Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Компютерна бавка

Іконка из темы Crystal Clear
**Компю́терна бавка** є компютерна проґрама, котра орґанізовує игровый процес, комунікацію из партнерами по бавці авадь сама стає тым партнером про бавляча.

В типирішньый час, в многых ситуаціях, вмісто терміна *компютерна бавка* сохтуют казати *відеобавка*, сисі терміны годні хосновати ся як синонімы. В компютерных бавках игрова ситуація указує ся на моніторови вадь телевізорови (в сюй ситуації компютерні бавкы нараз сут и відеобавками), но в тот самый час компютерна бавка годна быти звуковов, телетайповов и другов.

Компютерні бавкы годні робити ся на основі фільму и книг; сут и инакі ситуації. Из 2011. года компютерні бавкы офіціально признані в США уддїльным видом умільства.

Компютерні бавкы дали сильный вплыв на общество, што в інформаційных технолоґіях называют стойков тенденційов ид ґейміфікації (трансформація обычных процесув у игрові для мотивації хосновача) для небавкового прикладного програмного застачаня.

## Удкликованя

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Компьютерная игра на російскій Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Проґраматор

**Проґраматор** є тот, хто поступом званым проґрамованя імплементує резултаты дізайну проєкта.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Евреи

Евреи
יהודים (Jehudim)
יְהוּדִי (Jehudi)|  |
|  Юда Макавей, Йозеф Флавий, Акиба бен Йозеф, Мойсей Маймонид, Барух Спиноза, Зигмунд Фройд, Шолом Алейхем, Алберт Айнштайн, Емми Нетер, Давид Бен Гурион, Марк Шагалл, Натали Портман |
| Популация |
| 14 млн особ (шацованя, 1983).  |
| Регионы зо значнов популациов |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Израел | 6 042 000 |  |
|  США | 5 835 000 |  |
|  Россия | 551 000 |  |
|  Франция | 535 000 |  |
|  Украина | 487 000 |  |
|  Канада | 325 000 |  |
|  Велика Британия | 300 000 |  |

 |
| Языкы |
| иврит, идиш, ладино |
| Религия |
| юдаизм |

**Евре́и** — сполочна етнична назва ряда народностей, исторично походячых од стародавных Гебрейох. Днешны Евреи жиють в розличных державах свѣта, цѣлковов популациев около 14 млн особ (шацованя, 1983).

## Етимология

Назва *Еврей*, переважно книжна, пришла через старославянскый зоз давногрецкого *гебрайос*; византского *евреос*, котры, зо свого боку, походять од ивритской самоназвы עִבְרִי *иври*. Буквално *иври* — приходник с другого боку.

Иншы, переважно бесѣдны назвы, *Жид*, *Юдей*, в латинѣ *judaeus*, англицке *Jew*, нѣмецке *Jude*, польске, словацке и чешске *Żyd* походить од ивритского *йегуди*, што зачаточно означало потомка Йегуды, праотця едного з еврейскых племен, а пак ся однесло фигурално на вшиткых Еврейох.

## Етнолингвистичны групы

АшкеназыПеред 2. свѣтовов войнов 90% Еврейох односили ся ку той групѣ (*Ашкеназ* в давногебрейчинѣ — Германия). Язык Ашкеназох, идиш, родив ся в Германии в X. – XII. сторочах и росширив ся найвеце, перед 2. свѣтовов войнов говорило идишом 11 млн особ, в сучасности в Израелу говорить ним майже половка обывательства.
СефардыГрупа, котра примѣрно в том истом часѣ вывинула ся в Испании, а по выгнаню од року 1492 росширила ся переважно на югу Европы и на сѣверѣ Африкы. Сефардами часто называють вшиткых Еврейох, котры не суть Ашкеназами. Сефарды говорять языком *ладино*, подобным испанскому.
ИншыЕствуе еще веце етнолигвистичных груп Еврейох, переважно в окремых державах и регионах (Бухара, Грузия, Етиопия, Йемен, Китай, Сѣверный Кавказ и др. Общым языком вшиткых Еврейох е иврит, урядный язык Израела.
## Жерела и одказы

* Народы и религии мира: Энциклопедия / Гл. ред. В. А. Тишков, Редкол.: О. Ю. Артемова, С. А. Арутюнов, А. Н. Кожановский и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999. - 928 с: ил. ISBN 5-85270-155-6
* УСЭС: Украинский советский энциклопедический словарь в трех томах. / Кудрицкий А.В. и др. (ред.). Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии им. М.П. Бажана. К., 1988. Том 1. ISBN 5-88500-001-8
* Еврей. //Электронная еврейская энциклопедия ОРТ
* Сефарды. //Электронная еврейская энциклопедия ОРТ
* Этнолингвистические группы. //Электронная еврейская энциклопедия ОРТ

## Референции
# Рін

Рін
**Рін або Рин** (по нїм. *Rhein*, по фр. *Rhin*, по гол. *Rijn*, по лат. *Rhenus*, назва походить з келтьского *Rēnos*) є ріка в Западній Европі, котра належыть міджі найдовшы европскы рікы. Протїкать поступно шістёма країнами. Суть то Швайцарія, Лихтенштайн, Австрія, Нїмецько, Франція і Голандьско. Великость поводя є 224 400 км², нерахуючі поводя рікы Маза, котра має з Ріном сполочне поводя.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Крымськоє ханство

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Qırım Hanlığı *Крымськоє ханство

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **1449 – 1783** |  → |

|  |
| --- |
|  застава |

 |
| **География**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Главный город | Бахчисарай, Каффа, Солхат |
| Найдовгша рѣка |  Дніпро, Дон, Кубань  |
| **Обывательство** |
| Число | ~ 4,2 млн  |
| Народностне зложѣня | Крымські Татары, Туркы, Молдаване |
| Языкы | Крымскотатарьскый язык, Турицькый язык |
| **Державна организация** |
| Форма влады | Орда, Монархія |
| Материнскый штат | Золота Орда |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Предходникы:**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Золота Орда |

 | **Наступникы:**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Русске царство |

 |

 |

**Кры́мськоє ха́нство**, авадь **Кры́мськый ханат** (крымскотат. *قريم خانلغى*, нынішньым крымськотатарськым — *Qırım Hanlığı*), самоназва — **Крымськый престол и Кипчацькый степ** (крым.-тат. تخت قريم و دشت قپچاق,) транслітерация нынішньым крымськотатарськым — *Taht-ı Qırım ve Deşt-i Qıpçaq*) — станово-представницька історична крымськотатарська держава династії Ґераю̄в. Екзістовала у 1441–1783 роках и основана Хаджі Ґераём. Занимала територію Крыма, степӯв Северного Причорноморя у мижерічю Дністра и Дона, а иппен земиль северной Кубани. Входила у число так именованых исламськых пороховых рішӯв.

Крымськый ханат на карті 1707 року. Наліво — Украйина, направо — Московія.
## Удкликованя

Шаблона:Scroll Gallery
# Ґрецькый алфавіт

**Ґрецькый алфавіт** (ґрец. Ελληνικό αλφάβητο) — алфавіт, котрый ся хосновав в ґрецькім языцї на писаная од 9. стороча до н. е. Найпершый алфавіт в узькім сенсї, на ёго основі створены были латиньскы та й кірілічны алфавіты.

## Буквы

русс.

| Буква | Назва | Произношение | Финикий- ский прообраз | Латинская транслитерация | Числовое значение |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| др.-греч. | визан- тийское | совр. греч. | русское | др.-греч. | совр. греч. | др.-греч. | совр. греч. |
| Α α | Шаблона:Lang-grc2 | άλφα | альфа | [a] [aː] | [a] |  алеф | a | 1
 |

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Грецька абетка на україньскій Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Анексия

Подписаня договора о принятю Републикы Крым и Севастополя до России. Сидять, злѣва направо: С. Аксенов, В. Константинов, В. Путин, А. Чалый
**Анексия** (од лат. *annexio*) — урядный акт, котрым держава выголошуе свою суверениту над териториев, котра ей дотеперь не належала. На роздѣл од одступлѣня або продажу через договор, анексия — еднобочный акт, котрый ся реализуе через фактичне властництво, а легитимизуе ся через всеобще вызнаня. Анексия — насилницкый акт.

За военнов окупациев може наслѣдовати анексия, котра не мусить быти прямо насилницка, може ся реализовати лем под грозьбов насилства, як напримѣр аншлус Австрии Германиев в року 1938.

## Походжѣня термина

Слово походить од лат. *annexio – прилучѣня*. Первый раз поужив го Наполеон III. в торинской конвенции з року 1860 на означѣня прилучѣня Савои и Ниццы ку Франции на основѣ слободного плебисциту обывательства той територии.

## Легитимность анексии

Ци мусить быти плебисцит е спорне, были прецеденты вызнаня анексий без плебисцита.

Меджинародне право не дефинуе формалиты, дотычны анексии. Тоты ся основують на конштитуции и прецедентѣ. Споены Штаты анектовали Тексас в року 1845 и Гавай в року 1898 сполочным рѣшѣньом Конгреса. Италия анектовала Етиопию в року 1936 декретом свого краля.

Анексия легитимна при двох условиях, а то:

1. спочивать на догодѣ або иншом правоплатном доказѣ набытя;
2. анектована територия перед тым мала суверениту и завязкы, котры пак цѣлком переберать анектор.

Напротив, кедь тых основ не е, анексия грубо нарушуе суверениту иншого штату, хоть бы ся ай одкликовала на плебисцит.

## Жерела и одказы

* **Ottův slovník naučný**. Illustrovaná encyklopaedie obecných vědomostí. Díl 1–28. Vyd. J. Otto. V Praze, 1888–1909.
* **Бацак К. Ю.**: Анексія. //Енциклопедія історії України : у 10 т. / Смолій В. и др. (ред.). Інститут історії України НАНУ. — К. : Наук. думка, 2003-2013. ISBN 966-00-0632-2; 2003 т. 1 ISBN 966-00-0734-5, с. 89.

Бацак К. Ю.. АНЕКСІЯ (по украинскы). ІНСТИТУТ ІСТОРІЇ УКРАЇНИ.  [перевірено 2019-05-24].
* Annexation (по англицкы). **Encyclopaedia Britannica**.  [перевірено 2019-05-24].

## Референции
# Йозеф Ґеббелс

**Паул Йозеф Ґеббелс** (нїм. *Paul Joseph Goebbels*; 29. октобра 1897(18971029.)

, Менхенґладбах, Рейньска провінція, Прусія, Нїмецька імперія — 1. мая 1945, Берлін, Націстічне Нїмецько) — нїмецькый політічный і штатный дїятель. Быв єдным з найвысшых політіків Націстічной Нїмецькы та єден з найблизшых довіреных особ Адолфа Гітлера. Міністер пропаґанды Націстічной Нїмецькы і Райхсляйтер (од 1933), Райхсканцеларь (30. апріля — 1. мая 1945).

## Референції
# Голокауст

Мертвы тїла в концентрачнім лагерї в часї II. світовой войны
**Голокауст** (з ґрецького ὁλόκαυστον *голокаустон*; ὅλος *голос* цїлый + καυστός *каустос* спаленый), означованый тыж як **шоа** (гебрейскы שואה напасть, зничіня, нещастя), **хурбен** (їдіш חורבן зничіня), є означіня про сістематічне і штатом выконоване пронаслїдованя і масове выгублїня особ означованых як Жыде выконоване націстічным Нїмецьком і ёго споєнцями в часї другой світовой войны. Під час той ґеноціды было загубеный коло 6 міліонів Жыдів

Термін голокауст быв пізнїше росшыреный і на сістематічне забиваня далшых етнічных, реліґійных і політічных ґруп. Їднать ся о Циґанів, Поляків, Русинів, громадянів Совєтьского союза, тїлесно ці ментално постигнутых, політічных одпорцїв (особісто комуністів і соціалных демократів), гомосексуалів і Свідків Єгововых. Подля той дефініції є чісло жертц міджі 11 аж 17 міліонів.

## Етімолоґія і термінолоґія

Термін голокауст є одводженый з ґрецького *голокаустон*, што є означіня про реліґійну жертву, котра ся цїла спалить. Автором терміну є носитель Нобелівской премії за мір Еліе Віесел (\* 1928), котрый го першыраз хосновав у своїм романї *Ніч* (*La Nuit*, 1958) у змыслї „нічіня огнём“. Жыде преферують біблічный выраз **шоа** (гебрейскы השואה, *знічіня*, *загуба*), котрый є але обмедженый на другу світову войну. Вывраждёваня Циґанів ся зове **Пораймос**.

Не екзістує общій консенз над ограніченём терміну голокауст. Яд Вашем і ряд історіків односить тот термін лем ку забиваню Жыдів або другых ґруп означованых як расов меншецїнны (Циґане) в часї другой світовой войны.

Термін *голокауст* є часто ужываный про хоцьяку ґеноціду ці масакер, наприклад про етнічны чіщіня у Рвандї ці ґеноціду Арменів Турції по 1. світовій войнї.

Фідел Кастро означів за расовый голокауст выганяня Циґанів без поволїня ку бываню з Франції.

## Жыде

Голокауст в Европі
Головнов жертвов голокаусту были Жыде. Голокауст є практічнов аплікаціёв „конечного рїшіня жыдівского вопроса“ *(Endlösung der Judenfrage)*, котрым мало быти цілком выгубити жыдівску популацію.

## Жертвы

| Жертвы | Чісла мертвых | Жрідла |
| --- | --- | --- |
| Жыде | 5,9 міліонів |  |
| Совєтьскы войновы заятцї | 2–3 міліонів |  |
| Поляци | 1,8 – 2 міліонів |  |
| Циґане | 220,000–1,500,000 |  |
| Люде зо зниженов схопностёв | 200,000–250,000 |  |
| Слободны мулярї | 80,000–200,000 |  |
| Гомосексуалы | 5,000–15,000 |  |
| Салвішы | 2,500–5,000 |  |

## Референції