бронз ростопили и лляли до дводѣлных форем).

## Датованя

Бронзова доба пришла на змѣну камяной добѣ и зачала ся в конци 4. тысячроча до н. е., а закончила ся в зачатку 1. тысячроча до н. е. За бронзовов добов настала доба желѣзна. Тото датованя не е точне, а в розличных регионах научили ся робити з бронзов скорше або позднѣйше. Зачатком бронзовой добы была доба мѣдяна, котра тырвала около тысячроча.

## Новоты брозовой добы

В бронзовой добѣ появило ся кочове скотарство и орошоване земледѣлство, писмо, рабовластницкый уклад. Дале ся вызначуе скоршов социалнов диференциациев як в попередных епохах: розвой штатох на Середньом Выходѣ, або взник князьовской верствы в середньой Европѣ.

## Жерела и одказы

* Большой энциклопедический словарь. Главный редактор А. М. Прохоров — Москва: Советская энциклопедия, 1993. — 1630 с. ISBN 5-85270-015-0 рус.

## Референции

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Тихый океан

**Тихый океан** (знамый тыж як Паціфік) є найвекшый океан на Земли.

Мапа Тихого океану
Розлїгать ся од Арктіды на севері по Антарктіду на югу і з боків є ограніченый Азіёв і Австраліов на западї і Севернов і Южнов Америков на выходї. З цїлковов розлогов 169,2 міліонів км² заберать 46 % водной плохы і 32 % цїлкового поверьху Земли. В найшыршым місцї в тропах мірять через 20 000 км, што є приближно половина обводу земекулї, од югу на север ёго довжка пересягує 16 000 км.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.